დედამიწა

ვენის უნივერსიტეტის წარმომადგენელმა მოსტაფა კიანი შახვანდიმ და ციურიხის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის თანამშრომელმა ბენედიქტ სოიამ დაადგინეს, რომ გლობალური დათბობის გამო დედამიწა უფრო ნელა ბრუნავს, რის გამოც დღე-ღამის ხანგრძლივობა უპრეცედენტოდ სწრაფად იზრდება.

მათი კვლევის შედეგად დადგინდა, რომ ამჟამად დღე-ღამე საუკუნეში დაახლოებით 1,33 მილიწამით გრძელდება. მისი ხანგრძლივობა მუდმივად იცვლება, თუმცა მეცნიერების მტკიცებით, დედამიწის ბრუნვის სიჩქარე თითქმის ისევე სწრაფად, როგორც 2000-დან 2020 წლამდე პერიოდში, მხოლოდ ერთხელ – დაახლოებით 2 მილიონი წლის წინ შეიცვალა.

მეცნიერებმა ბოლო 3,6 მილიონი წლის მონაცემები გააანალიზეს. მკვლევრების თქმით, ცვლილებების მიზეზი პოლარული ყინულის დნობაა, რის გამოც წყლის დიდი მასები ეკვატორთან ახლოს და პლანეტის ღერძიდან უფრო შორს გადაადგილდება, რაც მის ბრუნვას ანელებს. კვლევის ავტორები მიუთითებენ, რომ ჩვენთვის შეუმჩნეველმა დღე-ღამის ხანგრძლივობის მილიწამებით ცვლილებამ შესაძლოა გამოიწვიოს ხარვეზები იმ სისტემების მუშაობაში, რომლებიც დროის ზუსტ ათვლას მოითხოვენ – მაგალითად, როგორიცაა GPS-ნავიგაცია.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

კლიმატის ცვლილება ტროპიკულ ტყეებზე ხშირად შეუმჩნევლად მოქმედებს,
თუმცა შედეგები ფუნდამენტურია. პანამაში ჩატარებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ
გვალვის გახშირების საპასუხოდ, ტროპიკული ხეები ფესვთა სისტემას უფრო
ღრმად ავითარებენ, რათა მიწისქვეშა წყლებს მიაღწიონ და გადარჩენა შეძლონ.
ეს ადაპტაცია ხეებს მოკლევადიან პერიოდში ეხმარება, თუმცა ეკოსისტემაზე
ფართო გავლენას ახდენს. ღრმა ფესვები ცვლის ნიადაგის სტრუქტურას, წყლის
მოძრაობას და მიკროორგანიზმების ბალანსს. მეცნიერები აღნიშნავენ, რომ ასეთი
ცვლილებები შესაძლოა გავლენას ახდენდეს ნახშირბადის შენახვაზეც, რაც
გლობალური დათბობის პროცესთან მჭიდროდაა დაკავშირებული.
კვლევა აჩვენებს, რომ ტყეები კლიმატის ცვლილებას აქტიურად ერგება, თუმცა
ადაპტაციის რესურსი უსასრულო არ არის. თუ გვალვები უფრო ინტენსიური და
ხანგრძლივი გახდება, ტროპიკული ეკოსისტემების მდგრადობა სერიოზული
საფრთხის წინაშე აღმოჩნდება.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

ვენის უნივერსიტეტის წარმომადგენელმა მოსტაფა კიანი შახვანდიმ და ციურიხის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის თანამშრომელმა ბენედიქტ სოიამ დაადგინეს, რომ გლობალური დათბობის გამო დედამიწა უფრო ნელა ბრუნავს, რის გამოც დღე-ღამის ხანგრძლივობა უპრეცედენტოდ სწრაფად იზრდება.

მათი კვლევის შედეგად დადგინდა, რომ ამჟამად დღე-ღამე საუკუნეში დაახლოებით 1,33 მილიწამით გრძელდება. მისი ხანგრძლივობა მუდმივად იცვლება, თუმცა მეცნიერების მტკიცებით, დედამიწის ბრუნვის სიჩქარე თითქმის ისევე სწრაფად, როგორც 2000-დან 2020 წლამდე პერიოდში, მხოლოდ ერთხელ – დაახლოებით 2 მილიონი წლის წინ შეიცვალა.

მეცნიერებმა ბოლო 3,6 მილიონი წლის მონაცემები გააანალიზეს. მკვლევრების თქმით, ცვლილებების მიზეზი პოლარული ყინულის დნობაა, რის გამოც წყლის დიდი მასები ეკვატორთან ახლოს და პლანეტის ღერძიდან უფრო შორს გადაადგილდება, რაც მის ბრუნვას ანელებს. კვლევის ავტორები მიუთითებენ, რომ ჩვენთვის შეუმჩნეველმა დღე-ღამის ხანგრძლივობის მილიწამებით ცვლილებამ შესაძლოა გამოიწვიოს ხარვეზები იმ სისტემების მუშაობაში, რომლებიც დროის ზუსტ ათვლას მოითხოვენ – მაგალითად, როგორიცაა GPS-ნავიგაცია.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

ავსტრალიელმა მკვლევრებმა სამხრეთ შეტლანდის კუნძულების წყლებში, დაახლოებით 490 მეტრის სიღრმეზე, ზვიგენი აღმოაჩინეს. როგორც Associated Press წერს, ეს ასეთი მტაცებლების ანტარქტიდის რეგიონებში გამოჩენის პირველი დოკუმენტირებული შემთხვევაა, სადაც წყლის ტემპერატურა 0 გრადუსთან ახლოსაა.

დასავლეთ ავსტრალიის უნივერსიტეტის პროფესორმა, ალან ჯეიმისონმა განაცხადა, რომ გადაღება იანვარში, სამეცნიერო დანადგარზე დამონტაჟებული სპეციალური კამერით განხორციელდა. აღმოჩენილი ცხოველის სიგრძე დაახლოებით 3-დან 4 მეტრამდეა. პროფესორის თქმით, ეს ზვიგენები საკმაოდ დიდები არიან. სავარაუდოდ, ანტარქტიდის სანაპიროებთან კიდევ ბევრი ასეთი მტაცებელი ბინადრობს, რომლებიც ვეშაპების ნარჩენებითა და გიგანტური კალმარებით იკვებებიან.

მონაცემებისა და გამოსახულებების გამოქვეყნების ნებართვა მხოლოდ ახლა გაიცა. მკვლევრებს მიაჩნიათ, რომ ზვიგენების მიგრაცია შესაძლოა კლიმატის ცვლილებით იყოს გამოწვეული – ოკეანის დათბობა მათ აიძულებს, სამხრეთ ნახევარსფეროს უფრო ცივი წყლებისკენ გადაადგილდნენ.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

2025 წლის აპრილში NASA-მ წარმატებით განახორციელა უნიკალური ექსპერიმენტი: გიგანტურმა, სტადიონის ზომის სუპერპრეშერ ბუშტმა სამხრეთ ნახევარსფეროში დედამიწის სრული შემოვლა 16 დღეში შეძლო.

ბუშტი 2025 წლის აპრილის შუა რიცხვებში ახალი ზელანდიიდან, ვანაკადან გაუშვეს. ორი საათის განმავლობაში იგი 33 კილომეტრის სიმაღლეზე ავიდა და სტრატოსფეროში სტაბილურად იმოძრავა. მიუხედავად იმისა, რომ ბუშტი ძირითადად ოკეანეებზე გადაადგილდებოდა, ადგილობრივებმა მისი დანახვა ცაში შეძლეს .

მიუხედავად იმისა, რომ ბუშტი სტაბილურად მოძრაობდა დღის განმავლობაში, ღამის სიცივემ მისი სიმაღლე შეამცირა.. NASA-მ გადაწყვიტა, ბუშტი წინასწარ განსაზღვრულ წყალში დაეშვა, რათა მინიმალური ზიანი მიეყენებინა გარემოსთვის. 

ეს მისია NASA-სთვის მნიშვნელოვანი ნაბიჯია, რაც აჩვენებს, რომ მსგავსი ბუშტები შეიძლება გამოყენებულ იქნას ხანგრძლივი მეცნიერული კვლევებისთვის, რაც უფრო იაფი და ეფექტური ალტერნატივაა სატელიტებთან შედარებით.

NASA გეგმავს მსგავსი ბუშტების გამოყენებას მომავალი კვლევებისთვის, რაც ხელს შეუწყობს ატმოსფერული კვლევების განვითარებას და ახალი მონაცემების მოპოვებას დედამიწის ზედა ფენებიდან.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი “დოქტრინა”