close

კულტურა

რქეოლოგიასტორიავლევებიულტურა

უძველესი ევროპელები ნეანდერტალელებთან იმაზე ხშირად ჯვარდებოდნენ, ვიდრე გვეგონა

homo

ევროპაში მიგრირებული ადრეული ადამიანები როდესაც იქ მცხოვრებ ნეანდერტალელებს გადაეყარნენ 45 000 წლის წინ, მათ შორის დიდი ფლირტი გაჩაღდა.

იმ დროინდელი ადამიანების ნამარხებში (ყველაზე ძველი ევროპაში) ნაპოვნი დნმ-ის ანალიზი იმაზე მიუთითებს, რომ ჰომო საპიენსებსა (ადამიანები) და ნეანდერტალელებს (რომლებიც გადაშენების პირას იყვნენ) შორის სახეობათშორისი შეჯვარება იმაზე უფრო ხშირი იყო, ვიდრე აქამდე ვარაუდობდნენ. კვლევები 7 აპრილს ჟურნალ Nature Ecology & Evolution-ში გამოქვეყნდა.

ახალი გენეტიკური მტკიცებულებების თანახმად, ადამიანებმა ევროპას 50 000 წლის წინ მიაღწიეს, რა დროსაც ნეანდერტალელები მათთან შეჯვარდნენ. დღეს კი ნეანდერტალელების გენები ჩვენს დნმ-შია. სწორედ ეს მიზანი ჰქონდათ მაშინდელ ნეანდერტალელებსაც, რომ როგორმე თავიანთი გენი გადაერჩინათ.

ბულგარეთში მდებარე ბაჩო კიროს გამოქვაბულში ნაპოვნი სამი ჰომო საპიენსის დნმ-ში აღმოჩენილია ნეანდერტალალების 3-4%-მდე კონტრიბუცია. უძველესი დნმ კბილიდან და ძვლის ორი ფრაგმენტიდან ამოიღეს, რომელიც რადიონახშირბადული დათარიღებით 43 000 ან 46 000 წლის უნდა იყოს.

ნეანდერტალელები დაახლოებით 40 000 წლის წინ გადაშენდნენ, თუმცა, მათი გენეტიკური კვალი მაინც რჩება – დღეს, არაფრიკელი ადამიანების დნმ-ის დაახლოებით 2% ნეანდერტალელთა გენებია. რაც შეეხება აფრიკელ ადამიანებს, ისინი ნეანდერტალელების გენების შედარებით მცირე რაოდენობას ატარებენ.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა

სრულად ნახვა
ულტურა

„ქრისტის“ აუქციონზე ციფრული ნახატი თითქმის 70 მილიონ დოლარად გაიყიდა

324244

„ქრისტის“ ონლაინ აუქციონზე პირველი ციფრული ნახატი 69.4 მილიონ აშშ დოლარად გაიყიდა.

ნახატების კოლაჟი სახელწოდებით : „ყოველდღიური – პირველი 5 000 დღე“ გრაფიკულ  ამერიკელ გრაფიკულ დიზაინერს მაიკ უინკელმანს ეკუთვნის რომელიც ბიპლის სახელითაა ცნობილი.

კოლაჟი 5 000 ციფრული ნახატისგან შედგება, რომელსაც მხატვარი 2007 წლიდან (ყოველ დღე ერთს) ქმნიდა.

ნამუშევრის მყიდველის ვინაობა უცნობია, ცნობილია მხოლოდ ის, რომ მან ნახატი კრიპტოვალუტით შეიძინა.

სურათი ყველასთვისაა ხელმისაწვდომია, რადგან ის ინტერნეტშია განთავსებული, თუმცა მისი ფლობის ექსკლუზიური უფლება აქვს მხოლოდ იმ პირს, რომელმაც აუქციონში გაიმარჯვა და სურათი NFT-ის სახით, $69 მილიონად შეიძინა.

ვირტუალური ხელოვნება ფიზიკური ხელოვნებისგან განსხვავებული გამოწვევების წინაშე დგას, რადგან შესაძლებელია ინტერნეტში მისი კოპირება და გავრცელება, რაც ამცირებს მის ღირებულებას. NFT  (არა-შენაცვლებადი ნიშანი)  უზრუნველყოფს, რომ მყიდველს ნამდვილი ორიგინალი ჰქონდეს უშუალოდ მხატვრისგან. ის ასევე საშუალებას აძლევს მხატვრებს, თავად გაყიდონ ნამუშევრები უშუალოდ მყიდველებზე, რაც ზოგიერთების მტკიცებით, ხელოვნების ბაზრის დემოკრატიზაციას მოახდენს.

აღსანიშნავია, რომ ნამუშევრის გაყიდვის შემდეგ მაიკ უინკელმანი ყველაზე ძვირადღირებული ცოცხალი მხატვრების სამეულში შევიდა.

წყარო : cnn.com

მასალა მოამზადა : თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა

სრულად ნახვა
ულტურა

რობოტი სოფიას ნახატი აუქციონზე გაიყიდა 688 000 აშშ დოლარად

210324235116-sophia-the-robot-nft-art-031621-super-tease

მსოფლიოში ცნობილი ჰუმანოიდის, რობოტი სოფიას მიერ შესრულებული ავტოპორტრეტი აუქციონზე 688 000 აშშ დოლარად გაიყიდა. ნამუშევარი, სახელწოდებით “Sophia Instantiation”, შეიქმნა იტალიელი გრაფიკული დიზაინერის, ანდრეა ბონაცეტოს დახმარებით და სოფიას ხელოვნური ინტელექტის ალგორითმის მეშვეობით.

სოფიას პორტრეტის ხატვა დაიწყო ბონაცეტომ მკვეთრი ფერებით, გამოსახულება კი სოფიამ საკუთარი ინტერპრეტაციით დაასრულა.

რაც შეეხება სოფიას ისტორიას, Hanson Robotics-ის დამაარსებელმა დეივიდ ჰანსონმა სოფია 2015 წელს ჰონგ-კონგში შექმნა. ის 2016 წლიდან აქტიურად გამოჩნდა ღონისძიებებზე და შოუებში. ის საუდის არაბეთის მოქალაქეც არის და ისეთივე უფლებები აქვს, როგორც საუდის არაბეთში მცხოვრებ ქალებს. ასევე ის პირველი რობოტია, რომელსაც მოქალაქეობა აქვს. სოფიას გარეგნობა სპეციალურად მიამსგავსეს ოდრი ჰეპბერნს და ახლოს არის მისი სახის ანალოგიასთას.

2018 წელს ცნობილმა მსახიობმა, უილ სმიტმა რობოტი სოფია პაემანზეც კი დაპატიჟა კაიმანის კუნძულებზე. როდესაც მან სოფიას კოცნა სცადა, სოფიამ უილს უთხრა: “მე ვფიქრობ, რომ შეიძლება მეგობრები ვიყოთ”.

მასალა მოამზადა: ნინი ხეცურიანმა

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა

სრულად ნახვა
ულტურასოფლიო

რატომ აკრძალა ჩინეთმა “ოსკარის” ცერემონიის პირდაპირი ტრანსლაცია?

hor-btn-oscars-01

2021 წლის ოსკარის დაჯილდოვების ცერემონია ჩინეთში არ გავა, ჩინეთი კრძალავს ,,ოსკარის” ცერემონიის პირდაპირ ცრანსლაციას. ადგილობრივ მედიას დაევალა მომავალი თვის, 25 აპრილის ოსკარის 93-ე დაჯილდოვების ღონისძიება არ გაუშვან პირდაპირ ეთერში, რის შესახებაც Bloomberg იტყობინება.

ცერემონიის აკრძალვის მიზეზი 2019 წლის ჰონგ-კონგის საპროტესტო აქციების შესახებ გადაღებული და ოსკარზე ნომინირებული მოკლემეტრაჟიანი დოკუმენტური ფილმი ,,Do Not Split” და ასევე საუკეთესო რეჟისორის ნომინაციაზე წარდგენილი ქლოი ჟაოა, რომელსაც ჩინეთის კომუნისტური ხელისუფლებისთვის მიუღებელი პოლიტიკური ხედვა აქვს. კომუნისტური პარტიის პროპაგანდის განყოფილებამ ბრძანება ყველა მედიასაშუალებას გაუგზავნა, რომ “ოსკარი” პირდაპირ ეთერში არ გაუშვან და გაშუქება შეამცირონ იმ ცერემონიებისა, რომლებიც საკამათოდ მიიჩნევა.

ოსკარის ნომინაციები 15 მარტს გამოცხადდა, 25 აპრილის ცერემონია კი ლოს-ანჯელესში ჩატარდება.

დაძაბულობა აშშ-სა და ჩინეთს შორის საკმაოდ მაღალი იყო, განსაკუთრებით ტრამპის ადმინისტრაციის პირობებში, რომელმაც ჩინეთი დაადანაშაულა პანდემიის საწყის ეტაპზე ინფორმაციის დამალვაში.

მასალა მოამზადა: ნინი ხეცურიანმა

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

სრულად ნახვა
ანათლებასტორიაულტურა

10 ნაკლებად ცნობილი ფაქტი უნივერსიტეტის ისტორიიდან

Tsu3

თსუ-ს სტუდენტებმა უნივერსიტეტის შესახებ ფილმი გადაიღეს. მასში მოთხრობილია ფართო საზოგადოებისთვის უცნობი რამდენიმე ფაქტის შესახებ. „უცნობი ისტორიების“ დამდგმელი რეჟისორი და პროექტის ხელმძღვანელი თამარ ბელქანიაა.

1. როდესაც დღევანდელი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დაარსება გადაწყდა, თავდაპირველად ვერ შეთანხმდნენ, უნივერსიტეტი ჰუმანიტარული განხრის ყოფილიყო თუ ტექნიკურის. საბოლოოდ ჰუმანიტარული პროფილი აირჩიეს, რადგან ტექნიკური რომ აერჩიათ, ის ამიერკავკასიის მასშტაბის სასწავლებელი იქნებოდა და მოუწევდათ სწავლების ენად რუსული დაემტკიცებინათ.

2. უნივერსიტეტის შენობის ასაგებად შესაწირი არა მხოლოდ ქართველებმა, სომხებმა და აზერბაიჯანელებმაც გაიღეს. ფული გამოგზავნეს საინგილოდან და ლაზიკიდანაც… ზურმუხტის თვლები და 4 ათასი მანეთი შემოსწირა მარიამ ჯამბაკურ-ორბელიანმა, ხოლო კოტე აბხაზმა – 500 მანეთი.

სიმონ კლდიაშვილი
სიმონ კლდიაშვილი

3. შენობის აგება პირველ ქართველ არქიტექტორს, სიმონ კლდიაშვილს, შეუკვეთეს. ამას სიმბოლური მნიშვნელობა ჰქონდა, რადგან მანამდე მხოლოდ ეთნიკურად არაქართველი არქიტექტორები იყვნენ საქართველოში და ამის გამო ზოგი იმასაც კი ფიქრობდა, რომ ქართველები ამ პროექტს თავს ვერ გაართმევდნენ.

 

4. მშენებლობისას საძირკველში ერთი ბოთლი კახური ღვინო და იმდროინდელი პრესა ჩაატანეს.

5. წიგნები უნივერსიტეტში დროგებით მოჰქონდათ და გადმოტვირთვისას ერთმანეთს ხელიდან ხელში გადასცემდნენ.

მედეა ღამბაშიძე
მედეა ღამბაშიძე

6.უნივერსიტეტის პირველი სტუდენტი ქალი იყო, მედეა ღამბაშიძე.

7. უნივერსიტეტი თავიდან კერძო სასწავლებლად დაარსდა.

8. უნივერსიტეტის სტუდენტები ხშირად მიდიოდნენ ომში მოხალისეებად. 1921 წელს ივანე ჯავახიშვილმა თავადაც მოუწოდა სტუდენტებს ქვეყანა დაეცვათ.

ივანე ჯავახიშვილი
ივანე ჯავახიშვილი

​9. ბოლშევიკური არმია თბილისში რომ შემოვიდა, ივანე ჯავახიშვილი სახლში იმყოფებოდა. უთხრეს, უნივერსიტეტის გასაღებს ითხოვენო. თავად მივუტანო, თქვა ჯავახიშვილმა და უნივერსიტეტში წავიდა. იქ მისულმა კარი გააღო, გასაღებით შიგნიდან ჩაკეტა და განაცხადა, ახლა ვისაც უნდა და როგორც უნდა, ისე შემოვიდესო.

ლავრენტი ბერია
ლავრენტი ბერია

10. ლავრენტი ბერიამ ივანე ჯავახიშვილი დაიბარა და სთხოვა, მისი ცოლი, რომელსაც სკოლის ატესტატი არ ჰქონდა, უნივერსიტეტში მიეღო. ატესტატის გარეშე ვერ გამოვაო, უთხრა მეცნიერმა. „ბრძანება რომ იყოსო?“, – ჰკითხა ლავრენტი ბერიამ. „უნივერსიტეტში ბრძანებებს მე ვწერო“, – უპასუხა ჯავახიშვილმა.

ფოტოების ნაწილი ამოღებულია ფილმიდან „უცნობი ისტორიები“.

წყარო : radiotavisupleba.ge

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
რქეოლოგიარქიტექტურა/დიზაინიზოთერიკაულტურა

როგორ გამოიყურებოდა ანტიკური რომი ჩვ.წ. IV საუკუნეში – 3D ვიდეო

rome311-1-640×360

არტისტების ჯგუფმა ჩვ.წ. IV საუკუნის რომის გამოსახულება 3D გრაფიკული პროგრამების დახმარებით გააცოცხლა.

 

“მარადიული ქალაქი” არტისტებმა არსებული ნანგრევების მიხედვით, ასევე ისტორიულ წყაროებზე და ნაწილობრივ საკუთარ ფანტაზიაზე დაყრდნობით აღადგინეს.

Youtube-ის არხი, რომელსაც History in 3D ჰქვია, სამმა სხვადასხვა ქვეყნის(სერბეთი, სამხრეთ კორეა, რუსეთი) კომპიუტერულმა გრაფიკოსმა დააფუძნა.

“წარსულთან შეხება სასიამოვნო პროცესია, პანდემიის პირობებში მოგზაურობა სანატრელი გახდა, ჩვენი არხის მეშვეობით ქალაქების დათვალიერება სახლიდან გაუსვლელად გახდა შესაძლებელი”. – ამბობს არხის ერთ-ერთი სულისჩამდგმელი.

 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ს საინტერესოაულტურაოლიტიკა

ანჯელინა ჯოლი ჩერჩილის ერთადერთი ნახატის გაყიდვას აპირებს

Angelina-Jolie-is-Selling-Churchills-Koutoubia-Mosque-Painting

რამდენიმე დღის წინ ანჯელინა ჯოლიმ დააანონსა, რომ ბრიტანეთის ყოფილი პრემიერ მინისტრის, უინსტონ ჩერჩილის ერთადერთი ნახატის გაყიდვას აპირებს, სახელად “Tower of the Koutoubia Mosque”, რომლის ღირებულება დაახლოებით 2.5 მილიონი ფუნტი სტერლინგი იქნება.

ჩერჩილის ერთადერთ ნამუშევარს საინტერესო ისტორია აქვს. ის მეორე მსოფლიო ომის დროს არის შექმნილი, 1943 წელს, როდესაც ჩერჩილი და მაშინდელი ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტი ფრანკლინ დელანო რუზ­ველ­ტი მაროკოში, კასაბლანკას კონფერენციაზე იყვნენ, სადაც უნდა განეხილათ ნაცისტური გერმანიის დამარცხების სტრატეგიის შემდეგი ნაბიჯები. “Tower of the Koutoubia Mosque” ჩერჩილმა აშშ-ს პრეზიდენტს ფრანკლინ რუზველტს გადასცა, რაშიც უდაოდ შეგვიძლია დავინახოთ ხაზგასმა ორ მსოფლიო ლიდერს შორის მეგობრული დამოკიდებულების, რაც ნამუშევარს სხვა მნიშვნელობასაც ანიჭებს.

ანტიკვარული ნივთების გამყიდველი ამბობს, რომ ნახატი პრეზიდენტ რუზველტის ვაჟს გადაეცა, რომელმაც კინემატოგრაფს მიყიდა 60-იან წლებში, სადაც 50 წლის განმავლობაში ინახებოდა, შემდეგ კი ბილ რაუს კოლექციას შეუეთდა. საბოლოოდ, 2011 წელს მსახიობმა ბრედ პიტმა ბრიტანელი პოლიტიკოსის ერთადერთი ნამუშევარი  შეიძინა კოლექციონერი ბილ რაუსგან, საიდანაც ჯოლის პირად  კოლექციაში აღმოჩნდა.

“Tower of the Koutoubia Mosque”-ის გაყიდვა პირველ მარტს არის დაანონსებული.

წყარო: CNN

მასალა მოამზადა: ნინი ხეცურიანმა

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
სტორიაულტურა

ცხოვრება სტატუსით – ლევან აბაშიძის მარადიული სიყვარული

10806465_889570831083265_4615615134483575950_n

წელიწადში 2-ჯერ, 22 მაისსა და 7 სექტემბერს, თბილისის ქუჩებში, დიდუბის პანთეონსა თუ თეატრალურ უნივერსტეტთან მომხიბვლელ, შავგვრემან ქალს შეხვდებით, რომელიც აუცილებლად ქართულად მოგესალმებათ და გაგიღიმებთ…

 


მიკაელა სტრიმბეანუ

ძნელად თუ იცნობთ მას იმ 1980-იანების ბოლოსა და 1990-იანების დასაწყისში გადაღებული ფოტოებიდან, რომელიც სოციალურ ქსელში დიდი პოპულარობით სარგებლობს. ერთი შეხედვით ალბათ ვერც იმ ისტორიებს გაიხსენებთ, როგორ ეზიზღებოდათ თბილისელ გოგონებს ის, მხოლოდ იმის გამო რომ ყველაზე სიმპათიურ ბიჭს უყვარდა. დიახ, ის მიკაელა სტრიმბეანუა, მეგობრებისთვის უბრალოდ მიკა. სამშობლოში ერთ-ერთი წამყვანი მსახიობია, საინტერესო კინო და სცენიური როლებით და პრესტიჟული პრემიებით განებივრებული, მაგრამ აქ, მას სულ სხვა ისტორიით იცნობენ. ის ლევან აბაშიძის მთავარი სიყვარულია. ჩამოსვლის ორი თარიღი კი ლევანის დაბადებისა და გარდაცვალების დღეა.

მოლდოვადან თბილისში თეატრალური ინსტიტუტის სტუდენტის ამპლუაში ჩამოვიდა, 1988 წლის ერთ მზიან-ღრუბლიან დღეს კი როცა კინოსტუდია „ქართული ფილმიდან“ გამოვიდა, სადაც ფილმში იღებდნენ და საერთო საცხოვრებლის გზას დაადგა მანქანა  მისმა ქართველმა კურსელმა გაუჩერა და საცხოვრებლამდე მიყვანა შესთავაზა, მიკამაც უარი არ თქვა, მანქანაში ჩაჯდა, კურსელმა კი უკანა სავარძელში მჯდომი, გადაღებაზე ღამენათევი, დაღლილი ბიჭო გააცნო, სახელმა და გვარმა – ლევან აბაშიძემ, მიკას არაფერი უთხრა. კურსელმა მცირე ინფორმაციას ისიც დაამატა –  ეს ჩვენი კინოვარსკვლავიაო. მიკამ გაიღიმა და როგორც შემდეგ იხსენებდა, ვერ დაიჯერა, რომ ეს თმააჩეჩილი ბიჭი ქართული კინოს ვარსკვლავი იქნებოდა და მით უფრო რომ ის მთელს თბილისს ეყვარებოდა.

უკვე მეორე შეხვედრაზე, რომელიც ლევანის ინიციატივით მოხდა, მიკა პირდაპირი მნიშვნელობით პირღია დარჩა, მის წინ ნამდვილი პრინცი იდგა, რომელიც სანდომიანად უღიმოდა.

დღეს, როცა ამდენი წელი გავიდა და ამბები ლევან აბაშიძის შესახებ კალეიდოსკოპში მყოფ მინის ფერად-ფერად ნამსხვრევებს დაემსგავსა, მას ყველაფერი აბსოლუტური სიზუსტით ახსოვს, რა ეცვა ლევანს პირველ შეხვედრაზე, რაზე საუბრობდნენ და ისიც რომ მაშინ მიხვდა რომ რაღაც ძალიან დიდი დაიწყო მის ცხოვრებაში.

სულ მალე ლევანის თხოვნით მიკა მასთან გადადის საცხოვრებლად და ყველგან ერთად ჩნდებიან, როგორც ლევან აბაშიძის ახლო მეგობარი, კინორეჟისორი გიო მგელაძე იხსენებს, ლევანზე, რომელზეც მთელი თბილისის გოგონები იყვნენ შეყვარებული გაწბილებულები დარჩნენ, რადგან ჩამოვიდა გოგონა სხვა ქვეყნიდან, რომელმაც ლევანის გული დაისაკუთრა.

თავად მიკა კი თავიდან ვერ ხვდებოდა რატომ მისდევდა უკან ლექციის შემდეგ თეატრალური ინსტიტუტიდან სახლში მიმავალს გოგონების ჯგუფი, რატომ ათვალიერებდნენ მას განსაკუთრებით, პასუხი მარტივი იყო, მათ აინტერესებდათ ქალი, რომელიც ლევანს შეუყვარდა.

იყო ზარები სახლის ტელეფონზე, რომელზე პასუხის გაცემაც ლევანს არ უნდოდა მას მის ფანებს მიკა პასუხობდა. როგორც თავად წლების შემდეგ იხსენებს, ყველაზე საინტერესო ერთი ისტორია იყო, როცა მის ოთახში შესული ინტუიტურად მიხვდა, ლევანი ქალს ესაუბრებოდა, სასწრაფოდ გაიპარა სახლის მეორე ბოლოში არსებულ ოთახში მდგარ მეორე ტელეფონზე ყურმილი აიღო, წინათგრძნობა გამართლდა, ქალი ლევანს დაბრუნებას სთხოვდა, ლევანი კი უხსნიდა, ხომ უკვე ბევრჯერ გითხარი, მე შეყვარებული ვარ, არ ვარ თავისუფალი, ტყუილად მირეკავო. ერთგულების ამ გამოხატულების შემდეგ მიკამ ლევანის გასახარებლად ტრადიციული მოლდოვური ბირშჩი მოამზადა და შეყვარებულს გაუმასპინძლდა, როგორც თავად ყვება, მაშინ ისინი ძალიან ბედნიერები იყვნენ.

სამწელიწადნახევრის შემდეგ მიკას კიდევ ერთხელ მოუწია სამშობლოში დაბრუნება, რადგან როგორც ყოველი სასწავლო წლის ბოლოს თბილისში მომზადებული ნამუშევრები მოლდოვაში უნდა წარმოედგინა, რათა იქ ეღიარებინათ მისი თბილისში გავლილი კურსი, აეროპორტში როგორც წესი ამჯერადაც ლევანმა გააცილა ყვავილებით, დამშვიდობებისას მიკამ რატომღაც ტირილი დაიწყო, რაც მანამდე არასდროს მომხდარა, ლევანი ვერ მიხვდა მიზეზს, უთხრა, მალე ისევ ერთად იქნებოდნენ და როცა მიკა დაბრუნდებოდა, ლევანი კვლავ აეროპორტში დახვდებოდა ყვავილების თაიგულით, მაგრამ მიკას ცუდი წინათგრძნობა გამართლდა, ლევანი ფილმის გადაღებიდან აფხაზეთის ომში გაიპარა და ტრაგიკულად დაიღუპა. თბილისში მიკა უკვე თავად დაბრუნდა ყვავილების თაიგულით, რომელიც ლევანის სამძიმარზე ჩამოიტანა.

ლევანი 29 წლის ასაკში გარდაიცვალა, მიკაელა სტრიმბეანუ კი მისი გარდაცვალებიდან მოყოლებული 29 წლის განმავლობაში ყოველ წელს ჩამოდის ქალაქში, რომელშიც მთავარი ადამიანი აღარ ელოდება. კარგად იცის, რომ ლევანი არამხოლოდ ქართული კინოს რომანტიკული პრინცია, არამედ მთელი თაობის და როდესაც საქართველოში დაუვიწყარ სიყვარულის ისტორიებს იხსენებენ, ერთ-ერთი პირველი მისი და ლევანის ამბავი ახსენდებათ.

ავტორი: ზაკ მირიანაშვილი

წყარო : nargismagazine.ge

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
სტორიაულტურა

მოსოს ტომი-ერთადერთი მატრიარქატი დედამიწაზე

unnamed

მოსოს ტომის ქალების 16-საუკუნოვანი ტრადიციები, რომლებსაც დღემდე თითქმის უცვლელად ინარჩუნებენ.

წარმოვიდგინოთ, როგორი იქნებოდა სამყარო, სადაც ქალს ისეთი ადგილი ექნება საზოგადოებაში, როგორიც კაცს. მაგალითად, სამყარო, სადაც ყველა კაცის საქმე შეთვისებული აქვს ქალს, საზოგადოება, რომელშიც მეტად უხარიათ გოგონას დაბადება, ვიდრე ვაჟის. ამ სამყაროში სუსტი სქესის წარმომადგენლის სტატუსი ეკუთვნის კაცს.

თუ ფიქრობთ, რომ ეს ყველაფერი პარადოქსია, ნამდვილად ცდებით. სამხრეთ-დასავლეთ ჩინეთში, იუნანისა და სიჩუანის პროვინციაში არსებობს მოსოს ტომი, ერთადერთი მატრიარქატის წარმომადგენელი ტომი დედამიწაზე. დღეს ამ ხალხის რაოდენობა წარმოადგენს დაახლოებით 50 000 ადამიანს, მაგრამ გულწრფელად უნდა ითქვას, რომ საუკუნოვან ტრადიციებს თითქმის უცვლელად ინარჩუნებენ.

ტომში ყველა საპასუხისმგებლო საქმეს ქალები ასრულებენ: პირუტყვის მოშენება, ნადირობა, მიწათმოქმედება, სამხედრო საქმესაც ზოგჯერ ქალები სწავლობენ. კაცის დანიშნულება ძირითადად სავაჭრო საქმესთან ან მომსახურების სფეროსთან არის დაკავშირებული. არ გაგიკვირდებათ თუ გეტყვით, რომ ამ ადგილს ,,ქალთა სამეფოს” უწოდებენ.

რა თქმა უნდა, მოსოს ტომში ქორწინებასაც განსხვავებული წესები აქვს. შეიძლება ითქვას, რომ ქორწინების ტრადიცია არც არსებობს. ქალს უფლება აქვს პარტნიორი თავად აირჩიოს და ასევე შეუძლია შეცვალოს, როდესაც არ მოეწონება. მიუხედავად ამ პრივილეგიისა, ხშირია მხოლოდ ერთი პარტნიორის ყოლა. კაცებმა ძირითადად არ იციან შვილების ვინაობა და არც ინტერესდებიან მათით, რადგან ბავშვის გაზრდაში ყველა პასუხისმგებლობას დედა იღებს.

მოსოს ტომში მცხოვრები გოგონა ან ვაჟი რომ ქალად და კაცად აღიარონ მართავენ სპეციალურ ცერემონიებს. ცერემონიამდე ყველა ბავშვს ერთნაირად აცვია და მათი ცხოვრების რაღაც ასპექტები შეზღუდულია, თუმცა ცერემონიაში მონაწილეობის შემდეგ უკვე აღიარებულ ქალებს უფლება აქვთ პირადი საძინებელი ოთახი მიიღონ, ხოლო მამაკაცები ამ უპირატესობით ვერ სარგებლობენ.

რა თქმა უნდა, მოსოს ტომის უჩვუელო ტრადიციებმა ტურისტების ინტერესი გამოიწვია. ადგილობრივებმა ვიზიტორებს ლუგუს ტბის გარშემო გაშენებული სასტუმროებითა და ატრაქციონებით უპასუხეს. მართალია ტომის წევრებს ტრადიციების მიმართ გამძაფრებული დამოკიდებულება აქვთ, მაგრამ ცხადია, რომ სხვა კულტურის მიმართ ხიბლი არსებობს, სწორედ ამიტომ, ადამიანთა ნაწილი ფიქრობს, რომ რამდენიმე ათწლეულში მოსოს ტომის კულტურა აღარ იარსებებს. თუმცა ფაქტია, რომ 16-საუკუნოვანმა ტრადიციებმა ჩვენამდე თითქმის უცვლელად მოაღწია.

მასალა მოამზადა: ნინი ხეცურიანმა

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ანათლებასტორიაულტურა

მკვდარი ენები – რატომ ქრება ენა?

Eteocypriot_writing

მკვდარი ენები – რატომ ქრება ენა? ამ კითხვაზე პასუხის გაცემისას უმრავლესობა საბოლოოდ გლობალიზაციაზე შევჩერდებით, რაც დომინანტი ენის მარტივად გავრცელებას უწყობს ხელს. გლობალიზაციის პირობებში მშობლიური ენების გვერდით სხვა ენა არსებობს, ამ ენის მოძლიერებამ კი საბოლოოდ შეიძლება მშობლიური ენის შთანთქმა გამოიწვიოს.

დღესდღეისობით მსოფლიოში 573 მკვდარი ენაა, რომლებზეც აღარ საუბრობენ. 1950 წლიდან 2010 წლამდე მსოფლიოს 230 მკვდარი ენა შემატა, რაც კიდევ ერთხელ მეტყველებს გლობალიზაციის მოძლიერებაზე. მსოფლიოში არსებული ენების მესამედს კი 1000 კაცზე ნაკლები მოსაუბრე ჰყავს. მკვდარ ენათა შორის არის:

  • ლათინური ენა – მიუხედავად იმისა, რომ ამ ენას მეცნიერებასა და კათოლიკურ ეკლესიებში დღესაც აქტიურად იყენებენ, ის მაინც მკვდარ ენათა ჯგუფს მიეკუთვნება. ლათინური ანბანი შექმნილია ბერძნულის ბაზაზე და დღემდე ყველაზე გავრცელებული ანბანია მსოფლიოში. გეოგრაფიული არეალი, სადაც ლათინურ ენას იყენებდნენ რომის იმპერია იყო, ლათინური რომის იმპერიასთან ერთად განადგურდა. ბევრი იტყვის, რომ ამ ენის ელემენტები სხვა ენაშია გამოყენებული, მათ შორისაა: ფრანგული, ესპანური, იტალიური, პორტუგალიური და რუმინული.
  • შუმერული ენა – ამ ენაზე სამხრეთ მესოპოტამიაში საუბრობდნენ ძვ. წ. IV ათასწლეულში. უძველესმა შუმერულმა ცივილიზაციამ სახელი პირველი დამწერლობის სისტემის შექმნით გაითქვა. შუმერული ენა ძველი წელთაღრიცხვის ბოლოს გაქრა. შუმერები თავდაპირველად თიხის ფირფიტებზე გამოსახავდნენ შუმერულ იეროგლიფებს ლერწმის საშუალებით.
  • სანსკრიტული ენა – ინდოეთის უძველესი ენაა, მას მრავალ რელიგიაში იყენებდნენ, მათ შორის ინდუიზმში. უძველესი დროიდან სანსკრიტს ინდოელი ქურუმები(ბრაჰმანები) ფლობდნენ, რომლებიც საუკუნეების განმავლობაში ამ ენაზე შექმნილ სქელტანიან, უზარმაზარ ლიტერატურას მასწავლებლებისაგან(გურუ) მოსწავლეებს ზეპირად გადასცემდნენ. სანსკრიტი აკრძალული იყო დაბალი წარმოშობის მოსახლეობისთვის. ბევრი ამტკიცებს, რომ სანსკრიტი მკვდარი ენა არ არის და დღესაც არსებობს ნეპალში 1600-მდე ადამიანი, რომლებიც სანსკრიტს მშობლიურ ენად აღიარებენ.

 

მასალა მოამზადა: ნინი ხეცურიანმა

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
1 2 3 21
Page 1 of 21