close

კატეგორიის გარეშე

კატეგორიის გარეშე

უსაფრთხოა თუ არა ასპირინი ინსულტ გადატანილი პაციენტებისთვის

ახალი კვლევის თანახმად, პაციენტებს, რომლებსაც თავის ტვინში გაჟონვისგან გამოწვეული ინსულტი აქვთ გადატანილი, შეუძლიათ ასპირინის მიღება, რათა მომავალში ინსულტისა და გულის პრობლემების რისკი აიცილონ. 

ასპირინი ათხელებს სისხლს, რის გამოც ექიმები მის გამოყენებას სიფრთხილით ეკიდებიან იმის შიშით, რომ მედიკამენტმა შესაძლოა სისხლჩაქცევის განვითარებას შეუწყოს ხელი. 

თუმცა, The Lancet-ის კვლევის თანახმად, ასპირინი გაჟონვის გამეორების რისკს არ ზრდის და პირიქით, ამცირებს კიდეც მას.

ექსპერტები კვლევას დადებითად აფასებენ, თუმცა აცხადებენ, რომ საბოლოო დასკვნების გასაკეთებლად საკითხის მეტას შესწავლაა საჭირო.

ასპირინი გამოიყენება როგორც ტკივილგამაყუჩებელი და სიცხის დამწევი საშუალება. შედარებით ნაკლები დღიური დოზა (75 მ/გრ) კი სისხლის სიბლანტეს ამცირებს და პაციენტს გულის შეტევისა და ინსულტისგან იცავს.

ზოგიერთი ინსულტს ტვინის სისხლძარღვებში თრომბის წარმოქმნა იწვევს – ზოგს- სისხლჩაქცევა. იმის გამო, რომ ასპირინი სისხლს ათხელებს, ბევრი პაციენტისთვის მისი მიღება რეკომენდირებული არაა და მისი მიღება ყველასთვის უსაფრთხო არ არის. მან შესაძლოა დისპესია (საჭმლის მომნელებელი სისტემის აშლილობა) და კუჭის წყლული გამოიწვიოს.

ექიმის დანიშნულების გარეშე არასდროს მისცეთ 16 წლამდე ასაკის ბავშვს ასპირინი. მან შესაძლოა ბავშვებში იშვიათი დაავადება – რეიეს სინდრომი გამოიწვიოს. ეს გახლავთ დაავადება, რომელიც აზიანებს ყველა ორგანოს, თუმცა ყველაზე მეტი ტვინსა და ღვიძლს – იწვევს ტვინის შეშუპებას,  ღვიძლსა და სხვა ორგანოებში ცხიმების დაგროვებას.

The Lancet-ის კვლევის ფარგლებში 600-მდე ადამიანს 5 წლის განმავლობაში იკვლევდნენ. ის არ ამტკიცებს, რომ ასპირინი პაციენტებს სრულად იცავს ინსულტისგან, თუმცა აღნიშნავს, რომ რისკი მცირდება. კვლევა არც იმას ამტკიცებს, რომ ასპირინის მიღება ყველასთვის უსაფრთხოა. კვლევა მიანიშნებს, რომ მისი მიღება სასარგებლოა იმ პაციენტებისთვის, რომლებსაც ჰემორაგიული (სისხლჩაქცევა ტვინში) ინსულტი აქვს. თუმცა, ექსპერტები აცხადებენ, რომ საბოლოო დასკვნებისა გასაკეთებლად და რეკომენდაციების გასაცემად დამატებითი კვლევების ჩატარებაა საჭირო.

BBC

სრულად ნახვა
კატეგორიის გარეშე

ენერგეტიკული სასმელების სახიფათო შემადგენლობა და დიდი რაოდენობით მოხმარების რისკები

ენერგეტიკული სასმელი მატონიზირებელი სითხეა, რომელიც ადამიანს ანიჭებს ენერგიის მცირეხნიან მოზღვავებას. მისი ზემოქმედებით ადამიანის შინაგანი რესურსები მობილიზდება, თუმცა ენერგეტიკული სასმლის მუდმივმა მიღებამ ადამიანის ორგანიზმში შეიძლება გამოიწვიოს საპირისპირო შედეგი: სიფხიზლისა და ენერგიის მოზღვავებისმაგივრად ადამიანი შეიძლება მოითენთოს და დაიღალოს, სასმელმა მის ორგანიზმში შეიძლება გამოიწვიოს გულისცემის აჩქარება (ტაქიკარდია), მაღალი წნევა, უძილობა, დეპრესია.

ენერგეტიკული სასმელების შემცველობა:

ნივთიერებები ნერვული სისტემის ტონიზირებისთვის (კოფეინი, ზრდადი ექსტრაქტი გუარანი და ჟენშენი);

ნახშირწყლები – ენერგიის მატარებლები, როგორებიცაა: გლუკოზა, საქაროზა;

ნივთიერებათა მასტიმულირებელი ელემენტები: ვიტამინი B და მსგავსი ვიტამინები, მაგალითად ტაურინი.

არომატიზატორები და საკვები დანამატი;

ენერგეტიკული სასმელების უკუჩვენებების ჩამონათვალი დიდია: ყველა ენერგეტიკული სასმელი შეიცავს კოფეინს ან კოფეინის შემცველ ზრდად ექსტრაქტებს, ისეთს, როგორიცაა გუარანი. ერთი ქილა ასეთი სასმელი შეიცავს საშუალოდ 90 მილილიტრკოფეინს — შესაბამისად დიდ ფინჯან მუქ ყავაში არის 100 მილილიტრი კოფეინი.

კოფეინი და მატონიზირებელი ზრდადი ექსტრაქტები (გუარანი, ჟენშენი), სამკურნალო კვების სპეციალისტების თქმით, უკუჩვენებადია ადამიანებზე, რომლებსაც აქვთ სუსტი ნერვები, ასევე მათთვის, ვინც დაავადებულია გულ-სისხლძარღვთა სისტემის დაავადებებით (გულის იშემიური დაავადებები, არითმია და ა.შ.).

აგრეთვე კოფეინი უარყოფითად მოქმედებს კუჭზე, მასთან დაკავშირებულ ორგანოებზე და შეიძლება გამოიწვიოს წყლული და გასტრიტი.

გასულ წელს აშშ-ში ენერგეტიკული სასმელების ზემოქმედებაზე კვლევაც ჩაატარეს. მათ მოიწვიეს 18 მოხალისე და ორ ჯგუფად დაყვეს. პირველი ჯგუფის ადამიანები 6 დღის განმავლობაში დღეში დაახლოებით 0,95 ლიტრ ენერგეტიკულ სასმელს სვამდნენ, რომელშიც 108 გრამი შაქარი და 320 მილიგრამი კოფეინი იყო, ხოლო მეორე ჯგუფი იმავე მოცულობის ენერგეტიკულ სასმელს სვამდა, ოღონდ 320 მილიგრამ კოფეინთანერთად, 40 გრამ წვენს და 140 გრამ ალუბლის სიროფს – ამ ყველაფერს არეულს გაზიან წყალთან. გულის ელექტრული აქტივობა იზომებოდა ელექტროკარდიოგრაფიით. პერიფერიული და ცენტრალური სისხლის წნევა ფიქსირდებოდა მიღებიდან ერთი, ორი, ოთხი, ექვსი და 24 საათის შემდეგ. ავტორები მოუწოდებენ საზოგადოებას, რომ ფრთხილი დამოკიდებულება ჰქონდეთ ენერგეტიკული სასმელების მიმართ, განსაკუთრებით მათ, ვისაც გულის პრობლემები აწუხებთ.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ეს საინტერესოაკატეგორიის გარეშე

კანის სილამაზის რა საიდუმლოს მალავენ დერმატოლოგები?

დერმატოლოგებს სურთ, რომ თქვენ სუფთა და ჯანსაღი კანი გქონდეთ, მაგრამ შესაძლოა მათ არც გითხრან, რომ ეს ხშირად სახლის პირობებშიც მიიღწევა საკმაოდ იაფად, ან სრულიად უფასოდაც.
ამ ის შეიძლება არ ყოველთვის გითხრათ, როდესაც ეს შეიძლება მიღწეული სახლში ცოტა ფული არ. რა თქმა უნდა, მზისგან დამცავია კრიტიკული, მაგრამ უფრო ხშირად, ვიდრე არა, თქვენი ყოველდღიური ჩვევები შეიძლება გავლენა იქონიონ თქვენი კანის ხარისხზე და არაფერზე მეტია. მზისგან დამცავი საშუალებები, რასაკვირველია მნიშველოვანია, მაგრამ უნდა გახსოვდეთ, რომ ყოველდღიური ცხოვრების წესი გაცილებით მნიშვნელოვანია თქვენი კანის სიჯანსაღისთვის ვიდრე ის, თუ რას წაისვამთ მასზე.
წარმოგიდგენთ 8 მარტივ ნაბიჯს, რომელსაც შეუძლია თქვენი კანი ნაადრევი დაბერებისგან, დაზიანებებიდან და კიბოსგან დაიცვას.
შეამცირეთ კოფეინისა და ალკოჰოლის მიღება

ჰიდრატაცია ჯანმრთელი კანის უმნიშვნელოვანესი კომპონენტია კოფეინი (ისევე როგორც ალკოჰოლი) მას აშრობს. კოფეინი შარდმდენია, რაც იმას ნიშნავს, რომ ორგანიზმიდან ჩვეულებრივზე მეტი წყალი გამოიყოფა. კოფეინი მუშავდება ღვიძლში და ტოქსინებს გამოყოფს.
ასე რომ, იმ შემთხვევაში, თუ კოფეინის შემცველ სასმელს მოიხმართ, აუცილებელია ჩვეულებრივზე მეტი წყალი დალიოთ, რათა დაკარგული წყლის კომპენსირება მოხდეს. კარგია, თუ პირველი ან მეორე ჭიქა ყავის შემდეგ თბილ ლიმნიან წყალს მიირთმევთ.
დასვენება

ჩვენი ცხოვრება ყოველდღიურად უფრო დაკავებული ხდება, რაც დიდი სტრესის ქვეშ გვაქცევს. პირველი, რასაც ისეთ პრობლემებთან გასამკლავებლად ვაკეთებთ, როგორიცაა აკნე, ეგზემა და ფსორიაზი, ისაა, რომ გავრბივართ აფთიაქში და ვყიდულობთ ძვირადღირებულ საშუალებებს, რათა ისინი შევაჩეროთ. თუმცა ყველაზე მნიშვნელოვანია ამ პრობლემების მიზეზს, ანუ სტრესს ვებრძოლოთ. გასაგებია, რომ ეს უფრო ადვილი სათქმელია, ვიდრე შესასრულებელი, მაგრამ მაქსიმალურად უნდა ეცადოთ, რელაქსაციისთვის დრო გამონახოთ. განტვირთვის მიზნით საყვარელი საქმით თუნდ მცირე დროით დაკავდეთ, გაისეირნოთ ან თუნდაც წათვლიმოთ. ეს თქვენს კანზე აუცილებლად დადებითად იმოქმედებს.
იარეთ სპორტულ დარბაზში მაკიაჟის გარეშე

უამრავი ქალი მიიჩნევს, რომ გარეთ მაკიაჟის გარეშე არ უნდა გავიდეს. თუმცა კარგია, თუ ამ წესს სპორტულ დარბაზში წასვლის წინ არ დაიცავთ, სადაც ვარჯიშის დროს ოფლიანდებით. მაკიაჟი, რომელიც ფორებს ავსებს, ხელს უშლის ოფლის წარმოქმნას, რომელიც ბუნებრივი პროცესია და გადახურებისგან გიცავთ.

კანის ზოგიერთი დაზიანების განკურნება თავადაც შეგიძლათ!

ოქროსფერი რუჯი ლამაზია, მაგრამ ის კანს აზიანებს. ვიტამინის D -ს სინთეზირებისთვის მზე საჭიროა, მაგრამ 10-15 წუთის მეტი საშიშ ზონას აღწევს. არ გამოგრჩეთ მზის დამცავი კრემის გამოყენება, მით უმეტეს, თუ ზღვის დონიდან მაღლა ცხოვრობთ. რეგულარული გარუჯვა კანს ნაადრევად აბერებს. თუმცა, შეცდომას ყველა ვუშვებთ და მზისგან კანის დაზიანებების შემთხვევები არცთუ იშვიათია. არ შეშინდეთ, გამოიყენეთ A ვიტამინის შემცველი კანის მოვლის პროდუქტები (რიტინილ პალმიტატი, რეტინოლი, ტრეტინოინი), რომლებსაც კანის დაზიენებების ვიზუალური ეფექტების აღდგენა შეუძლიათ.
კანის კიბოს რისკის შესამცირებლად უამრავი საშუალება არსებობს

მზეზე დიდხანს ყოფნისგან თავის შეკავება და მზისგან დამცავი საშუალებები საუკეთესო გზები გახლავთ კანის კიბოს განვითარების რისკის შესამცირებლად. თუმცა, არსებობს გარკვეული საკვები დანამატები, რომლებსაც მზის მავნე ზეგავლენის შემცირება შეუძლიათ. მაგალითად : ნიაცინამიდი და ჰელიოქეა, რომელთა შეძენა შესაძლებელია რეცეპტის გარეშე.
კიდევ ერთი ეფექტური საშუალებაა სწორი კვება. ისეთი საკვების მიღება, როგორიცაა კენკროვანი ხილი, საზამთრო, თხილეული,მარცვლეული, სრტაფილო, მწვანილი, ყვავილოვანი კომბოსტო და მწვანე ჩაი.
ეს გახლავთ პროდუქტები, რომლებიც დიდი რაოდენობით ანტიოქსიდანტებს სეიჩავე, რაც ხელს შეუწყობს ნაადრევი დაბერების თავიდან აცილებასა და კიბოს რისკის განვითარების რისკის შემცირებას.

გარეცხეთ მაკიაჟის ჩოთქები რაც შეილება ხშირად

სავარაუდოდ მაკიაჟის მომხმარებლებისთვის სიახლეს არ წარმოადგენს ის, რომ ჩვენს კანში შემავალი ცხიმი გადადის მაკიაჟის ფუნჯებზე და იზიდავს ყველანაირ ჭუჭყსა და ბაქტერიას. ასეთი ფუნჯის გამოყენება აზიანებს კანს, ასე, რომ საუკეთესო გამოსავალი მაკიაჟის ხელსაწყოების კვირაში ერთხელ გარეცხვაა.
მაგრამ, საქმე მხოლოდ კანის დაზიანებაში არ არის – დაბინძურებულმა ფუნჯებს შეუძლიათ რისკის ქვეშ დააყენონ თქვენი ჯანმრთელობა. შესაძლოა ის დაინფიცირდეს ბაქტერიით, ეს კი მეტად სახიფათოა. მაგალითად, სტაფილოკოკური ინფექცია მომაკვდინებელია. თუ თქვენი სახის კანი უკვე დახეთქილი, მშრალი და დაზიანებულია, ბაქტერიისთვის გაცილებით ადვილია გავრცელება და თქვენი დაინფიცირება.

გამოიყენეთ დამატენიანებელი ბუნებრივი დატენიანებისთვის

ხშირად დერმატოლოგები გლუვი, ტენიანი და ხასხასა კანისთვის მაღალფასიან და ინოვაციურ დამატენიანებელ პროდუქტებს გვთავაზობენ, თუმცა ასობით დოლარს გადაიხდით, სცადეთ დამატენიანებელი აეროზოლი, მასში შეგიძლიათ შეურიოთ უკვდავა, ლავანდა. ლემონგრასი (lemongrass)და საკმეველი.

მეტი ძილი ბოტოქსის ნაცვლად

თუ გაწუხებთ კანის შეშუპება, ჭკნობა, ნაოჭები, ან თქვენი კანი ასაკთან შედარებით დაბერებულია, მიზეზი, შესაძლოა. ძალიან მარტივი იყოს : არასაკმარისი ძილი. ასე რომ, ვიდრე რამეს მოიმოქმედებთ, ეცადეთ, გაიხანგრძლივოთ ძილის დრო. არასაკმარისი ძილი მოწევას, ნაკლებ ფიზიკურ ვარჯიშსა და მზის სხივების მავნე ზეგავლენასთან ერთად კანის დაბერების ერთ-ერთი მთავარი მიზეზია.
ასე რომ, ვიდრე დერმატოლოგს მიმართავთ, ეცადეთ, საკუთარ კანს თავადვე უმკურნალოთ.
დაისვენეთ მეტი, გათავისუფლდით სტრესისგან, იკვებეთ ჯანსაღად. გადადეთ გვერდზე კოსმეტიკის ჩანთა და ხშირად იარეთ უმაკიაჟოდ, განსაკუთრებით სპორტულ დარბაზებში. ეს ის საშუალებებია, რომლებიც გაცილებით ნაკლები დანახარჯით დიდ ბედნიერებას მოგანიჭებთ!

სრულად ნახვა
ისტორიაკატეგორიის გარეშეკულტურა

სალვადორ დალის მიერ დახატული ქართველი თავადი და მისი მეუღლე

სულ ცოტა ხნის წინ ქართულმა საზოგადოებამ სალვადორ დალის არც ისე გახმაურებული ნამუშევარის შესახებ შეიტყო. როგორც გაირკვა, დალიმ პორტრეტი თავის მეგობარს, ქართველ თავად არჩილ გურიელს მიუძღვნა,
რომელიც იმ დროს ამერიკაში ცხოვრობდა და დალის მეგობარი იყო.

ტრადიციულ სამოსში გამოწყობილი თავადი დათოვლილი მთებისა და გემების ფონზეა გამოსახული. ნახატზე ადვილი შესამჩნევია კლდეზე მიჯაჭვული ამირანი. ხოლო გემები აშკარად არგონავტების მითზე მინიშნებას წარმოადგენს. მხატვარს არც საქართველოს ქრისტიანული ტრადიციების ხაზგასმა დავიწყებია, რასაც ტილოზე ეკლესიის არსებობა ადასტურებს. ყოველივე ამით, ერთ ნახატზე წარმოდგენლია საქართველოს კულტურა და ისტორია.

 


სალვადორ დალის ყურადღების მიღმა არც არჩილ გურიელის მეუღლე ჰელენა რუბინშტეინი დარჩა.
არჩილ გურიელი დაქორწინებული იყო მსოფლიოს ერთ-ერთ უმდიდრეს ქალბატონზე, უზარმაზარი პარფიუმერული კომპანიის მფლობელ ჰელენ რუბინშტეინზე, რომელიც მასზე 23 წლით უფროსი იყო. ბიზნესის გარდა, ჰელენი მეცენატიც იყო და ხელოვანებს, სტუდენტებსა და სამედიცინო კვლევებს აფინანსებდა. ქმართან ერთად ჰელენმა ერთობლოვი ბიზნესიც შექმნა და სამკურნალო კოსმეტიკის წარმოების ხაზი ჩამოაყალიბა.

გურიელისა და რუბინშტეინის ოჯახი დიდი სტუმართმოყვარეობით გამოირჩეოდა. ისინი ხშირად მასპინძლობდნენ ისეთ ცნობილ ადამიანებს როგორებიც იყვნენ – გრეგორი პეკი, ერნესტ ჰემინგუიეი, ჯეიმს ჯოისი, სალვადორ დალი და სხვ. ცხადია, სწორედ ამგვარ შეკრებებზე უამბობდა მეგობრებს არჩილ გურიელი სამშობლოს შესახებ, რამაც თავი დალის შემოქმედებაშიც იჩინა.

სრულად ნახვა
კატეგორიის გარეშე

მეცნიერებმა შექმნეს მოწყობილობა, რომელიც ადამიანის აზრებს 96% იწინასწარმეტყველებს!

მეცნიერებმა ვაშინგტონის უნივერსიტეტიდან შეისწავლეს  ტვინის იმპლანტების და ტექნოლოგიური უზრუნველყოფის წყალობით სწრაფად აზრების წაკითხვა.

იმისათვის, რომ ვისწავლოთ ადამიანის ტვინის სიგნალების დეკოდირება აღქმის სიჩქარისთანავე, მკვლევარებმა დახმარებისთვის მიმართეს ადგილობრივი საავადმყოფოს შვიდ პაციენტს, რომლებიც ეპილეფსიით არიან დაავადებულები.

პაციენტებს დაუყენეს დროებითი იმპლანტები ტვინში, რომლებიც დაეხმარება ექიმებს ეპილეფსიური შეტევების მექნაიზმის შესწავლაში. ექსპერიმენტის დროს მათ აჩვენეს სურათის შემთხვევითი თანმიმდევრობა: 400 მილიწამის განმავლობაში ადამიანის სახეები, სახლები და ცარიელი ნაცრისფერი ეკრანი.  პაციენტების ამოცანა იყო გამოეცნოთ სახლის გამოსახულება რომელიც თავდაყირა იდგა.

მათი ტვინის ელექტროდები დაკავშირებული იყო პროგრამულ უზრუნველყოფასთან ნერვული ქსელების საფუძველზე, რომელიც ორი სხვადასხვა ტიპის ტვინის სიგნალებს აჩვენედა, კერძოდ დაკავშირებული ფართოზოლოვან სპექტრალულ ცვლილებებთან.

კომპიუტერმა სიგნალები გადაამუშავა 1000 ჯერ წამში, რამაც საშუალება მისცა გამოერკვათ, როგორი კომბინაცია და სიგნალები არის საუკეთესო პაციენტების აზრების დეკოდირებაში.

პროგრამული უზრუნველყოფის შესწავლის შემდეგ მკვლევარებმა აჩვენეს პაციენტებს ახალი სურათები. ამჯერად კომპიუტერს 96% სიზუსტით შეუძლია იწინასწარმეტყველოს თუ რას დაინახავს ადამიანი – სახლს, სახეს თუ ნაცრისფერი ეკრანს.

მკვლევარები განმარტავენ, რომ მათ შეძლეს მიეღწიათ  შედეგებამდე, ნეირონების წყალობოთ  შეუძლიათ დაიჭირონ განსხვავებული და ურთიერთ შემავსებელი აღქმის ასპექტები.

თუმცა, ექსპერიმენტული პირობები შემოიფარგლებოდა მხოლოდ სამი ვარიანტით, რადგან კომპიუტერი ვერ შეძლებს განსაზღვროს თუ როგორი სახე დაინახა პაციენტმა- ქალის თუ კაცის.

ერთის მხრივ, ტვინის ესეთი გაშიფვრა შეიძლება გამოყენებულ იქნას მედიცინაში ინსულტის ან პარალიზებული მექანიზმების შესქმნელად. გარდა ამისა, ეს მეთოდი ხელს შეუწყობს თავის ტვინის სფეროების განსაზღვრას, რომელიც პასუხისმგებელია სხვადასხვა ინფორმაციის გადამუშავებაზე.

 

წყარო: popmech

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი “დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ეს საინტერესოაისტორიაკატეგორიის გარეშეკულტურამსოფლიორელიგია და მეცნიერება

მუსლიმი ქალი ჩადრით – სურვილი თუ რელიგიური ვალდებულება?!

ისლამის ფუნდამენტალური მკვლევარები, რომლებიც სწავლობდნენ ისლამის ისტორიას და მუსულმანურ ცივილიზაციას ამტკიცებენ, რომ ქალი თანაბარია მამაკაცთან, რომ ისინი ერთ მთლიანობას ქმნიან და მათი ცალ-ცალკე ყოფნა წარმოუდგენელია. ,,ქალი თუ კაცი ყველა ადამიანი ღმერთის წინაშე სავარცხლისკბილებივით თანაბარნი არიანო’’, ამბობს მუჰამმედ შუამავალი.

წმინდა ყურანში ,,ქალები’’– სახელის სურაც კია მოცემულიასევე ერთერთი სურაც წმინდა მარიამისსახელს ატარებს. აქედან  ჩანს რომ ყურანი ქალს ანიჭებს უდიდეს ღირსებას. ზოგიერთი მცდარი შეხედულება იმისა, რომ სამოთხეში თითქოსდა წმინდა ევამ მიაწოდა წმინდა ადამს აკრძალული ხის ნაყოფი და ამის გამო ქალი არის წყეული, ყურანი ამ აზრს არ ეთანხმება.

ისლამი ავალდებულებს ქალს მიიღოს განათლება, აქვთ უფლება  ჰქონდეთ საკუთარი ქონება, ეწეოდენ კომერციულ საქმიანობას, საკუთარი ნება სურვილით აირჩიონ  მეუღლე და მშობელს არა აქვს უფლება მათი  ძალისმიერი მეთოდის გამოყენებით გათხოვება–დაქორწინებისა. ისლამმა მისცა ქალს ნება იმისა, რომ თავისი სურვილით განქორწინდეს. ქალი თანასწორუფლებიანია მამაკაცისა ღვთისმსახურებაშიც. ევალება ლოცვა, მარხვა, ზექათის გადახდა და პილიგრიმობა ქააბაში.

მუსლიმი ქალის ერთ-ერთი ყველაზე გამოკვეთილი ნიშანი ალაჰისადმი მისი ღრმა ერთგულება და გულახდილი რწმენაა. ყოველდღიური ხუთი ლოცვიდან, მუსლიმი ქალი, თითოეულს მისთვის განკუთვნილ დროს აღავლენს და ამაში სხვა მოვალეობები ხელს არ უშლის.

მუსლიმი ქალი ჩაცმის სტილითაც გამოირჩევა. სწორედ ამ საკითხზე მინდა შევაჩერო ტქვენი ყურადღება, რადგან დღემდე კამათი არ წყდება მუსლიმი ქალების იმ ტანსაცმლის ნაწილობრივი აკრძალვის გამო, რომელიც სახეს ფარავს. მწერალი, აღმოსავლეთმცოდნე, ყურანის ქართულად მთარგმნელი, პროფესორი გიორგი ლობჟანიძე, „რადიო თავისუფლებასთან“  საუბრისას ამბობს, რომ  „ირანში არსებობს ერთი ლოზუნგი, რომელიც ხშირად წამიკითხავს: ჰიჯაბი არის ჩემი ციხესიმაგრე და არა ციხეამბობს ქალი.“

ჰიჯაბი ჩაცმულობას ჰქვია და რამდენიმე სახისა, თუ ფორმისაა,  ისლამის სხვადასხვა განშტოების მიხედვით ვარირებს. განსხვებული სტილის მიუხედავად, შემოსვის უმთავრესი პრინციპი, ზოგადად, მოკრძალებულობასა და ზომიერებას ეფუძვნება, რაც ყოველმა მუსლიმმა უნდა გაითვალისწინოს. ამდენად, შეიძლება ითქვას, რომ მუსლიმთა სამოსი ისლამური კულტურის განუყოფელი ნაწილიცაა.

ქალის სამოსის სახეები:

ჰიჯაბი – რაც არაბულად “დამალვას” ნიშნავს. ასე უწოდებენ სამოსს, რომელიც მუსლიმან ქალს თავიდან ფეხებამდე ფარავს. თუმც “ჰიჯაბს” უფრო ვიწრო მნიშვნელობითაც ხმარობენ და ამ სახელით მუსლიმი ქალის თავსაბურავს მოიხსენიებენ, რომელიც მთლიანად ფარავს თმას, ყურებს , ყელს და უმეტეს შემთხვევაში მხრების ნაწილსაც. სახე არ იფარება.

ამირას იჯაბი – ეს თავსაბურავი ორი ნაწილისგან შედგება. ერთი თავზე მჭიდროდაა შემოხვეული ქუდის მსგავსად, მეორე შარფია, რომელსაც ხშირად სახელოების ფორმა აქვს და ზემოდან იცმევა ისე, რომ მხრებს ფარავს. სიტყვა “ამირა” არაბულად “პრინცესას” ნიშნავს.

ნიაბი – შავი ფერის თავსაბურავი, მთლიანად ფარავს სახეს, თმას და მხოლოდ თვალებისთვის აქვს ჭრილი. ნიქაბს მუსლიმური ტანსაცმლის სხვა სახეობებთან ერთადაც ატარებენ. მაგალითად აბაისთან-გრძელ კაბასთან ქამრის გარეშე. ყველაზე ხშირად ნიქაბს სპარსეთის ყურის ქვეყნებში ხმარობენ, იემენში და პაკისტანში.

ჩადრი – სამოსი, რომელიც ფარავს მთლიანად სხეულს თმის ღერიდან ფეხის ტერფის ჩათვლით, თუმცა სახე არ არის დაფარული. მას ხშირად ნიქაბთან ერთად ატარებენ. გავრცელებულია ირანში.

ფარანჯა – ხალათის მსგავსი უხელო სამოსი, რომელიც მთლიანაც ფარავს სხეულს და ასევე სახეს. თვალების ჭრილი დაფარულია მჭიდრო ბადით-ჩაჩვანით. ტანსაცმლის ეს სახეობა შუა აზიაში და ავღანეთშია გავრცელებული.ამ სამოსის ტიპს მიეკუთვნება ბურკაც – ის სრულიად ფარავს ქალის სხეულის ზედა ნაწილს.

ხიმარი – ეს არის მოსაცმელი, რომელსაც სახის გამოსაყოფი აქვს. ფარავს თმას, ყურებს, მხრებს და წელამდე ჩამოდის. გავრცელებულია ახლო აღმოსავლეთსა და თურქეთში.

როგორ ვხედავთ მუსლიმანი ქალის სამოსის ინდივიდუალურობას განსაზღვრავს იმ კუთხისკულტურა, სადაც ის ცხოვრობს და რაღა თქმა უნდა რწმენა.

თვლიან, რომ ისლამი უკრძალავს ქალს მსგავსი სამოსის გარეშე საზოგადოებაში გამოჩენას, რომ თითქოს ყურანი ითხოვდეს თავსაბურავისა თუ ჩადრის ტარებას. ზოგიერთი კი ამ მოსაზრებას უარყოფს და  ამბობენ, რომ ყურანში არაფერი წერია ქალის ჩაცმულობასთან დაკავშირებით. ფაქტია, დღეს საზოგადოებაში იქმნება ერთგვარი განცდა მუსლიმი ქალების ჩაგვრისა ისლამის წესებით,  თუმცა აქაც აზრი ორად შეიძლება გაიყოს,  ის რაც ერთვისთვის  რელიგიური იდნეტურობის გამომხატველია,  მეორესთვის – ქალის უფლებების შეურაცხყოფად გაიონიხილება.

ჩაცმულობის მთავარი პრინციპი ისლამში არის უბრალოება. ვიცით, რომ ყურანსა და ჰადისებში განსაზღვრულია მოთხოვნები ქალის სამოსთან დაკავშირებით: აუცილებელია, რომ სხეულის ყველა ნაწილი, აგრეთვე თმა, სახის და ხელის მტევნების გარდა, დაფარული იყოს; ტანსაცმელი უნდა იყოს გაუმჭვირვალე; სამოსი უნდა იყოს ქალის ტანსაცმლის, და არა მამაკაცის კატეგორიიდან; ტანისამოსს არ უნდა ჰქონდეს სუნამოს ან რაიმე მძაფრი არომატი. ქალის მიერ თმის დაფარვა ქუჩაში, და საერთოდ, უცხო ადამიანების თანდასწრებით, რაც შეეხება კონკრეტულად ქალებს, ერთ-ერთ სურაში მათგან მოთხოვნილია, თვალი არ გაუსწორონ თანამოსაუბრეს, საქვეყნოდ არ გამოაჩინონ თავიანთი გარეგნული მშვენიერება გარდა იმისა, რაც ჩვეულებრივ, ბუნებრივად ჩანს. ქუჩაში და უცხო ადამიანების თანდასწრებით თმა დაფარული უნდა ჰქონდეთ, მკერდი მოსასხამით დამალონ. ქალის სამოსი სქელი ქსოვილისაგან უნდა იყოს დამზადებული და ტან-ფეხის მოყვანილობას მალავდეს… ეს წესები თუ მოთხოვნები იმის მიხვედვით შეიძლება იცვლებოდეს თუ რა კონიუნქტურაა, როგორი კულტურული თავისებურებები, ტრადიციები, პოლიტიკური რეჟიმია  ქყვეყანაში, რომლეშიც მუსლიმანს უწევს ცხოვრება.

ასე მაგალითად,  1996 წლის სექტემბერშიროცა ქაბულში თალიბანის მმართველობა დამყარდარადიოშარიათმა ყველა ავღანელისათვის სავალდებულო თექვსმეტი მითითება გამოაცხადა. ერთ-ერთის მიხედვით ქალებს ეკრძალებათ შილიფად ჩაცმა.
მძღოლებს არ აქვთ უფლება, თავდაუბურავ ან გამომწვევად შემოსილ ქალებს, რომლებიც თანმხლებინათესავი მამაკაცის გარეშე არიან, ტრანსპორტში ასვლის ნებართვა მისცენ. ყველას ვინც ასე მოიქცევა, დააპატიმრებენ. ქუჩაში შემჩნეული თავისუფლად ჩაცმული ქალის ქმარი დაისჯება და მათი სახლი გაიჩხრიკება.  ქალებს დამატებით სპეციალურად მოდური ტანისამოსით, მაკიაჟით, ჩადრის გარეშე სიარული სასტიკად ეკრძალებათ. მათ არ უნდა მიიქციონ სხვა ადამიანების ყურადღება. ურჩ ქალებს შარიათის კანონების მიხედვით დასჯიან და შეაჩვენებენ. მათთვის ყველა გზა ზეციური სასუფევლისკენ მოჭრილი იქნება!
კანონის დამრღვეევების საქმიანობას რელიგიური პოლიცია გამოიკვლევს, რომელთაც აღნიშნულის აღმოსაფხვრელად ყველანაირი ზომის გამოყენების უფლება აქვთ მინიჭებული.

არიან ქვეყნები სადაც მუსლიმი ქალი თავად წყვეტს, იაროს ჩადრით თუ ჩადრის გარეშე, მაგრამ მაგ. საუდის არაბეთში ქალს მსგავსი არჩევანის თავისუფლება არ აქვს. სხვადსახვა მიზეზით, რიგმა ქვეყნებმა მკაცრად  აუკრძალეს მუსლიმ ქალებს თავსაბურავის ტარება, კონსტიტუციურად დაამტკიცეს  და გარკვეული ჯარიმებიც კი დააწესეს.

საფრანგეთი პირველი ევროპული ქვეყანაა, სადაც 2010 წელს, საზოგადოებრივი თავშეყრის ადგილებში აიკრძალა ჩადრის ტარება.  საფრანგეთის ყოფილი პრეზიდენტი ნიკოლა სარკოზი აღნიშნავდა, რომ ფარანჯის ტარება, არ შეესაბამება არც ქვეყნის ინტეგრაციის იდეას და არც საფრანგეთის თანამედროვე და მოდურ სტილს. ქალები, რომლებიც  საჯარო ადგილებში, სახეს მთლიანად ჩადრით  დაიფარავენ, 150 ევროთი დაჯარიმდებიან. მათ ვინც ქალებს აიძულებს სახე დაფაროს,  ჯარიმასთან ერთად, 1 წელი თავისუფლების აღკვეთაც შეეფარდებათ.

ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ საფრანგეთის აკრძალვას მხარი დაუჭირა და უარყო არგუმენტები, თითქოს, პირბადეების ტარების აკრძალვა რელიგიურ თავისუფლებას ზღუდავდა.

საფრანგეთის გადაწყვეტილებას ბელგიაც შეუერთდამათ აკრძალეს ისეთი სამოსისა თუ ნივთებისტარებარომელიც საზოგადოებრივ ადგილებში პიროვნების იდენტიფიცირებას ხელს უშლის.

ჰოლანდიაში აკრძალულია ჩადრის ტარება  სკოლებშისატრანსპორტო საშუალებებსა და  უნივერსიტეტებში.

ჩადრის ტარება აკრძალეს აფრიკულ ქვეყანაში – ჩადში, გაბონსა და კონგოში (ბრაზავილი). კამერუნმა სამოსის ტარება ქვეყნის ჩრდილოეთ რაიონებში აკრძალა. სენეგალის ხელისუფლებამაც გადაწყვიტაშემოიღოს კანონირომლის მიხედვითაც ქალებს ფარანჯის ტარება აეკრძალებათმიზეზი კირის გამოცაკრძალვა დაწესდება შემდეგიაამგვარ სამოსშიდაფარული სახითბოროტმოქმედებს ადვილადშეუძლიათ თავდასხმების განხორციელება. მათი აზრით მსგავსი სამოსი დარტყმის ქვეშ აყენებს ეროვნულ უსაფრთხოებას.

ჩადში აკრძალვა მას შემდეგ ამოქმედდა, რაც თვითმკვლელმა, რომელსაც ჩადრი ეცვა, ივნისში თავი აიფეთქა და დედაქალაქ ნჯამენში 33 ადამიანი იმსხვერპლა. კამერუნში ორმა ჩადრში გამოწყობილმა ქალმა აიფეთქა თავი საჯარო ადგილას, რასაც 13 ადამიანის სიკვდილი მოჰყვა.

ბულგარეთში მოქმედი კანონმდებლობის თანახმად, ქალები, რომლებიც საჯარო ადგილებში ბურკასა და ნიქაბს ატარებენ, 770 ევროთი დაჯარიმდებიან.

ჰოლანდიაში 2007 წელს სრულად აკრძალეს სკოლებში ჩადრის ტარება, მოგვიანებით კი ყველა საჯარო თავშეყრის ადგილზეც. ჰოლანდიელმა კანონმდებლებმა საჯარო ადგილებში, ისლამური პირბადეების ნაწილობრივ აკრძალვის შესახებ გადაწყვეტილებას მხარი დაუჭირეს. შეზღუდვა ეხება სკოლებს, საავადმყოფოებს, სამთავრობო დაწესებულებებსა და საზოგადოებრივ ტრანსპორტს.

ამჟამად დასავლეთ ევროპის მხოლოდ სამ ქვეყანაშია აკრძალული ჩადრის ტარება, დანარჩენებში რეგიონალური შეზღუდვები მოქმედებს. ბარსელონაში აკრძალულია სახის დაფარვა საჯარო შენობებსა და ბაზარში. დანიაში იგივე აკრძალვა მოქმედებს სასამართლოებში. ჩადრი აკრძალულია გერმანულ ქალაქ გესენში და იტალიის ზოგიერთ ქალაქებში.

ეს ფაქტებია,  ვიღაც მუსლიმი ქალის სამოს ძალადობის სახელს უკავშირებს, ქართულენოვან საიტზე islam.ge აქვეყნებს სტატიას სახელწოდებით, „ხიჯაბი (ქალთა მუსლიმური სამოსი) ძალადობის წინააღმდეგ“, სადც ვკითხულობთ ხიჯაბში შემოსილი ქალიისლამის სიმბოლოაიმისი მაჩვენებელირომ მასზე  ძალაუფლება მხოლოდ უზენაეს ალლაჰს ეკუთვნისიმის დასტურირომ ის არ არის სუსტიდა ადვილად დასაჩაგრავი არსებაარამედ პიროვნებარომელსაც  თავისუფლებისდაცულობისა დადაფასების არანაკლები უფლება აქვს ვიდრე ნებისმიერ მამაკაცს.

ქვემოთ კი, ჭეშმარიტადხიჯაბს შეზღუდვა არ აქვსვინაიდან ის საჭიროარადგანაც დაწესებულია.ხიჯაბი – არ არის მარტო ცხოვრების წესიის იცავს თავის მეპატრონეს მრავალი ცხოვრებისეულიპრობლემისა და შემთხვევისაგანმათ შორის ძალადობისგან.

სრულად ნახვა
ეს საინტერესოაისტორიაკატეგორიის გარეშეკულტურარელიგია და მეცნიერებასაქართველო

დაღესტანში აღმოჩენილი უძველესი ქართული ოთხთავის თავგადასავლი

რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის დაღესტნის სამეცნიერო ცენტრის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის განყოფილებაში, წლებია, სხვა ათასობით ხელნაწერს შორის ინახება, სავარაუდოდ, XV საუკუნის არაბული ხელნაწერი ტექნიკური ნომრით N1012, რომლის გაციფრების პროცესმა დაღესტნელი მეცნიერები მნიშვნელოვანი აღმოჩენის წინაშე დააყენა: არაბულის ქვეშ იკითხება ქართული ასომთავრულით შესრულებული უძველესი ტექსტი.

საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის მეცნიერების დახმარებით გაირკვა, რომ საქმე გვაქვს VI-VII საუკუნის ხანმეტ ოთხთავთან.

დაღესტანში აღმოჩენილი წერილობითი ძეგლი პალიმფსესტია, რაც იმას ნიშნავს, რომ ტექსტი დატანილია ეტრატზე, რომლის ძველი ფენა (ამ შემთხვევაში ქართული ტექსტი) გადაფხეკილია, მაგრამ მისი წაკითხვა შესაძლებელია.

ქართველმა ენათმეცნიერებმა ამ მნიშვნელოვანი პალიმფსესტის არსებობის შესახებ პირველად ხუთი წლის წინ შეიტყვეს. 2014 წელს თბილისში გამართულ სამეცნიერო კონფერენციაზე შამილ შიჰალიევმა – დაღესტნის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ცენტრის მეცნიერ-თანამშრომელმა – წარმოადგინა პალიმფსესტის გადარეცხილი ფენის ერთი გვერდის ფოტოასლი, რომლის გაშიფრვას ვერ ახერხებდნენ დაღესტნელი მეცნიერები. ხელნაწერი წაიკითხა პროფესორმა თეიმურაზ გვანცელაძემ, რომლის ვარაუდით, საქმე გვქონდა ხანმეტი ენის ძეგლთან – ლუკას სახარებასთან.

2018 წლის შემოდგომაზე დაღესტანში ორი კვირით იმყოფებოდა საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის თანამშრომელი დალი ჩიტუნაშვილი, რომელმაც ადგილზე შეისწავლა ხელნაწერი და თბილისში მისი სრული ციფრული ვერსია ჩამოიტანა.

ქართული ხელნაწერის შინაარსი და მოცულობა

„ხელნაწერი შეიცავს ოთხთავის ფრაგმენტებს“, – ამბობს დალი ჩიტუნაშვილი, – „გვაქვს ოთხივე მახარებელი, ანუ ფრაგმენტები როგორც მათეს სახარებიდან, ასევე მარკოზიდან, იოანედან და ლუკადან, ანუ ოთხივე მახარებელი, რაც ძალიან მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ ოთხთავის ძველი თარგმანების კვლევისათვის, არამედ თავად ოთხთავის ტექსტის კვლევისთვისაც“.

მთლიანად ხელნაწერი შედგება არაბული ტექსტის 84 და ქართული ტექსტის 42 ფურცლისგან. დალი ჩიტუნაშვილის განმარტებით, ქართული ხელნაწერის ერთი ფურცელი ორად არის გაყოფილი, გაკეცილი და ისეა გამოყენებული არაბულისთვის.

„42 ფურცელი ძალიან ბევრია ხანმეტი ტექსტისათვის“, – ამბობს ქართველი ენათმეცნიერი.

წყარო: .radiotavisupleba.ge

სრულად ნახვა
კატეგორიის გარეშე

პოლონეთში იპოვეს საფლავი, რომელშიც ადამიანების 17.5 ტონა ფერფლია

ჩრდილოეთ პოლონეთში, ყოფილ ნაცისტურ საკონცენტრაციო ბანაკთან ახლოს, იპოვეს საფლავი, რომელშიც ადამიანების 17,5 ტონა ფერფლია, – ამის შესახებ BBC წერს.

არსებული ინფორმაციით, საფლავში, სულ მცირე, 8 000 მსხვერპლის ფერფლია.

„საკონცენტრაციო ბანაკი 1939 წელს აშენდა და ნაცისტური ოკუპაციის დროს გამოიყენებოდა. ნაცისტები კლავდნენ ებრალებს, პოლიტიკურ ოპონენტებსა და პოლონური ელიტის წევრებს“, – წერს BBC.

საერთო საფლავის თხრის დროს, ტანსაცმლის ნარჩენები, ღილები და ასობით სხვა ნივთი იპოვეს.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი “დოქტრინა”

სრულად ნახვა
კატეგორიის გარეშე

ნასა-მ ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპით გადაღებული პირველი ფოტოები გამოაქვეყნა

ნასა-მ ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპით გადაღებული პირველი ხუთი განსაცვიფრებელი ფერადი ფოტო გამოაქვეყნა.

სამხრეთის რკალის ნისლეული (NGC 3132)

54DE5278-CAFC-46C4-958C-A5B4D8FD1BC4.jpg

სამხრეთის რგოლის ნისლეული, AKA NGC 3132, ჩვენგან დაახლოებით 2500 სინათლის წლითაა დაშორებული.

ფოტოზე ჩანს ნისლეულის 2 ვარსკვლავი, ერთ-ერთი უფრო სუსტი ჯუჯაა, მკვდარი ვარსკვლავის ჩამოშლილი ბირთვი, რომელიც სიცოცხლის მანძილზე მზის მასას რვაჯერ აღემატებოდა.

მეორე ვარსკვლავი კი უფრო კაშკაშაა და ევოლუციის ადრეულ ეტაპზეა და ერთ დღეს საკუთარ ნისლეულში აფეთქდება.

ეგზოპლანეტა WASP-96b

E0BABFA4-7C8A-4998-A422-64987F504688.jpg

ცხელი პლანეტა, რომელიც იმდენად ახლოსაა თავის ვარსკვლავთან, რომ ორბიტაზე შემოვლას მხოლოდ დაახლოებით 3.4 დღეს ანდომებს. ის მზის მსგავსი ვარსკვლავის გარშემო ტრიალებს, რომელიც ჩვენგან 1150 სინათლის წლითაა დაშორებული.

სტეფანეს კვინტეტი