close

კვლევები

კვლევები

კვლევა: 5-დღიანი სამუშაო კვირა სიმსუქნის რისკს უკავშირდება

სიმსუქნის დონე უფრო მაღალია იმ ქვეყნებში, სადაც სამუშაო ცვლები ხანგრძლივია, ხოლო სამუშაო დღეების რაოდენობა – დიდი. როგორც გამოცემა The Guardian-ი წერს, ამ დასკვნამდე მივიდა საერთაშორისო მეცნიერთა ჯგუფი კვლევის საფუძველზე, რომელიც მათ სტამბოლში გამართულ სიმსუქნის ევროპულ კონგრესზე წარადგინეს.

წონის მატების ერთ-ერთი მთავარი ფაქტორი სპორტისთვის დროის ნაკლებობა და სტრესია. ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციის (OECD) 33 ქვეყნის მონაცემების ანალიზით (1990-დან 2022 წლამდე პერიოდში), მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ წლიური სამუშაო დროის 1%-ით შემცირება სიმსუქნის 0,16%-ით კლებასთან არის დაკავშირებული.

კვლევის თანაავტორმა, კვინსლენდის უნივერსიტეტის დოქტორმა პრადეპა კორალე-გედარამ განმარტა, რომ სტრესი ზრდის კორტიზოლის დონეს, რაც ცხიმის დაგროვებას უწყობს ხელს. „როდესაც ცხოვრება დაბალანსებულია, ადამიანები ნაკლებად განიცდიან სტრესს, უფრო ხშირად ირჩევენ ჯანსაღ საკვებს და ცხოვრების აქტიურ წესს“, – აღნიშნა მან.

მეცნიერები განმარტავენ, რომ კვლევა პირდაპირ მიზეზ-შედეგობრივ კავშირს არ ამტკიცებს, რადგან შედეგზე გავლენა აქვს ქვეყნებს შორის შემოსავლების დონის განსხვავებასაც. თუმცა, კვლევის შედეგებმა გააძლიერა დიდი ბრიტანეთის კამპანია ოთხდღიანი სამუშაო კვირის დასამკვიდრებლად.

ფონდ 4 Day Week Foundation-ის ხელმძღვანელმა, ჯეიმს რივზმა განაცხადა, რომ სამუშაო კვირის შემცირებას ხელფასის შენარჩუნებით „შეუძლია მკვეთრად შეამციროს სიმსუქნის დონე“, რადგან ადამიანებს მეტი დრო დარჩებათ ჯანსაღი ჩვევებისთვის. რივზი ამტკიცებს, რომ ხუთდღიანი მოდელი „მოძველებულია და განახლებას საჭიროებს“.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
კვლევები

კვლევა: ხელოვნება და კულტურა ბიოლოგიურ დაბერებას ისევე აფერხებს, როგორც ვარჯიში

ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯის (UCL) ახალი კვლევის თანახმად, ხელოვნებასა და კულტურულ აქტივობებში რეგულარული მონაწილეობა ბიოლოგიური დაბერების პროცესს აფერხებს. 3 500-ზე მეტი ზრდასრული ადამიანის მონაცემების ანალიზმა აჩვენა, რომ მათ, ვინც კვირაში ერთხელ მაინც პოულობდა დროს კულტურული დასვენებისთვის, დაბერების ტემპი 4%-ით უფრო ნელი ჰქონდათ, ვიდრე მათ, ვინც მსგავს აქტივობებში იშვიათად ერთვებოდა.

მკვლევრების განცხადებით, ხელოვნების გავლენა ბიოლოგიურ ასაკზე რეგულარული ვარჯიშის ეფექტის მსგავსია. კვლევაში გამოყენებული „ეპიგენეტიკური საათების“ (ინსტრუმენტები, რომლებიც კითხულობენ დნმ-ზე არსებულ ქიმიურ მოცემულობებს, რათა შეაფასონ, რა სიჩქარით ბერდება ორგანიზმი) მეშვეობით დადგინდა, რომ ხელოვნებით დაკავებულ ადამიანებს უფრო ახალგაზრდა ბიოლოგიური ასაკი აქვთ. მაგალითად, PhenoAge-ის ტესტის მიხედვით, კვირაში ერთხელ კულტურული აქტივობით დაკავებული პირები ბიოლოგიურ დონეზე საშუალოდ ერთი წლით უფრო ახალგაზრდებად გამოიყურებოდნენ.

მეცნიერები განმარტავენ, რომ ხელოვნება ამცირებს სტრესს, ანთებით პროცესებს და გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების რისკს. კვლევის ავტორების, დეიზი ფანკორტისა და ფეიფეი ბუს თქმით, ეფექტი განსაკუთრებით ძლიერია 40 წელს გადაცილებულ ადამიანებში. მათივე თქმით, რაც უფრო მრავალფეროვანია აქტივობები – იქნება ეს გალერეის სტუმრობა, გუნდში სიმღერა თუ კერამიკის კლასი, მით უფრო მეტია ჯანმრთელობისთვის სასარგებლო „ინგრედიენტი“.

მიუხედავად იმისა, რომ ფიზიკური აქტივობა კვლავ რჩება ჯანსაღი დაბერების ერთ-ერთ მთავარ პირობად, ეს კვლევა ადასტურებს, რომ კულტურული ჩართულობაც ჯანმრთელობის ხელშემწყობ ქცევად უნდა იყოს აღიარებული.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
კვლევებიმედიცინასაბუნებისმეტყველო მეცნიერებები

ისტორიაში პირველად, ბავშვობაში აღებული სათესლე ქსოვილიდან ნაყოფიერი სპერმატოზოიდები მიიღეს

ქიმიოთერაპიამ და სხივურმა თერაპიამ მთელ მსოფლიოში მილიონობით ბავშვის სიცოცხლე იხსნა. მეორე მხრივ, ეს ინტენსიური თერაპიები ახალგაზრდა პაციენტებს უშვილობის მნიშვნელოვან რისკს უქმნის.

ბავშვობაში გონადოტოქსიკური მკურნალობის, მაგალითად, ქიმიოთერაპიის ან სხივური თერაპიის მიმღები ბიჭების დაახლოებით მესამედი სქესობრივი მომწიფების შემდეგ აზოოსპერმიულად ითვლება. ეს ნიშნავს, რომ მათ ეაკულატში სიცოცხლისუნარიანი სპერმატოზოიდები არ არის.

და, აი, ახლა, მსოფლიოში პირველად, ბრიუსელის უნივერსიტეტის საავადმყოფოსა და ბრიუსელის თავისუფალი უნივერსიტეტის (VUB) სამედიცინო გუნდი აცხადებს, რომ ერთ-ერთ ასეთ პაციენტს სიცოცხლისუნარიანი სპერმის წარმოების უნარი აღუდგინეს.

მკვლევართა ჯგუფი განმარტავს, თუ როგორ უმკურნალეს პაციენტს, რომელსაც სიცოცხლისუნარიანი სპერმა არ ჰქონდა, მისივე ბავშვობის სათესლე ჯირკვლის ქსოვილის ნიმუშის ზრდასრულ სათესლე ჯირკვალში ხელახლა გადანერგვით.

პაციენტი ნამგლისებრუჯრედოვანი ანემიით დაიბადა — მემკვიდრეობითი სისხლის დაავადებით, რომლის მართვაც ლეიკემიის ერთ-ერთი სახეობის მსგავსად შესაძლებელია დონორი ძვლის ტვინითა და ქიმიოთერაპიის მცირე დოზებით.

2008 წელს, მკურნალობის დაწყებამდე, პაციენტის ერთ-ერთი სათესლე ჯირკვლი ამოიღეს და გაყინეს, რათა მომავალში მისი გამოყენება შესაძლებელი ყოფილიყო.

2022 წელს, პაციენტმა ბრიუსელის VUB-ის ინვიტრო განაყოფიერების დეპარტამენტს მიმართა. მას სურდა, რომ შვილი ჰყოლოდა. აღმოჩნდა, რომ მის დარჩენილ სათესლე ჯირკვალში სიცოცხლისუნარიანი სპერმატოზოიდი არ იყო. მან ბავშვობაში გაყინული სათესლე ჯირკვლის ტრანსპლანტაცია მოითხოვა.

2025 წელს, კლინიკური კვლევის ფარგლებში, პაციენტს ჩაუტარდა ოპერაცია, რა დროსაც სათესლე ჯირკვალში ოთხი ქსოვილოვანი ნაწილი შეიყვანეს. ასევე, ოთხი ნაწილი გადანერგეს მის სათესლე პარკშიც; ერთი წლის შემდეგ, პაციენტი სიცოცხლისუნარიან და მოძრავ სპერმატოზოიდებს წარმოქმნის.

ფოტო: medRxiv

სიცოცხლისუნარიანი სპერმატოზოიდები მხოლოდ სათესლე ჯირკვლის იმ ნაწილებშია მოთავსებული, რომლებიც გადანერგილ ნაწილებს შეიცავს და ისინი პაციენტის სათესლე სადინარს არ უკავშირდება. ეს ნიშნავს, რომ სპერმატოზოიდები, სავარაუდოდ, მის სპერმამდე ვერ აღწევენ.

თუ პაციენტს შვილის ყოლა სურს, მას სავარაუდოდ დასჭირდება სპეციალური მკურნალობის კურსის გავლა, რა დროსაც ლაბორატორიულ პირობებში სპერმატოზოიდებსა და კვერცხუჯრედებს დააკავშირებენ. ეს ნიშნავს, რომ მშობლად გახდომის შესაძლებლობა არსებობს იქ, სადაც ადრე ეს არ იყო შესაძლებელი.

მიუხედავად იმისა, რომ პროცედურის ეფექტიანობის საბოლოოდ დასამტკიცებლად ერთი პაციენტი საკმარისი არ არის, ეს შემთხვევა იმედს იძლევა, რომ გაყინული ჩანასახოვანი უჯრედები გაუძლებს გაყინვას, გალღობასა და გადანერგვას.

პაციენტის კრიოკონსერვირებულ, მოუმწიფებელ სათესლე ჯირკვლების ქსოვილში სპერმის უჯრედები (SSC) ძალიან დაბალი რაოდენობით იყო, თუმცა უჯრედების ეს მცირე ნაწილიც კი საკმარისი აღმოჩნდა ხელახალი ტრანსპლანტაციის შემდეგ სპერმის წარმოების დასაწყებად.

უცნობია, ძლებს თუ არა ეს ტრანსპლანტატები ერთ წელზე დიდხანს. ცხოველებზე ჩატარებული კვლევები მიუთითებს, რომ მათ, შესაძლოა, ხანმოკლე სიცოცხლის ხანგრძლივობა გააჩნდეთ.

შემდეგ ჩნდება შეკითხვა — შეუძლია თუ არა ამ სპერმას ჯანმრთელი ბავშვების გაჩენა.

მკვლევრები ამბობენ, რომ ბოლო სიახლე ამისკენ წინ გადადგმული ნაბიჯია. ისინი პაციენტს შემდგომშიც დააკვირდებიან. ერთი რამ ფაქტია, მილიონობით ადამიანისთვის ახალი იმედი გაჩნდა, იმედი იმისა, რომ მათ შვილის ყოლა შეეძლებათ.

კვლევას შეგიძლიათ Medrxiv-ზე გაეცნოთ.

წყარო : on.ge

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
კვლევები

კვლევა: ხელოვნურ ინტელექტზე მომუშავე ჩატბოტები სამედიცინო კითხვების 50%-ს არასწორად პასუხობენ

ხელოვნური ინტელექტის ბაზაზე მომუშავე პოპულარული ჩატბოტები სამედიცინო მოთხოვნებზე ხშირად მცდარ პასუხებს აგენერირებენ. სამეცნიერო ჟურნალ BMJ Open-ში გამოქვეყნებული მონაცემების თანახმად, უზუსტო პასუხების წილი 50%-ს უახლოვდება.ვმმკ,,,ნმ

კვლევის ფარგლებში ექსპერტებმა გააანალიზეს Gemini-ს, DeepSeek-ის, Meta AI-ს, ChatGPT-სა და Grok-ის მუშაობა. თითოეულ მათგანს დაუსვეს ათ-ათი კითხვა ონკოლოგიის, ვაქცინაციის, ღეროვანი უჯრედების, კვებისა და ფიზიკური აქტივობის შესახებ. მიღებული პასუხები შესაფასებლად გადაეცათ მეცნიერებს აშშ-დან, კანადიდან და დიდი ბრიტანეთიდან.

შედეგებმა აჩვენა, რომ პასუხების თითქმის ნახევარი (49,6%) ფაქტობრივ დამახინჯებებს შეიცავდა. მათგან 30% ნაწილობრივ უზუსტოდ იყო მიჩნეული, ხოლო 19% – მნიშვნელოვანი შეცდომების შემცველად.

პასუხების საერთო ხარისხი სხვადასხვა მოდელში მსგავსი იყო, თუმცა Grok-მა ყველაზე ცუდი მაჩვენებლები აჩვენა – მან ყველაზე მეტი უხეში შეცდომა დაუშვა.

ხელოვნური ინტელექტი ყველაზე სანდოდ ვაქცინაციასა და კიბოსთან დაკავშირებულ კითხვებს პასუხობდა. ყველაზე ცუდად კი ნეიროქსელებმა თავი კვების საკითხებს გაართვეს.

ჩატბოტები თითქმის ყოველთვის მაღალი დარწმუნებით აყალიბებდნენ პასუხებს და 250 შემთხვევიდან პასუხის გაცემაზე უარი მხოლოდ ორჯერ თქვეს. არცერთ სისტემას არ შეეძლო წყაროების სრულად კორექტული სიის წარდგენა. ხშირად ისინი ბმულებსა და წყაროებს თავად იგონებდნენ.

მეცნიერებმა აღნიშნეს, რომ ტექსტები აღქმისთვის რთული იყო და სირთულით უნივერსიტეტის მეორე კურსის მასალებს შეესაბამებოდა.

„შემოწმებულმა ჩატბოტებმა დამაკმაყოფილებელი შედეგები ვერ აჩვენეს ჯანმრთელობისა და მედიცინის იმ სფეროებში, რომლებიც ყველაზე მეტად არიან მიდრეკილნი დეზინფორმაციის გავრცელებისკენ. მათი შემდგომი გამოყენება საზოგადოებრივი განათლებისა და მკაცრი ზედამხედველობის გარეშე, შესაძლოა მცდარი ინფორმაციის გავრცელების რისკს ზრდიდეს“, – გვაფრთხილებენ მკვლევრები.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
კვლევებიმედიცინა

მეცნიერები ამტკიცებენ, რომ „ყველაზე მომაკვდინებელი“ კიბოს ვაქცინა შექმნეს: პირველადი შედეგები იმედისმომცემია

აშშ-ში გამართულ კიბოს კვლევის კონფერენციაზე მეცნიერებმა პანკრეასის კიბოს წინააღმდეგ შექმნილი უახლესი ექსპერიმენტული ვაქცინა წარადგინეს. კვლევის შედეგები კიბოს კვლევის ამერიკული ასოციაცია-ის ყოველწლიურ შეხვედრაზე წარმოადგინეს.

პანკრეასის კიბო ერთ-ერთ ყველაზე აგრესიულ და მომაკვდინებელ ონკოლოგიურ დაავადებად მიიჩნევა. მიუხედავად იმისა, რომ შედარებით იშვიათია, პაციენტების დაახლოებით 87% დიაგნოზიდან ხუთ წელზე მეტხანს ვერ ცოცხლობს. აღნიშნული მაჩვენებელი ათწლეულების განმავლობაში თითქმის უცვლელია.

მეცნიერებმა კონფერენციაზე პერსონალიზებული mRNA ვაქცინა წარადგინეს, რომელიც ჯერ კიდევ კლინიკურ ცდებს გადის. არსებული მონაცემებით, შვიდი პაციენტი, რომლებმაც ვაქცინა მიიღეს, ამ დრომდე ცოცხალია და თავს კარგად გრძნობს. ერთ-ერთი მათგანი, რომელმაც დიაგნოზი 66 წლის ასაკში მიიღო და უკვე ვაქცინის 9 დოზა აქვს მიღებული, დღეს 72 წლისაა და მკურნალობის შედეგით კმაყოფილებას გამოთქვამს.

აღნიშნული ვაქცინა სხვა მსგავსი პრეპარატებისგან იმით განსხვავდება, რომ თითოეული პაციენტისთვის ინდივიდუალურად მზადდება. იგი ეფუძნება ამოკვეთილი სიმსივნიდან მიღებულ გენეტიკურ მასალას და მიზნად ისახავს იმუნური სისტემის „გაწვრთნას“, რათა მან კიბოს კონკრეტული უჯრედები ამოიცნოს და გაანადგუროს. ასეთი „განათლებული“ იმუნური უჯრედები ორგანიზმში ათწლეულების განმავლობაში შეიძლება შენარჩუნდეს.

კვლევის ერთ-ერთი ავტორის განცხადებით, ექვსწლიანი დაკვირვების შემდეგ იმ პაციენტების 90% ცოცხალია, რომელთა ორგანიზმმაც ვაქცინაზე იმუნური პასუხი გამოავლინა.

კლინიკური ცდის პირველი ფაზა 16 პაციენტს მოიცავდა, რომელთაც პანკრეასის სიმსივნე ოპერაბელურ სტადიაში ჰქონდათ და დაავადება სხვა ორგანოებზე არ იყო გავრცელებული. ოპერაციის შემდეგ მათ პერსონალიზებული ვაქცინა გაუკეთდათ, პარალელურად კი იმუნოთერაპიასა და ქიმიოთერაპიას გადიოდნენ.

ვაქცინის მიღების შემდეგ რვა პაციენტში დაფიქსირდა დადებითი იმუნური რეაქცია — მათ ორგანიზმში T-ლიმფოციტები კიბოს უჯრედების ამოსაცნობად მზად გახდა. ამ ჯგუფიდან შვიდი პაციენტი ოპერაციიდან თითქმის ექვსი წლის შემდეგაც ცოცხალი იყო. იმ პაციენტებს შორის, რომელთაც მსგავსი რეაქცია არ გამოუვლინდათ, მხოლოდ ორი გადარჩა.

მიუხედავად იმედისმომცემი შედეგებისა, სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ პანკრეასის კიბო ხშირად გვიან სტადიაზე დიაგნოზდება და ოპერაბელური შემთხვევები შედარებით იშვიათია. დაავადებას ხშირად „ჩუმ მკვლელს“ უწოდებენ, რადგან სიმპტომები გვიან ვლინდება. გვიან სტადიებში ხუთწლიანი გადარჩენის მაჩვენებელი დაახლოებით 3.2%-ს შეადგენს.

ამ ეტაპზე უცნობია, რამდენად ეფექტიანი იქნება ვაქცინა იმ პაციენტებისთვის, რომელთაც დიაგნოზი გვიან დაუდგინდათ. კვლევის მეორე ფაზა უკვე დაწყებულია და მეცნიერები შედეგებს დიდი ინტერესით ელოდებიან.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
კვლევებიმედიცინა

მეცნიერებმა მაღალი არტერიული წნევის ახალ მიზეზს მიაგნეს და მკურნალობის შესაძლო მეთოდიც დაადგინეს

ახალმა კვლევამ აჩვენა, რომ თავის ტვინის კონკრეტული რეგიონი შესაძლოა გარკვეულ შემთხვევებში სისხლის მაღალი წნევის განვითარებას უწყობდეს ხელს.

კვლევა, რომელიც ბრაზილიის სან-პაულუს უნივერსიტეტისა და ახალი ზელანდიის ოკლენდის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა ჩაატარეს, მიუთითებს, რომ ლატერალური პარაფაციალური რეგიონი (pFL) დაკავშირებულია როგორც სუნთქვის რეგულაციასთან, ისე სისხლძარღვების შევიწროებასთან, რაც არტერიული წნევის მატებას იწვევს.

მეცნიერებმა ვირთხებზე ჩატარებული ექსპერიმენტების შედეგად დაადგინეს, რომ pFL ნეირონების გააქტიურება ზრდის სიმპათიკური ნერვული სისტემის აქტივობას და შესაბამისად — სისხლის წნევას. ხოლო ამავე რეგიონის ინაქტივაციის შემთხვევაში, წნევა ნორმალურ მაჩვენებლამდე მცირდება.

კვლევის ავტორების შეფასებით, ეს მექანიზმი შესაძლოა ხსნიდეს, რატომ ვერ კონტროლდება ჰიპერტენზია ბევრ პაციენტში, მიუხედავად მედიკამენტური მკურნალობისა. ასევე, აღნიშნული აღმოჩენა გარკვეულ კავშირს აჩვენებს ძილის აპნოესა და მაღალი წნევის შორის.

მიუხედავად იმისა, რომ კვლევა ამ ეტაპზე მხოლოდ ცხოველებზეა ჩატარებული, მეცნიერები მიიჩნევენ, რომ მიღებული შედეგები მნიშვნელოვანი საფუძველია ახალი თერაპიული მიდგომების შესამუშავებლად. კერძოდ, ისინი მუშაობენ მეთოდზე, რომელიც კაროტიდული ჯირკვლების გავლით შეძლებს pFL რეგიონის კონტროლს და არტერიული წნევის რეგულაციას.

კვლევა გამოქვეყნდა სამეცნიერო ჟურნალში Circulation Research.

წყარო

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ბიოლოგიაისტორიაკვლევები

ლეონარდო და ვინჩის დნმ შესაძლოა მის ხელოვნებაში იყოს ჩადებული — მეცნიერები ფიქრობენ, რომ მათ მოახერხეს მისი ნაწილის ამოღება

შესაძლებელია თუ არა გენეტიკური მასალის აღმოჩენა ხელოვნების ნიმუშებში,
რომლებიც ხუთ საუკუნეზე მეტი ხნის წინ შეიქმნა? მეცნიერები ფიქრობენ, რომ
ლეონარდო და ვინჩის ნახატებსა და ხელნაწერებზე აღმოჩენილი მიკროსკოპული
ბიოლოგიური კვალი შესაძლოა თავად მხატვარს ეკუთვნოდეს. კვლევა ეფუძნება
იმ ფაქტს, რომ ლეონარდო ხშირად მუშაობდა უშუალოდ ხელით — ფუნჯით,
თითებით და მარტივი ინსტრუმენტებით, რაც ბიოლოგიური მასალის გადატანის
შესაძლებლობას ზრდიდა.
თანამედროვე ანალიზის მეთოდები იძლევა საშუალებას, ზედაპირებიდან
ამოღებული დნმ-ის ფრაგმენტები დეტალურად შეისწავლონ, ისე რომ
ნამუშევრები არ დაზიანდეს. მკვლევრები ვარაუდობენ, რომ თუ დნმ-ის
ავთენტურობა დადასტურდება, შესაძლებელი გახდება ლეონარდოს გენეტიკური
პროფილის ნაწილობრივი რეკონსტრუქცია — მათ შორის მისი ჯანმრთელობის
მდგომარეობისა და ფიზიოლოგიური თავისებურებების შესახებ ინფორმაციის
მიღება.
თუმცა მეცნიერები სიფრთხილეს იჩენენ. დნმ შეიძლება იყოს დაბინძურებული
სხვა ადამიანებისგან, რომლებიც ნამუშევრებს საუკუნეების განმავლობაში
შეეხნენ. მიუხედავად ამისა, კვლევა უკვე აღიქმება, როგორც უნიკალური
მცდელობა ხელოვნებისა და გენეტიკის გადაკვეთისა, რომელიც ისტორიის
შესწავლას სრულიად ახალ განზომილებას აძლევს.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
კვლევები

უძილობა და შფოთვა იმუნური სისტემის დასუსტებას თან ახლავს — ახალი კვლევა მიზეზის გარკვევას იწყებს

უძილობა და ქრონიკული შფოთვა თანამედროვე სამყაროში ერთ-ერთ ყველაზე
გავრცელებულ პრობლემად იქცა. უახლესი სამეცნიერო კვლევები აჩვენებს, რომ
ხანგრძლივი ძილის დეფიციტი და მუდმივი სტრესული მდგომარეობა პირდაპირ
ასუსტებს იმუნურ სისტემას და ორგანიზმს უფრო მოწყვლადს ხდის
ინფექციების მიმართ.
მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ უძილობის დროს მცირდება იმუნური უჯრედების
— მათ შორის T-ლიმფოციტებისა და ბუნებრივი მკვლელი უჯრედების —
აქტივობა. ამავდროულად, იზრდება ანთებითი მარკერების დონე, რაც
ორგანიზმში ქრონიკული ანთების რისკს აძლიერებს. შფოთვა კი ორგანიზმს
მუდმივ „საფრთხის რეჟიმში“ ამყოფებს, რის შედეგადაც სტრესის ჰორმონები,
განსაკუთრებით კორტიზოლი, ხანგრძლივად მაღალი რჩება.
კორტიზოლის ჭარბი რაოდენობა თრგუნავს იმუნურ პასუხს და აფერხებს
ორგანიზმის უნარს, დროულად გაუმკლავდეს ვირუსებსა და ბაქტერიებს.
კვლევები მიუთითებს, რომ ადამიანები, რომლებიც ქრონიკულად ცუდად
სძინავთ ან მუდმივ შფოთვას განიცდიან, უფრო ხშირად ავადდებიან და
გამოჯანმრთელებაც უფრო ნელა მიმდინარეობს.
მეცნიერები ახლა ცდილობენ დაადგინონ, შესაძლებელია თუ არა ამ პროცესის
შებრუნება. პირველადი შედეგები აჩვენებს, რომ ძილის ხარისხის გაუმჯობესება
და სტრესის შემცირება არა მხოლოდ ფსიქიკურ მდგომარეობას, არამედ იმუნურ
ფუნქციასაც ამაღლებს. ეს დასკვნა კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ ფსიქიკური
და ფიზიკური ჯანმრთელობა ერთმანეთთან მჭიდროდ არის დაკავშირებული და
მათი განცალკევებით განხილვა თანამედროვე მედიცინაში სულ უფრო ნაკლებად
გამართლებულია.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
კვლევები

კვლევა მიუთითებს, რომ ჭაღარა თმა შესაძლოა კიბოსგან დაცვის მიზნით ვითარდება

ჭაღარა თმა ხშირად დაბერების ერთ-ერთ ყველაზე თვალსაჩინო ნიშნად მიიჩნევა
და უმეტეს შემთხვევაში ეს პროცესი უარყოფითად აღიქმება. თუმცა ახალი
კვლევები ვარაუდობს, რომ თმის ფერის დაკარგვას შესაძლოა გაცილებით ღრმა
ბიოლოგიური მნიშვნელობა ჰქონდეს, ვიდრე მხოლოდ ასაკობრივი ცვლილება.
მეცნიერების ჰიპოთეზის მიხედვით, თმის პიგმენტის გამომუშავებაზე
პასუხისმგებელი უჯრედები — მელანოციტები — დროთა განმავლობაში
განიცდიან სტრესს და გენეტიკური დაზიანების რისკს. როდესაც ეს უჯრედები
წყვეტენ აქტიურ მუშაობას, თმა ჭაღარავდება, თუმცა ამავე დროს მცირდება
უჯრედებში მუტაციების დაგროვების ალბათობა. სწორედ ეს მექანიზმი
შეიძლება ასრულებდეს გარკვეულ დამცავ ფუნქციას კიბოს განვითარების
წინააღმდეგ.
კვლევები აჩვენებს, რომ აქტიური მელანოციტები უფრო მგრძნობიარენი არიან
ოქსიდაციური სტრესის მიმართ, რაც დნმ-ის დაზიანებას იწვევს. პიგმენტის
წარმოების შეწყვეტა კი შესაძლოა ორგანიზმის ერთგვარი „თავდაცვითი
გადაწყვეტილება“ იყოს — სჯობს დაკარგოს ფერი, ვიდრე დაუშვას უჯრედების
უკონტროლო გადაგვარება.
მიუხედავად იმისა, რომ ეს თეორია ჯერ საბოლოოდ დადასტურებული არ არის
და დამატებით კვლევებს საჭიროებს, მეცნიერები აღნიშნავენ, რომ დაბერება
ყოველთვის არ ნიშნავს მხოლოდ ფუნქციის დაკარგვას. ზოგიერთი ასაკობრივი
ცვლილება შესაძლოა ადაპტაციური რეაქცია იყოს, რომელიც ორგანიზმს უფრო
სერიოზული საფრთხეებისგან იცავს.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
კვლევები

როგორ დავეხმაროთ ჩვენს ორგანიზმს დეტოქსიკაციაში

დეტოქსიკაცია ხშირად მოიხსენიება, როგორც ორგანიზმის „ტოქსინებისგან
გაწმენდა“, მაგრამ მეცნიერები გვაფრთხილებენ, რომ ჩვენი სხეული თვითონ
საუკეთესოდ ახერხებს ამას. ღვიძლი, თირკმელები, კანი და ნაღვლის სისტემა
მუდმივად ამუშავებს ორგანიზმში მოხვედრილ ნივთიერებებს. LiveScience-ის
ცნობით, „დეტოქს-დიეტები“ ან მცენარეული გამწმენდი ნაერთები რეალურად
ხშირად არ აძლევენ დამატებით სარგებელს — ისინი უფრო ფსიქოლოგიური
ეფექტით მუშაობენ, ვიდრე ფიზიოლოგიურად.
თუმცა ორგანიზმს მაინც შეგვიძლია დავეხმაროთ მარტივი ჩვევებით. საკმარისი
წყლის დალევა ხელს უწყობს თირკმელებს ნარჩენების გამოდევნაში. ბოჭკოვანი
საკვები, როგორიცაა ხილი, ბოსტნეული და მარცვლეული აუმჯობესებს
ნაწლავთა ფუნქციას და ხელს უწყობს ბუნებრივ გამოთავისუფლებას.
ფიზიკური აქტივობა აუმჯობესებს სისხლის მიმოქცევას, ხოლო საკმარისი ძილი
მხარს უჭერს ღვიძლისა და იმუნური სისტემის რეგულარულ მუშაობას.
მნიშვნელოვანია, რომ დეტოქსიკაციის იდეა არ უნდა აღვიქვათ როგორც
სასწაულმოქმედ პროცესს. ნამდვილ ეფექტს სწორედ მაშინ მივიღებთ, როცა
შეინარჩუნებთ ყოველდღიურ, ჯანსაღ ჩვევებს, რომლებიც ბუნებრივად ეხმარება
სხეულს წარმოქმნილი ტოქსინებისგან გათავისუფლებაში.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
1 2 3 116
Page 1 of 116