close

მედიცინა

მედიცინა

ქართველი ემიგრანტი ექიმების ჩართულობით პროფესიული სამუშაო შეხვედრა გაიმართა

სამედიცინო სამუშაო ონლაინ – შეხვედრა თავისუფალი საზოგადოება „ახალი ნაკადის“ ჯანმრთელობის დაცვის ფოკუს ჯგუფის ორგანიზებითჩატარდა. ევროპულ-ქართული დიასპორული სამედიცინო ონლაინ – სამუშაო შეხვედრაში თავი მოიყარა გერმანიაში, საფრანგეთში და თურქეთში მცხოვრებმა წარმატებულმა ქართველმა ექიმებმა. შეხვედრა ქართული მხარის ორგანიზებით განხორციელდა და მასში წარმატებული ქართველი ექიმებიც იღებდნენ მონაწილეობას. შეხვედრის ფარგლებში გამოცდილებისა და ცოდნის გაზიარება ძირითადად პედიატრებს და ოჯახის ექიმებს შორის მოხდა. შეხვედრაზე იმსჯელეს ასევე სხვადასხვაევროპული ქვეყნის ჯანდაცვის სისტემაში მიღებულ პრაქტიკასა და გამოცდილებაზე, ასევე მათი გაზიარების პერსპექტივებზე. ღონისძიებაში სხვადასხვა ქვეყნის 20მდე დელეგატი იღებდა მონაწილეობას.

თეა შავთვალაძე – ა(ა)იპ თავისუფალი საზოგადოება ახალი ნაკადის ჯანმრთელობის დაცვის ფოკუს ჯგუფის კურატორი, „ონლაინ კლინიკა“-ს კლინიკური მენეჯერი, პედიატრი: ვფიქრობ, მედიცინის კუთხით განვითარებული ევროპული ქვეყნების გამოცდილება უმნიშვნელოვანესია ჩვენი ქვეყნისთვის, ისევე როგორც პირიქით, განსაკუთრებით სამედიცინო სფეროში მხოლოდ ფაგების წარმოება და ფაგოთერაპიის აღნიშვნა ღირს ამად. შეხვედრა მხოლოდ პროფესიული დისკუსიის სივრცე არ არის –  ეს არის თანამშრომლობის, გამოცდილების გაზიარებისა და საერთო ხედვების ჩამოყალიბების შესაძლებლობა.ექიმებს ქართული დიასპორიდან და ექიმებს საქართველოდან დღეს გვაერთიანებს ერთი მიზანი  – პაციენტის უკეთესი მოვლა, სამედიცინო სფეროს განვითარება და პროფესიული სოლიდარობა, ახალი პრაქტიკული ინიციატივების დაგეგმვა. ჩვენ პერიოდულად ვატარებთ მსგავს ღონისძიებებს და ემიგრანტების აქტიური ჩართულობა ქართულ რეალობაში ვფიქრობ უმნიშვნელოვანესია. მადლობა თითოეულს ამ ღონისძიებაში მონაწილეობისათვის.

ეკა კუციაექიმი, პედიატრი ჩრდილო ესონის პარი საკლეს საავადმყოფო, საფრანგეთი

12 წელია საფრანგეთში ვცხოვრობ და ვმუშაობ.  სამედიცინო უნივერსიტეტი და რეზიდენტურა საქართველოში დავამთავრე. საფრანგეთში გავიარე რამდენიმე სადიპლომო პროგრამა, გავიარე სტაჟირებები. დავიწყე როგორც ინტერნმა, რაც დაახლოვებით ჩვენი რეზიდენტის ანალოგია. ბევრი რამ  ვისწავლე და პრაქტიკით გავამყარე თეორიული ცოდნა. საფრანგეთში ბევრი ეტაპი და შრომაა საჭირო საბოლოოდ სრულყოფილი პედიატრის ფუნქცია მიიღო. ახლა ვარ praticien hospitalier , პედიატრი პარიზის ერთ-ერთ საავადმყოფოში. მრავალპროფილური პედიატრიდან ნეონატოლოგიაში გადავინაცვლე . საავადმყოფოში მუშაობა ერთდროულად კლინიკური,  თეორიული, მეცნიერული გამოცდილებაა. ახალი საავადმყოფოა და შესაბამისად ახალ პროექტებს ვგეგმავთ ბავშვების და მათი მშობლების საკეთილდღეოდ.

ბევრი ქართველი ექიმი მეგობარი მყავს როგორც საქართველოში, ისე საზღვარგარეთ. საინტერესო შეხვედრა იყო და ყოველთვის მნივშნელოვანია ასეთი გამოცდილების გაზიარება.

გიორგი ფრუიძე – იდარ ობერშტაინის კლინიკას ასისტენტ ექიმი, პედიატრი, გერმანია

კონკრეტული შეხვედრები, სადაც წამყვანი ჯანდაცვის სისტემის ქვეყნებში მომუშავე  ექიმები გამოცდილებასა და მკურნალობისა თუ დიაგნოსტიკის სტანდარტებს უზიარებენ ქართველ ექიმებს ვფიქრობ მნიშვნელოვანი და აუცილებელი წამოწყებაა, რადგან ეს მინიმალური ძალისხმევით არა მარტო მათ განვითარებას, არამედ ქართველი პაციენტების მკურნალობის ხარისხის გაზრდას შეუწყობს ხელს, ვფიქრობ ეს მხოლოდ დასაწყისია და ამ მიმართულებით ბევრი, საქვეყნოდ მნიშვნელოვანი პროექტის  განხორციელება გახდება შესაძლებელი.

რუსუდან სეფისკვერაძეიაზიჯი , ქ. რიზე.   ამჟამად აიდერ ჰელსის სამედიცინო ტურიზმის კომპანიის ონლაინ ოჯახის  ექიმი, თურქეთი

დღევანდელი შეხვედრა განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ატარებს, რადგან იგი აერთიანებს საქართველოში და ევროპის სხვადასხვა ქვეყანაში მოღვაწე ქართველ ექიმებს. ეს არის შესაძლებლობა, რომ სხვადასხვა ქვეყნის კლინიკური გამოცდილება, თანამედროვე მიდგომები, ინოვაციური ტექნოლოგიები და პრაქტიკული ცოდნა ერთმანეთს დაუკავშირდეს და საერთო პროფესიულ ღირებულებად იქცეს.

მედიცინა მუდმივად განვითარებადი სფეროა, სადაც პროგრესი სწორედ გამოცდილების გაზიარებით იწყება. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია უცხოეთში მოღვაწე ექიმების მონაწილეობა, რადგან მათ მიერ დაგროვილი ცოდნა და საერთაშორისო გამოცდილება უდიდეს როლს ასრულებს ქართული მედიცინის განვითარებაში, ახალგაზრდა ექიმების პროფესიულზრდასა და სამედიცინო სისტემის გაძლიერებაში. მადლობა მინდა გადავუხადო თითოეულ სპიკერს, მსმენელსა და სტუმარს.

მარიკა მახარაშვილი – ასისტენტ-ექიმი შტაუფერკლინიკა შვებიშგმუნდში, საქართველოში ბავშვთა ინფექციონისტი, გერმანია

ძალიან მიხარია, რომ ისეთი ტიპის შეხვედრის ორგანიზება მოხერხდა, სადაც ქართველი ექიმები, რომლებიც უცხოეთში საექიმო საქმიანობას ეწევიან, შეძლებენ თავიანთი დაგროვილი ცოდნის და გამოცდილების საქართველოში დასაქმებულ ექიმებთან გაზიარებას. ვთვლი, რომ ეს გაზიარება ერთერთი უმნიშვნელოვანესი გზაა წარმატებული საექიმო საქმიანობის წარმართვისთვის. ძალიან მიხარია, რომ პატივი მაქვს, ამ ჯგუფის წარმომადგენელი ვიყო და დიდ მადლობას ვუხდი ამისთვის შეხვედრის ორგანიზატორს ქალბატონ თეა შავთვალაძეს. იმედი მაქვს, მსგავსი შეხვედრები მომავალშიც გაგრძელდება, რაშიც ასევე სიამოვნებით მივიღებდი მონაწილეობას.

კონფერენციას ესწრებოდა გერმანიის საერთაშორისო თანამშრომლობის საზოგადოების (GIZ) წარმომადგენელი ქ -ნი ირმა წერეთელი, რომელმაც გამოთქვა პოზიტიური განწყობა სამუშაო პროცესის მიმართ. მან ხაზგასმით აღნიშნა დიასპორული პოტენციალის ჩართულობის მნიშვნელობა სამედიცინო სფეროს განვითარებაში და გამოთქვა მზაობა, მხარი დაუჭიროს ინიციატივებს, რომლებიც ევროპული გამოცდილების გაზიარებასა და პროფესიულ გაძლიერებას ისახავს მიზნად.ორგანიზაცია „საზოგადოებრივი დამცველის“ თავმჯდომარემ და თავისუფალი საზოგადოება „ახალი ნაკადის“ თანადამფუძნებელმა ქ-მა ირინა ფუტკარაძემ განსაკუთრებული ყურადღება გაამახვილა იმ მზარდ საჭიროებაზე, რომელიც დღეს საზოგადოებრივი ორგანიზაციების როლს, მათ მნიშვნელობასა და პასუხისმგებლობას უკავშირდება. აღინიშნა, რომ სამოქალაქო სექტორი უნდა გახდეს ხიდი დიასპორის პროფესიულ რესურსსა და ადგილობრივ საჭიროებებს შორის, რაც მოითხოვს მაღალ გამჭვირვალობას და პროფესიონალიზმს. ხაზი გაესვა, რომ სწორედ ასეთი კოორდინირებული მუშაობა და სწორი მენეჯმენტია საფუძველი იმისა, რომ უცხოეთში მოღვაწე ჩვენი ექიმების ცოდნა და გამოცდილება ეფექტურად იქნას გამოყენებული ქვეყნის სასიკეთოდ.

ლაშა მიქაძე – თავისუფალი საზოგადოება „ახალი ნაკადი“, აღმასრულებელი მდივანი

ჩვენ არ ვართ დიდი ხნის ორგანიზაცია, თუმცა აქტიურად ვმუშაობთ ემიგრაციის ჩართულობაზე ქართულ ცხოვრებაში. ასევე, აქტიურად ვუჭერთ მხარს თავისუფალი აზროვნების შესაძლებლობების შექმნას, ინტელექტუალურ და ანალიტიკურ აზროვნებას, სხვადასხვა საზოგადოებრივი ჯგუფების წარმომადგენლებს შორის კავშირების დამყარებისა და ჯანსაღი საზოგადოებრივი პროცესების ხელშეწყობას. დღევანდელი ღონისძიება ერთ-ერთი ნათელი გამოვლინებაა იმის, თუ როგორ საჭიროებენ ადამიანები პროფესიულ კავშირებს, გამოცდილებას გაზიარებასა და საუკეთესო პრაქტიკის გათვალისწინებას. ჩვენ მომავალში შევეცდებით, რომ მსგავსი შეხვედრების კონკრეტული შედეგები საზოგადოების უფრო ფართო ფენებისთვის იყოს ხელმისაწვდომი და მეტი სარგებლიანობა მოიტანოს. მადლობას ვუხდით ღონისძიებაში ჩართულ ყველა მონაწილესა და ორგანიზაციას. ასევე ჩვენს მხარდამჭერებს და თანამოაზრე ადამიანებს, რომლებიც გვეხმარებიან მსგავსი მნიშვნელოვანი პროექტების განხორციელებაში.

სრულად ნახვა
კვლევებიმედიცინასაბუნებისმეტყველო მეცნიერებები

ისტორიაში პირველად, ბავშვობაში აღებული სათესლე ქსოვილიდან ნაყოფიერი სპერმატოზოიდები მიიღეს

ქიმიოთერაპიამ და სხივურმა თერაპიამ მთელ მსოფლიოში მილიონობით ბავშვის სიცოცხლე იხსნა. მეორე მხრივ, ეს ინტენსიური თერაპიები ახალგაზრდა პაციენტებს უშვილობის მნიშვნელოვან რისკს უქმნის.

ბავშვობაში გონადოტოქსიკური მკურნალობის, მაგალითად, ქიმიოთერაპიის ან სხივური თერაპიის მიმღები ბიჭების დაახლოებით მესამედი სქესობრივი მომწიფების შემდეგ აზოოსპერმიულად ითვლება. ეს ნიშნავს, რომ მათ ეაკულატში სიცოცხლისუნარიანი სპერმატოზოიდები არ არის.

და, აი, ახლა, მსოფლიოში პირველად, ბრიუსელის უნივერსიტეტის საავადმყოფოსა და ბრიუსელის თავისუფალი უნივერსიტეტის (VUB) სამედიცინო გუნდი აცხადებს, რომ ერთ-ერთ ასეთ პაციენტს სიცოცხლისუნარიანი სპერმის წარმოების უნარი აღუდგინეს.

მკვლევართა ჯგუფი განმარტავს, თუ როგორ უმკურნალეს პაციენტს, რომელსაც სიცოცხლისუნარიანი სპერმა არ ჰქონდა, მისივე ბავშვობის სათესლე ჯირკვლის ქსოვილის ნიმუშის ზრდასრულ სათესლე ჯირკვალში ხელახლა გადანერგვით.

პაციენტი ნამგლისებრუჯრედოვანი ანემიით დაიბადა — მემკვიდრეობითი სისხლის დაავადებით, რომლის მართვაც ლეიკემიის ერთ-ერთი სახეობის მსგავსად შესაძლებელია დონორი ძვლის ტვინითა და ქიმიოთერაპიის მცირე დოზებით.

2008 წელს, მკურნალობის დაწყებამდე, პაციენტის ერთ-ერთი სათესლე ჯირკვლი ამოიღეს და გაყინეს, რათა მომავალში მისი გამოყენება შესაძლებელი ყოფილიყო.

2022 წელს, პაციენტმა ბრიუსელის VUB-ის ინვიტრო განაყოფიერების დეპარტამენტს მიმართა. მას სურდა, რომ შვილი ჰყოლოდა. აღმოჩნდა, რომ მის დარჩენილ სათესლე ჯირკვალში სიცოცხლისუნარიანი სპერმატოზოიდი არ იყო. მან ბავშვობაში გაყინული სათესლე ჯირკვლის ტრანსპლანტაცია მოითხოვა.

2025 წელს, კლინიკური კვლევის ფარგლებში, პაციენტს ჩაუტარდა ოპერაცია, რა დროსაც სათესლე ჯირკვალში ოთხი ქსოვილოვანი ნაწილი შეიყვანეს. ასევე, ოთხი ნაწილი გადანერგეს მის სათესლე პარკშიც; ერთი წლის შემდეგ, პაციენტი სიცოცხლისუნარიან და მოძრავ სპერმატოზოიდებს წარმოქმნის.

ფოტო: medRxiv

სიცოცხლისუნარიანი სპერმატოზოიდები მხოლოდ სათესლე ჯირკვლის იმ ნაწილებშია მოთავსებული, რომლებიც გადანერგილ ნაწილებს შეიცავს და ისინი პაციენტის სათესლე სადინარს არ უკავშირდება. ეს ნიშნავს, რომ სპერმატოზოიდები, სავარაუდოდ, მის სპერმამდე ვერ აღწევენ.

თუ პაციენტს შვილის ყოლა სურს, მას სავარაუდოდ დასჭირდება სპეციალური მკურნალობის კურსის გავლა, რა დროსაც ლაბორატორიულ პირობებში სპერმატოზოიდებსა და კვერცხუჯრედებს დააკავშირებენ. ეს ნიშნავს, რომ მშობლად გახდომის შესაძლებლობა არსებობს იქ, სადაც ადრე ეს არ იყო შესაძლებელი.

მიუხედავად იმისა, რომ პროცედურის ეფექტიანობის საბოლოოდ დასამტკიცებლად ერთი პაციენტი საკმარისი არ არის, ეს შემთხვევა იმედს იძლევა, რომ გაყინული ჩანასახოვანი უჯრედები გაუძლებს გაყინვას, გალღობასა და გადანერგვას.

პაციენტის კრიოკონსერვირებულ, მოუმწიფებელ სათესლე ჯირკვლების ქსოვილში სპერმის უჯრედები (SSC) ძალიან დაბალი რაოდენობით იყო, თუმცა უჯრედების ეს მცირე ნაწილიც კი საკმარისი აღმოჩნდა ხელახალი ტრანსპლანტაციის შემდეგ სპერმის წარმოების დასაწყებად.

უცნობია, ძლებს თუ არა ეს ტრანსპლანტატები ერთ წელზე დიდხანს. ცხოველებზე ჩატარებული კვლევები მიუთითებს, რომ მათ, შესაძლოა, ხანმოკლე სიცოცხლის ხანგრძლივობა გააჩნდეთ.

შემდეგ ჩნდება შეკითხვა — შეუძლია თუ არა ამ სპერმას ჯანმრთელი ბავშვების გაჩენა.

მკვლევრები ამბობენ, რომ ბოლო სიახლე ამისკენ წინ გადადგმული ნაბიჯია. ისინი პაციენტს შემდგომშიც დააკვირდებიან. ერთი რამ ფაქტია, მილიონობით ადამიანისთვის ახალი იმედი გაჩნდა, იმედი იმისა, რომ მათ შვილის ყოლა შეეძლებათ.

კვლევას შეგიძლიათ Medrxiv-ზე გაეცნოთ.

წყარო : on.ge

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
კვლევებიმედიცინა

მეცნიერები ამტკიცებენ, რომ „ყველაზე მომაკვდინებელი“ კიბოს ვაქცინა შექმნეს: პირველადი შედეგები იმედისმომცემია

აშშ-ში გამართულ კიბოს კვლევის კონფერენციაზე მეცნიერებმა პანკრეასის კიბოს წინააღმდეგ შექმნილი უახლესი ექსპერიმენტული ვაქცინა წარადგინეს. კვლევის შედეგები კიბოს კვლევის ამერიკული ასოციაცია-ის ყოველწლიურ შეხვედრაზე წარმოადგინეს.

პანკრეასის კიბო ერთ-ერთ ყველაზე აგრესიულ და მომაკვდინებელ ონკოლოგიურ დაავადებად მიიჩნევა. მიუხედავად იმისა, რომ შედარებით იშვიათია, პაციენტების დაახლოებით 87% დიაგნოზიდან ხუთ წელზე მეტხანს ვერ ცოცხლობს. აღნიშნული მაჩვენებელი ათწლეულების განმავლობაში თითქმის უცვლელია.

მეცნიერებმა კონფერენციაზე პერსონალიზებული mRNA ვაქცინა წარადგინეს, რომელიც ჯერ კიდევ კლინიკურ ცდებს გადის. არსებული მონაცემებით, შვიდი პაციენტი, რომლებმაც ვაქცინა მიიღეს, ამ დრომდე ცოცხალია და თავს კარგად გრძნობს. ერთ-ერთი მათგანი, რომელმაც დიაგნოზი 66 წლის ასაკში მიიღო და უკვე ვაქცინის 9 დოზა აქვს მიღებული, დღეს 72 წლისაა და მკურნალობის შედეგით კმაყოფილებას გამოთქვამს.

აღნიშნული ვაქცინა სხვა მსგავსი პრეპარატებისგან იმით განსხვავდება, რომ თითოეული პაციენტისთვის ინდივიდუალურად მზადდება. იგი ეფუძნება ამოკვეთილი სიმსივნიდან მიღებულ გენეტიკურ მასალას და მიზნად ისახავს იმუნური სისტემის „გაწვრთნას“, რათა მან კიბოს კონკრეტული უჯრედები ამოიცნოს და გაანადგუროს. ასეთი „განათლებული“ იმუნური უჯრედები ორგანიზმში ათწლეულების განმავლობაში შეიძლება შენარჩუნდეს.

კვლევის ერთ-ერთი ავტორის განცხადებით, ექვსწლიანი დაკვირვების შემდეგ იმ პაციენტების 90% ცოცხალია, რომელთა ორგანიზმმაც ვაქცინაზე იმუნური პასუხი გამოავლინა.

კლინიკური ცდის პირველი ფაზა 16 პაციენტს მოიცავდა, რომელთაც პანკრეასის სიმსივნე ოპერაბელურ სტადიაში ჰქონდათ და დაავადება სხვა ორგანოებზე არ იყო გავრცელებული. ოპერაციის შემდეგ მათ პერსონალიზებული ვაქცინა გაუკეთდათ, პარალელურად კი იმუნოთერაპიასა და ქიმიოთერაპიას გადიოდნენ.

ვაქცინის მიღების შემდეგ რვა პაციენტში დაფიქსირდა დადებითი იმუნური რეაქცია — მათ ორგანიზმში T-ლიმფოციტები კიბოს უჯრედების ამოსაცნობად მზად გახდა. ამ ჯგუფიდან შვიდი პაციენტი ოპერაციიდან თითქმის ექვსი წლის შემდეგაც ცოცხალი იყო. იმ პაციენტებს შორის, რომელთაც მსგავსი რეაქცია არ გამოუვლინდათ, მხოლოდ ორი გადარჩა.

მიუხედავად იმედისმომცემი შედეგებისა, სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ პანკრეასის კიბო ხშირად გვიან სტადიაზე დიაგნოზდება და ოპერაბელური შემთხვევები შედარებით იშვიათია. დაავადებას ხშირად „ჩუმ მკვლელს“ უწოდებენ, რადგან სიმპტომები გვიან ვლინდება. გვიან სტადიებში ხუთწლიანი გადარჩენის მაჩვენებელი დაახლოებით 3.2%-ს შეადგენს.

ამ ეტაპზე უცნობია, რამდენად ეფექტიანი იქნება ვაქცინა იმ პაციენტებისთვის, რომელთაც დიაგნოზი გვიან დაუდგინდათ. კვლევის მეორე ფაზა უკვე დაწყებულია და მეცნიერები შედეგებს დიდი ინტერესით ელოდებიან.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
კვლევებიმედიცინა

მეცნიერებმა მაღალი არტერიული წნევის ახალ მიზეზს მიაგნეს და მკურნალობის შესაძლო მეთოდიც დაადგინეს

ახალმა კვლევამ აჩვენა, რომ თავის ტვინის კონკრეტული რეგიონი შესაძლოა გარკვეულ შემთხვევებში სისხლის მაღალი წნევის განვითარებას უწყობდეს ხელს.

კვლევა, რომელიც ბრაზილიის სან-პაულუს უნივერსიტეტისა და ახალი ზელანდიის ოკლენდის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა ჩაატარეს, მიუთითებს, რომ ლატერალური პარაფაციალური რეგიონი (pFL) დაკავშირებულია როგორც სუნთქვის რეგულაციასთან, ისე სისხლძარღვების შევიწროებასთან, რაც არტერიული წნევის მატებას იწვევს.

მეცნიერებმა ვირთხებზე ჩატარებული ექსპერიმენტების შედეგად დაადგინეს, რომ pFL ნეირონების გააქტიურება ზრდის სიმპათიკური ნერვული სისტემის აქტივობას და შესაბამისად — სისხლის წნევას. ხოლო ამავე რეგიონის ინაქტივაციის შემთხვევაში, წნევა ნორმალურ მაჩვენებლამდე მცირდება.

კვლევის ავტორების შეფასებით, ეს მექანიზმი შესაძლოა ხსნიდეს, რატომ ვერ კონტროლდება ჰიპერტენზია ბევრ პაციენტში, მიუხედავად მედიკამენტური მკურნალობისა. ასევე, აღნიშნული აღმოჩენა გარკვეულ კავშირს აჩვენებს ძილის აპნოესა და მაღალი წნევის შორის.

მიუხედავად იმისა, რომ კვლევა ამ ეტაპზე მხოლოდ ცხოველებზეა ჩატარებული, მეცნიერები მიიჩნევენ, რომ მიღებული შედეგები მნიშვნელოვანი საფუძველია ახალი თერაპიული მიდგომების შესამუშავებლად. კერძოდ, ისინი მუშაობენ მეთოდზე, რომელიც კაროტიდული ჯირკვლების გავლით შეძლებს pFL რეგიონის კონტროლს და არტერიული წნევის რეგულაციას.

კვლევა გამოქვეყნდა სამეცნიერო ჟურნალში Circulation Research.

წყარო

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
მედიცინა

ფენტანილის ვაქცინის ადამიანებზე კლინიკური კვლევები 2026 წელს დაიწყება — აი, როგორ მუშაობს ის

ფენტანილი დღეს ერთ-ერთ ყველაზე საშიშ ოპიოიდურ ნარკოტიკად ითვლება,
რომელიც ათასობით ადამიანის სიცოცხლეს იწირავს. სწორედ ამ კრიზისის
ფონზე მეცნიერები ახალ მიდგომას ცდიან — ფენტანილის საწინააღმდეგო
ვაქცინას. 2026 წელს დაგეგმილია მისი პირველი ფართომასშტაბიანი კლინიკური
კვლევები ადამიანებზე.
ვაქცინა ტრადიციული იმუნიზაციისგან განსხვავებულად მუშაობს: ის არ
მოქმედებს ტვინზე. მის ნაცვლად, ვაქცინა ორგანიზმს „ასწავლის“, ამოიცნოს
ფენტანილის მოლეკულა სისხლში და დაუკავშირდეს მას მანამ, სანამ ტვინამდე
მიაღწევს. შედეგად, ნარკოტიკი ვერ იწვევს ეიფორიას და სუნთქვის
დამთრგუნველ ეფექტს — სწორედ იმას, რაც ხშირად ფატალურ შედეგამდე
მიჰყავს მომხმარებელი.
მკვლევრები იმედოვნებენ, რომ ვაქცინა განსაკუთრებით ეფექტური იქნება
რეაბილიტაციის პროცესში მყოფი ადამიანებისთვის, როგორც დაცვა
რეციდივისგან. თუმცა ისინი ხაზს უსვამენ, რომ ეს არ არის „ჯადოსნური
წამალი“, არამედ დამატებითი ინსტრუმენტი დამოკიდებულების წინააღმდეგ
ბრძოლაში.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ბიოლოგიამედიცინა

გენური თერაპიის მიღწევებიდან დაავადებების აფეთქებებამდე: ჯანმრთელობის ტენდენციები, რომლებიც 2026 წელს ჩამოაყალიბებს

2026 წელი გლობალური ჯანდაცვისთვის გარდამტეხ პერიოდად ყალიბდება.
მედიცინა ერთდროულად ორი ურთიერთსაპირისპირო პროცესის წინაშე დგას:
ერთი მხრივ, ბიოტექნოლოგიური მიღწევები, განსაკუთრებით გენური თერაპიის
სფეროში, ადამიანისთვის აქამდე წარმოუდგენელ შესაძლებლობებს ხსნის;
მეორე მხრივ კი, ქრონიკული დაავადებები სულ უფრო ფართოდ ვრცელდება,
მათ შორის განვითარებულ ქვეყნებშიც.
გენური თერაპია უკვე აღარ არის მხოლოდ ექსპერიმენტული მიმართულება.
2026 წლისთვის ის რეალურად გამოიყენება იშვიათი მემკვიდრეობითი
დაავადებების, სისხლის პათოლოგიებისა და ზოგიერთი ონკოლოგიური
შემთხვევის სამკურნალოდ. CRISPR-ის მსგავსი ტექნოლოგიები ექიმებს
საშუალებას აძლევს, უშუალოდ გენეტიკურ დონეზე ჩაერიონ დაავადების
მიზეზში და არა მხოლოდ სიმპტომებში. ეს რადიკალურად ცვლის მკურნალობის
ფილოსოფიას — მედიცინა თანდათან ინდივიდუალურ, გენეტიკურად
მორგებულ პროცესად იქცევა.
თუმცა პარალელურად იზრდება პრობლემები, რომლებიც ტექნოლოგიური
პროგრესის მიუხედავად, კვლავ მოუგვარებელი რჩება. გულ-სისხლძარღვთა
დაავადებები, დიაბეტი, სიმსუქნე, შფოთვა და უძილობა უფრო ახალგაზრდა
ასაკშიც კი ფიქსირდება. სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ თანამედროვე
ცხოვრების სტილი — მუდმივი სტრესი, ეკრანებთან გატარებული დრო,
ფიზიკური უმოქმედობა — ქმნის ე.წ. „ნელ ეპიდემიებს“, რომლებიც სისტემურ
გამოწვევად იქცა.
განსაკუთრებით შემაშფოთებელია ფსიქიკური და ფიზიკური ჯანმრთელობის
გადაკვეთა. კვლევები აჩვენებს, რომ ქრონიკული სტრესი და ძილის დეფიციტი
პირდაპირ ასუსტებს იმუნურ სისტემას, ზრდის ანთებით პროცესებს და
ამცირებს ორგანიზმის წინააღმდეგობის უნარს.
ამ კონტექსტში 2026 წლის ერთ-ერთი მთავარი ტენდენცია არის პრევენციულ
მედიცინაზე აქცენტის გადატანა. ჯანდაცვის სისტემები სულ უფრო მეტად
იყენებენ მონაცემებს, ციფრულ მონიტორინგს და ხელოვნურ ინტელექტს
დაავადებების ადრეული ნიშნების დასადგენად. ჯანმრთელობა აღარ აღიქმება

მხოლოდ როგორც დაავადების არარსებობა — ის ხდება მუდმივი, აქტიური
მართვის პროცესი.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ბიოლოგიაკვლევებიმედიცინა

რუმინეთში აღმოაჩინეს უძველესი ბაქტერია, რომელზეც ანტიბიოტიკები არ მოქმედებს

რუმინელმა მკვლევრებმა სკერიშოარას მღვიმეში ბაქტერიის უძველესი შტამი იპოვეს, რომელიც თანამედროვე ანტიბიოტიკების მიმართ რეზისტენტულია.

ჟურნალის Frontiers in Microbiology ცნობით, ბაქტერია Psychrobacter SC65A.3 ხუთი ათასი წლის წინანდელ ყინულის ნალექებში აღმოაჩინეს. ამ შტამს ერთდროულად 10 თანამედროვე ანტიბიოტიკისთვის შეუძლია წინააღმდეგობის გაწევა და ფლობს 100-მდე გენს, რომლებიც ამ ნივთიერებების ნეიტრალიზაციაზეა პასუხისმგებელი.

რუმინეთის მეცნიერებათა აკადემიის ბიოლოგიის ინსტიტუტის უფროსმა მეცნიერ-თანამშრომელმა, კრისტინა პურკერიამ აღნიშნა, რომ თუ ყინულის დნობა მსგავს ბაქტერიებს გამოათავისუფლებს, მათ სხვა მიკრობებში გავრცელება შეეძლებათ, რაც კიდევ უფრო დაამძიმებს წამლების მიმართ ბაქტერიების მდგრადობის პრობლემას.

მკვლევრის თქმით, უძველესი მიკრობების შესწავლა მეცნიერებს ეხმარება იმის გაგებაში, თუ როგორ ჩამოუყალიბდათ მათ ანტიბიოტიკებისადმი რეზისტენტულობა მანამ, სანამ ადამიანი ამ მედიკამენტების მასობრივ გამოყენებას დაიწყებდა.

სრულად ნახვა
კვლევებიმედიცინამსოფლიო

ბრიტანეთში გარდაცვლილი დონორის საშვილოსნოს გადანერგვის შედეგად პირველი ბავშვი დაიბადა

დიდ ბრიტანეთში გარდაცვლილი დონორის საშვილოსნოს ტრანსპლანტაციის შედეგად პირველი ბავშვი გაჩნდა. გრეის ბელმა პატარა ბიჭი სახელად ჰუგო 10 კვირის წინ გააჩინა. ის და მისი პარტნიორი სტივ პაუელი ამბობენ, რომ მათი შვილის დაბადება უბრალოდ სასწაულია.

ბელი ერთ-ერთია იმ 5 ათასამდე ქალისგან ბრიტანეთში, რომლებიც საშვილოსნოს გარეშე, მაგრამ საკვერცხეებით დაიბადნენ. 16 წლის ასაკში მას უთხრეს, რომ საკუთარ შვილებს მუცლით ვერასოდეს ატარებდა.

ბელი მონაწილეობას იღებს კლინიკურ კვლევაში, რომელიც ასეთი ქალებისთვის საშვილოსნოს ტრანსპლანტაციას ითვალისწინებს. ქვეყანაში უკვე 10 ასეთი ოპერაცია ჩატარდა, თუმცა გადანერგვის შედეგად ბავშვი პირველად გაჩნდა. გრეისი და სტივი დონორის ოჯახს ორგანოს დონაციისთვის მადლობას უხდიან და ამას „საოცარ საჩუქარს“ უწოდებენ.

სპეციალისტები ჰუგოს დაბადებას გარღვევად მიიჩნევენ, რომელსაც შეუძლია გრეისის მსგავსი დიაგნოზის მქონე ქალებს იმედი მისცეს.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
კვლევებიმედიცინა

დიდი გარღვევა ოსტეოართრიტის მკურნალობაში – მეცნიერებმა ასაკით დაზიანებული სახსრების ხრტილები აღადგინეს

სტენფორდის უნივერსიტეტის მიერ თაგვებზე ჩატარებული კვლევით დადგინდა, ხრტილების დაკარგვა, რომელიც ასაკთან ერთად მოდის, გამოწვეულია ერთი ცილით. აღმოჩენა მიუთითებს მკურნალობის მეთოდებზე, რომლებმაც შეიძლება ერთ მშვენიერ დღეს ხანდაზმულებში აღადგინოს მოძრაობის უნარი და შეამსუბუქოს დისკომფორტი.

წინა კვლევებში, ცილა 15-PGDH ფართოდ დაკავშირებული აღმოჩნდა დაბერებასთან — ასაკთან ერთად, მისი რაოდენობა იმატებს და ხელს უშლის მოლეკულებს, რომლებიც ქსოვილებს აღადგენენ და ანთებას ამცირებენ.

ამან მეცნიერები აიძულა განეხილათ, შესაძლოა თუ არა 15-PGDH ჩართული იყოს ოსტეოართრიტში — დაავადებაში, რომელშიც სახსრებზე დატვირთვა განაპირობებს ხრტილში კოლაგენის დაშლას, რაც ანთებას და ტკივილს იწვევს.

ხანდაზმულ თაგვებზე ჩატარებულ ცდებში, 15-PGDH ინჰიბიტორის (მბლოკავი) შეყვანის შემდეგ, მუხლის გაცვეთილი ხრტილი კვლავ გასქელდა. ახალგაზრდა თაგვებზე ჩატარებულ ასეთივე ცდებში, ინჰიბიტორმა ისინი დაიცვა ტრავმით გამოწვეული ოსტეოართრიტის ჩვეულებრივი ეფექტებისგან.

როდესაც მკვლევრებმა თაგვებში ხელოვნურად გამოიწვიეს წინა ჯვარედინი იოგის დაზიანების ეკვივალენტი და შემდეგ უმკურნალეს, ოსტეოართრიტი აღარ განვითარდა, რაც როგორც წესი, მოსალოდნელია ხოლმე ამ სახის სამოდელო თაგვებში.

ხრტილის აღდგენის წინა მცდელობები მოიცავდა ღეროვანი უჯრედების გამოყენებას — ფაქტორს, რომელიც უკვე აღარაა საჭირო, როცა ცილა 15-PGDH დაბლოკილია. ამის ნაცვლად, ქონდროციტი უჯრედები, რომლებიც ხრტილებს წარმოქმნიან და ინარჩუნებენ — გარდაიქმნა ჯანმრთელ, უფრო გამოსადეგ ფორმაში.

„ეს გახლავთ ზრდასრული ქსოვილის რეგენერაციის ახალი გზა და მნიშვნელოვანი კლინიკური პერსპექტივა აქვს დაბერებით ან დაზიანებით გამოწვეული ართრიტის სამკურნალოდ. ჩვენ ღეროვან უჯრედებს ვიკვლევდით, მაგრამ ისინი აქ აშკარად არ არიან ჩართული. ძლიერ ამაღელვებელი ამბავია“, — ამბობს მიკრობიოლოგი ჰელენ ბლაუ.

დამუშავებულ თაგვებს უფრო სტაბილური სიარული ჰქონდათ, რაც მიუთითებს, რომ განიცდიდნენ ნაკლებ ტკივილს; ასევე, დაზიანებულ ფეხებზე იტანდნენ უფრო მეტ წონას — ნიშანი იმისა, რომ ხრტილის აღდგენა ფიზიკური ჯანმრთელობის გაუმჯობესებას უტოლდებოდა.

ასეთივე ექსპერიმენტი სცადეს იმ ადამიანებისგან აღებული ქსოვილების ნიმუშებზე, რომლებსაც მუხლის ჩანაცვლების ოპერაცია ჰქონდათ ჩატარებული. აქაც დაფიქსირდა აღდგენის მკაფიო ნიშნები, ხრტილი გახდა უფრო მაგარი და აღენიშნებოდა ანთების მხოლოდ მცირე ნიშნები.

„მექანიზმი ფრიად გასაოცარია და ნამდვილად შეცვალა ჩვენი წარმოდგენა ქსოვილის აღდგენის გზების შესახებ. აშკარაა, რომ ხრტილში უკვე არსებული უჯრედების დიდი რაოდენობა ცვლის მათი გენის ექსპრესიის მახასიათებლებს. აღდგენისთვის ამ უჯრედების მიზანში ამოღებით, შესაძლოა, კლინიკურად უფრო დიდი საერთო გავლენის მოხდენის შესაძლებლობა გვქონდეს“, — ამბობს ორთოპედიული მეცნიერი ნიდჰი ბჰუტანი.

მიუხედავად იმისა, რომ ჯერ კიდევ ბევრი სამუშაოა ჩასატარებელი, ამ მიმართულებამ შეიძლება მიგვიყვანოს ეფექტიან სამკურნალო საშუალებებთან, რომელიც უკუაქცებს ართრიტით ან ასაკით გამოწვეულ დაზიანებას. შეიძლება წინ გველოდება მომავალი, რომელშიც საჭირო აღარ იქნება თეძოსა და მუხლის ჩანაცვლების ქირურგიული ოპერაციები.

ოსტეოართრიტის ამჟამინდელი მკურნალობა შემოიფარგლება მხოლოდ სახსრების ჩანაცვლებით ან ტკივილის მართვით. მიუხედავად ბოლო წლებში იმედისმომცემი კვლევებისა, ჯერ მაინც არაფერი გვაქვს, რომელიც ამ დაავადების გამომწვევ მიზეზს აღმოფხვრის.

შემდეგი ნაბიჯი უნდა მოიცავდეს კლინიკურ ცდებს. კუნთების დასუსტების წინააღმდეგ 15-PGDH მბლოკავის გამოყენებაზე ჩატარებულმა წინა ცდამ ვერ გამოავლინა რაიმე საფრთხე ჯანმრთელობის ან უსაფრთხოების თვალსაზრისით, რაც ასეთი პრეპარატების ცდების პროცესს დააჩქარებს.

მომზადებულია news.stanford.edu-სა და ScienceAlert-ის მიხედვით, რომელიც მიხეილ ჭაბუკაშვილმა თარგმნა

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

სრულად ნახვა
კვლევებიმედიცინა

რა ხდება ორგანიზმში, რაციონიდან მარილის ამოღების შემდეგ – ექიმების რეკომენდაცია

მეცნიერებმა ადამიანის ჯანმრთელობაზე მარილის მოხმარების გავლენასთან დაკავშირებით ყველაზე მასშტაბური კვლევის შედეგები გამოაქვეყნეს. ამის შესახებ Guardian-ი წერს.

გამოცემის ინფორმაციით, კვლევა სამხრეთ კორეის კიუნპუკის ეროვნული უნივერსიტეტის მეცნიერებმა ჩაატარეს. მათ დიდი ბრიტანეთის ბიობანკში არსებული მონაცემები გამოიყენეს და 500 ათასზე მეტი ადამიანის ჯანმრთელობის მდგომარეობა შეისწავლეს, რომელთა ასაკიც 40-დან 70- წლამდეა.

მეცნიერებმა დაასკვნეს, რომ თუ ადამიანი საკვებს მარილს არ ამატებს მის ორგანიზმში გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების განვითარების რისკი 18%-ით მცირეა, ვიდრე მათში, ვინც მარილიან საკვებს ანიჭებს უპირატესობას.

ამასთან, მეცნიერებმა აღმოაჩინეს, რომ დადებითი გავლენა ორგანიზმზე მარილის მოხმარების შემცირებასაც აქვს. მათ შეადარეს ორი ჯგუფის მონაცემები – პირველი საკვებს მარილს ყოველთვის ამატებდა, მეორე კი ხშირად. გაირკვა, რომ მეორე ჯგუფში გულის პრობლემების წარმოქმნის რისკი პირველთან შედარებით 12%-ით მცირეა.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

სრულად ნახვა
1 2 3 101
Page 1 of 101