close

ეკოლოგია

კოლოგია

ოკეანეებში მილიარდნახევარზე მეტი პირბადე მოხვდა

shutterstock_1770339122

კორონავირუსი მსოფლიო ოკეანეს კატასტროფული ზიანს აყენებს. ორგანიზაცია Oceans Asia-ს მონაცემებით, მიმდინარე წელს ოკეანეებში სავარაუდოდ 1,5 მილიარდზე მეტი სამედიცინო პირბადე მოხვდა, რაც იმას ნიშნავს, რომ მსოფლიო ოკეანე დამატებით 4 680-6 240 ტონამდე პლასტიკური ნაგვით დაბინძურდა.

როგორც ეკოლოგები განმარტავენ, პირბადეები პოლიპროპილენით არის დამზადებული, რომლის სრულ გახრწნას ნახევარი საუკუნე სჭირდება. დროთა განმავლობაში ის მცირე პლასტიკურ ნაწილაკებად იშლება, რაც ოკეანის ეკოსისტემას სერიოზულ საფრთხეს უქმნის.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
კოლოგია

მაია ბითაძე: მოსახლეობისთვის ნარჩენების სეპარირება სავალდებულო გახდება

5fe85da3ec313

“მოსახლეობისთვის ნარჩენების სეპარირება სავალდებულო გახდება”, – ამის შესახებ პარლამენტის გარემოს დაცვის კომიტეტის თავმჯდომარემ მაია ბითაძემ გადაცემა “Forbes კვირასთან” განაცხადა.

მაია ბითაძის თქმით, შესაბამისი საკანონმდებლო ცვლილებების დამტკიცებას პარლამენტი მომდევნო წელს გეგმავს, თუმცა, მისივე განმარტებით, ეს ვალდებულება მთლიანად საქართველოს მოსახლეობაზე ეტაპობრივად გავრცელდება.

კომიტეტის თავმჯდომარე ამბობს, რომ ნარჩენების შესახებ კოდექსი წლების წინ არის მიღებული, რომელიც მსგავსი ვალდებულების შემოღებასაც ითვალისწინებს, თუმცა, საკანონმდებლო დონეზე ამას დაზუსტება ესაჭიროება.

მაია ბითაძის თქმით, სანამ ნარჩენების სეპარაცია სავალდებულო გახდება, მანამდე სახელმწიფომ შესაბამისი ინფრასტრქუტურა უნდა მოაწყოს, რაც თბილისში უკვე დაწყებულია – ჭავაჭავაძის გამზირზე თბილისის მერიამ უკვე მოაწყო მიწისქვეშა ნაგვის ურნები, რომლებიც მოგვიანებით ამოქმედდება.

კომიტეტის თავმჯდომარე ამბობს, რომ ნარჩენების განცალკევების წასახალისებლად მოქალაქეებისთვის გარკვეული შეღავათების დაწესებაც იგეგმება.

“ჯერ მოსახლეობისგან ნარჩენების სეპარირებულად ამოღება არ ხდება, თუმცა, ამ კუთხითაც იგეგმება საკანონმდებლო ცვლილებები, რომელიც მომავალ წელს დაინიცირდება. ბუნებრივია, ეს რთული გზაა, თუმცა, მაგალითად ევროკავშირში არსებობს ხელშემწყობი მექანიზმები – სახადასახადო შეღავათები იმ მოსახლეობისთვის, რომლებიც დაასეპარირებენ ნარჩენებს”, – აცხადებს მაია ბითაძე.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
კოლოგიასოფლიო

მსოფლიოში პირველად, გოგონას გარდაცვალების მიზეზად ჰაერის დაბინძურება დასახელდა

ella-kissi-debrah

დიდ ბრიტანეთში,  9 წლის ელა ქეისი-დებრა  ასთმის შეტევით შედეგად 2013 წელს გარდაცვალა.

ელა ქისი-დებრა ლონდონის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, დიდი ბრიტანეთის ერთ-ერთი ყველაზე დატვირთული გზის სამხრეთ ცირკულართან, ლუისჰემში ცხოვრობდა.

9 წლის გოგოს მძიმე ასთმა ჰქონდა, რამაც გულის და სუნთქვის გაჩერება გამოიწვია. ის სწორედ ამ მიზეზით, ბოლო სამი წლის განმავლობაში ხშირად სტუმრობდა საავადმყოფოებს.

სპეციალისტთა დასკვნით, რომელიც ორი დღის წინ გავრცელდა, ელა მსოფლიოში პირველი ადამიანია, რომლის ავადმყოფობის გამწვავების და გარდაცვალების მიზეზად, ოფიციალურად, ჰაერის დაბინძურება დასახელდა.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
კოლოგიაედიცინა

ინდოეთში ახალი ინფექციის გავრცელება შესაძლოა საკვების დაბინძურებას უკავშირდებოდეს

35434536456735

ინდოეთის სამხრეთში ახალი ინფექციის გავრცელება შესაძლოა ვერცხლისწყლით ან სხვა ქიმიური ნივთიერებებით მოწამვლას უკავშირდებოდეს. ამის შესახებ ანდჰრა-პრადეშის შტატის მთავარმა მინისტრმა ჯაგანმოჰან რადიმ განაცხადა.

მისივე თქმით, სურსათის უვნებლობის სამსახურმა ბრინჯსა და ბოსტნეულის რამდენიმე სახეობაში ვერცხლისწყლის შემცველობა, ასევე, დიდი რაოდენობით პესტიციდები და ჰებრიციდები აღმოაჩინა. ინფიცირებულთა ნაწილს სისხლში თუთიისა და ნიკელის შემცველობაც აღმოაჩნდა, თუმცა მედიკოსები წყლით მოწამვლას გამორიცხავენ.

ახალი ინფექციით ინდოეთის ქალაქ ულურუში 613 ადამიანი ინფიცირდა. პაციენტთა უმრავლესობას თავის ძლიერი ტკივილი, თავბრუსხვევა და ღებინება აღენიშნებოდა.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ეოგრაფიაედამიწაკოლოგია

ჩინეთი და ნეპალი აცხადებენ, რომ ევერესტი უფრო მაღალია, ვიდრე აქამდე მიიჩნევდნენ

45435

ჩინეთისა და ნეპალის მიერ წარმოდგენილი ახალი ერთობლივი გამოთვლის თანახმად, ევერესტი იმაზე მაღალია, ვიდრე აქამდე მიიჩნევდნენ.

მწვერვალზე გეოდეზისტების ექსპედიციის გაგზავნის შემდეგ ჩინეთი და ნეპალი შეთანხმდნენ, რომ ევერესტის სიმაღლე 8 848.86 მეტრია.

აღსანიშნავია, რომ კატმანდუსა და პეკინს მსოფლიოს უმაღლესი მწვერვალის სიმაღლის შესახებ განსხვავებული მოსაზრება ჰქონდათ. კერძოდ, ნეაპოლი დღემდე 1954 წელს ინდოეთის მიერ ჩატარებულ კვლევას ეყრდნობოდა, რომლის მიხედვითაც ევერესტის ოფიციალურ სიმაღლედ 8 848 მეტრი მიიჩნეოდა.

ჩინეთის მიერ 2005 წელს ჩატარებული გაზომვის თანახმად კი ევერესტის სიმაღლე 8 844.43 მეტრი იყო.

ევერესტი, რომელიც მსოფლიოს უმაღლესი მწვერვალია, ჰიმალაიში, ნეპალისა და ჩინეთის საზღვარზე მდებარეობს. ევერესტს კოლონიური ეპოქის ბრიტანელი გეოდეზისტის, ჯორჯ ევერესტის, სახელი ეწოდა, რომელსაც ეს მთა რეალურად არასოდეს უნახავს.

წყარო : The Guardian

მასალა მოამზადა : თამარ ტაბატაძემ 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
კოლოგიააქართველო

ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნულ პარკში ირმების რაოდენობა გაორმაგდა

127054132_3618167728249805_3622896463505725114_o

ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნულ პარკში ბოლო 5 წლის განმავლობაში კეთილშობილი ირმის რაოდენობა თითქმის გაორმაგდა და ამჟამად დაახლოებით 803 სულ ირემს შეადგენს, რაც გასულ წელთან შედარებით 16 ინდივიდით მეტია. ინფორმაციას საქართველოს დაცული ტერიტორიების სააგენტო ავრცელებს.

სააგენტოს ინფორმაციით, 2015 წელს ეროვნულ პარკში დაახლოებით 494 ირემი იყო. აღსანიშნავია, რომ 2000 წლის შემდგომ, ეროვნულ პარკში ირმების რაოდენობა ყოველ 5 წელიწადში ერთხელ თითქმის ორმაგდება.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”
სრულად ნახვა
ედამიწაკოლოგია

ჟანჯიაჯიეს ეროვნულ პარკი

86538

ჟანჯიაჯიეს ეროვნულ პარკი არის ჩინეთის პირველი ეროვნული პარკი, რომელიც 1982 წელს გაიხსნა და მდებარეობს ხუნანის პროვინციაში. პარკის მეტად მნიშვნელოვანი გეოგრაფიული მახასიათებელია სვეტის მსგავსი წარმონაქმნი, რომელიც კარსტული რელიეფის მსგავსია, მაგრამ კირქვისაგან არ არის აგებული შემადგენელი ქანები, ეს სვეტები ეროზიის შედეგადაა წარმოქმნილი და მათი რაოდენობა დაახლოებით 3000-ია.

ტიანმენის გამოქვაბული არის მსოფლიოში ყველაზე მაღალი ბუნებრივი მღვიმე. ტიანმენის მღვიმის სიმაღლე 131,5 მეტრია, სიგანე 57 მეტრი და სიღრმე 60 მეტრი. საუკუნეების განმავლობაში ეს ადგილი იმპერატორებისთვისა თუ უბრალო ხალხისთვის წმინდა ადგილად მიიჩნეოდა. ვიზიტორს მღვიმის მოსანახულებლად ორი გზა აქვს, ერთ-ერთი გზა კიბეზე ასვლაა, რომელსაც ,,სამოთხისაკენ მიმავალ კიბეს” უწოდებდნენ. სულ 999 საფეხურია, რაც სამოთხის უზენაესობისა და მუდმვობის განსახიერებაა. მეორე გზა ლიფტია, რომელიც გვირაბში დამონტაჟებული პირველი ესკალატორია მსოფლიოში და რომლის დახმარებითაც მთის წვერზე შეგვიძლია ასვლა.

,,სამხრეთ ცის სვეტს” ოფიციალურად ეწოდა 2010 წელს “ავატარის ალილუიას მთა”, ყველაზე მაღალშემოსავლიანი ფილმის გამო. ფილმი ,,ავატარი” 2010 წელს გამოვიდა, რეჯისორი ჯეიმს კამერონი კი აღნიშნავს, რომ სწორედ ეს ეროვნული პარკი იყო მისი შთაგონების წყარო და პარკის ვიზიტორთა რაოდენობაც სწორედ ფილმის გამოშვების შემდეგ გაიზარდა.

მსოფლიოში ყველაზე გრძელი საბაგირო გზა სწორედ აქ მდებარეობას. საბაგირო გზა პარკის უმეტესი ნაწილის ნახვის შესაძლებლობას გვაძლევს, რომლის სიგრძე 7455 მეტრია.

მსოფლიოს ყველაზე მაღალი და სწრაფი ლიფტი, რომელიც გინესის რეკორდების წიგნშია შეტანილი, 326 მეტრი(1070ფუტი) სიგრძისაა, მდებარეობას ჟანჯიაჯიეს ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. ლიფტის მშენებლობას 3 წელი დასჭირდა და მისი ღირებულება თითქმის 20 მილიონი დოლარი იყო. ლიფტს შეუძლია მგზავრების ტრანსპორტირება ორ წუთზე ნაკლებ დროში.

2016 წელს აგვისტოში Zhangjiajie Grand Canyon-მა გახსნა ორ კლდეს შორის გადებული მინის ხიდი, რომელიც მსოფლიოში ყველაზე გრძელი და მაღალია, 430 მეტრი სიგრძის და 300 მეტრი სიმაღლის. ხიდის გახსნიდან 13 დღის შემდეგ დაიხურა უსაფრთხოების წესების დარღვევისა და ვიზიტორთა სიმრავლის გამო. თუმცა 2016 წლის სექტემბერში უსაფრთხოების ზომების კორექტირების შემდეგ ისევ გაიხსნა და ვიზიტორთა სიმრავლითაც გამოირჩევა.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ედამიწაკოლოგია

,,კილიმანჯაროს ყინულის ნაწილი კლიმატის ცვლილების გამო დნება”-ამბობს მთამსვლელი უილ გადი.

466

კლიმატი საგანგაშოდ იცვლება დედამიწაზე, ეს ცვლილებები კი, რა თქმა უნდა, ყველაფერზე ახდენს გავლენას ჩვენს ირგვლივ. კლიმატის ცვლილებები მყინვარების დნობასა და ყინულის ფენების განლევას იწვევს ოკეანეში. XIX საუკუნის შემდეგ პლანეტის ზედაპირის საშუალო ტემპერატურა დაახლოებით 1,1 ცელსიუსით გაიზარდა. დედამიწაზე თითქმის ყველა მყინვარმა დაიწყო უკან დახევა, მათ შორის: ალპები, ჰიმალაები, ანდები და კილიმანჯარო.

მთამსვლელი უილ გადი ახლოდან შეესწრო კლიმატის კრიზისს კილიმანჯაროზე. მთამსვლელმა  მთელი ცხოვრება გაატარა დედამიწის ცივ ადგილებში და შესაძლოა ბოლოჯერ იმყოფებოდა კილიმანჯაროზე 2020 წლის თებერვალში, სანამ COVID-19-ის პანდემია დაატყდებოდა მსოფლიოს.

”ყინულის ნაწილი, რომელიც მე ექვსი წლის წინ, 2014 წელს ავიღე, გაქრა,” – განუცხადა მან CNN-ს.

მთამსვლელი შეისწავლის კლიმატის ცვლილებების გავლენას კილიმანჯაროზე, აფრიკის უმაღლეს მწვერვალზე. მისი თქმით, ყინული საკმაოდ მალე ქრება. ყინულის ნაწილი, რომელიც  6 წლის წინ დალაშქრა უკვე აღარ არის. 2014 წელს იყო, ახლა კი უბრალოდ აღარ არის. 2020 წლის თებერვალში მან სრულიად სხვა მთა დალაშქრა. მთამსვლელი ამბობს, რომ ეს მეტად ამაღელვებელი მომენატია მიხვიდე და ვერ ნახო ის ყინული, რომელზე ასვლაც გინდოდა, ეს ალბათ ცოტაოდენ იმედგაცრუებასაც იწვევს.

ვინც ქალაქში ცხროვრობს, ყოველდღე ოფისში მუშაობს ეს ცვლილება რთული შესამჩნევია მათთვის, მაგრამ მთამსვლელებისთვის არა, რადგან ზოგჯერ მათი ,,ოფისის შენობა” უბრალოდ ქრება. კილიმანჯაროს მყინვარი, რომელსაც მთამსვლელები იყენებდნენ იმდენად შემცირებულია, რომ უკვე სახიფათოც არის მისი გამოყენება.

წყრო: CNN

მასალა მოამზადა: ნინი ხეცურიანმა

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ედამიწაკოლოგია

გრენლანდიაში დიდი მყინვარები იმაზე სწრაფად დნება ვიდრე, ოდესმე

gree

გამოკვლევები აჩვენებს, რომ გრენლანდიის სამი ყველაზე დიდი მყინვარი იმაზე უფრო სწრაფად დნება, ვიდრე ყველაზე ცუდ შემთხვევაში მეცნიერებს შეიძლებოდა ეფიქრათ.

მყინვარების საერთო მოცულობა იმხელაა, რომ მისი ლღობის შემთხვევაში, ზღვის დონეს, გლობალურად 1.3 მეტრით ასწევს.

გლობალური დათბობა ყველაზე მეტად გრენლანდიისა და ანტარქტიკის ყინულოვან საფარს აზიანებს, რაც ამ დროისათვის, ზღვის დონის მატების ყველაზე დიდი წყაროა. იგი ამჟამად, 8 მილიმეტრით არის ამაღლებული.

საკითხის პრობლემატურობა მსოფლიოს მიერ სათანადოდ, ჯერ კიდევ არაა აღქმული. მეცნიერების თქმით, თუ მყინვარები ამ ტემპით განაგრძობენ ლღობას, დიდი ყინულის წყალსაცავები სამჯერ ან ოთხჯერ უფრო სწრაფად შეიძლება დადნეს, ვიდრე ამას ძველი გამოკვლევები აჩვენებდა.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
კოლოგია

დიდი ბარიერული რიფის მარჯანი 1995 წლიდან 50%-ზე მეტით შემცირდა

48468

1995 წლიდან დიდ ბარიერულ რიფში მარჯანი 50 პროცენტზე მეტით შემცირდა და ეს პრაქტიკულად ყველა სახეობას შეეხო, – ამის შესახებ ავსტრალიელი მეცნიერების მიერ ჩატარებულ ახალ კვლევაშია ნათქვამი.

კვლევის თანახმად, რომელმაც დიდი ბარიერული რიფის მთელი 2300 კილომეტრი მოიცვა და თითქმის ყველა დონეზე შემაშფოთებელი დანაკარგი აღმოაჩინა, ყველაზე მნიშვნელოვანი შემცირება 2016 და 2017 წლებში მასობრივი გაუფერულების შემდეგ მოხდა, მიმდინარე წელს კი კიდევ უფრო მეტი მასობრივი გაუფერულება მოხდა.

კვლევა, რომელიც ჟურნალში Proceedings of the Royal Society-ში გამოქვეყნდა, ქუინსლენდის მარჯნის რიფების კვლევების ცენტრის  მეცნიერებმა ჩაატარეს, რომლებმაც 1995-დან 2017 წლამდე პერიოდში მარჯნის ჯანმრთელობისა და ზომის შეფასება განახორციელეს.

მათი მტკიცებით, ყველაზე მეტად ტოტებისა და ბრტყელი ფორმის მარჯნები დაზიანდნენ. ეს არის მსხვილი, სტრუქტურული სახეობები, რომლებიც, ჩვეულებრივ, თევზისა და ზღვის სხვა ცხოველების გავრცელების ადგილებს წარმოადგენს.

პროფესორი ტერი ჰიუგისი, რომელიც კვლევის თანაავტორია, აცხადებს, რომ  მარჯნების ამ ტიპებს მასობრივი გაუფერულება ყველაზე მეტად შეეხო, რის შედეგადაც რიფის ორი მესამედი დაზიანდა.

აღსანიშნავია, რომ გაუფერულება ხდება მაშინ, როდესაც სტრესის ქვეშ მყოფი მარჯნები ზოოქსანთელას სახელით ცნობილ წყალმცენარეებს განდევნიან, რაც მათ ფერს ანიჭებს.

ნორმალური პირობების დაბრუნების შემთხვევაში მარჯანს შეუძლია აღდგეს, მაგრამ ამას შეიძლება ათწლეულები დასჭირდეს.

2019 წელს ჩატარებულმა გამოკვლევამ აჩვენა, რომ დაზიანებული მარჯნები ცდილობდნენ აღდგენას, რადგან მოზრდილი მარჯნების უმეტესობა მკვდარია.

”მარჯნის მოსახლეობას აქვს მილიონობით პატარა მარჯანი, ისევე როგორც უამრავი დიდი მარჯანი. ჩვენი კვლევის შედეგები აჩვენებს, რომ დიდი ბარიერული რიფის აღდგენის შესაძლებლობას  წარსულთან შედარებით რისკის ქვეშაა, რადგან უფრო ნაკლები შვილი მარჯანია”, – აცხადებენ კვლევის ავტორები.

ცნობისთვის, დიდი ბარიერული რიფი “უზარმაზარი სამეცნიერო და ბუნებრივი მნიშვნელობისათვის“ 1981 წელს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად ცნეს.

თუმცა ბოლო ათწლეულის განმავლობაში იგი ძლიერ დააზიანა თბილმა ზღვამ, რომელმაც გაანადგურა მარჯანი და დააჩქარა წყალმცენარეების და სხვა დამაბინძურებლების ზრდა.

მეცნიერები აცხადებენ, რომ ადამიანის ქმედების შედეგად გამოწვეული დათბობა რიფს დიდ საფრთხეს უქმნის.

”დასაკარგი დრო არ არის – ჩვენ მკვეთრად უნდა შევამციროთ სათბურის გაზების ემისიები,” – აცხადებენ კვლევის ავტორები.

წინა ინდუსტრიული დროიდან მოყოლებული, გლობალური ტემპერატურა უკვე დაახლოებით 1 გრადუსი ცელსიუსით გაიზარდა. გაერო გვაფრთხილებს, რომ თუკი ეს ზრდა 1.5 გრადუსს მიაღწევს, მსოფლიოს მარჯნების 90%-ი განადგურდება.

წყარო : BBC

მასალა მოამზადა : თამარ ტაბატაძემ 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
1 2 3 20
Page 1 of 20