close

საქართველო

აქართველო

მეცნიერები : ფსიქიკურ დაავადებებს გენეტიკურზე მეტად სოციალური ფაქტორი იწვევს

30

ფსიქოლოგები ირწმუნებიან, რომ ფსიქიკური დაავადებების გენეტიკური ფაქტორების გამოსაკვლევად ძალიან ბევრი ფული იხარჯება მაშინ, როცა მისი მიზეზი ძირითადად სოციალური ფაქტორებია.

მიუხედავად იმისა, რომ მეცნიერები აღმოაჩინეს გენი, რომელიც ადამიანებს გარკვეული დარღვევების მიმართ უფრო მგრძნობიარეს ხდის, ექსპერტები აცხადებენ, რომ დეპრესიისა და შფოთვის რეალური მიზეზი სოციალური კრიზისია, მაგალითად, როგორიცაა უმუშევრობა, ან ბავშვობის პერიოდში განცდილი ძალადობა.

პროფესორი პიტერ კინდერმენის მტკიცებით, გენეტიკური ფაქტორი ფსიქიკური პრობლემების ერთ-ერთი გამომწვევი მიზეზია, თუმცა მასზე ზედმეტად აკეთებენ აქცენტს და ეს „აკნინებს იმ იდეას, რომ ბავშვობაში გადატანილი ტრავმა ძალიან, ძალიან სერიოზულად განსაზღვრავს ადამიანის ფსიქიკურ მდგომარეობას.“

დიდ ბრიტანეთში ჩატარებული კვლევის თანახმად, ოთხიდან ერთ ადამიანს გარკვეული ტიპის ფსიქიკური ჯანმრთელობის დიაგნოზი აქვს დასმული.

ფსიქიკური ჯანმრთელობა (ფჯ), როგორც საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ერთ-ერთი პრიორიტეტი, მსოფლიოს ბევრ ქვეყანაში სერიოზულ გამოწვევას წარმოადგენს -იქმნება სტრატეგიები, სამოქმედო გეგმები და პროგრამები ფსიქიკური აშლილობების ტვირთის და გამოსავლების შესამცირებლად.

სამწუხაროდ, ჯანმრთელობის სისტემები ფსიქიკური აშლილობების ტვირთს ადექვატურად კვლავ ვერ პასუხობენ; სხვაობა მკურნალობის საჭიროებასა და მის მიწოდებას შორის მთელს მსოფლიოში ძალიან დიდია. დაბალ და საშუალო შემოსავლების ქვეყნებში მძიმე ფსიქიკური აშლილობის მქონე პირთა 76%-დან 85% ვერ იღებს მკურნალობას; მაღალი შემოსავლების ქვეყნებშიც კი ეს მაჩვენებელი მაღალია და მერყეობს 35%-დან და 50%-ს შორის.

სიხშირის მიხედვით, ფსიქიკური აშლილობები საკმაოდ გავრცელებულია. 2003-2004 წელს მსოფლიოს  40 ქვეყანაში ჩატარებული 60000-ზე მეტი ზრდასრულის გამოკითხვამ აჩვენა, რომ ქვეყნების უმეტესობაში ყველა ფსიქიკური აშლილობის გავრცელების კოეფიციენტი 9.1%-სა და 16.1% შორის მერყეობდა.

საქართველოს პარლამენტმა 2013 წლის დეკემბერში 2015-2020 წწ ფსიქიკური ჯანმრთელობის  ეროვნული გეგმა დაამტკიცა. რომლის მიხედვით, საქართველოში ნეიროფსიქიკური დაავადებები დაავადებათა გლობალური ტვირთის 22,8 %-ს შეადგენს. ტვირთი საკმაოდ მაღალია, რაც ადეკვატურ მართვასა და ყურადღებას საჭიროებს გადაწყვეტილებების მიმღებთა მხრიდან.

დოკუმენტში აღნიშნულია, რომ საქართველოში ფსიქიკური ჯანმრთელობის შესახებ არსებული ოფიციალური მონაცემებით 2013წელს: 100000 მოსახლეზე ფსიქიკური აშლილობების პრევალენტობა წარმოადგენს 1536-ს.  და დიაგნოსტირებული იყო ფსიქიკური აშლილობის 3020 ახალი შემთხვევა (67.3 შემთხვევა 100,000 მოსახლეზე) დამოუკიდებელ ექსპერტთა შეფასებით ეს ინფორმაცია არასრულია. მთელი რიგი ფსიქიკური აშლილობების გავრცელება ეპიდზედამხედველობის ნაკლოვანებებიდან გამომდინარე სულ მცირე ორჯერ აღემატება ოფიციალურ მონაცემებს; მაგ: შიზოფრენიის ავადობის მაჩვენებელი მსოფლიოს უმრავლეს ქვეყნებში 100 000 მოსახლეზე 20-54 ფარგლებში მერყეობს, საქართველოში ეს მაჩვენებელი 9.5-ს შეადგენს.

ქვეყანაში 1995 წლიდან ფუნქციონირებს ფსიქიკური ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამა, რომლითაც სრულად ფინანსდება ფსიქიკური ჯანმრთელობის სერვისები.

ქვეყანაში 2006-2014 წწ მანძილზე ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე გამოყოფილი თანხები ზრდის ტენდენციით ხასიათდება, თუმცა ჯანდაცვის სახელმწიფო ხარჯიდან ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე დანახარჯის მოცულობა დიდ ცვლილებას არ განიცდის. ამ დანახარჯით მნიშვნელოვანი განსხვავებაა ევროპის განვითარებულ ქვეყნებთან.

 

წყარო: Reuters, matsne.gov.ge

მასალა მოამზადა: თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი “დოქტრინა”

 

ფსიქოლოგები ირწმუნებიან, რომ ფსიქიკური დაავადებების გენეტიკური ფაქტორების გამოსაკვლევად ძალიან ბევრი ფული იხარჯება მაშინ, როცა მისი მიზეზი ძირითადად სოციალური ფაქტორებია.

მიუხედავად იმისა, რომ მეცნიერები აღმოაჩინეს გენი, რომელიც ადამიანებს გარკვეული დარღვევების მიმართ უფრო მგრძნობიარეს ხდის, ექსპერტები აცხადებენ, რომ დეპრესიისა და შფოთვის რეალური მიზეზი სოციალური კრიზისია, მაგალითად, როგორიცაა უმუშევრობა, ან ბავშვობის პერიოდში განცდილი ძალადობა.

პროფესორი პიტერ კინდერმენის მტკიცებით, გენეტიკური ფაქტორი ფსიქიკური პრობლემების ერთ-ერთი გამომწვევი მიზეზია, თუმცა მასზე ზედმეტად აკეთებენ აქცენტს და ეს „აკნინებს იმ იდეას, რომ ბავშვობაში გადატანილი ტრავმა ძალიან, ძალიან სერიოზულად განსაზღვრავს ადამიანის ფსიქიკურ მდგომარეობას.“

დიდ ბრიტანეთში ჩატარებული კვლევის თანახმად, ოთხიდან ერთ ადამიანს გარკვეული ტიპის ფსიქიკური ჯანმრთელობის დიაგნოზი აქვს დასმული.

ფსიქიკურიჯანმრთელობა (ფჯ), როგორცსაზოგადოებრივიჯანდაცვისერთ-ერთიპრიორიტეტი,მსოფლიოსბევრქვეყანაშისერიოზულგამოწვევასწარმოადგენს -იქმნებასტრატეგიები,სამოქმედოგეგმებიდაპროგრამებიფსიქიკურიაშლილობებისტვირთისდაგამოსავლებისშესამცირებლად.

სამწუხაროდ, ჯანმრთელობისსისტემებიფსიქიკურიაშლილობებისტვირთსადექვატურადკვლავვერპასუხობენ;სხვაობამკურნალობისსაჭიროებასადამისმიწოდებასშორისმთელსმსოფლიოშიძალიანდიდია.დაბალდასაშუალოშემოსავლებისქვეყნებშიმძიმეფსიქიკურიაშლილობისმქონეპირთა 76%-დან 85%ვერიღებსმკურნალობას; მაღალიშემოსავლებისქვეყნებშიცკიესმაჩვენებელიმაღალიადამერყეობს 35%-დანდა50%-სშორის.

სიხშირისმიხედვით, ფსიქიკურიაშლილობებისაკმაოდგავრცელებულია. 2003-2004 წელსმსოფლიოს  40ქვეყანაშიჩატარებული 60000-ზემეტიზრდასრულისგამოკითხვამაჩვენა,რომქვეყნებისუმეტესობაშიყველაფსიქიკურიაშლილობისგავრცელებისკოეფიციენტი 9.1%-სადა 16.1%შორისმერყეობდა.

საქართველოს პარლამენტმა 2013 წლის დეკემბერში 2015-2020 წწ ფსიქიკური ჯანმრთელობის  ეროვნული გეგმა დაამტკიცა. რომლის მიხედვით,საქართველოშინეიროფსიქიკურიდაავადებებიდაავადებათაგლობალურიტვირთის 22,8 %-სშეადგენს.ტვირთისაკმაოდმაღალია,რაცადეკვატურმართვასადაყურადღებასსაჭიროებსგადაწყვეტილებებისმიმღებთამხრიდან.

დოკუმენტში აღნიშნულია, რომსაქართველოშიფსიქიკურიჯანმრთელობისშესახებარსებულიოფიციალურიმონაცემებით 2013წელს:100000მოსახლეზეფსიქიკურიაშლილობებისპრევალენტობაწარმოადგენს 1536-ს. დადიაგნოსტირებულიიყოფსიქიკურიაშლილობის 3020 ახალიშემთხვევა (67.3 შემთხვევა 100,000მოსახლეზე)დამოუკიდებელექსპერტთაშეფასებითესინფორმაციაარასრულია.მთელირიგიფსიქიკურიაშლილობებისგავრცელებაეპიდზედამხედველობისნაკლოვანებებიდანგამომდინარესულმცირეორჯერაღემატებაოფიციალურმონაცემებს;მაგ: შიზოფრენიისავადობისმაჩვენებელიმსოფლიოსუმრავლესქვეყნებში 100 000 მოსახლეზე 20-54ფარგლებშიმერყეობს, საქართველოშიესმაჩვენებელი 9.5-სშეადგენს.

 

ქვეყანაში 1995 წლიდანფუნქციონირებსფსიქიკურიჯანმრთელობისდაცვისსახელმწიფოპროგრამა,რომლითაცსრულადფინანსდებაფსიქიკურიჯანმრთელობისსერვისები.

 

ქვეყანაში 2006-2014წწმანძილზეფსიქიკურჯანმრთელობაზეგამოყოფილითანხებიზრდისტენდენციითხასიათდება,თუმცაჯანდაცვისსახელმწიფოხარჯიდანფსიქიკურჯანმრთელობაზედანახარჯისმოცულობადიდცვლილებასარგანიცდის.ამდანახარჯითმნიშვნელოვანიგანსხვავებააევროპისგანვითარებულქვეყნებთან.

სრულად ნახვა
აქართველო

საქართველოს ნაგავსაყრელებზე მეთანის გაზომვა დაიწყება

31

საქართველოში ნაგავსაყრელებზე სათბურის აირების გაზომვა დაიწყება და გარემოზე ნაგავსაყრელების ნეგატიური ზეგავლენა შეფასდება.
ამის შესახებ ინფორმაციას „მყარი ნარჩენების მართვის კომპანია“ ავრცელებს.
USAID-ის მიერ დაფინანსებულმა პროგრამამ “ნარჩენების მართვის ტექნოლოგიები რეგიონებში” (WMTR) „მყარი ნარჩენების მართვის კომპანიას“ ნაგავსაყრელებიდან გამოყოფილი სათბურის აირების გამზომი პორტატული მოწყობილობა გადასცა.
პროექტის ფარგლებში კომპანიის დირექტორმა, გიორგი შუხოშვილმა ხელი მოაწერა ურთიერთგაგების მემორანდუმს, რომელიც გარემოზე მავნე ზემოქმედების შემცირების მიზნით საბაზისო კვლევას ითვალისწინებს. შემუშავებული მონაცემები გამოყენებული იქნება ნაგავსაყრელების დახურვისა და შემდგომი მოვლისათვის. ხელისმოწერის ცერომონიალს USAID- ის მისიის დირექტორი დაგლას ჰ.ბოლი ესწრებოდა.

აღნიშნული მოწყობილობით მოხდება საქართველოს ნაგავსაყრელებზე გამოყოფილი მეთანის გაზომვა და მისი გარემოზე უარყოფითი ზემოქმედების შეფასება. გაზომვებიდან მიღებული საბაზისო ინფორმაცია, დაეხმარება საქართველოს შეასრულოს ევროკავშირთან ასოცირებისა და პარიზის კლიმატის ცვლილების შესახებ შეთანხმების ფარგლებში აღებული ვალდებულება – შეაფასოს და შეამციროს მეთანისა და სხვა სათბურის აირების ემისიები, რომლებსაც წვლილი შეაქვთ კლიმატის გლობალურ ცვლილებაში. აღსანიშნავია, რომ WMTR პროგრამა მოწყობილობის გადაცემის შემდგომაც განაგრძობს საქართველოს მყარი ნარჩენების მართვის კომპანიასთან მჭიდრო თანამშრომლობას ამ საკითხებზე. შემდეგი ეტაპი მოიცავს ტრენინგებს სათბურის აირების გამზომი მოწყობილობის გამოყენების სწავლების მიზნით.
ევროკავშირთან ასოცირების შეთანხმებისა და პარიზის ხელშეკრულების ფარგლებში საქართველომ აიღო ვალდებულებები, მონიტორინგი გაუწიოს კლიმატის ცვლილებებსა და მეთანის და სხვა აირების შემცირების საკითხებს.წყარო: waste.gove.ge

მასალა მოამზადა: თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი “დოქტრინა”

სრულად ნახვა
აქართველო

საქართველოს ენერგეტიკაში 300 მლნ აშშ დოლარამდე ინვესტიცია ხორციელდება

no thumb

ვიცე-პრემიერმა/ენერგეტიკის მინისტრმა კახა კალაძემ,  სს „საპარტნიორო ფონდის“ აღმასრულებელი დირექტორის მოადგილე ნათია თურნავამ, სს „საქართველოს ნავთობისა და გაზის კორპორაციის დირექტორმა დავით თვალაბეიშვილმა, შპს „გარდაბნის თბოელექტროსადგურის“ დირექტორმა ლაშა მგელაძემ,  სს „ელექტროენერგეტიკული სისტემის კომერციული ოპერატორის“ გენერალურმა დირექტორმა  ვახტანგ ამბოკაძემ  და კომპანია „Pegasus EastWest Ltd“-ს წარმომადგენელმა რაფი კამინერმა ხელი მოაწერეს გარდაბნის კომბინირებული თბოელექტროსადგურის შესახებ იმპლემენტაციის ხელშეკრულებას.

ლარის კურსის დასტაბილურების მიზნით მთავრობამ თბილისსა და რეგიონებში სხვადასხვა ობიექტების პრივატიზება გამოაცხადა. გარდაბნის კომბინირებული თბოელექტროსადგური გამოცხადებული საპრივატიზაციო ნუსხიდან  პირველი ობიექტია, რომელზეც იმპლემენტაციის ხელშეკრულება ფორმდება.

პროექტი  საქართველოს საპარტნიორო ფონდმა და სს „საქართველოს ნავთობისა და გაზის კორპორაციამ“ ერთობლივად  განახორციელეს შპს „გარდაბნის თბოლოექტროსდადგურის“ მეშვეობით. პროექტის განხოცრიელებისათვის დაახლოებით დახარჯულია 230 მლნ აშშ დოლარი.

თბოელექტროსადგურის დადგმული სიმძლავრე 230 მგვტ-ს შეადგენს და მის მშენებლობას  უმსხვილესი თურქული კომპანია – ÇALIK ENERJİ ახორციელებს.

იმპლემენტაციის ხელშეკრულების თანახმად „Pegasus EastWest Ltd“  იძენს გარდაბნის თბოელექტროსადგურს მფლობელ კომპანიას – შპს „გარდაბნის თბოელექტროსადგურს“. ამ ეტაპზე ნასყიდობის შეთანხმებულ ღირებულებას წარმოადგენს 290 მლნ აშშ დოლარს. გასათვალისწინებელია, რომ აღნიშნული თანხა წარმოადგენს პირდაპირ უცხოურ ინვესტიციას ენერგეტიკის სექტორში და იგი გავლენას მოახდენს ლარის კურსის დასტაბილურების პროცესზე.

„Pegasus EastWest Ltd“-ს სათაო ოფისი ჰონკ კონგშია განთავსებული და ის ფოკურისრდება განვითარებად ბიზნესებზე სწრაფად მზარდ ქვეყნებში.

გარდაბნის კომბინირებული ციკლის თბოელექტროსადგური, რომელიც ექსპლუატაციაში  2015 წლის ბოლოდან შევა, აღჭურვილი იქნება უახლესი ტექნოლოგიებით, მათ შორის „ჯენერალ ელეკტრიკის“ უახლესი ტურბინებით. ობიექტი ადგილობრივ ბაზარს დამატებითი ელექტროენერგიით მოამარაგებს.

გარდაბნის კომბინირებული ციკლის თბოელექტროსადგურის მარგი ქმედების კოეფიციენტი საქართველოში არსებული ბუნებრივ აირზე მომუშავე  სხვა თბოელექტროსადგურებისგან განსხვავებით თითქმის ორჯერ უფრო მაღალი  და უფრო ეკონომიური  იქნება. მსგავსი მასშტაბის ენერგეტიკული პროექტი დამოუკიდებელი საქართველოს ისტორიაში პირველად ხორციელდება, რის გამოც მას უდიდესი მნიშვნელობა ენიჭება. გარდაბნის თბოელექტროსადგურის მიერ გამომუშავებული ელექტროენერგია იქნება ენერგეტიკულ სისტემაში ყველაზე საიმედო რეზერვი, რომელიც ქვეყნის ენერგო უსაფრთხოებას კიდევ უფრო გაამყარებს.

 

წყარო:

ენერგეტიკის სამინისტრო

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი “დოქტრინა”

სრულად ნახვა
1 82 83 84
Page 84 of 84