close

კვლევები

კვლევებიმედიცინა

ლოქორას ლორწოსგან მეცნიერებმა ქირურგიული წებო შექმნეს

მეცნიერებმა ლოქორას (ლოფორთქინას) მიერ გამოყოფილი ლორწოვანი გარსებით ინსპირირებული ექსპერიმენტული ქირურგიული წებო შეიმუშავეს.

ექსპერტები ვარაუდობენ, რომ წებო ჭრილობების დახურვისთვის ალტერნატივა გახდება.

მიუხედავად იმისა, რომ რამდენიმე სამედიცინო წებო უკვე არსებობს, ისინი ხშირად სუსტად აწებებენ, არ არიან სათანადოდ გამძლეები და ზედმეტად სველ პირობებში მათი გამოყენება შეუძლებელია.

ამ პრობლემების ირგვლივ ჰარვარდის მეცნიერებისა და სხვა კვლევითი ცენტრების ჯგუფი გაერთიანდა და გადაწყვიტა, რომ ლოქორებისგან ესწავლათ, რომლებიც, დასაწებებლად და თავდაცვისთვის უკიდურესად წებოვან ლორწოს გამოყოფენ.

ამ გამძლე წებოვანი ნივთიერების ადამიანის მიერ შექმნილი ვერსია ეფუძნება იმავე პრინციპებს და ექსპერიმენტების სერიას, რომელიც ჟურნალ ,,Science-ში” ხუთშაბათს გამოქვეყნდა და რომელშიც აღწერილია, თუ როგორ მყარად აწებებს ის ღორის კანს, ხრტილს, ქსოვილსა და ორგანოებს. მეცნიერებმა დაამტკიცეს, რომ ის არატოქსიკურია ადამიანის უჯრედებისთვისაც.

ერთ ტესტში ახალი წებო ღორის გულის სისხლმდინარე ჭრილობის დასაკეტად გამოიყენეს. მისი საშუალებით ჭრილობა ისე დაწებდა, რომ მისგან გაჟონვა არ ხდებოდა.

სხვა შემთხვევაში, იგი გამოიყენეს მღრნელის ღვიძლში, სადაც წებომ სისხლდენის შემაჩერებელი ინსტრუმენტის ფუნქცია შეასრულა.

მეცნიერების განმარტებით, არსებობს სხვადასხვა პოტენციური მიზანი და, ზოგიერთ შემთხვევაში, წებომ შეიძლება ჩაანაცვლოს ნაკერები და სამაგრები, რომლებიც გარკვეულ სიტუაციაში დაზიანებას იწვევს, ზოგჯერ კი მისი განთავსება სირთულეებთან არის დაკავშირებული.

მეცნიერებმა პატენტზე განაცხადი გააკეთეს. საჭიროა კომერციულიკომპანიაც, რომლის საშუალებითაც ტექნოლოგიის ლიცენზირება და ადამიანებზე კლინიკურ ცდებში გამოყენება მოხდება.

 

წყარო: Reuters

მასალა მოამზადა:  თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
კვლევებიმედიცინაფსიქოლოგია

დეპრესია ტვინის ქსელს ცვლის

მეცნიერებმა დეპრესიასა და ტვინის თეთრი მატერიის სტრუქტურას შორის კავშირი დაადგინეს.
მეცნიერები აცხადებენ, რომ იმ შემთხვევაში, თუკი დადგინდება, რა ზეგავლენას ახდენს თეთრი მატერიის ცვლილებები განწყობასა და მღელვარებაზე, კვლევამ შესაძლოა დიდი როლი ითამაშოს დეპრესიის სამკურნალო და სამართავი ახალი გზების მოძიებაში.
ბრიტანეთის ედინბურგის უნივერსიტეტის მკვლევარებმა დიდი ბრიტანეთის ბიობანკის მონაცემთა ბაზიდან 3,461 მოზარდის მონაცემებს გადახედეს და განაცხადეს, რომ დიდი ნიმუშს ზომა დამაჯერებლობას მატებს კვლევის შედეგებს.
ტვინის თეთრი მატერიის განლაგების გამოსახულების მისაღებად დიფუზიური ტენზორის ტექნოლოგია გამოიყენეს, რომელიც მაგნიტურ რეზონანსულ გამოსახულებას (MRI) ეყრდნობა და მეცნიერებს ტვინის ბოჭკოების გაცილებით უფრო დეტალურად მოდელირების საშუალებას აძლევს, ვიდრე ამას აქამდე ახერხებდნენ.
გამოკვლევებმა აჩვენა, რომ თეთრი მატერიის მთლიანობა – თეთრი ნივთიერების ხარისხი – შემცირებული იყო იმ ადამიანებში, რომლებმაც დეპრესიის სიმპტომები გამოავლინეს, ხოლო იმ პაციენტებში, რომლებსაც ეს სიმპტომები არ ჰქონდათ, თეთრი მატერიის მთლიანობა ნორმაში ჰქონდათ.
საბოლოო ჯამში, კვლევამ შეიძლება დეპრესიის რისკის პროგნოზირების და იმის უკეთ გაგების ახალი გზები გამოძებნოს, თუ როგორ იცავს თეთრი მატერია დეპრესიისგან.
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის თანახმად, მსოფლიოში სხვადასხვა ასაკის 300 მილიონზე მეტ ადამიანს დეპრესიისგან გამოწვეული პრობლემები აწუხებს. დეპრესია უუნარობის ერთ-ერთ წამყვან მიზეზად აღიარეს.
მეცნიერები დეპრესიასა და ტვინის ქსელს შორის ურთიერთობების გამოსახვას ცდილობენ. განვითარებაში ერთი ინოვაციური მკურნალობა იყენებს მაგნიტურ პულსს, რათა შეცვალოს ტვინის სქემები და მათი ურთიერთქმედება.
ამავე დროს ტვინის კონკრეტული ნაწილები ასევე დაკავშირებულია დეპრესიასთან დაკავშირებულ პრობლემებთან – გასულ წელს გამოქვეყნებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ მარცხისა და დაბალი თვითშეფასების გრძნობები დაკავშირებულია ორბიფროტალური ქერქის ფუნქციონირებასთან, რომელიც უზრუნველყოფს სენსორულ ინტეგრაციას, მოლოდინსა და გადაწყვეტილების მიღებას.
ექსპერტები მიიჩევენ, რომ კვლევა დეპრესიის ტვინზე ზეგავლენის ამოცნობის თვალსაზრისით მნიშვნელოვანი წინგადადგმული ნაწილია. დეპრესიის განკურნების გზის პოვნა გადაუდებელი აუცილებლობაა, ამისთვის კი, უპირველეს ყოვლისა, მისი მექანიზმის შესწავლაა საჭირო.

 

წყარო: http://www.sciencealert.com/

მასალა მოამზადა:  თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
კვლევებიმსოფლიო

რომელია მსოფლიოს ყველაზე ზარმაცი და აქტიური ქვეყნები?

  სტენფორდის უნივერსიტეტის ახალი კვლევის მიხედვით, მსოფლიოში ყველაზე აქტიური და ზარმაცი ქვეყნების რეიტინგი გამოქვეყნდა. კვლევა ფეხის ნაბიჯების რაოდენობაზე დაყრდნობით იძლევა შედეგებს.

სპეციალური აპლიკაციის – Argus-ის მეშვეობით, უნივერსიტეტის მკვლევარებმა 68 მილიონი დღის ტოლფასი მონაცემები დაამუშავეს.

როგორ ამ მონაცემებით გაირკვა, ყველაზე ზარმაცი ქვეყანა ინდონეზიაა, სადაც ადამიანების ნაბიჯების რაოდენობა,  დღის განმავლობაში, 3 513-ის ტოლია, რაც შეეხება ყველაზე აქტიურ ქვეყანას – ეს ჩინეთია, სადაც საშუალო რაოდენობა 6 800-ის ტოლია.

Argus-ის დაინსტალირება სმარტფონებში თავადაც შეგიძლიათ.

 

წყარო:  BBC

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

სრულად ნახვა
კვლევებიმსოფლიო

რომელია მსოფლიოს ყველაზე ზარმაცი და აქტიური ქვეყნები?

  სტენფორდის უნივერსიტეტის ახალი კვლევის მიხედვით, მსოფლიოში ყველაზე აქტიური და ზარმაცი ქვეყნების რეიტინგი გამოქვეყნდა. კვლევა ფეხის ნაბიჯების რაოდენობაზე დაყრდნობით იძლევა შედეგებს.

სპეციალური აპლიკაციის – Argus-ის მეშვეობით, უნივერსიტეტის მკვლევარებმა 68 მილიონი დღის ტოლფასი მონაცემები დაამუშავეს.

როგორ ამ მონაცემებით გაირკვა, ყველაზე ზარმაცი ქვეყანა ინდონეზიაა, სადაც ადამიანების ნაბიჯების რაოდენობა,  დღის განმავლობაში, 3 513-ის ტოლია, რაც შეეხება ყველაზე აქტიურ ქვეყანას – ეს ჩინეთია, სადაც საშუალო რაოდენობა 6 800-ის ტოლია.

Argus-ის დაინსტალირება სმარტფონებში თავადაც შეგიძლიათ.

 

წყარო:  BBC

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

სრულად ნახვა
ეკოლოგიაკვლევები

მეცნიერები: ,,ადამიანმა 8 მილიარდი მეტრული ტონა პლასტმასი აწარმოა”

მას შემდეგ, რაც 1950 წელს სინთეზური მასალების ფართომასშტაბიანი წარმოება დაიწყო, ადამიანმა 8.3 მილიარდი მეტრული ტონა პლასტმასი აწარმოა.

ახლახან ჩატარებული კვლევის თანახმად, რომელიც ჟურნალ ,,Science Advances-ში” გამოქვეყნდა, ამ პლასტმასის უმეტესობა ნაგავსაყრელებსა თუ ბუნებრივ გარემოშია.

ჯორჯიას უნივერსიტეტის, კალიფორნიის უნივერსიტეტის, სანტა ბარბარასა და საზღვაო განათლების ასოციაციის მეცნიერთა გუნდის მიერ ჩატარებული კვლევა პლასტმასის წარმოების, გამოყენებისა და ბედის პირველი გლობალური ანალიზია.

მკვლევარებმა აღმოაჩინეს, რომ 2015 წლისთვის ადამიანმა 8.3 მილიარდი მეტრული ტონა პლასტმასი აწარმოა, რომლისგანაც 6.3 მილიარდი მეტრული ტონა უკვე ნარჩენია. ამ ნარჩენების 9 პროცენტი რეციკლირებულ იქნა, 12 პროცენტი – დანაცრებული, ხოლო 79 პროცენტი ბუნებრივ გარემოსა და ნაგავსაყრელებზე დაგროვდა.

თუკი არსებული ტენდენცია გაგრძელდა, უხეშად რომ ვთქვათ, 2050 წლისთვის ბუნებრივ გარემოსა და ნაგავსაყრელებზე 12 მილიარდი მეტრული ტონა პლასტიკური ნარჩენი დაგროვდება.

,,პლასტმასების უმეტესობა არ ბიოდეგრადირდება, ამიტომაც, ადამიანის მიერ წარმოებული პლასტიკური ნარჩენი ჩვენთან ასობით წელი შეიძლება დარჩეს. ჩვენი შეფასება ხაზს უსვამს იმ მასალზე, რასაც ასე ინტენსურად ვიყენებთ, და ნარჩენების მართვის პრაქტიკაზე უფრო უკეთ დავფიქრდეთ,“ – აცხადებს კვლევის თანა ავტორი, ასოცირებული პროფესორი ჯინა ჯემბექი.

კვლევის თანახმად, პლასტიკატის გლობალური წარმოება 1950 წლიდან, 2 მილიონი მეტრული ტონიდან 2015 წელს, 400 მილიონ მეტრულ ტონამდე გაიზარდა.

მეცნიერთა იმავე გუნდმა 2015 წელს ჟურნალ Science-ში კვლევა გამოაქვეყნა, სადაც ოკეანეში ჩამავალი პლასტიკური ნარჩენის მაგნიტუდაა დათვლილი. მათი შეფასებით, 2010 წელს ოკეანეებში 8 მილიონი მეტრული ტონა პლასტიკატი ჩავიდა.

მეცნიერები აღნიშნავენ, რომ მათი მიზანი პლასტიკატის წარმოების და ბაზრიდან ამოღების სრული შეჩერებისკენ მოწოდება არაა. „არსებობს ისეთი სფეროები, სადაც პლასტმასები აუცილებელია, განსაკუთრებით გამძლეობისთვის განკუთვნილ პროდუქტებში,“ – აცხადებენ მეცნიერები და დასძენენ, რომ საჭიროა პლასტიკატის მიზნობრივად წარმოება და გამოყენება.

 

წყარო: https://explorist.futurism.com

მასალა მოამზადა:  თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

 

 

 

სრულად ნახვა
კვლევებიფიზიკაქიმია

პროტონი კიდევ უფრო მსუბუქია, ვიდრე აქამდე მიაჩნდათ

 ახალი მეცნიერული აღმოჩენის თანახმად, პროტონი, ატომის ნაწილაკი, ბევრად უფრო მსუბუქია, ვიდრე აქამდე ვსწავლობდით და გვეგონა.

პროტონი კილოგრამის მემილიარდედ-მემილიადედ-მემილიარდედია და, რა თქმა უნდა, მისი ჩვეულებრივი საზომებით აწონვა შეუძლებელია. მაგრამ, მეცნიერება ვითარდებდა და, ბოლო პერიოდში, ფიზიკოსებმა ამ პრობლემის მოხსნაზე დაიწყეს ზრუნვა, შექმნეს მოწყობილობა, რომელშიც ერთიანდება ელექტრული და მაგნიტური ველები, რაც აუცილებელია პროტონის ასაწონად. ამ მოწყობილებას პენინგის მახე ჰქვია.

ამ მოწყობილობით ,,იჭერენ” პროტონს და სიხშირეების გაზომვის საფუძველზე, მასის გამოთვლა ხდება შესაძლებელი.

ბუნებრივია, ექსპერიმენტი შესაძლოა არ იყოს იდეალური, რადგან ეს ურთულესი პროცესია. მეცნიერების მტკიცებით, ცდომილებაც მცირე უნდა იყოს.

ფიზიკოსებმა დაადგინეს, რომ მისი მასა 1,007276466583 ატომური მასის ერთეულია.

ჯერ არ დასრულებულა ექსპერიმენტები ზუსტი პასუხის მისაღებად. გერმანელი მეცნიერები კვლავ განაგრძობენ მუშაობას, რათა მიღებულ შედეგებში ფარული ცდომილება არ იყოს.

 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
კვლევებიფიზიკაქიმია

პროტონი კიდევ უფრო მსუბუქია, ვიდრე აქამდე მიაჩნდათ

 ახალი მეცნიერული აღმოჩენის თანახმად, პროტონი, ატომის ნაწილაკი, ბევრად უფრო მსუბუქია, ვიდრე აქამდე ვსწავლობდით და გვეგონა.

პროტონი კილოგრამის მემილიარდედ-მემილიადედ-მემილიარდედია და, რა თქმა უნდა, მისი ჩვეულებრივი საზომებით აწონვა შეუძლებელია. მაგრამ, მეცნიერება ვითარდებდა და, ბოლო პერიოდში, ფიზიკოსებმა ამ პრობლემის მოხსნაზე დაიწყეს ზრუნვა, შექმნეს მოწყობილობა, რომელშიც ერთიანდება ელექტრული და მაგნიტური ველები, რაც აუცილებელია პროტონის ასაწონად. ამ მოწყობილებას პენინგის მახე ჰქვია.

ამ მოწყობილობით ,,იჭერენ” პროტონს და სიხშირეების გაზომვის საფუძველზე, მასის გამოთვლა ხდება შესაძლებელი.

ბუნებრივია, ექსპერიმენტი შესაძლოა არ იყოს იდეალური, რადგან ეს ურთულესი პროცესია. მეცნიერების მტკიცებით, ცდომილებაც მცირე უნდა იყოს.

ფიზიკოსებმა დაადგინეს, რომ მისი მასა 1,007276466583 ატომური მასის ერთეულია.

ჯერ არ დასრულებულა ექსპერიმენტები ზუსტი პასუხის მისაღებად. გერმანელი მეცნიერები კვლავ განაგრძობენ მუშაობას, რათა მიღებულ შედეგებში ფარული ცდომილება არ იყოს.

 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
კვლევებიმედიცინამსოფლიო

ტიპი-1 დიაბეტის ვაქცინას ადამიანებზე 2018 წელს გამოცდიან

მეცნიერები აცხადებენ, რომ ბავშვებში ტიპი-1 დიაბეტის პრევენციისთვის საჭირო ვაქცინა კლინიკური ცდებისთვის მზად 2018 წელს იქნება.

ვაქცინა წამალი არ გახლავთ და ის დაავადების სრულად აღმოფხვრას ვერ უზრუნველყოფს, თუმცა ვირუსის მიმართ იმუნიტეტს აძლიერებს, ეს კი, თავის მხრივ, დაავადების ყოველწლიურ სტატისტიკას შეამცირებს.

ტიპი-1 შაქრიანი დიაბეტი სისტემური ჰეტეროგენული დაავადებაა, განპირობებული ინსულინის აბსოლუტური უკმარისობით, რომელიც იწვევს ორგანიზმში ნივთიერებათა ცვლის დარღვევას. შაქრიანი დიაბეტი ტიპი 1 ავტოიმუნური დაავადებაა, რომელიც ინდუცირდება ვირუსული, ასევე სხვადასხვა მწვავე ან ქრონიკული ინფექციით, რომლებიც მოქმედებენ გენეტიკური წინასწარგანწყობის ფონზე.

ეჭვგარეშეა, რომ ეს კომპლექსური დაავადებაა ამ პროცესის გამომწვევი მრავალი გზა არსებობს. ერთ-ერთი მაგალითი, რომელიც თამპერის უნივერსიტეტის ვირუსოლოგმა ჰეიკი ჰოტიმ დაადგინა, ენტეროვირუსის ტიპია.

ენტეროვირუსები ახალშობილებში ხშირია, დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრების (CDC) კვლევის თანახმად, 2007 წელს აშშ-ში 444 ცნობილი ენტეროვირუსის შემთხვევების მეოთხედი Coxsackievirus B1 (CVB1)-გან იყო გამოწვეული. ზოგიერთი ამ ბავშვისთვის, ეს შესაძლოა განუკურნებელი დაავადების დასაწყისი ყოფილიყო.

„მონაცემების თანახმად, CVB1- ის ინფიცირებულ ბავშვთა დაახლოებით 5 პროცენტს ტიპი 1 დიაბეტი განუვითარდა”, – წერენ მკვლევარები 2014 წლის კვლევაში.

შესაძლოა, ეს მაჩვენებელი დიდი არ ჩანს, მაგრამ ტიპი 1 დიაბეტით მთელს მსოფლიოში ყოველწლიურად ასობით ჩვილი ავადდება. თუ CVB ჯგუფის სხვა წევრები ასევე ხელს უწყობენ ბეტა-უჯრედის აუტოიმუნურობას ეს რიცხვები შეიძლება უფრო მაღალიც იყოს.

ექსპერტები მიიჩნევენ, რომ თუ ყველაფერი კარგად წავა, ახლადშექმნილმა ვაქცინამ შესაძლოა ამ ტენდენციას წერტილი დაუსვას. ვაქცინის ეფექტურობა და უსაფრთხოება თაგვებზე უკვე გამოსცადეს. შემდეგი ეტაპი კი ვაქცინის ადამიანებზე დატესტვაა, რაც პრე-კლინიკური კვლევებით უნდა დაიწყოს.

მკვლევარების ვარაუდით, ვაქცინამ შესაძლოა ენტეროვირუსული ინფექციებიც შეამციროს.

 

წყარო: http://www.sciencealert.com/

მასალა მოამზადა:  თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
კვლევებიმედიცინა

ორივე კიდურის გადანერგვის ოპერაციამ წარმატებით ჩაიარა

ექიმებმა 10 წლის ბიჭის რეაბილიტაციის 18 თვის შედეგები გამოქვეყნეს, რომელსაც 2 წლის წინ ხელის ორივე კიდური გადაუნერგეს.

ზიონ ჰარვეი მსოფლიოს ყველაზე ახალგაზრდა პაციენტია, რომელსაც ორივე კიდური გადაუნერგეს. ბიჭს რამდენიმე წლის წინ ბაქტერიული ინფექცია შეეყარა, რაც სეფსისში გადაიზარდა. მას ორივე ხელის ამპუტაცია დასჭირდა. ინფექციასთან ბრძოლის დროს ბიჭს თირკმლებიც დაუზიანდა. ორი წლის შემდეგ პატარას დედის თირკმელი გადაუნერგეს.

მკურნალობის წარმატებამ და ოჯახის მიერ გამოვლენილმა სიმამაცემ ექიმებს საფუძველი მისცა, უფრო სარისკო რამ ეცადათ – ბიჭისთვის ხელის ორივე კიდური გადაენერგათ.

11-საათიანი ოპერაცია 2015 წელს ქირურგებისა და ასისტენტების 40-კაციანმა ჯგუფმა ჩაატარა.

„გადანერგვის ოპერაციიდან 18 თვის შემდეგ ბიჭს შეუძლია დამოუკიდებლად წერა, ჭამა, ჩაცმა”, – ნათქვამია ექიმების მიერ წარმოდგენილ მოხსენებაში.

1960-იან წლებში ხელის გადანერგვის პირველი მცდელობა მარცხით დამთავრდა. 100-ზე მეტ ადამიანს დონორებისგან  ერთი ან ორი ხელი გადაუნერგეს, ოპერაციებმა წარმატების განსხვავებული ხარისხით ჩაიარა.

2000 წელს მალაიზიაში ქირურგებმა ახლად გარდაცვლილი ჩვილის მკლავი მის იდენტურ ტყუპისცალს გადაუნერგეს.

ზიონი პირველი ყველაზე ახალგაზრდა პიროვნებაა, რომელსაც ორივე ხელი გადაუნერგეს და მან დონორის კიდურები არაჩვეულებრივად მიიღო.

თუმცა, ჯერ კიდევ არსებობს სირთულეები, რომლის გადალახვაც ზიონს მოუწევს. „მიუხედავად იმისა, რომ ფუნქციური შედეგები დადებითია და ბიჭი გადანერგვის შედეგად უკეთაა,  ოპერაცია და მისი შემდგომი პერიოდი ძალიან რთული იყო როგორც ბიჭისთვის, ასევე მისი ოჯახისთვის,“ – განაცხადა ფილადელფიის ბავშვთა საავადმყოფოს ხელის ტრანსპლანტაციის პროგრამის სამედიცინო დირექტორმა სანდრა ამარალმა.

ოპერაციის შემდეგ უარყოფის რვა ეპიზოდი იყო, როცა მისი სხეულის იმუნური სისტემა ქსოვილს უცხოდ აღიარებდა და თავდაცვას იწყებდა.

საწინააღმდეგო რეაგირების მედიკამენტებთან ადაპტირება ბიჭს სერიოზული შედეგების თავიდან ასაცილებლად დაეხმარა, მაგრამ სხეულის ახალ დამატებებთან ფსიქოთერაპიის და ფსიქოლოგიური ადაპტირების გრძელი გზა ძალზედ რთული იყო. ბიჭი ჯერ კიდევ ღებულობს მედიკამენტებს, რომლებიც იმუნური სისტემის აღსაკვეთადაა განკუთვნილი, რამაც, შესაძლოა, ბიჭის ახალი ხელები გაანადგუროს.

მეცნიერების განცხადებით, ეჭვგარეშეა, რომ ზიონის ოპერაცია და მისი შედეგები, დიდი წინ გადადგმული ნაბიჯია კიდურების გადანერგვის სფეროში. მათი განმარტებით, ტრანსპარანტების საზღვრები მალე კიდევ უფრო გააფართოვდება, ვინაიდან უფრო მეტის სწავლობენ იმის შესახებ, თუ როგორ უარყოფს სხეული უცხო ქსოვილებს. პროგრესია მიღწეული ქსოვილის ზრდისა და აღდგენის მხრივაც. ამიტომ, მეცნიერები განმარტავენ, რომ კიდურების გადანერგვა გაცილებით უფრო ხშირი გახდება.

 

წყარო: http://www.sciencealert.com

მასალა მოამზადა:  თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

 

 

 

სრულად ნახვა
ბიოლოგიაკვლევები

მეცნიერები: ადამიანის ტვინი სამყაროს 11 განზომილებაში ამუშავებს  

 ნეირომეცნიერებმა მათემატიკის კლასიკური დარგი სრულიად ახლებურად გამოიყენეს, რათა ჩვენი ტვინების სტრუქტურა შეესწავლათ. ის, რაც მათ აღმოაჩნეს, ისაა, რომ ტვინი სავსეა მრავალგანზომილებიანი გეომეტრიული სტრუქტურებით, რომლებიც 11 განზომილებაში მოქმედებენ.

ეს უკანასკნელი ტვინის მოდელი Blue Brain Project- ის მკვლევართა გუნდმა შექმნა. ეს გახლავთ შვეიცარიის კვლევის ინიციატივა, რომელიც ადამიანის ტვინის სუპერკომპიუტერული რეკონსტრუქციის მშენებლობისადმია მიძღვნილი.

გუნდმა გამოიყენა ალგებრული ტოპოლოგია, მათემატიკის დარგი, რომელიც გამოიყენება ობიექტებისა და სივრცის თვისებების აღსაწერად, მიუხედავად იმისა, თუ როგორ იცვლიან ისინი ფორმას. მათ აღმოაჩინეს, რომ ნეირონების ჯგუფები ერთიანდება „ხროვებად“ (cliques) და ნეირონების რიცხვი ხროვაში განსაზღვრავს მის ზომას, როგორც მაღალ განზომილებიან გეომეტრიული ობიექტს.

„ჩვენ აღმოვაჩინეთ სამყარო, რომელსაც ვერც კი წარმოვიდგენდით. არსებობს რამდენიმე ათეული მილიონი ასეთი ობიექტი თუნდაც ტვინის პატარა ლაქაში, ისინი შვიდ განზომილებიანი არიან. ზოგიერთ ქსელში ჩვენ შევხვდით თერთმეტ განზომილებიან სტრუქტურებაც,“ – აცხადებს წამყვანი მკვლევარი, შვეიცარიის EPFL-ის ინსტიტუტის ნეირომეცნიერი – ჰენრი მაკრამი.

მეცნიერების შეფასების თანახმად, ადამიანის ტვინი 86 მილიარდი ნეირონისგან შედგება. ტვინში უამრავი უჯრედისგან შემდგარი სხვადასხვა მიმართულების ქსელია,  რაც გარკვეულწილად აზროვნებისა და ცნობიერების საშუალებას გვაძლევს.

გასაკვირი არ არის, რომ ჯერ კიდევ არ გვაქვს საფუძვლიანი ცოდნა იმის შესახებ, თუ როგორ მუშაობს ტვინის ნერვული ქსელი. თუმცა, მეცნიერთა აღნიშნული გუნდის მიერ აგებული მათემატიკური ჩარჩო, ციფრული ტვინის მოდელთან ერთი ნაბიჯით გვაახლოვებს.

მათემატიკური ტესტების ჩატარების მიზნით, გუნდმა გამოიყენა ნეოკორტექსის დეტალური მოდელი, რომელიც Blue Brain Project-ის გინდმა 2015 წელს გამოაქვეყნა.

ითვლება, რომ ნეოკორტექსები ჩვენი ტვინის ყველაზე ახლად განვითარებული ნაწილია, და ის ჩართულია ისეთ ფუნქციებში, როგორიცაა შემეცნება და შეგრძნება.

მათემატიკური ჩარჩოების შემუშავებისა და ვირტუალურ სტიმულებზე მისი ტესტირების შემდეგ, გუნდმა შედეგები ვირთაგვების ტვინის ქსოვილშიც დაადასტურა.

მკვლევართა აზრით, ალგებრული ტოპოლოგია  მათემატიკურ ხერხებს ნეირონული ქსელის ამოცნობის საშუალებას ანიჭებს,  როგორც ინდივიდუალური ნეირონების დონეზე, ისე მთლიანად, ფართო მასშტაბის ტვინის სტრუქტურის დონეზე.

ამ ორი დონის შეკავშირებით, მკვლევარებმა შეძლეს ტვინის მაღალი განზომილებიანი გეომეტრიული სტრუქტურების განხილვა, რომლებიც მჭიდროდ დაკავშირებულ ნეირონებისა (cliques) და ცარიელი სივრცეების მიერაა ფორმირებული.

,,ჩვენ აღმოვაჩინეთ საოცრად მაღალი რიცხვი და მრავალფეროვანი მაღალგანზომილებიანი ხროვები და ღრმულები, რომლებიც  ნერვულ ქსელებში აქამდე არ გვინახავს, ბიოლოგიური ან ხელოვნური”, – აღნიშნულია კვლევაში.

ეს ღრმულები, როგორც ჩანს, ძალზედ მნიშვნელოვანია ტვინის ფუნქციისთვის. მკვლევარებმა თავიანთ ვირტუალურ ტვინის ქსოვილს სტიმული მისცეს, დაინახეს, რომ ნეირონებმა ამაზე ორგანიზებული რეაგირება მოახდინეს.

,,თითქოს თავის ტვინი რეაგირებს სტიმულზე მრავალგანზომილებიანი ბლოკის კოშკის აშენებით და შემდეგ დანგრევით, იწყებს ღერძებით  (1D), შემდეგ ფიცრებით(2D), კუბიკებით (3D)  და შემდეგ უფრო კომპლექსური გეომეტრიებით 4D, 5D და ა.შ. ,“ – აცხადებს გუნდის ერთ-ერთი წევრი, შოტლანდიის აბერდინის უნივერსიტეტის მათემატიკოსი – რენ ლევი. „ტვინის მეშვეობით განხორციელებული საქმიანობის პროგრესი ჰგავს მრავალგანზომილებიან ქვიშის სასახლეს, რომელიც წარმოიქმნება ქვიშისგან და შემდეგ ჩამოიშლება,” – დასძინა მან.

ეს დასკვნები სრულიად ახალ სურათს გვაძლევს იმის შესახებ, თუ როგორ ამუშავებს ტვინი ინფორმაციას, მაგრამ მკვლევარები აცხადებენ, რომ ჯერჯერობით გაურკვეველია, რა ქმნის ხროვებსა და ღრუებს.

უფრო მეტი სამუშაოა  საჭირო იმის დასადგენად, თუ როგორაა შეფარდებული ამ მრავალგანზომილებიანი გეომეტრიული ფორმების კომპლექსურობა სხვადასხვა შემეცნებით ამოცანასთან.

 

წყარო: http://spacebeyondcosmos.blogspot.co.uk

მასალა მოამზადა:  თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
1 90 91 92 93 94 96
Page 92 of 96