კვლევები

უძილობა და ქრონიკული შფოთვა თანამედროვე სამყაროში ერთ-ერთ ყველაზე
გავრცელებულ პრობლემად იქცა. უახლესი სამეცნიერო კვლევები აჩვენებს, რომ
ხანგრძლივი ძილის დეფიციტი და მუდმივი სტრესული მდგომარეობა პირდაპირ
ასუსტებს იმუნურ სისტემას და ორგანიზმს უფრო მოწყვლადს ხდის
ინფექციების მიმართ.
მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ უძილობის დროს მცირდება იმუნური უჯრედების
— მათ შორის T-ლიმფოციტებისა და ბუნებრივი მკვლელი უჯრედების —
აქტივობა. ამავდროულად, იზრდება ანთებითი მარკერების დონე, რაც
ორგანიზმში ქრონიკული ანთების რისკს აძლიერებს. შფოთვა კი ორგანიზმს
მუდმივ „საფრთხის რეჟიმში“ ამყოფებს, რის შედეგადაც სტრესის ჰორმონები,
განსაკუთრებით კორტიზოლი, ხანგრძლივად მაღალი რჩება.
კორტიზოლის ჭარბი რაოდენობა თრგუნავს იმუნურ პასუხს და აფერხებს
ორგანიზმის უნარს, დროულად გაუმკლავდეს ვირუსებსა და ბაქტერიებს.
კვლევები მიუთითებს, რომ ადამიანები, რომლებიც ქრონიკულად ცუდად
სძინავთ ან მუდმივ შფოთვას განიცდიან, უფრო ხშირად ავადდებიან და
გამოჯანმრთელებაც უფრო ნელა მიმდინარეობს.
მეცნიერები ახლა ცდილობენ დაადგინონ, შესაძლებელია თუ არა ამ პროცესის
შებრუნება. პირველადი შედეგები აჩვენებს, რომ ძილის ხარისხის გაუმჯობესება
და სტრესის შემცირება არა მხოლოდ ფსიქიკურ მდგომარეობას, არამედ იმუნურ
ფუნქციასაც ამაღლებს. ეს დასკვნა კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ ფსიქიკური
და ფიზიკური ჯანმრთელობა ერთმანეთთან მჭიდროდ არის დაკავშირებული და
მათი განცალკევებით განხილვა თანამედროვე მედიცინაში სულ უფრო ნაკლებად
გამართლებულია.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

ჭაღარა თმა ხშირად დაბერების ერთ-ერთ ყველაზე თვალსაჩინო ნიშნად მიიჩნევა
და უმეტეს შემთხვევაში ეს პროცესი უარყოფითად აღიქმება. თუმცა ახალი
კვლევები ვარაუდობს, რომ თმის ფერის დაკარგვას შესაძლოა გაცილებით ღრმა
ბიოლოგიური მნიშვნელობა ჰქონდეს, ვიდრე მხოლოდ ასაკობრივი ცვლილება.
მეცნიერების ჰიპოთეზის მიხედვით, თმის პიგმენტის გამომუშავებაზე
პასუხისმგებელი უჯრედები — მელანოციტები — დროთა განმავლობაში
განიცდიან სტრესს და გენეტიკური დაზიანების რისკს. როდესაც ეს უჯრედები
წყვეტენ აქტიურ მუშაობას, თმა ჭაღარავდება, თუმცა ამავე დროს მცირდება
უჯრედებში მუტაციების დაგროვების ალბათობა. სწორედ ეს მექანიზმი
შეიძლება ასრულებდეს გარკვეულ დამცავ ფუნქციას კიბოს განვითარების
წინააღმდეგ.
კვლევები აჩვენებს, რომ აქტიური მელანოციტები უფრო მგრძნობიარენი არიან
ოქსიდაციური სტრესის მიმართ, რაც დნმ-ის დაზიანებას იწვევს. პიგმენტის
წარმოების შეწყვეტა კი შესაძლოა ორგანიზმის ერთგვარი „თავდაცვითი
გადაწყვეტილება“ იყოს — სჯობს დაკარგოს ფერი, ვიდრე დაუშვას უჯრედების
უკონტროლო გადაგვარება.
მიუხედავად იმისა, რომ ეს თეორია ჯერ საბოლოოდ დადასტურებული არ არის
და დამატებით კვლევებს საჭიროებს, მეცნიერები აღნიშნავენ, რომ დაბერება
ყოველთვის არ ნიშნავს მხოლოდ ფუნქციის დაკარგვას. ზოგიერთი ასაკობრივი
ცვლილება შესაძლოა ადაპტაციური რეაქცია იყოს, რომელიც ორგანიზმს უფრო
სერიოზული საფრთხეებისგან იცავს.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

დეტოქსიკაცია ხშირად მოიხსენიება, როგორც ორგანიზმის „ტოქსინებისგან
გაწმენდა“, მაგრამ მეცნიერები გვაფრთხილებენ, რომ ჩვენი სხეული თვითონ
საუკეთესოდ ახერხებს ამას. ღვიძლი, თირკმელები, კანი და ნაღვლის სისტემა
მუდმივად ამუშავებს ორგანიზმში მოხვედრილ ნივთიერებებს. LiveScience-ის
ცნობით, „დეტოქს-დიეტები“ ან მცენარეული გამწმენდი ნაერთები რეალურად
ხშირად არ აძლევენ დამატებით სარგებელს — ისინი უფრო ფსიქოლოგიური
ეფექტით მუშაობენ, ვიდრე ფიზიოლოგიურად.
თუმცა ორგანიზმს მაინც შეგვიძლია დავეხმაროთ მარტივი ჩვევებით. საკმარისი
წყლის დალევა ხელს უწყობს თირკმელებს ნარჩენების გამოდევნაში. ბოჭკოვანი
საკვები, როგორიცაა ხილი, ბოსტნეული და მარცვლეული აუმჯობესებს
ნაწლავთა ფუნქციას და ხელს უწყობს ბუნებრივ გამოთავისუფლებას.
ფიზიკური აქტივობა აუმჯობესებს სისხლის მიმოქცევას, ხოლო საკმარისი ძილი
მხარს უჭერს ღვიძლისა და იმუნური სისტემის რეგულარულ მუშაობას.
მნიშვნელოვანია, რომ დეტოქსიკაციის იდეა არ უნდა აღვიქვათ როგორც
სასწაულმოქმედ პროცესს. ნამდვილ ეფექტს სწორედ მაშინ მივიღებთ, როცა
შეინარჩუნებთ ყოველდღიურ, ჯანსაღ ჩვევებს, რომლებიც ბუნებრივად ეხმარება
სხეულს წარმოქმნილი ტოქსინებისგან გათავისუფლებაში.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

ახალმა კვლევებმა აჩვენა, რომ ადამიანები, რომლებიც ჭარბ წონას გასახდომი ინიექციებით ებრძვიან, მკურნალობის დასრულების შემდეგ დაკარგულ კილოგრამებს ოთხჯერ სწრაფად იბრუნებენ, ვიდრე ისინი, ვინც დიეტას ან ფიზიკურ ვარჯიშს წყვეტს.

British Medical Journal-ში გამოქვეყნებული მონაცემებით, ჭარბწონიანი ადამიანები ინიექციების გამოყენებისას სხეულის მასის მეხუთედს კარგავენ, მაგრამ ინიექციების შეწყვეტის შემდეგ თვეში დაახლოებით 0,8 კილოგრამს იმატებენ. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ საწყის წონას 1,5 თვეში დაუბრუნდებიან.

ამასთან, სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ კვლევის შედეგი არა რეალურ მონაცემებს, არამედ სამედიცინო ტესტებს ეფუძნება და ინიექციების გრძელვადიანი შედეგის შესასწავლად დამატებითი კვლევების ჩატარებაა საჭირო.

მეცნიერებმა 37 კვლევის შედეგები შეისწავლეს, რომლებშიც 9 ათასზე მეტი პაციენტი მონაწილეობდა და პოპულარული ინიექციების გამოყენებით მიღწეული შედეგები ტრადიციულ დიეტებსა და აბების მიღებას შეადარეს. მათ შორის ახალი ინიექციების მეშვეობით მკურნალობას მხოლოდ 8 კვლევა სწავლობდა, დაკვირვების პერიოდი კი წამლის მიღების შეწყვეტიდან მხოლოდ ერთწლიან პერიოდს მოიცავდა, ამიტომ მიღებული მონაცემები უნდა განიხილოს როგორც დაახლოებითი.

სპეციალისტები ასევე აცხადებენ, რომ დიეტის მეშვეობით ადამიანები ნაკლებ წონას კარგავენ, ვიდრე ინიექციების შემთხვევაში, მაგრამ დიეტის შეწყვეტის შემდეგ წონა უფრო ნელა ბრუნდება – დაახლოებით 0,1 კილოგრამი თვეში, თუმცა ესეც ორგანიზმის ინდივიდუალურ თვისებებზეა დამოკიდებული.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

ფსიქოლოგებმა დაადგინეს, რომ ხანდაზმული ადამიანები გაცილებით ნელა კარგავენ კოგნიტიურ უნარებს, თუ შვილიშვილებთან ხშირად ურთიერთობენ. კვლევის შედეგები ჟურნალში Psychology and Aging გამოქვეყნდა.

ნიდერლანდების ტილბურგის უნივერსიტეტის მეცნიერები 6 წლის განმავლობაში აკვირდებოდნენ 3 ათას ხანდაზმულს, რომელთა საშუალო ასაკი 67 წელი იყო. პენსიონერებს რეგულარულად უტარებდნენ გამოკითხვებს და კოგნიტიურ ტესტებს მახვილგონიერებისა და მეხსიერების შესამოწმებლად.

აღმოჩნდა, რომ პენსიონერები, რომლებიც დროს შვილიშვილებთან ერთად ატარებენ, უფრო დიდხანს ინარჩუნებენ ახალი ინფორმაციის დამახსოვრებისა და სწრაფად მეტყველების უნარს. ამასთან, ურთიერთობის სიხშირესა და ფორმატს მნიშვნელობა არ აქვს.

მაგალითად, ზოგიერთ პენსიონერს, რომელსაც შვილიშვილები ჰყავს, დაკვირვების პერიოდში მეტყველების სისხარტის დონე თითქმის არ შეუმცირდა. ამავდროულად, მათ თანატოლებში, რომლებსაც ახალ თაობასთან კონტაქტი არ ჰქონდათ, ეს მაჩვენებელი თითქმის 4%-ით დაეცა.

მეცნიერებმა ასევე დაადგინეს, რომ ეს ეფექტი უფრო მეტად ქალებისთვისაა დამახასიათებელი, ვიდრე კაცებისთვის. ფსიქოლოგების აზრით, ეს იმითაა განპირობებული, რომ შვილიშვილების აღზრდა უფრო ხშირად ბებიებს ეკისრებათ, რომლებიც, როგორც წესი, პროცესში უფრო მეტად არიან ჩართულები, ვიდრე პაპები.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

მუდმივი ინტელექტუალური აქტივობა, მათ შორის წერა, კითხვა და უცხო ენების შესწავლა, დემენციის განვითარების ალბათობას თითქმის 40%-ით ამცირებს, – ასეთ დასკვნამდე ჩიკაგოს რაშის უნივერსიტეტის სამედიცინო ცენტრის მეცნიერები მივიდნენ, რომლებმაც შესაბამისი კვლევა ჩაატარეს.

დემენცია გლობალური ჯანდაცვის ერთ-ერთ ყველაზე სერიოზულ საფრთხეს წარმოადგენს. მედიკოსების პროგნოზით, საუკუნის შუა პერიოდისთვის ამ დიაგნოზის მქონე პაციენტების რაოდენობა გასამმაგდება და 150 მილიონს გადააჭარბებს, რაც სოციალური უზრუნველყოფის სისტემებზე უპრეცედენტო დატვირთვას შექმნის.

მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ მთელი ცხოვრების განმავლობაში გონებრივი სტიმულაციის მქონე აქტივობებში ჩართულობა პირდაპირ კავშირშია ალცჰაიმერის დაავადების დაბალ რისკთან და კოგნიტიური ფუნქციების შენელებულ გაუარესებასთან.

„ჩვენი შედეგები აჩვენებს, რომ კოგნიტიური ჯანმრთელობა ხანდაზმულ ასაკში დიდწილად დამოკიდებულია მთელი ცხოვრების განმავლობაში ინტელექტუალურად მდიდარი გარემოს ზემოქმედებაზე“, – აღნიშნა კვლევის ავტორმა ანდრეა ცამიტმა.

კვლევის ფარგლებში, სპეციალისტები აკვირდებოდნენ თითქმის 2000 ადამიანს, რომელთა საშუალო ასაკი 80 წელი იყო და თავიდან კოგნიტიური დარღვევები არ აღენიშნებოდათ. 8 წლის განმავლობაში მონაწილეები ავსებდნენ კითხვარებს, რომლებიც ცხოვრების სხვადასხვა ეტაპზე – ახალგაზრდობაში, სიმწიფესა და სიბერეში მათ გონებრივ აქტივობას აფასებდა.

კვლევის მიმდინარეობის პერიოდში ალცჰაიმერის დაავადება 551 ადამიანს განუვითარდა, ხოლო 719-ს – მსუბუქი კოგნიტიური დარღვევა.

ყველაზე მაღალი და ყველაზე დაბალი ინტელექტუალური აქტივობის მქონე ჯგუფების შედარებამ მკვეთრი კონტრასტი აჩვენა: პირველ ჯგუფში ალცჰაიმერი მონაწილეთა 21%-ს განუვითარდა, მაშინ როცა მეორეში ეს მაჩვენებელი 34% იყო.

ასაკისა და განათლების დონის გათვალისწინების შემდეგ, მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ მთელი ცხოვრების მანძილზე მაღალი ინტელექტუალური აქტივობა ალცჰაიმერის დაავადების რისკს 38%-ით, ხოლო მსუბუქი კოგნიტიური დარღვევების რისკს 36%-ით ამცირებს. გარდა ამისა, ინტელექტუალურად ყველაზე აქტიურ ადამიანებში ალცჰაიმერის დიაგნოსტირება საშუალოდ 94 წლის ასაკში ხდებოდა, რაც 5 წლით გვიანია, ვიდრე ნაკლებად აქტიურ ჯგუფში. მსუბუქი კოგნიტიური დარღვევების განვითარების დაყოვნებამ კი 7 წელი შეადგინა.

იმ მონაწილეთა მონაცემების ანალიზმა, რომლებსაც ავტოფსია ჩაუტარდათ, ასევე აჩვენა, რომ მაღალი ინტელექტუალური აქტივობის მქონე ადამიანებს სიცოცხლის ბოლომდე უკეთ ჰქონდათ შენარჩუნებული მეხსიერება და აზროვნება, ხოლო მათი გაუარესების პროცესი სიკვდილის წინ გაცილებით ნელა მიმდინარეობდა.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”