close

ეს საინტერესოა

ს საინტერესოაატეგორიის გარეშეედიცინა

10 დაავადება, რომელსაც შეუძლია 24 საათში მოკლას ადამიანი! ფრთხილად!

10_children_in_colorado_have_been_infected_with_a_mystery_illness_which_causes_polio_like_symptoms._reuters.jpg_1718483346

კიბო, გულის დაავადებები და შიდსი – თითოეული მათგანი შიშს იწვევს პაციენტებში. ეს ის დაავადებებია, რომლებიც დროში პროგრესირდებიან და საბოლოო ჯამში, თითოეული შეიძლება ფატალურად დამთავრდეს.

თუმცა, არსებობს რიგი დაავადებებისა, რომლებსაც ადამიანის სიკვდილის გამოწვევა 24 საათის განმავლობაში შეუძლიათ.

გასულ წელს მთელი მსოფლიო შეძრა  ებოლას ეპიდემიამ, რომელსაც, მსოფლიოს ჯანდაცვის ორგანიზაციის მონაცემებით, 11.314 ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა. კრიზისის პერიოდში დაავადებამ აშშ-ს, დიდი ბრიტანეთის, ესპანეთის და სხვა ერების საზღვრებამდეც მიაღწია.

წარმოგიდგენთ იმ 10 საშიში დაავადების სიას, რომელსაც სიკვდილის გამოწვევა დროის ძალიან მოკლე პერიოდში შეუძლიათ.

1.     ნეკროზული ფასციიტი

იგი ხშირად მოიხსენიება, როგორც ხორცის მჭამელი ბაქტერია, რომელიც ძალიან სწრაფად ვრცელდება ორგანიზმში და სხეულის რბილ ქსოვილებს ჭამს.

დაავადება შეიძლება გამოწვეული იყოს ერთზე მეტი ტიპის ბაქტერიებით, Streptococcus (A ჯგუფის strep) დაავადების ყველაზე გავრცელებული გამომწვევი მიზეზია. ჩვეულებრივ, A ჯგუფის strep-ის ბაქტერიების მიერ გამოწვეული ინფექციები ადვილად ინკურნება.

მაგრამ ნეკროზული ფასციიტის შემთხვევაში,  ბაქტერიები სწრაფად ვრცელდება ორგანიზმში.

ისინი აინფიცირებენ ქსოვილებს, მათ შემაერთებელ ზოლებს, რომლებიც კარს ეკვრიან კუნთებს, ნერვებს, ცხიმს და სისხლძარღვების. ბატქრეეიბი ფაქტობრივად ჭამენ ადამიანს და გამოყოფენ ტოქსინებს, რომლებიც ანადგურებს რბილ ქსოვილებს.

როცა ეს ხდება, ინფექცია ძალიან სერიოზულია და შეიძლება გამოიწვიოს  კიდურების დაკარგვა ან სიკვდილი.

მიუხედავად იმისა, რომ სასიკვდილოა, ეს დაავადება იშვიათია.

2.      მენინგოკოკური დაავადება.

მენინგოკოკური დაავადება, რომელსაც ტვინის მენინგიტაც უწოდებენ, არის მენინგოკოკით (Neisseria meningitidis) გამოწვეული გადამდები ბაქტერიული დაავადება.

ის ვრცელდება ინფიცირებულ ადამიანთან პირდაპირი კონტაქტის, ანუ ჰაერწვეთოვანი გზით.

არსებობს ამ დაავადების სამი ძირითადი კლინიკური ფორმა: მენინგეალური სინდრომი, სეპტიური ფორმა და პნევმონია.

დაავადებას სიკვდილის გამოწვევა სიმპტომების გაჩენიდან რამდენიმე საათში შეუძლია.

გადარჩენილთა 10-15 პროცენტს რჩება მუდმივი ნევროლოგიური დეფექტები, მათ შორის, სმენის დაკარგვა, მეტყველების დარღვევა,  გონებრივი ჩამორჩენილობა და დამბლა.

N. meningitidis ბინადრობს ცხვირისა და ყელის ლორწოვან გარსში, სადაც იგი ჩვეულებრივ არანაირ ზიანს არიწვევს.

მოსახლეობის დაახლოებით 5-10 პროცენტი შეიძლება იყოს დაავადების ასიმპტომური მატარებელი. დაავადება უფრო ხშირად გვხვდება ჩვილებში, ბავშვებში, მოზარდებშიდა ახალგაზრდებში.

არსებობს Neisseria meningitides-ის ხუთის ერო ჯგუფი (“შტამების”): A, B, C, E, და Y.

დაავადების დროს ინფიცირდება თავისა და ზურგის ტვინის დამცავი გარსები .

სიმპტომები მოიცავს მოულოდნელ ცხელებას, თავის ტკივილს, კისრის ძლიერ ტკივილს სინათლის ზიზღს, გულისრევასა და დაბნეულობას.

მენინგიტით დაავადებული ჩვილები  არიან ნელი ან არააქტიურები, გაღიზიანებულები, აღენიშნებათ ღებინება.

თუ მშობელი ეჭვობს, რომ მის ბავშვს მენინგიტის აქვს, ის დაუყოვნებლივ უნდა დაუკავშორდეს ექიმს.

მენინგოკოკური მენინგიტის არის ძალიან სერიოზული დაავადება, რომელიც შესაძლოა  ფატალური აღმოჩნდეს.

3.   შაგასის დაავადება

შაგასის დაავადება არის პოტენციურად სიცოცხლისათვის საშიში დაავადება, რომლის გამომწვევია პარაზიტი protozoan.

აღნიშნული პარაზიტი ტიპიურია ლათინურ ამერიკაში, სადაც იგი გადადის ადამიანებისა ფეკალური მასებით და ცნობილია, როგორც „კოცნის ბაქტერიები.“

ჯანმოს მონაცემებით, მსოფლიოში შაგასით დაახლოებით ექვსი-შვიდი მილიონი ადამიანია დაავადებული.

მიუხედავად იმისა, რომ აღნიშნული დაავადება პოტენციურად სასიკვდილოა, დაავადება დროული მკურნალობის შემთხვევაში განკურნებადია.

შაგასის პირველი ხილული ნიშანი არის კანის დაზიანება ან მეწამული შეშუპება ქუთუთოებზე, რომელსაც თან ახლავს ცხელება, თავის ტკივილი, გადიდებული ლიმფური ჯირკვლები, კუნთების ტკივილი, სუნთქვის გაძნელება, შეშუპება და ტკივილი მუცლის ან გულმკერდის არეში.

დაახლოებით სამი პაციენტიდან ერთს გულის დაავადებები აწუხებს, ხოლო 10 პროცენტი განიცდის მსხვილი ნაწლავის ან საყლაპავის გაფართოებას და სხვა საჭმლის მონელებასთან დაკავშირებულ პრობლემებს.

ბოლო წლების განმავლობაში ინფიცირებული მოულოდნელად იღუპებიან ან განიცდიან გულის უკმარისობა, რომელიც გამოწვეულია გულის კუნთის და ნერვული სისტემის პროგრესული განადგურებით.

თუმცა, უკვე არსებობს რამდენიმე მედიკამენტი, რომლებიც დაავადების სამკურნალო 100 პროცენტიანი საშუალებებია, თუ მათი გამოყენება  დაავადების საწყის ფაზაშივე მოხდება.

4. ცერებროვასკულარული დაავადება

ცერებროვასკულური დაავადება, რომელიც უფრო ფართოდ ცნობილია, როგორც ინსულტი, გამოწვეულია ტვინისთვის სისხლის მიწოდების შეწყვეტით.

ჯანმოს მონაცემებით, 2012 წელს გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებით, როგორიცაა გულის შეტევა ან ინსულტი, 17,5 მილიონზე მეტი ადანიანია  დაღუპული.

საბედნიეროდ, შესაძლებელი გახდა ნაადრევი გულის შეტევისა და ინსულტის 80 პროცენტით პრევენცია. ჯანსაღი დიეტა, რეგულარული ფიზიკური აქტივობა თამბაქოზე უარის თქმა –  გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების პრევენციას უწყობს ხელს.

ამ მხრივ ასევე ძალიან მნიშვნელოვანია მაღალი არტერიული წნევის, სისხლში ქოლესტერინისა და შაქრის მუდმივი კონტროლი.

ანტიბიოტიკ-რეზისტენტული სტაფილოკოკური ინფექცია

5. მეტიცილინ-რეზისტენტული ოქროსფერი სტაფილოკოკი (MRSA). 

Staphylococcus aureus (ოქროსფერი სტაფილოკოკი) არის ბაქტერია, რომელიც ბინადრობს ჯანმრთელი ადამიანის კანსა და ცხვირის ლორწოვანზე 30%-ში.  უმრავლეს   შემთხვევაში, აღნიშნული ბაქტერია პათოლოგიური სიმპტომებისგან ვითარებას არ იწვევს.

კანის საფარველის მთლიანობის  დარღვევისას,   ნაკაწრების ან სხვა მიკრო ტრავმების შედეგად,  სტაფილოკოკმა შეიძლება გამოიწვიოს სხვადასხვა  პრობლემები:  დაწყებული უბრალო აკნედან, დამთავრებული მძიმე დაავადებებით, განსაკუთრებით ბავშვებში,  და იმ პირებში რომელთაც დაქვეითებული აქვთ იმუნური სისტემა.

სტატისტიკის მიხედვით, 100-დან 2 ადამიანი MRSA-ს მატარებელია.

როგორ ვრცელდება MRSA? – შესაძლოა თქვენ ხართ MRSA-მტარებელი, რაც იმას ნიშნავს რომ თქვენს კანზე ან ცხვირის ლორწოვანზე ბინადრობს ეს ბაქტერია, მაგრამ სიმპტომურად  არ ვლინდება.

MRSA-მტარებელი შეიძლება გახდეთ სხვადასხვა გზით:

• იმ პირებთან შეხებით რომლებიც არიან მტარებლები;

• დაბინძურებულ ზედაპირებთა ნშეხებით,  მაგ: როგორიცაა კარის სახელურები, ტელეფონის ყურმილი;

თქვენ შეიძლება დაგემართოთ MRSA – ინფექცია, თუ ხართ ბაქტერია მტარებელი და კანის საფარველის მთლიანობა დაირღვევა.

MRSA – ის რისკ – ფაქტორები: – ნებისმიერი ადამიანი შეიძლება გახდეს MRSA-მტარებელი.  ზოგიერთს  კი აქვს დასნებოვნების მაღალი რისკი.  კერძოდ ჰოსპიტალ-ასოცირებული MRSA რისკი  აქვთ  პირებს, რომლებიც მკურნალობენ კლინიკაში:

• ქირურგიული ჩარევა, ან ინტრავენური ინექცია;

• ხანგრძლივი დროით ჰოსპიტალიზაცია;

• ბოლოს მიღებული ანტიბიოტიკები;

• დაქვეითებული იმუნური სისტემა

• კონტაქტი იმ პირებთან ან სამედიცინო პერსონალთა, რომლებიც არიან მტარებელები.

ყველა ეს ფაქტორი წარმოადგენს დასნებოვნების რისკს ჰოსპიტალში.

საავადმყოფოებში  MRSA  შეძლება გადავიდეს პერსონალის ხელებით. სამედიცინო მუშაკმა უნდა დაიბანოს ხელები და გამოიცვალოს ხელთათმანები პაციენტთან შეხებამდე და შეხების შემდეგ. საზოგადოებრივი MRSA – ჰოსპიტალის გარეთ დასნებოვნების რისკს წარმოადგენს:

• კანისტრავმა (დამწვრობა, ნაკაწრი ან ჭრილობა);

• პარსვის ან ცვილის საშუალებით თმის მოცილება, განსაკუთრებით იღლიისა  და  საზარდულისარიდან.

• თუ გაქვთ ტატუ ან პირსინგი;

• სხვისი პირადი ჰიგიენის ნივთების  გამოყენება, თუ არ გარეცხილა და არ გაუვლია სტერილიზაცია.

• მტარებელთანან და სნებოვნებულთან ფიზიკური შეხება.

საზოგადოებასთან ასოცირებული MRSA  ინფექციები, ძირითადად გვხვდება მჭიდრო კოლექტივებში, როგორიცაა საბავშვო ბაღები, ციხეები, ჯარი, სპორტის ჯგუფური სახეობის წარმომადგენლებში.

ინვაზიური ინფექციის ნიშნებია: მაღალი ტემპერატურა, 38 გრადუსი და ზემოთ, შემცივნება, ზოგადად ცუდად ყოფნის შეგრძნება, თავბრუსხვევა, დაბნეულობა, კუნთების ტკივილი, შეშუპება და სიმსივნე ნფექციის ადგილას.

RSA -ინფექციის  დიაგნოსტიკა – პაციენტების ტესტირება კანის ინფექციაზე შეიძლება მოვახდინოთ კულტურის კვლევით, რომლის პასუხიც, როგორც წესი 48-72სთ საჭიროებს.

შინაგანი ორგანოების დაინფიცირების შემთხვევაში საჭიროა დამატებითი კვლევები: სისხლის ანალიზი, RO-გრაფია; CT-კვლევა,   ექოკარდიოგრაფიადა ა.შ.

MRSA -ინფექციის მკურნალობა- თუ უკვე მოვახდინეთ MRSA დიაგნოსტირება შეგვიძლია დავიწყოთ ანტიბიოტიკოთერაპია. ანტიბიოტიკის დოზის და ტიპის შერჩევა ხდება მას შემდეგ, რაც გვეცოდინება კულტურის პასუხი.

ინვაზიური MRSA ინფექციები მოიცავს სისხლის მოწამვლას, რომელიც ცნობილია როგორც სეფსისი, რომელმაც შეიძლება გამოიწვიოს სეპტიური შოკი ან დაავადებული ადამიანის სისხლის წნევის საგანგაშოდ დაბლა დაცემა.

MRSA-ს მძიმე ფორმებს განეკუთვნება : საშარდე გზების ინფექციები, ენდოკარდიტი, რომელიც არის გულის სარქველების ინფექცია, პნევმონია, სეპტიური ართრიტი და ოსტეომიელიტი, ანუ ძვლის ინფექცია.

6. ქოლერა

ქოლერა არის მწვავე ნაწლავური ინფექცია, რომელსაც იწვევს vibrio ქოლერის ბაქტერიით დაბინძურებული საკვების ან წყლის ჩაყლაპვა.

ეს არის სასიკვდილო დაავადება, რომლითაც შეიძლება დაავადდნენ როგორც მოზრდილები, ასევე ბავშვები და რომელსაც რამდენიმე საათში შეუძლია სიკვდილის გამოწვევა.

ინკუბაციური პერიოდი ხანმოკლეა, ერთიდან ხუთ დღემდე.

ინფიცირებულებს აღენიშნებათ უხვი, უმტკივნეულო, წყლიანი დიარეა, რომელმაც შესაძლოა სწრაფად გამოიწვიოს მძიმე დეჰიდრატაცია და სიკვდილი, რასაკვირველია, თუ მკურნალობა ადროულად არ ჩატარდა.

ათი ინფიცირებულიდან დაახლოებით რვას დაავადების სიმპტომები არ აქვს, მაგრამ ბაქტერიას მათ განავალში 10 დღის განმავლობაში შეუძლია არსებობა, შემდეგ გარემოში ხვდება და სხვა ადამიანების დაინფიცირება შეუძლია.

იმ ადამიანებს შორის ვისაც სიმპტომები აღენიშნება, 80 პროცენტს დაავადება მსუბუქად ან საშუალო სიმძიმით გადააქვს, ხოლო 20 პროცენტი ფატალურად მძიმე დეჰიდრატაციის რისკის ქვეშაა.

მკვლევარები აცხადებენ,  რომ მსოფლიოში ყოველწლიურად ქოლერას 1.4 – 4.3 მილიონი შემთხვევა ფიქსირდება და აქედან 28,000-დან 142,000-მდე შემთხვევა სიკვდილით მთავრდება.

7. ენტეროვირუსული D68

ყოველ წელს ენტეროვირუსებით მილიონობით ბავშვი ავადდება, რაც იწვევს  ხველას, ცემინებასა და ცხელებას.

ჩვილები, ბავშვები და თინეიჯერები შედარებით სუსტი იმუნიტეტის გამო აღნიშნული დაავადებით დასნებოვნების ყველაზე მაღალი რისკის ქვეშ იმყოფებიან. ხოლო მათ, ვისაც ასთმაც აწუხებთ, EV-D68-ით დაავადების კიდევ უფრო დიდი შანსი აქვთ.

ვირუსი ვრცელდება დაზარალებულთა ნერწყვითა და სხვა რესპირატორული გამონადენით, როდესაც ადამიანი ახველებს ან აცემინებს.

იგი შესაძლოა „ავითვისოთ“ საყოფაცხოვრებო ნივთების ზედაპირებიდანაც.

სიმპტომები განსხვავებულია, დაწყებული შედარებით რბილი, მათ შორის, ცხელება, გამონადენი ცხვირიდან, ცემინება, ხველა და კუნთების ტკივილი, დამთავრებული უფრო მძიმემდე, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს სუნთქვის გაძნელება და სუნთქვის მწვავე უკმარისობა, რომელმაც საბოლოო ჯამში შესაძლოა სიკვდილიც გამოიწვიოს.

EV-D68-ის კონკრეტული მკურნალობა არ არსებობს, თუმცა ექიმები გვაძლევენ რეკომენდაციებს დაავადების საკონტროლებლად.

8. ბუბონური შავი ჭირი

ამ დაავადებას  “შავ სიკვდილსაც” უწოდებენ, რომელმაც მეთოთხმეტე საუკუნეში, დაახლოებით 50 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა.

ეს არის ჭირის ყველაზე გავრცელებული ფორმა და გამოწვეულია ინფიცირებული რწყილის ნაკბენიგან.

ჭირის ბაცილა ორგანიზმში ნაკბენიან შედის და ლიმფური სისტემის გავით უახლოეს ლიმფურ კვანძში გადაადგილდება, სადაც მრავლდება.

დღესდღეობით ჭირი ენდემურია ბევრ აფრიკულ ქვეყანაში, რუსეთში, ამერიკისა და აზიაში.

ჭირი ძალიან მძიმე დაავადებაა, 30-60 პროცენტიანი ლეტალობით, თუკი, რასაკვირველია, სათანადო მკურნალობა არ ჩატარდა.

ჯანმოს მონაცემებით, 2013 წელს მთელ მსოფლიოში დაავადების 783 შემთხვევა დაფიქსირა და აქედან 126 ლეტალურად დამთავრდა.

დაავადების ადრეულ ეტაპზე ადამიანები გრიპისმაგვარ სიმპომებს უჩივიან. როგორც წესი, მას ახასიათებს მოულოდნელად დაწყებული ცხელება, შემცივნება, სხეულის ტკივილი, სისუსტე და ღებინება.

მკურნალობის გარეშე ჭირი შეიძლება ფატალური აღმოჩნდეს, ასე რომ ადრეული დიაგნოსტიკა და მკურნალობა აუცილებელია.

ანტიბიოტიკები და დამხმარე თერაპიები დაავადებულების განკურნებას უწყობს ხელს.

9. ებოლა

მსოფლიოში ებოლას ვირუსისგან 11.314 ადამიანი დაიღუპა.

შემთხვევების უმრავლესობა დასავლეთ აფრიკაში, გვინეაში, სიერა ლეონესა და ლიბერიაში დაფიქსირდა. ებოლა წარმოადგენს ჰემორაგიულ ცხელებას. ის იშვიათი დაავადებაა, თუმცა ხასიათდება მაღალი სიკვდილიანობით (დაავადებულთა 90%-ზე მეტი დაიღუპა). ვირუსით ავადდებიან ადამიანები, ზოგიერთი პრიმატები და წყვილჩლიქოსნები.

7 ნოემბერს, მსოფლიო ჯანდაცვის განაცხადა, რომ ებოლას გადაცემა უკვე შეწყვეტილია სიერა-ლეონეში.

ქვეყნამ 90-დღიან გაძლიერებული მეთვალყურეობის ქვეშ იმყოფება, რომელიც მომავალი წლის 5 თებერვალს დასრულდება.

გვინიაში ნოემბერში ვირუსის არცერთი შემთხვევა არ დაფიქსირებულა, ხოლო ბოლო 21 დღის განმავლობაში ებოლათი სულ 4 ადამიანი დაავადდა, რომლებიც ერთი ოჯახის წევრები არიან. ბოლო 21 დღის განმავლობაში დაავადების არცერთი შემთხვევა არ დაფიქსირებულა ლიბერიაშიც.

ვირუსი ვრცელდება ლორწოვანი გარსით და კანის მიკრო დაზიანებებით. კანადელმა მეცნიერებმა ექსპერიმენტებით დაადასტურეს, რომ ვირუსი შესაძლებელია კონტაქტის გარეშეც გადაეცეს.

დაკრძალვის რიტუალები, რომლის დროსაც ჭირისუფლებს აქვთ კონტაქტი დაღუპულის სხეულთან, ვირუსის გავრცელების ერთ-ერთი წყაროა. დაღუპულის ორგანიზმიდან ვირუსი 3 კვირის განმავლობაში გამოიყოფა.

დაფიქსირებულია ვირუსის გავრცელება გორილებიდან, შიმპანზეებიდან და დუკერებიდან (აფრიკული წყვილ ჩლიქოსანი ცხოველი). ვირუსის გავრცელებუნებრივ არეალად ითვლება ეკვატორული აფრიკის ჯუნგლები.

ვირუსის საინკუბაციო პერიოდი 2-დან 21 დღემდე გრძელდება

დაავადების განსხვავებული სიმძიმე და სიკვდილიანობის განსხვავებული სტატისტიკა გამოწვეულია ვირუსის სხვადასხვა შტამებით (ქვე სახეობებით). ებოლას ვირუსი იყოფა 5 ქვესახეობად: სუდანის, ზაირის, ტაისტყის (კოტ-დივუარის), რესტონის და ბუნდიბუგიოს. ადამიანისათვის საშიში 4 ქვესახეობა. ებოლას რესტონული ვირუსით დაავადება უსიმპტომოდ მინდინარეობს. ტაისტყის და რესტონის ებოლას ვირუსები შედარებით იშვიათია.

დაავადების სიმპტომებია თავის, კუნთებისა და მუცლის ძლიერი ტკივილები, დიარეა და ანგინა. მოგვიანებით ჩნდება მშრალი ხველება, მჩხვლეტავი ტკივილები მკერდში და დეჰიდრატაცია. ვირუსი იწვევს სისხლის შემადგენლობის შეცვლას – იწყება ანემია, ლეიკოციტებისა და ტრომბოციტების მკვეთრი შემცირება. შედეგად იშლება სისხლის შედედების ფუნქცია, ზიანდება სასხლძარღვები და იწყება სისხლდენები. სიკვდილი დგება დაავადების მეორე კვირას სისხლდენებისა და შოკის შედეგად.

10. დენგეს ცხელება

დენგეს ცხელება არის დაავადება, რომელიც ინფიცირებული კოღოს ნაკბენით გადაიცემა.

დადგენილია, რომ მსოფლიოში ყოველწლიურად დაავადების 100 მილიონი შემთხვევა ფიქსირდება. დენგეს ცხელების ყველაზე მკაცრი ფრმა არის დენგეს ჰემორაგიული ცხელება. თუკი დაავადების დროული დიაგნოსტიკა არ მოხდება, იგი დამღუპველი ხდება დაავადებული ადამიანისთვის.

დაავადების სიმპტომებია : მაღალი სიცხე, თავის ტკივილი, მწვავე ტკივილი უკან თვალში, კუნთებისა და ძვლების ტკივილი, გამონაყარი და რბილი სისხლდენა ცხვირიდან და ღრძილებიდან.

დენგეს ინკუბაციური პერიოდი ჩვეულებრივ 5-7 დღეა, კლასიკური ფორმის დროს 15 დღემდე მერყეობს, ჰემორაგიულის დროს 10-მდე. სხეულის ტემპერატურა 3-4 დღის განმავლობაში რჩება მომატებული, 1-2 დღიანი რემისიის შემდეგ კი ვითარდება ცხელების ახალი ტალღა, რომელიც გრძელდება 2-3 დღე.

დენგე შეიძლება გართულდეს ენცეფალიტით, პოლინევრიტით, ფსიქოზით, პნევმონიით, ოტიტით, თრომბო ფლებიტით, ორქიტითადა  პაროტიტით. დენგეს გადატანის შემდეგ რჩება არამყარი ტიპო სპეციფიური იმუნიტეტი რამდენიმე წლის განმავლობაში.

დაავადებამ შესაძლოა გამოიწვიოს გულსისძარღვთა სისტემის მოშლა, შოკი და სიკვდილი.

დენგეს სპეციფიური მკურნალობა არ არსებობს, მძიმე შემთხვევებში, განსაკუთრებით დენგეს ჰემორაგიული ცხელების დროს, ტარდებაინფუზური თერაპია, ინიშნება კორტიკოს ტეროიდები, ნაჩვენებია ტკივილგამაყუჩებელი,  ანტიჰისტამინური, სედატიური საშუალებები, ვიტამინო თერაპია, რეკომენდებულია დიდი რაოდენობით სითხის მიღებადა  ცილებით მდიდარი დიეტა.

დენგეს კლასიკური ფორმის დროს შემთხვევათა უმეტესობაში, პროგნოზი კეთილ საიმედოა, ჰემორაგიული ცხელებისაგან განსხვავებით, რომლის დროსაც  პაციენტთა დაახლოებით 40%-ში მე – 3-7 დღეს ვითარდება შოკი.

დენგეს პროფილაქტიკა მოიცავს ვირუსის გადამტანი კოღოების განადგურებას, რეპელენტებისა და დამცავი ბადეების გამოყენებას.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზო “დოქოტრინა”

სრულად ნახვა
ს საინტერესოა

“იქ, სადაც წიგნებს წვავენ, ადამიანებსაც დაწვავენ” – ჰაინრიხ ჰაინე ცარიელი ბიბლიოთეკა ბერლინში

16847DE3-9C51-4A70-8046-81579ED522EA

ბერლინის ქუჩებში, ბებელპლაცის მოედანზე სეირნობისას, ადამიანები ხშირად აწყდებიან მიწისქვეშა ცარიელ ბიბლიოთეკას. ქვაფენილში ჩადგმული მიწისქვეშა ოთახი, რაოდენ გასაკვირიც არ უნდა იყოს, ცარიელია, წიგნების თაროებზე წიგნებს ვერ დავინახავთ.
რეალურად, მიწისქვეშა ბიბლიოთეკა არის მემორიალი. 1933 წლის 10 მაისს, სწორედ ამ მოედანზე ნაცისტმა სტუდენტებმა ებრაელი, კომუნისტი და ლიბერალი ავტორების 20 000 წიგნი დაწვეს. შავ სიაში მოხვდა: ზიგმუნდ ფროიდი, კარლ მარქსი, როზა ლუქსემბურგი, ალბერტ აინშტაინი, შტეფან ცვაიგი და სხვა მრავალი. აქტს სახელად “ლიტერატურული წმენდა” დაარქვეს. 1995 წელს შექმნილი ცარიელი თაროების ოთახი, რომელიც ისრაელ არტისტს ეკუთვნის, არის სიმბოლო 20 000 დამწვარი წიგნისა. აღსანიშნავია ისიც, რომ მიწისქვეშა წიგნების თაროები ზუსტად 20 000 წიგნს იტევს.
მიწაში განთავსებულ ბრინჯაოს ფირფიტაზე ამოტვიფრულია ციტატა, რომელიც გერმანელ-ებრაელ ავტორს, ჰაინრიხ ჰაინეს ეკუთვნის – “ეს მხოლოდ პრელუდია იყო; იქ, სადაც წიგნებს წვავენ, ადამიანებსაც დაწვავენ”.

მასალა მოამზადა: ნინი ხეცურიანმა

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

სრულად ნახვა
ს საინტერესოა

კასანდრა დე პეკოლი გახდა პირველი ქალი, რომელმაც იმოგზაურა დედამიწის ყველა ქვეყანაში

28BD6486-6B35-4BBF-ADD6-79AB8E4EADD8

27 წლის მოგზაური კონექტიკუტიდან, აშშ-დან ოცნებობდა, რომ გამხდარიყო პირველი ქალი, რომელიც ეწვეოდა 193-ვე სუვერენულ სახელმწიფოს. კასანდრა დე პეკოლიმ მოხსნა გინესის ორი რეკორდი და შეძლო ყველაზე ნაკლებ დროში მსოფლიოს ყველა სუვერენულ სახელმწიფოში ემოგზაურა(ასევე კოსოვოში, ტაივანსა და პალესტინაში).
მოგზაურობა სულ 18 თვე და 26 დღე გაგრძელდა. იგი გაემგზავრა 2015 წლის 24 ივლისს და დაასრულა 2017 წლის 2 თებერვალს.

მასალა მოამზადა: ნინი ხეცურიანმა

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

სრულად ნახვა
ს საინტერესოა

ხიდი, რომელიც შვედეთიდან მოდის, ზღვის ქვეშ გვირაბად იქცევა და დანიაში ჩნდება

8235862E-4CE4-46B0-B968-8D0E27CC1C43

ორესუნდის ხიდი შვედეთიდან მოდის, ზღვის ქვეშ უჩინარდება, გვირაბად იქცევა და დანიაში ჩნდება. ხიდის პროექტის იდეა ჯერ კიდევ XX საუკუნის პირველ ათწლეულში არსებობდა. თუმცა, უთანხმოებების გამო დანიამ და შვედეთმა ორესუნდის მშენებლობის შესახებ შეთანხმებას ხელი 1991 წელს მოაწერეს. 1999 წელს ხიდის მშენებლობა დასრულდა და პირველმა მანქანამაც გაიარა მასზე. ხიდი ოფიციალურად 2000 წელს გაიხსნა.
ორესუნდის ხიდის საერთო სიგრძე დაახლოებით 16 კილომეტრია, გვირაბი კი ზღვის ფსკერზე 17 მეტრ სიღრმეზე ეშვება. საოცარი საინჟინრო კონსტრუქციის მშენებლობამდე ორი სახელმწიფო ერთმანეთს ბორნით უკავშირდებოდა. საინტერესოა, რომ ხიდი ემსახურება არა მხოლოდ ავტომობილებს, ასევე მატარებლებსაც. ორესუნდის ხიდი ყველაზე გრძელი კომბინირებული საგზაო და სარკინიგზო ხიდია ევროპაში.

მასალა მოამზადა: ნინი ხეცურიანმა

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

სრულად ნახვა
ს საინტერესოა

ჩრდილოეთ კორეაში კორონავირუსის პირველი შემთხვევა ოფიციალურად დადასტურდა

34567

ჩრდილოეთ კორეის მთავრობამ ქვეყანაში კორონავირუსის პირველი შემთხვევები ოფიციალურად დაადასტურა. ამის შესახებ BBC წერს.

გამოცემის ინფორმაციით, სამთავრობო მედიაში აცხადებენ, რომ ომიკრონის პირველი შემთხვევა ფხენიანში 4 დღის წინ დადასტურდა. ამის შემდეგ ქვეყანაში მკაცრი ლოკდაუნი გამოცხადდა. ამ ეტაპზე უცნობია რამდენ შემთხვევაზეა საუბარი.

თუმცა სპეციალისტებს სჯერათ, რომ COVID-19-ით ინფიცირების შემთხვევები ჩრდილოეთ კორეაში უკვე დიდი ხანია არსებობს. ისინი აღნიშნავენ, რომ ქვეყანა განსაკუთრებით მოწყვლადია, რადგან ფხენიანმა უარი თქვა კორონავირუსის საწინააღმდეგო ვაქცინაციაზე და საერთაშორისო თანამეგობრობის დახმარებაზე, რომლის ფარგლებში მათ მილიონობით დოზა „ასტრაზენეკასა“ და „სინოკავის“ ვაქცინებს სთავაზობდნენ. სპეციალისტები ეჭვქვეშ აყენებენ ქვეყნის ჯანდაცვის სისტემის შესაძლებლობებსაც.

ჩრდილოეთ კორეის კორონავირუსთან ბრძოლის მთავარი ხერხი საზღვრების ჩაკეტვა იყო, თუმცა ამან ქვეყანაში იმპორტიც შეაჩერა, რამაც საკვების დეფიციტი და ეკონომიკური კრიზისი გამოიწვია.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

სრულად ნახვა
ს საინტერესოა

მსოფლიოს უმანქანო ქალაქები და კუნძულები

64E84C81-E947-4BFF-B0A4-FFF2B7ACCB94

ყველა ვთანხმდებით, რომ დღეს ავტომობილების კოლოსალურად დიდი რაოდენობა ბევრ პრობლემას იწვევს. გარდა იმისა, რომ მოძრაობას ართულებს და საცობებს ქმნის, ასევე გარემოს დაბინძურების მნიშვნელოვანი წყაროა. პარიზი, ამსტერდამი, ბარსელონა და სხვა დიდი ქალაქები ცდილობენ შეამცირონ ავტოტრანსპორტით გადაადგილება და წაახალისონ ველოსიპედით მოძრაობა.
თბილისში ავტომობილების სიჭარბე ნამდვილად შესამჩნევია, თუმცა, ყველა ქალაქში ასე არ არის. მეტის თქმაც შეგვიძლია, მსოფლიოში უკვე არსებობს ქალაქები და კუნძულები, სადაც მანქანას ვერ შევხვდებით. ავტომობილების აკრძალვის მიზეზი დაბინძურების წინააღმდეგ ბრძოლა და ტურიზმის ხელშეწყობაა, ხოლო სხვა ადგილებში ადგილობრივი გეგმარების გამო.
ბელგიის ქალაქ გენტის ცენტრმა 1996 წელს გააუქმა მანქანები საცობებისა და ჰაერის დაბინძურების გამო. ქალაქი მოიცავდა 86 ჰექტარს, მანქანებისგან თავისუფალ ზონას, სადაც მოეწყო შესაბამისი ინფრასტრუქტურა ველოსიპედისა და საზოგადოებრივი ტრანსპორტისთვის.
ავტომობილებისგან თავისუფალი მეორე საინტერესო ქალაქი გახლავთ ზერმატი. შვეიცარიის ეს ალპური ქალაქი მანქანებისთვის დაკეტილია, მხოლოდ კერძო სატრანსპორტო საშუალებებს შეუძლიათ მივიდნენ 5 კილომეტრის მოშორებით, შემდეგ კი მატარებლით განაგრძონ გზა. გადაადგილება მარტივია ფეხით, ეტლით, ელექტროავტობუსით ან ელექტრონული ტაქსით.
მესამე გახლავთ საბერძნეთის კუნძული ჰიდრა, სადაც ძრავიან მანქანას საერთოდ ვერ შეხვდებით. კუნძულზე ყოფნისას საუკეთესოა ფეხით, ვირით ან წყლის ტაქსით გადაადგილება. ნიდერლანდების ქალაქ გითჰორნს ხშირად ჰოლანდიურ ვენეციას უწოდებენ. ქალაქი სავსეა ველოსიპედის ბილიკებითა და ნავებით სავსე წყლის გზებით. ქალაქი ცნობილია მეთვრამეტე საუკუნის ფერმერული სახლებითა და ულამაზესი 170 პატარა ხის ხიდით.

მასალა მოამზადა: ნინი ხეცურიანმა

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

სრულად ნახვა
ს საინტერესოა

აზოვის ბატალიონი – რუსეთის სუსტი წერტილი

FILES-UKRAINE-RUSSIA-CONFLICT

ცნობილი “აზოვის ბატალიონი” ყირიმის ანექსიის პერიოდში რუსეთის პირველი შეტევების შესაჩერებლად შეიქმნა აზოვის ზღვის სანაპირო რეგიონში. 2014 წელს ბატალიონი ჩამოყალიბდა, როგორც მოხალისე სამხედრო პირთა გაერთიანება.
ზოგიერთი წყაროს მიხედვით, თავდაპირველად ჯგუფი სახელმწიფოსგან დამოუკიდებლად ფინანსდებოდა, ებრაელ-უკრაინელი მილიარდერისა და ოლიგარქის იჰორ კოლომოისკის მიერ. 2014 წლის სექტემბერში, აზოვის ბატალიონმა განიცადა რეორგანიზაცია, გადაკეთდა პოლკად და ჩაირიცხა უკრაინის ეროვნულ გვარდიაში. მეთაურთან და უკრაინელ მებრძოლებთან ერთად სამხედრო შენაერთში სამხედროები მსოფლიოს 22 ქვეყნიდან არიან, მათ შორის ბევრი ქართველი სამხედროც მსახურობს. ქვედანაყოფს ხელმძღვანელობს ეთნიკურად ფინელი დენის პროკოპენკო და 1979 წელს ხარკოვში დაბადებული ანდრეი ბილეცკი. 2014 წელს ციხიდან გამოსვლის შემდეგ, ბილეცკი ხარკოვის, დონეცკის, პოლტავისა და ლუგანსკის ოლქების უსაფრთხოების ბლოკის ხელმძღვანელად დანიშნეს. ამავე წელს მისი ინიციატივით დაარსდა მოხალისეთა ბატალიონი “აზოვი”. ჯერ კიდევ 2014 წლის ოქტომბრის ვადამდელ საპარლამენტო არჩევნებზე ბილეცკი უმაღლესი რადას ეროვნული უსაფრთხოებისა და თავდაცვის კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილედ აირჩიეს. რამდენიმე წლის წინ, ჩეჩნეთის ლიდერმა, კადიროვმა ადრეი ბილეცკის ლიკვიდაციისთვის 500 ათასი დოლარი დააწესა. 2022 წლის 7 მარტს დენის პროკოპენკომ გაავრცელა ვიდეომიმართვა, სადაც საერთაშორისო საზოგადოებას მოუწოდებდა ცის ჩაკეტვას ჰუმანიტარული კრიზისის თავიდან აცილების მიზნით.
2022 წელს უკრაინაში რუსეთის შეჭრის შემდეგ, ბატალიონმა კვლავ მიიპყრო მსოფლიოს ყურადღება ორი მიზეზის გამო. გვახსოვს, რომ რუსეთის პრეზიდენტმა, ვლადიმერ პუტინმა მსგავსი სამხედრო შენაერთის არსებობა დაასახელა უკრაინაში ომის დაწყების ერთ-ერთ მიზეზად და მეორე მიზეზი მარიუპოლის ალყის პერიოდში ქალაქის დაცვა გახდა. ქალაქ მარიუპოლს, სადაც რუსეთი განსაკუთრებით სასტიკად აწარმოებს ომს და რომლის მოსახლეობაც 500 000-ს შეადგენს, ამჟამადაც აზოვის ბატალიონი იცავს.
უნდა აღინიშნოს, რომ დაჯგუფება დასავლურ მედიაში ომამდე ექსტრემისტულ დაჯგუფებად არაერთხელ მოხსენიებულა. ბატალიონი ტერორისტული დაჯგუფებების სიაშიც შედიოდა, თუმცა შემდეგ ამოიღეს. „უკრაინა მსოფლიოში ერთადერთი ერია, რომელსაც შეიარაღებულ ძალებში ჰყავს ნეონაცისტური ფორმირება“, – წერდა 2019 წელს აშშ-ში დაფუძნებული ჟურნალის Nation-ის კორესპონდენტი.

მასალა მოამზადა: ნინი ხეცურიანმა

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ეოგრაფიაედამიწას საინტერესოა

ჯოჯოხეთის ჭა იემენში

an-aerial-picture-show

საიდუმლოებებით მოცული ბარჰაუტის ჭა მდებარეობს აღმოსავლეთ იემენში, მას ასევე ჯოჯოხეთის ჭასაც უწოდებენ. ჭის სიღრმე 100-250 მეტრამდე უნდა იყოს და იგი ამ დროისათვის არ არის კარგად შესწავლილი. იემენის ოფიციალური პირები ამბობენ, რომ არ იციან რა შეიძლება ხდებოდეს მის ფსკერზე, თუმცა, ხვრელიდან ამოსული საშინელი სუნი ძლიერდება.

გიგანტური ხვრელი მაჰრას პროვინციის ერთ-ერთ უდაბნოში მდებარეობს და მაჰრას გეოლოგიური კვლევისა და მინერალური რესურსების მართვის გენერალური დირექტორი ამბობს, რომ ხვრელი ძალიან ღრმაა და ფსკერამდე ჯერ არავინ ჩასულა, ამის მიზეზი ჟანგბადის ნაკლებობა და ჩახუთული გარემოა.

ადგილობრივებში არსებობს ცრურწმენები ჯოჯოხეთის ჭასთან დაკავშირებით, რომ თითქოს ჭამ შეიძლება მის სიახლოვეს მისული ობიექტები შეიწოვოს, რომ ჭაში ზებუნებრივი არსებები, ჯინები ცხოვრობენ. სახელიც ჭამს ამ ყველაფრის გამო მიიღო და ადგილობრივებს ჭასთან მიახლოებაც კი აშინებთ.

ხვრელში მზის სინათლე შორს ვერ აღწევს და მაღლიდან ბევრი არაფერი ჩანს, ვიდეოგრაფები კი აღნიშნავენ, რომ ჭაში გადაღება თითქმის შეუძლებელია, თუმცა აშკარაა, რომ ბარჰაუტის ჭა ბევრ სამეცნიერო კვლევას მოითხოვს.

მასალა მოამზადა: ნინი ხეცურიანმა

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

სრულად ნახვა
ს საინტერესოა

რა იყო ფოტოგრაფიის თავდაპირველი მეთოდები?

201812121803491853745574

მსოფლიო ისტორიაში პირველი ფოტო ეკუთვნის ჯოზეფ ნიკიფორუს ნიპს, რომელმაც 1926 წელს
გადაიღო ხედი მისი ფანჯრიდან. ფოტოსურათის შესაქმნელად მან ლითონის ფირფიტა ბიტუმის
თხელი ფენით დაფარა, ხოლო კადრის მიღებას 8 საათი დასჭირდა. ნიპსმა მეთოდს “ჰელიოგრაფია”
უწოდა. რადგანაც მან ვერ განავითარა მისი შემოქმედება, მასთან ერთად დაგერი და ტალბოტი
ითვლებიან ფოტოგრაფიის გამომგონებლებად.

1839 წელს ფრანგმა გამომგონებელმა ლუი დაგერმა(1789–1851) გამოიგონა ტოფოგრაფიის ერთ-
ერთი პირველი ხერხი – დაგეროტიპია. მიუხედავად იმისა, რომ მას მხოლოდ 2 ათეულ წელს

იყენებდნენ, ფოტოგრაფიის ისტორიაში მნიშვნელოვანი კვალი დატოვა. კამერა ობსკურასთან ერთად
გამოიყენებოდა სარკისებური იოდოვანი მოვერცხლილი სპილენძის ფირფიტა. ფოტოს გადაღებისას
ობიექტი უძრავად 30 წუთის განმავლობაში უნდა მდგარიყო, რის შემდეგაც ფირფიტა მუშავდებოდა
ვერცხლისწყლის ორთქლით.
1835 წელს კი ინგლისელმა უილიამ ჰენრი ფოქს ტალბოტმა აღმოაჩინა უარყოფითი გამოსახულების
მიღების მეთოდი, რომელიც ვერცხლის ქლორიდით გაჟღენთილ ქაღალდს იღენებდა. მიუხედავად
იმისა, რომ გადაღების პროცესს მეტი დრო დასჭირდა, გამოსახულება ბევრად უკეთესი ხარისხის
იყო. ასევე შესაძლებელი იყო სურათების კოპირება. ტალბოტმა მეთოდს “კალოტიპი” უწოდა.

მასალა მოამზადა: ნინი ხეცურიანმა

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ს საინტერესოა

თურქმენეთი „ჯოჯოხეთის კარიბჭის“ ჩაქრობას გეგმავს

jojokhetis-karibche_w_h

ვფიქრობ, ბევრს გვსმენია თურქმენეთში მდებარე „ჯოჯოხეთის კარიბჭის“ შესახებ, რომელიც
ბუნებრივი აირით სავსე კრატერს წარმოადგენს და 50 წელზე მეტია მუდმივად იწვის. ახლახან
თურქმენეთის პრეზიდენტმა კი გასცა ბრძანება მის ჩასაქრობად.
„ჯოჯოხეთის კარიბჭის“ დახურვა პრეზიდენტმა ორი მიზეზის გამო გადაწყვიტა – გარემოსდაცვითი
და ჯანმრთელობის მიზეზითა და გაზის ექსპორტის გასაზრდელად. პრეზიდენტის თქმით, ისინი
კარგავენ მნიშვნელოვან ბუნებრივ რესურსს, რისგანაც ქვეყანას შეუძლია მნიშვნელოვანი მოგება
მიიღოს. კრატერის დახურვის ბრძანება აქამდეც გაცემულა, თუმცა, ოპერაცია უშედეგოდ დასრულდა.
ამჟამად სპეციალისტები ცეცხლის ჩაქრობის გზის პოვნას ცდილობენ. თურქმენეთის ერთ-ერთ
ყველაზე პოპულარულ ტურისტულ ადგილს კი სწორედ „ჯოჯოხეთის კარიბჭე“ წარმოადგენს.

 

მასალა მოამზადა: ნინი ხეცურიანმა

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

 

სრულად ნახვა
1 2 3 87
Page 1 of 87