close

ისტორია

ისტორიაპოლიტიკასამართალისაქართველო

კონსტიტუციონალიზმის მოკლე ისტორია საქართველოში

 საქართველოს კონსტიტუციონალიზმის ისტორია იწყება მე-20 საუკუნეში, როდესაც 1918 წლის 26მაისს საქართველოს დემოკრატიულმა რესპუბლიკამ საქართველოს დამოუკიდებლობის აქტი მიიღო და დაიწყო კონსტიტუციის შემუშავება. საქართველოს პირველი კონსტიტუცია 1921 წლის თებერვალში იქნა მიღებული დამფუძნებელი კრების მიერ. მიუხედავად იმისა რომ ამ კონსტიტუციამ მხოლოდ 4 დღე იმოქმედა, იგი ძალიან დიდი მნიშვნელობის აქტია, ვინაიდან მან მმართველობის ფორმად აღიარა დემოკრატიული რესპუბლიკა.

რუსეთის მიერ საქართველოს ანექსიის შემდეგ საქართველოში ოთხი კონსტიტუცია მოქმედებდა. 1922 წელს მიღებულ იქნა პირველი საბჭოთა კონსტიტუცია, რომელმაც გააუქმა კერძო საკუთრება და შეზღუდა საარჩევნო უფლებები. 1927 წლის 4 აპრილს მიღებულ იქნა რიგით მეორე კონსტიტუცია. კონსიტუციით სახელმწიფოს გამგებლობას არ განეკუთვნებოდა საგარეო, საზღვაო და თავდაცვის საკითხები. განისაზღვრა აჭარისა და სამხრეთ ოსეთის ავტონომიურობის საკითხი. აფხაზეთი შევიდა საქართველოს რესპუბლიკის შემადგენლობაში, როგორც მოკავშირე საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა.

  1997 წელს 13 თებერვალს მიიღეს მესამე საბჭოთა კონსტიტუცია, რომელიც მოიცავდა მოქალაქეების უფლებებისა და თავისუფლებებს და მათ შორის საარჩევნო უფლებას.

  1978 წლის 15 აპრილს მიიღეს მეოთხე კონსტიტუცია. ამ კონსტიტუციით განსაზღვრული იყო მუშების, გლეხების და ინტელიგენციის ინტერესები.

1990 წლის 28 ოქტომბერს პირველი მრავალპარტიული არჩევნების შედეგად მოსულმა ხელისუფლებამ ცვლილებები შეიტანა 1978 წლის კონსტიტუციაში და ახლებურად განსაზღვრა სახელმწიფო ხელისუფლების სტრუქტურა. კონსტიტუციიდან ამოღებულ იქნა სიტყვები: საბჭოთა, სოციალისტური, რომელიც აღიარებდა კომუნისტური პარტიის წარმმართველ ძალას.

რაც შეეხება ქვეყნის მთავარი კანონის დღევანდელ სახეს – ის 1995 წელს შევიდა ძალაში – საქართველოს ახალარჩეული პარლამენტის უფლებამოსილების ცნობის დღიდან.

 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

 

 

 

 

სრულად ნახვა
ისტორიამსოფლიორელიგია და მეცნიერება

Guardia Svizzera – პაპის ელიტური სამხედრო შენაერთი

  მსოფლიო ისტორიული გამოცდილებიდან ჩვენთვის ცნობილია, რომ პოლიტიკური ლიდერები საკუთარი უსაფრთხოების დასაცავად, პირად საჯარისო შენაერთებს ქმნიდნენ. ისეთებს, როგორებიც იყვნენ: „უკვდავები“ – სპარსეთის იმპერიაში, „მეფის გვარდია“ – ტაილანდში, „საიმპერატორო გვარდია“- საფრანგეთის იმპერიაში. „მონასპა“ – საქართველოს სამეფოში და ა.შ. თუმცა, აღსანიშნავია, რომ ჩამოთვლილ შენაერთთა აბსოლუტური უმრავლესობა პასუხს საერო ხელისუფლის სიცოცხლეზე აგებდა. ამ თვალსაზრისით, ვატიკანის შვეიცარიული გვარდია სრულად განსხვავებული ფენომენია, რომლის მთავარ მოვალეობას, კათოლიკური სარწმუნოებაში უმაღლესი სასულიერო პირის – რომის პაპის დაცვა წარმოადგენს, ამასთან ერთად, მას ევალება სამოციქულო სასახლისა და ვატიკანის შესასვლელთა კონტროლი.

პაპის შვეიცარიული გვარდია არსებობის ისტორიას XV საუკუნიდან იწყებს. ჯერ კიდევ პაპმა სიქსტუს IV-მ (1471-1484, ერისკაცობაში ფრანჩესკო დელლა როვერე) ალიანსი შეკრა შვეიცარიის კონფედერაციასთან და დაიწყო სამხედრო ბარაკების მშენებლობა „ვია პელეგრინოსთან“, რომელშიც დაქირავებული ჯარისკაცები უნდა დაებინავებინა.  გვარდიის წევრები გამოცდილი მებრძოლები უნდა ყოფილიყვნენ. დადებული ხელშეკრულება თავიდან გადაიხედა პაპ ინოკენტი VIII-ის მიერ (1484-1492,  ერისკაცობაში ჯამბატისტა ჩიბო) იმ მოტივით, რომ შვეიცარიელებს ებრძოლათ მილანის დუკას წინააღმდეგ. პაპი ალექსანდრე VI (1492-1503,  ბორჯია (ბორხა) იყენებდა შვეიცარიელ დაქირავებულებს საფრანგეთთან ალიანსის პერიოდში. აღნიშნული ნაბიჯების მიუხედავად, რომის ეკლესიის მიერ ვერ ხერხდებოდა შვეიცარიელების ერთ შენაერთში ინკორპორირება, რაც ქმნიდა პარადოქსულ სიტუაციას, დაქირავებული შვეიცარიელები ხშირად ერთმანეთს ებრძოდნენ საფრანგეთის, პაპის ოლქის, თუ საღვთო რომის იმპერიის სამხედრო რიგებიდან.

იტალიურმა ომებმა (1494-1559)  ბიძგი მისცა პაპის გვარდიის ჩამოყალიბების აუცილებლობას. მაშინ,  როდესაც საფრანგეთის მეფემ შარლ VIII-მ (1483-1498) გადაწყვიტა ნეაპოლზე შეტევა – დაქირავებული შვეიცარიელები ქალაქის დასაცავად შეიკრიბნენ. ყურადღებას იმსახურებს ამ პერიოდის ცნობილი პიროვნება კარდინალი ჯულიანო დელა როვერე – რომელიც შემდგომ პაპი იულიუსი გახდა. ნეაპოლში ყოფნისას იგი კარგად გაეცნო შვეიცარიელთა ბრძოლის მეთოდებს და გაუჩნდა სიმპათიები მათ მიმართ. სწორედ ამ ფაქტმა იქონია მთავარი ზეგავლენა მომავალ პაპზე, რომ შეექმნა საკუთარი გვარდია და დაეკომპლექტებინა იგი შვეიცარიელებით.

იულიუს II – მეომარი პაპი , გვარდიის შექმნის ინიციატორი (ფილმიდან ,,ექსტაზი და აგონია”, 1965)

ალექსანდრე VI ბორჯიას შემდეგ, რომის პაპის ტახტზე – „მეომარი პაპი“, იულიუს II ავიდა (1503-1513)  სახელი მას იულიუს კეისრის საპატივცემულოდ ეწოდა. 1503 წელს მან თხოვნით მიმართა შვეიცარიულ Tagsatzung-ს (საკანონმდებლო ორგანო) რომ გამოეყოთ მისთვის 200 შვეიცარიელი მეომარი. აღნიშნულ პროცესს ხელი შეუწყეს ბავარიელმა ბანკირებმა – ულრიხ და იაკობ ფუგერებმა,  რომლებიც დაინტერესდნენ შესაბამისი ინვესტიციებით.
1505 წლის სექტემბერში, კასპარ ფონ სილენენის მეთაურობით, ურის კანტონიდან 150 შვეიცარიელი დაიძრა იტალიის მიმართულებით. მათი მარში რომზე იანვრამდე გაიწელა. 22 იანვარს მათ შეაბიჯეს რომში, გაიარეს ავრელიანეს კედელი და ეახლნენ პაპ იულიუს II-ს, რომელმაც დალოცა ისინი. ოფიციალურად, სწორედ ეს თარიღი ითვლება პაპის შვეიცარიული გვარდიის დაარსების დღედ.
იბადება კითხვა რატომ მაინცდამაინც შვეიცარიელები?  ამისათვის საინტერესოა გავიაზროთ თუ რა შეხედულებები არსებობდა შვეიცარიელი მებრძოლების მიმართ XVI საუკუნის დასაწყისში.
  ამ საკითხის კვლევისთვის მნიშვნელოვანი წყაროა ნიკოლო მაკიაველი, რენესანსის დროინდელი იტალიელი პოლიტიკური მოაზროვნე, ისტორიკოსი, სამხედრო თეორეტიკოსი, დიპლომატი, ფილოსოფოსი, მწერალი, ჰუმანისტი  და მისი 1532 წელს გამოქვეყნებული ნაშრომი „მთავარი“, სადაც ახასიათებს შვეიცარიელ მებრძოლებს. მიუხედავად იმისა, რომ დაქირავებულ ლაშქრებს იგი არამყარ, უზნეო , მომხვეჭელობაზე ორიენტირებულ ბრბოდ წარმოგვიდგენს, იგი წერს, რომ შვეიცარიელები ყველაზე კარგად შეიარაღებული და ყველაზე მეტად თავისუფალი მეომრები არიან, თუმცა იგი არ ეთანხმებოდა საფრანგეთის მეფის ლუი XI -ის (1461-1483)  სამხედრო პოლიტიკას, რომელმაც გააუქმა სავალდებულო სამსახური და „თავისუფალი მსროლელების“ კორპუსი და შვეიცარიელების დაქირავებას მიჰყო ხელი. შეიქმნა ერთგვარი შერეული ლაშქარი, რომელიც ვერაფერს ხდებოდა შვეიცარიელების დახმარების გარეშე. აქედან ნათელია, რომ შვეიცარიელი მექირავნეები უფრო მაღლა იდგნენ სიძლიერისა და სამხედრო ორგანიზაციის მხრივ. მაკიაველის არგუმენტებიდან უნდა ამოვიკითხოთ შემდეგი, რომ შვეიცარიელი მექირავნეები საკმაოდ კარგი მებრძოლები არიან, ისინი აღემატებიან ფრანგულ შენაერთებს. თუმცა მაკიაველი ითვალისწინებს შვეიცარიელების სისუსტეებსაც,მათ მთავარ პრობლემას ქვეითი ჯარი წარმოადგენს. მას მაგალითად მოჰყავს ესპანელების ფეხოსანთა ჯარი, რომელიც პირისპირ ბრძოლაში ჯაბნის შვეიცარიულს, თუმცა მისი ამგვარი მტკიცება არამყარია, რადგან  იგი თვითონვე აღნიშნავს, რომ საომარ გამოცდილებას ჯერ ბოლომდე არ უთქვამს თავისი სიტყვა.

შვეიცარიელები საკუთარი ბრძოლისუნარიანობით, შემართებით  საკმაოდ ცნობილნი იყვნენ იმდროინდელ ევროპაში, ჯარის წვრთნას, იარაღის მართვასა და დიდი ფორმირებების მანევრირებაზე საკმარისზე მეტი დრო იხარჯებოდა. ამის შედეგად შვეიცარიელთა ქვეითი ჯარი  კავალერიის წინააღმდეგ საშიშ ძალად იქცეოდა. იყვნენ საკმაოდ კარგი ტაქტიკოსები,  მათ არა ერთ ბრძოლაში გამოიჩინეს თავი მაგალითად: 1315 წლის 15 ნოემბერი – მორგარტენის ბრძოლა,  1339 წლის 21 ივნისი- ლაუპენთან ბრძოლა, 1386 წლის 9 ივლისი – ზემპახის ბრძოლა,  1476 წლის 2 მარტი – გრანდსონის ბრძოლა,  1476 წლის 22 ივნისი – მურტენთან ბრძოლა, 1477 წლის 5 იანვარი ნანსის ბრძოლა, აღსანიშნავია, რომ ერთადერთი სახელმწიფო, რომელთანაც შვეიცარიამ  მძიმე მარცხი იწვნია  იყო საფრანგეთი,  1516 წლის  29 ნოემბერს საფრანგეთსა და შვეიცარიას შორის დაიდო ე.წ. „საუკუნო ზავი“, რომლიც მიხედვითაც შვეიცარია აღარ მონაწილეობდა იტალიურ ომებში,  ეს საფრანგეთის მაშინდელი მეფის ფრანსუა I-ის (1515-1547) დამსახურება იყო.
  პაპმა იულიუს II-მ თავის გვარდიას „ეკლესიის თავისუფლების მცველების“ ტიტული მიანიჭა. შვეიცარიული გვარდიის ჩამოყალიბებიდან დაახლოებით 10 წლის შემდეგ დაიწყო მძლავრი რელიგიური რეფორმისტული მოძრაობა ევროპაში. აქვე აღსანიშნავია ერთი ფაქტი, პაპის კურიამ მარტინ ლუთერი ეკლესიიდან 1520 წელს განკვეთა, ხოლო შვეიცარიელ რეფორმისტ ულრიხ (ჰულდრაიხ) ცვინგლის სიფრთხილით ექცეოდა, რადგან მას შეეძლო შვეიცარიელების საჯარისო ნაწილების ამხედრება პაპის წინააღმდეგ, ამიტომაც ერიდებოდა პაპი ლეო X (1513-1521, ერისკაცობაში ჯოვანი დი ლორენცო დე მედიჩი) მასთან დაპირისპირებას.
შვეიცარიული გვარდია სერიოზული გამოწვევების წინაშე დადგა 1527 წელს, როდესაც პაპის ოლქს საღვთო რომის იმპერატორმა კარლოს V-მ (1519-1556) შეუტია. საფრანგეთთან დაპირისპირების შემდეგ 1526 წელს „მადრიდის ხელშეკრულებით“  კარლოსი დაუზავდა მეფე ფრანსუა I-ს, რამაც საშუალება მისცა  აქცენტი რომზე გადაიტანა. პაპ კლიმენტ VII-ის (1523-1534, ერისკაცობაში   ჯულიო მედიჩი)  განკარგულებაში 189 გვარდიელი იყო, ასევე მას ეხმარებოდა 5.000 დაქირავებული კონდოტიერი.  კარლოს V-მ რომი აიღო და გაძარცვა. 189 გვარდიელიდან 147 დაიღუპა, მათ შორის მეთაურიც.  ეს იყო შვეიცარიული გვარდიის ისტორიაში ყველაზე ტრაგიკული მოვლენა. გადარჩენილი 40-იოდე მეომრით, პაპმა კლიმენტმა თავი პასეტო დი ბორჯოს შეაფარა.
გვარდიელების არსებობის საკითხი კითხვის ნიშნის ქვეშ იდგა მანამ, სანამ პაპმა პავლე III-მ (1534-1549, ერისკაცობაში ალესანდრო ფარნეზე) არ აღადგინა იგი უწინდებური ფორმით და სათავეში ჩაუყენა იოსტ ფონ მეგგენი. შვეიცარიული გვარდია არსებობას განაგრძობდა.

XVI საუკუნეში ევროპაში მნიშვნელოვანი ცვლილებები ხდება, საკმაოდ აქტიურობდა ოსმალეთის იმპერია, რომელიც  უკვე მსოფლიოს ერთ-ერთ უძლიერეს სახელმწიფოდ ყალიბდებოდა. ეს, რა თქმა უნდა , საფრთხეს წარმოადგენდა ქრისტიანული სამყაროსთვის.

ლეპანტო

1571 წლის 7 ოქტომბერს  ლეპანტოსთან, ევროპულმა სახელმწიფოებმა ვენეციის, ესპანეთისა და გენუას მეთაურობით, საღვთო ლიგის ფარგლებში, საზღვაო ძალები შეაერთეს და ოსმალთა ფლოტს დაუპირისპირდნენ. ამ ეპოქალურ ბრძოლაში , რომელიც ევროპელთა გამარჯვებით დასრულდა – იბრძოდა პაპ პიუს V-ის (1566-1572,  ერისკაცობაში ანტონიო გისლიერი) 12 გვარდიელი ადმირალ მერკანტონიო კოლონას მხარდამხარ, მათ ასევე ეხმარებოდათ პაპის მიერ გაგზავნილი 7 გალერა. ასევე საინტერესოა, რომ ამ ბრძოლაში მონაწილეობდა ცნობილი ესპანელი მწერალი მიგელ დე სერვანტეს საავედრა, რომელიც დაიჭრა კიდეც. ბრძლაში დაიღუპა ოსმალთა ფლოტის მეთაური სუფი ალი ფაშა.
საკმაოდ მძიმე ვითარება იყო XVIII საუკუნის მიწურულს,  1799 წელს შვეიცარიული გვარდია დაიშალა,  პაპ  პიუს VI-სთან (1775-1799,  ერისკაცობაში  ჯოვანი ანჯელო ბრასკი)  ერთად მეთაურიც გადასახლებაში წავიდა. მაგრამ შემდგომ ვითარება შეიცვალა,  1801 წელს  პაპმა პიუს VII-მ (1800-1823, ერისკაცობაში ბარნაბა ნიკოლო მარია ლუიჯი კიარამონტი) კვლავ აღადგინა გვარდია.
განსაკუთრებით საინტერესოა XIX-XX საუკუნეები შვეიცარიული გვარდიის განვითარებაში. ამ პერიოდში, გვარდია იქცა ცერემონიულ ელემენტად, იგი ნაკლებად მონაწილეობდა სამხედრო დაპირისპირებებში. ამას ემატებოდა მრავალიპრობლემა. მათ შორის ისიც, რომ გვარდიელთა დიდი ნაწილი იყო მოწვეული არა შვეიცარიიდან, არამედ , საკუთრივ , იტალიის ტერიტორიებიდან. განსაკუთრებით , დედაქალაქ რომიდან.

თანამედროვე შვეიცარიული გვარდიის სახე განსაზღვრა ჟიულ რეპონმა, რომელიც იყო გვარდიის მეთაური 1910-1921 წლებში. მან აღადგინა ძველი ტრადიცია შვეიცარიელების დაქირავების შესახებ და დაიწყო მათი სამხედრო გადამზადება. ის ცდილობდა ახალი ტენდენციებისთვის აეწყო ფეხი და თანამედროვე ცეცხლსასროლი იარაღით აღეჭურვა გვარდია, თუმცა პაპმა პიუს X-მ (1903-1914, ერისკაცობაში ჯუზეპე მელკიორე სარტო)  ამ უკანასკნელი ჩანაფიქრის განხორციელება აუკრძალა. რეპონმა ასევე სცადა ფორმის მოდერნიზება და ეს გამოუვიდა კიდეც. თუმცა, უმნიშვნელოვანესი ძველი შტრიხები  უცვლელად დატოვა. მან გადაახალისა გვარდიელთა ფორმა და შექმნა კლასიკური რენესანსული სტილის უნიფორმები. რეფორმა 1914 წლისთვის დასრულდა. ითვლება, რომ ყოფილიყვნენ პაპის გვარდიელებისთვის სამხედრო ფორმა შეკერა ცნობილმა იტალიელმა მხატვარმა და არქიტექტორმა რაფაელმა, ასევე არსებობს მეორე ვერსიაც, რომელიც უნიფორმების ავტორად მიქელანჯელო ბუანაროტის მოიაზრებს.

შვეიცარიელების სამოსს „გალა“ ეწოდება. იგი გვხვდება ორი ვარიანტით: გალა და გრანდ გალა. ეს უკანასკნელი გამოიყენება მნიშვნელოვანი ცერემონიებისას,როდესაც შვეიცარიელები მუზარადსა და მეტალის აბჯარს ირგებენ.
1929 წელს მოხდა მნიშვნელოვანი მოვლენა იტალიის ისტორიაში, 11 თებერვალს დაიდო  ლატერანის ხელშეკრულება, ხელი მოაწერეს პრემიერ-მინისტრმა ბენიტო მუსოლინიმ იტალიის მეფე ვიქტორ ემანუელ III-ის მხრიდან და ვატიკანის სახელმწიფო მდივანმა პიეტრო გასპარიმ პაპი პიუს XI-ის (1922-1939, ერისკაცობაში აკილე ამბროჯო დამიანო რატი მხრიდან. იტალიის პრემიერმა მუსოლინიმ აღადგინა პაპის სახელმწიფო და იგი შემოსაზღვრა 44 ჰექტარით, რომის ტერიტორიაზე. პაპის სახელმწიფოს ეწოდა ვატიკანი და გახდა ანკლავი, სახელმწიფო-სახელმწიფოში. ვატიკანის სახელმწიფოს შექმნამ შვეიცარიულ გვარდიაზეც იქონია გავლენა. თუ ეს უკანასკნელი და მასთან ერთად პალატინის, დიდგვაროვანთა გვარდია უკვე ცერემონიულ ხასიათს ატარებდა, ვატიკანის უსაფრთხოების გარანტად გამოვიდა ჟანდარმერია, რომელმაც მოიპოვა რეალური უფლებები. პალატინისა და დიდგვაროვანთა გვარდია 1970 წელს გააუქმა პაპმა  პავლე VI-მ (1963-1978, ერისკაცობაში ჯოვანი ბატისტა ენრიკო ანტონიო მარია მონტინი)  შვეიცარიული გვარდია ვატიკანისა და პაპის ძალაუფლების ერთგვარ ცერემონიულ სიმბოლოდ იქცა. ამავდროულად, ჟანდარმერია ტრანსფორმირდა ცენტრალური დაცვის ორგანოდ. პავლე VI-მ ასევე შეამცირა გვარდიელების რაოდენობა 90 კაცამდე.  შემდეგ პაპმაიოანე პავლე II-მ (1978-2005, ერისკაცობაში კაროლ იოზეფ ვოიტილა) 1979 წელს,  გვარდიელების რაოდენობა 100-მდე გაზარდა.
1981 წლის 13 მაისის შემდეგ,რაც პაპ იოანე-პავლე II-ს თავს დაესხა ალი აღჯა, შვეიცარიულ გვარდიას მიეცა შედარებით მეტი უფლებები. გადაიხედა შეიარაღება, ისინი აღიჭურვნენ ცეცხლსასროლი იარაღით, ამ ღონისძიებების შედეგად საკმაოდ გამკაცრდა პაპის დაცვის სისტემა.

გამომდინარე იქედან, რომ ყველა ინსტიტუცია ეხვევა რაიმე სახის სკანდალში, გამონაკლისს არც შვეიცარიული გვარდია წარმოადგენს. 1998 წელს ვატიკანში მოკლეს ალიოზ ესტერმანი, რომელიც რამდენიმე დღის წინ გახდა შვეიცარიული გვარდიის მეთაური. ესტერმანი, თავის ცოლთან ერთად, სიცოცხლეს გამოასალმა ახალგაზრდა გვარდიელმა ჩედრიკ ტორნეიმ, რომელმაც შემდეგ თავი მოიკლა. ესტერმანის მკვლელობამ მალევე მიიქცია საერთაშორისო საზოგადოების ყურადღება. დღევანდელი მონაცემებით, დასახელებულია დანაშაულის 4 ძირითადი ვერსია: რომ ის „შტაზის“ აგენტი იყო, მას ბრალი ედება სოდომისტობაში, ტორნეისთან. ვატიკანის მთავარი ეგზორცისტის, გაბრიელ ამორტას თქმით,  ყოველივე ეშმაკის მზაკვრობის შედეგია. ეს მოვლენა იქცა ერთ-ერთ სკანდალად ვატიკანის და შვეიცარიული გვარდიის არსებობის ისტორიაში.
XXI საუკუნის შვეიცარიული გვარდიის ტენდენციები უნდა განისაზღვროს ორი პაპის – ბენედიქტე XVI-სა (2005-2013, ერისკაცობაში იოზეფ ალოიზ რაცინგერი) და ფრანცისკე I-ის (2013-დან დღემდე, ერისკაცობაში ხორხე მარიო ბერგოლიო) მოღვაწეობის მაგალითზე.  2006 წელს , გვარდიის 500 წლისთავის აღსანიშნავად, 80-მა შვეიცარიელმა გაიარა ის გზა, რომელიც 1506 წელს კაპიტანმა კასპარ ფონ სილენენმა, 150 კაცით. ამავე წელს მწუხარებით აღინიშნა კარლ V-ის ლაშქრობა რომში, რასაც გვარდიელთა უმრავლესობის სიკვდილი მოჰყვა. პაპ ფრანცისკესთან დაკავშირებით უნდა ვთქვათ, რომ 2014 წელს მან გადააყენა შვეიცარიული გვარდიის მეთაური დენიელ ანრიგი და მის მაგივრად შეირჩა ქრისტოფერ გრაფი, რომელიც დღემდე მეთაურობს ელიტურ რაზმს.

შვეიცარიელები პაპ ფრანცისკეს სამსახურში

რაც შეეხება შვეიცარიული გვარდიის ორგანიზაციულ სტრუქტურას, საინტერესოა მისი შემადგენლობა: ობერსტი- პოლკოვნიკი, შვეიცარიული გვარდიის მეთაური. მას მოჰყვება ობერსტლეიტენანტი, ვიცე-მეთაური, შემდეგ კაპელანი, მაიორი და ჰაუპტმანი-იგივე კაპიტანი. რანგობრივად, მეორე კატეგორიას შეადგენენ უნტერ-ოფიცრები: ფელდბეფელი, ვოჩმაისტერი – უფროსი სერჟანტი, კაპრალი და ვიცე კაპრალი. ყველაზე დაბალის საფეხური ორგანიზაციაში არის ალებარდისტი.

ასევე საინტერესოა ვისაუბროთ კრიტერიუმებზე, რომლის მიხედვითაც ხდება შვეიცარიელების გვარდიაში რეკრუტირება. თუ შვეიცარიულ გვარდიაში მოხვედრა გსურთ თქვენ  აუცილებლად უნდა იყოთ რომაელი კათოლიკე, შვეიცარიელი, 19-დან 30-წლამდე, მინიმუმ 1.74მ სიმაღლის, უცოლო, სამეცნიერო ხარისხით და შესაბამისი დიპლომით, კარგი ფიზიკური მონაცემებით.

ამასთან ერთად, აღსანიშნავია, რომ პაპის სახელმწიფოს ისტორიაში, შვეიცარიული გვარდიის გვერდით, ბევრი ელიტური რაზმი არსებულა, მაგალითად: პალატინის გვარდია, კორსიკული გვარდია, ზუავის საჯარისო შენაერთები, თუმცა ისინი სხვადასხვა დროს დაიშალნენ და დღეს აღარ არსებობენ. შვეიცარიული გვარდია კი დღესაც აქტიურად განაგრძობს ვატიკანში მოღვაწეობას. განსაკუთრებით ნიშანდობლივია, რომ გვარდიელებს გაცნობიერებული აქვთ თავიანთი მდგომარეობა, ზოგიერთი გვარდიელის წინაპარი ემსახურებოდა კიდეც სხვადასხვა პაპს, ახალი გვარდიელებისთვის კი ეს დიდი გამოწვევა, დიდი  პატივია და შესაბამისად, ცდილობენ ღირსეულად შეასრულონ თავიანთი ისტორიული მოვალეობა.

 

 

მასალა მოამზადა: გიგა ჩალიგავამ, ვიტალი მაჭავარიანმა

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

 გამოყენებული ლიტერატურა:

  1. მაკიაველი, ნიკოლო. „მთავარი“ შესავალი თანამედროვე აზროვნებაში,თბილისი, 2014წ.
  2. სტოურტონი, ედუარდ. „იოანე პავლე II”, თბილისი, 2013 წ.
  3. ხოფერია, ნიკა. „კონდოტიერობა: ომის მეთოდები რენესანსულ იტალიაში (XIV-XVსს.)“, სამხედრო ისტორიის ბლოგი.
  4. კუტალია გურამ, მამისთვალიშვილი ელდარ, კალანდია ნარგიზა  „დასავლეთ ევროპის შუა საუკუნეების ისტორია“,  თბილისი 2015 წ.
  5. რედაქტორი მურმან პაპაშვილი „დასავლეთ ევროპის ისტორია (XVI ს)“  თბილისი 2015 წ.
  6. მურმან პაპაშვილი სალექციო კურსი -ომების ხელოვნება
  7. ru / “Несколько интересных фактов о швейцарской гвардии”,2016.
    http://pikabu.ru/story/faktyi_o_shveytsarskoy_gvardii_4712726
  8. Wikipedia.org/ “Pontificial Swiss Guard”,
    https://en.wikipedia.org/wiki/Pontifical_Swiss_Guard
  9. Aif.ru/ “Личное войско Папы Римского: 8 фактов про Швейцарскую гвардию Ватикана” 2016.
    http://www.aif.ru/dontknows/eternal/lichnoe_voysko_papy_rimskogo_8_faktov_pro_shveycarskuyu_gvardiyu_vatikana
  10. http://angelusnews.com/ The Swiss Guard is more than an army – it’s a school of faith”, 2017.
    http://angelusnews.com/articles/the-swiss-guard-is-more-than-an-army-a-it-s-a-school-of-faith
  11. En.Radiovaticana.va/ “Pope Francis welcomes new Swiss Guards recruits”, 2017.
    http://en.radiovaticana.va/news/2017/05/06/pope_francis_welcomes_new_swiss_guards_recruits/1310442
  12. va / “Swiss Guard: History”.
    http://www.vatican.va/roman_curia/swiss_guard/swissguard/storia_en.htm
  13. com/ What is it like to be in the Swiss Guard?
    https://www.quora.com/What-is-it-like-to-be-in-the-Swiss-Guard
სრულად ნახვა
ანალიტიკაისტორია

ბოლნისის ბრძოლა: უცნობი ისტორიული ქრონიკა

 1225 წელს საქართველოში შემოჭრილმა ხვარაზმელთა ურდოებმა და მათმა მეთაურმა,ხორეზმ შაჰმა,ჯალალ ად-დინ მანგუბერტმა, სომხეთში, სოფელ გარნისთან გამართულ დაპირისპირებაში, გადამწყვეტი გამარჯვება მოიპოვა ქართველების წინააღმდეგ. მიუხედავად იმისა, რომ გარნისთან მარცხს ქართველთა მხრიდან არ მოჰყოლია ათეულ ათასობით დანაკარგი, სწორედ აქედან დაიწყო საქართველოს სრული სამხედრო-პოლიტიკური ფიასკო. ჯალალ ად-დინმა მეორე წელს (1226) აიღო და გაძარცვა სამეფოს დედაქალაქი – თბილისი,სადაც  თავისი შეუბრალებელი ხასიათი გამოავლინა და მოსახლეობის დიდი ნაწილიც გაჟლიტა.

ჯალალ ად-დინის ძეგლი, ურგენჩი, უზბეკეთი

მტრის ამ წარმატებული ნაბიჯების წისქვილზე, დიდწილად, ქართველთა პოლიტიკური ლიდერებისა და სარდლობის შეუთანხმებლობა და უუნარობა ასხამდა წყალს. მიუხედავად ამისა, ხორეზმის შაჰს კარგად ესმოდა,რომ კავკასიაში თავისი მმართველობის გავრცელება, მხოლოდ თბილისის დაკავებით ვერ მოხერხდებოდა. იგი აცნობიერებდა იმ საფრთხეს, რომელიც მისთვის კავკასიის სამეფო-სასულთნოებს შეეძლოთ გამოეწვიათ ერთიანი, კონსოლიდირებული მოძრაობით და მის წინააღმდეგ ბრძოლით. ამ ყველაფერს ემატებოდა მონღოლთა შესაძლო შემოტევა აღმოსავლეთიდან (რომლებსაც გამოექცა ჯალალი) ამიტომაც, იგი ცდილობდა არ დაეშვა კავკასიის პოლიტიკური ერთეულების, თუ ცალკეული ქალაქებს შორის ალიანსების ჩამოყალიბება. თბილისის აღებიდან არცთუ ისე დიდი დროის შემდეგ, ჯალალ ად დინი სწრაფად ლაშქრობს ძლიერ და სტრატეგიულ ქალაქებზე: ანისზე, ყარსზე, ხლათზე, მაგრამ ამ კამპანიებმა უშედეგოდ ჩაიარა და ე.წ  „სიზიფეს შრომა“ გამოდგა მისთვის.
ასეთ ვითარებაში ქართველებმა დრო იხელთეს, დედაქალაქში მყოფი ხვარაზმელთა გარნიზონი შეავიწროვეს და თვით ქალაქის აღებაც კი მოახერხეს. არაბი ისტორიკოსის, იბნ ალ-ასირის ცნობით, თბილისი ქართველებმა ჰიჯრით  624 წლის რაბის პირველ თვეში გაათავისუფლეს – 19 თებერვალი- 21 მარტი. (19/2/1227-21/3/1227) ჯალალ ად დინის პირადი მდივანი შიჰაბ ალ დინ მუჰამედ ან-ნასავი კი ქართველთა მიერ თბილისის დაბრუნების თარიღად 1226 წელს ასახელებს (თ.ფარცვანია – ნასავის თხზულება  „სულთან ჯალალ ად დინ მანკბურნის ცხოვრების აღწერა, როგორც საისტორიო წყარო საქართველოს ისტორიისათვის, საისტორიო კრებული VII, “მეცნიერება“, თბილისი, 1979)
 სამხრეთ კავკასიის ციხეების ალყით გართულ ჯალალ ად-დინს „ურწმუნო გურჯებმა“ თბილისი ხელიდან გამოაცალეს. იგი ამ ამბების გაგებისთანავე გაეშურა საქართველოსკენ. ქართული სარდლობის გადაწყვეტილებით, მტრის ხელის შეშლის მიზნით, თბილისი გადაწვეს (ივ.ჯავახიშვილი „ქართველი ერის ისტორია, ტ III, პალიტრაL, თბილისი,2012), შემდეგ კი მომხდურთან დასახვედრად ჯარების შეკრება დაიწყეს.

XIII საუკუნის ქართველი ისტორიკოსი – ჟამთააღმწერელი,რომლის ნაწარმოები ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი წყაროა ამ ეპოქის საკითხების შესასწავლად, დაწვრილებით გვიამბობს იმ განხორციელებული სამხედრო ნაბიჯების შესახებ, რომელიც ქართულმა სამეფო კარმა გადადგა: დედოფალმა რუსუდანმა წვევის სიგელები დაგზავნა ავაგ ამირსპასალართან, შანშე მანდატურთუხუცესთან, ვარამ მსახურთუხუცესთან, ჰერ-კახელ ერისთავებთან, მესხ-თორელ-ჯავახელ დიდებულებთან, იმერეთში-ცოტნე დადიანთან, აფხაზეთში, ჯიქეთში და მთელ დასავლეთ საქართველოში.

მთავარსარდლობამ არ იმყოფინა მხოლოდ ქართული ძალები. ამ უკანასკნელმა გახსნა დარიალის კარი, უმთავრესი სტრატეგიული პუნქტი კავკასიონზე და გადმოიყვანა ძურძუკები, ოსები და ჩრდილოკავკასიული მეომარი სამხედრო ძალა. ამასთანავე,კავშირი გააბა კავკასიის პოლიტიკურ ერთეულებთან ხლათის სასულთნოსთან, აზერბაიჯანის ილდეგიზიან მმართველთან, მაგრამ იბრძოდნენ თუ არა მათი ძალები ბოლნისთან, ქართველების მხარდამხარ, ძნელი სათქმელია.
 ქართულ ლაშქარში აგრეთვე ვხედავთ ყივჩაღებს, რომლებმაც გადამწყვეტი როლი ითამაშეს ამ ბრძოლის მიმდინარეობაში.

ყივჩაღი მეომრები შეტევისას

ქართველ მესვეურთა სამზადისმა მასშტაბური სახე მიიღო. ქართველთა ჯარის რაოდენობასთან დაკავშირებით, ერთადერთი ცნობა ეკუთვნის ან-ნასავის და მას 40.000 კაცით განსაზღვრავს. (საქართველოს ისტორიის ნარკვევები,ტ: III ,საბჭოთა საქართველო, თბილისი 1979)
გაერთიანებულმა ლაშქარმა თავი ნაჭარმაგევში მოიყარა და ბოლნისისაკენ აიღო გეზი. ნიშანდობლივია, რომ რუსუდან დედოფალმა ლაშქარს ,,სეფე-დროშა” არ წაამძღვარებინა წინ. ამ ფაქტს ქართველი მემატიანე ივანე მხარგრძელ-ათაბაგის სიკვდილით ხსნის: ,,ხოლო თვით დროშა სეფე არა წარგზავნა საქმესათვის ივანე ათაბაგისა”, როგორც ჩანს ამარსპასალარი ივანე ამ დროს გარდაცვლილი უნდა ყოფილიყო: ,,შემდგომად ორისა წლისა (გარნისის ბრძოლიდან 1225 წლიდან, ანუ 1227 წელს) გარდაიცვალა ივანე ათაბაგი. აქედან გამომდინარე, ივანე მხარგრძელი 1227 წელს უნდა აღსრულებულიყო. ბოლნისის ბრძოლა კი 1228 წელს გაიმართა.
 კოალიციურმა ჯარმა გაიარა თბილისი და მალევე შეამჩნია ბოლნისთან დაბანაკებული ჯალალედინის ურდოები. ბოლნისი, რომლის მიდამოებში ბრძოლა გაიმართა, მდებარეობდა ქვემო ქართლში, ისტორიული სომხითის ტერიტორიაზე, მდინარე ფოლადაურის მარცხენა ნაპირას,  ვახუშტი ბაგრატიონის მტკიცებით:  „სარკინეთის ხევის და სავლითდის მდინარე ფოლადაური,  გამოსდის ლელვარს და მოერთვის მდინარეს მაშავერს. ამას ზედა არს მცირე ქალაქი ბოლნისის (ქართლის ცხოვრების ტოპოგრაფიული ლექსიკონი-  http://www.nplg.gov.ge/gwdict/index.php) ჟამთა აღმწერლის მიხედვით: “სულტანი დაბანაკებულ იყო სომხითს,  ჴევსა ბოლნისისასა“.  “სომხითი“ ფეოდალური საქართველოს ერთ-ერთი ადმინისტრაციული ერთეული გახლდათ და მოიცავდა ბოლნის-დმანისის ხეობებს და ლორეს ველს. (ივანე ჯავახიშვილი, საქართველოს საზღვრები ისტორიულად და თანამედროვე თვალსაზრისით განხილული- www.dzeglebi.ge/statiebi/istoria/saqartvelos_sazgvrebi)

ხვარაზმელი მხედარი (მარჯვნივ) მონღოლი მხედრის წინააღმდეგ

ამის მიმოხილვის შედეგად, შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ ბრძოლა დღევანდელი ქალაქ ბოლნისის სანახებში გაიმართა.

მხარეები საბრძოლველად განლაგდნენ.ბრძოლისთვის ორივე მხარე მზად იყო, როდესაც ხორეზმშაჰის ჯარს გარკვეული რაოდენობის მხედრები გამოეყვნენ და  იქითკენ მიაშურეს, სადაც ქართველთა მოკავშირე ყივჩაღები იყვნენ განლაგებულნი.ეს მცირე დელეგაცია ყივჩაღებთან პურითა და მარილით წარსდგა და შეახსენა მათ ის სიკეთე, რაც ერთ დროს ჯალალ ად-დინს ჰქონდა მათთვის გაწეული (საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ: III, საბჭოთა საქართველო, თბილისი 1979)

სწორედ ამ მომენტში ხდება გაუთვალისწინებელი შემთხვევა. ყივჩაღებმა უეცრად ზურგი უჩვენეს ქართველებს და ბრძოლის ველი დატოვეს. როგორც ჩანს,ჯალალის სიტყვამ გასჭრა. ეს ყოველივე, უეჭველია, ქართველ მეომრებზე დიდ ფსიქოლოგიურ ზეგავლენას მოახდენდა.

ქართველების რიცხვობრივი უმცირესობით და ფსიქოლოგიური ფაქტორის გათვალისწინებით გულმოცემული ხორეზმშაჰი მთელი თავისი ჯარით ეკვეთა მათ: ,,და იქმნა ომი სასტიკი” რიცხვით მცირე ქართულმა მხედრობამ უთანასწორო ბრძოლის დასაწყისში გარკვეულ წარმატებებს მიაღწია, მაგრამ მტრის სიმრავლემ თავისი გაიტანა და ქართველები დამარცხდნენ: ,,იძლივნენ სპანი მეფისანი”. მარცხის მთავარი მიზეზი ამ ბრძოლაში ყივჩაღთა ღალატით დიდწილად უნდა ყოფილიყო განპირობებული.


ახლა მიმოვიხილავთ ყივჩაღთა ღალატის საფუძვლებს.

საქართველოს სამეფოს წინააღმდეგ აქტიური მოქმედება ყივჩაღთა მხრიდან მონღოლთა გამოჩენის შემდეგ დაიწყო.1225 წელს ყივჩაღებმა გაარღვიეს დარუბანდის კარი და შირვანში შეიჭრნენ. მომთაბარე ყივჩაღთა მასამ, საქართველოს მეფე რუსუდანს საცხოვრებელი ადგილის გამოყოფა სთხოვა.უარის მიღების შემდეგ კი მათ დაარბიეს შირვანის ერთ-ერთი ქალაქი ყაბალა. რაღა თქმა უნდა, ქართველთა მხრიდან ცივი უარი და საცხოვრებელი ადგილის არმიცემა, მათ ანტიპატიას გამოიწვევდა. მით უმეტეს, რომ ქართველებმა ბრძოლაც კი გაუმართეს მათ, პირველ ბრძოლაში ქართველები დამარცხდენენ და ყივჩაღებმა დიდი ნადავლი იგდეს ხელთ, მაგრამ შემდეგ ქართველებმა რევანში აიღეს და გამარჯვება მოიპოვეს (საქართველოს ისტორიის ნარკვევები,ტ:III ,საბჭოთა საქართველო,თბილისი 1979). ასევე გასათვალისწინებელია ის ფაქტორიც, რომ ხვარაზმის ჯარის დიდი ნაწილი დაქირავებული ყივჩაღებისაგან შედგებოდა (ნარკვევები მახლობელი აღმოსავლეთის ისტორიიდან, ,,საბჭოთა საქართველო” ,თბილისი,1979,გვ:544-545).

ბოლნისის ბრძოლა საქართველოს ისტორიის ერთ-ერთი მტკივნეული ფურცელია, მიუხედავად ქართული მთავარსარდლობის მონდომებისა, ნათელი გახდა, რომ ჯალალ ად-დინი რეგიონში, ჯერჯერობით, ყველაზე ძლიერი ძალა იყო.ქართველთა მარცხმა, რა თქმა უნდა,კიდევ უფრო შეუშალა ხელი ერთიანი ეროვნული თუ სამოკავშირეო ძალთა არსებობას, რომელსაც მტრების წინააღმდეგ ორგანიზებულად უნდა ებრძოლა. ხორეზმის სულთანმა კი, კავკასიური გამოცდა საქართველოსთან და მის მოკავშირე ძალებთან, წარმატებით ჩააბარა, მან შეძლო ამ ბრძოლაში ყივჩაღთა დაყოლიება, რომ ბრძოლის ველი დაეტოვებინათ, რაც ქართველთათვის ფატალური შედეგის მომტანი აღმოჩნდა.

საბოლოოდ, კავკასიის პოლიტიკურ ერთეულთა საკმაოდ სერიოზული სამხედრო გამოსვლა, რომელიც მიმართული იყო ხორეზმის შაჰის ექსპანსიური პოლიტიკის განეიტრალებისაკენ, უშედეგოდ დასრულდა.

ბიბლიოგრაფია:

  1. 1. ქართლის ცხოვრება, ტ:II, ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა,თბილისი 2012
  2. ივანე ჯავახიშვილი, ქართველი ერის ისტორია ,ტ:III, თბილისი 2012
  3. ნოდარ ასათიანი, საქართველოს ისტორია , თბილისი 2004
  4. 4. ნარკვევები მახლობელი აღმოსავლეთის ისტორიიდან, თბილისი : მეცნიერება , 1966.
  5. ლევან სანიკიძე, წიგნი მოწამეთა , ფრესკა 1991
  6. საქართველოს ისტორიის ნარკვევები,ტ:III ,საბჭოთა საქართველო,თბილისი 1979
  7. საისტორიო კრებული VII ,მეცნიერება,თბილისი-1977.
  8. ივანე ჯავახიშვილი, საქართველოს საზღვრები ისტორიულად და თანამედროვე თვალსაზრისითგანხილული. (http://www.dzeglebi.ge/statiebi/istoria/saqartvelos_sazgvrebi)
  9. ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი (www.nplg.gov.ge)

 

მასალა მომზადა: გიგა ჩალიგავამ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ბიზნესიისტორიამსოფლიოპოლიტიკა

ბიზნესელიტისა და სახელმწიფოს ცნობილი დაპირისპირებები

 

ამერიკელები, ერთი მხრივ, არ იყვნენ დიდი კორპორაციბის წინააღმდეგნი, მაგრამ, მეორე მხრივ, ისინი პოლიტიკურ დონეზე ყოველთვის უნდობლობით იყვნენ განწყობილნი ეკონომიკური ძალაუფლების ერთ ხელში კონცენტრირების მიმართ.

კერძოდ, ,,Standard Oil-ისა” და სხვა მსხვილი კორპორაციების მხრიდან მცირე ზომის კომპანიების შთანთქმების და ბაზრის მონოპოლიზირების მცდელობების შედეგად გაჩნდა შერმან–კლეიტონის ანტიმონოპოლიური კანონი. გაერთიანებების ტალღა სახელმწიფომ შეაჩერა. ფრანკლინ რუზველტის „ახალი კურსის“ დაწყებას წარმოების სტრუქტურაში ის ცვლილებები მოჰყვა, რომლებიც დიდი ხნის განმავლობაში, რეიგანის ოთხმოციანებამდე იყო გაბატონებული, როდესაც მასიური შთანთქმების ახალი ტალღა წამოვიდა. აღსანიშნავია, რომ ისეთ ქვეყნებში, როგორიცაა – საფრანგეთი, იტალია და ტაივანი, სადაც სუსტი იყო საშუალო ზომის ორგანიზაციები, სახელმწიფოს ჩარევა მსხვილი კორპორაციების ხელშეწყობისკენ იყო მიმართული, აშშ–ში კი, პირიქით – ჩარევის ძირითადი მიზანი ასეთი გაერთიანებების შეკავება იყო. ამერიკული კომპანიების სტიქიური ტენდენცია იყო არა დაშლა და დანაწევრება, არამედ ზომების გაზრდა იმ დონემდე, რომლის დროსაც ბაზრის მონოპოლიზაცია ან მასშტაბის ეფექტი სერიოზულ პრობლემას არ წარმოადგენდა.

 

წყარო: Harvard business review

მასალა მოამზადა:  ლაშა ჯინჭარაძემ

ახალგაზრად ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ისტორიასაქართველო

ნაწყვეტი მარო მაყაშვილის დღიურიდან

გთავაზობთ ნაწყვეტს მარო მაყაშვილის დღიურიდან, რომელიც საქართველოს  1921 წლის თებერვლის ისტორიის გმირია.

,,ამ რუსობამ გლეხებიც კი ძლიერ გააფუჭა და სინდისი დაუკარგა, ნამუსიც. ეხლა თავისუფლება გამოვაცხადეთ, კვლავ დამოუკიდებლები ვართ. ამისდა მიუხედავათ გლეხი სულით და ხორცით დაეცა, დაივიწყა რწმენაც და პატიოსნებაც. იმის მაგივრათ, რომ ყველანი ერთად იცავდნენ ამ მონობისგან განთავისფლებას, აქ გლეხი გამხეცდა და თავის მოძმე ქართველს ჰკლავს. საზღვარი არ არის. ადამიანი დაიღუპა, გაფუჭდა. აი, რუსობამ რა შედეგი მოუტანა ჩვენს ერს…
რა იქნა ძველი ჩვენი განათლება, სწავლა და კულტურა? მანდილი გადააფარა ალბათ ყველაფერს ოხრათდარჩენილმა რუსმა. ოჰ, როგორ მძულან, მეტადრე ეხლა ამ ომის დროს და მერე… ვკითხულობ ყაზბეგის წიგნს, სადაც რუსეთის მთავრობის მოქმედებაა! ეგ ერთი ერია მგონი, ესეთი უღმერთო, უბედური, გაუნათლებელი და ღმერთისაგან დაწყევლილი. ღმერთო, მოგვიმართე ხელი!
1918 წლის 20 მაისს. 10 საათი საღამოსი. თბილისი”

წითელი არმიის შემოჭრის დღეებში, 19 წლის სტუდენტი  მოხალისედ წავიდა ფრონტზე,  ,,წითელ ჯვარში”  ჩაეწერა მოწყალების დად და შეუერთდა  კოჯრისკენ  მიმავალ სანიტარულ რაზმს. 19 თებერვალს, ყუმბარის ნამსხვრევით სასიკვდილოდ დაიჭრა კეფაში. დაკრძალულია ქართველ იუნკრებთან ერთად ყოფილი სამხედრო ტაძრის ეზოში (ამჟამად  საქართველოს ყოფილი პარლამენტის შენობის ტერიტორია  რუსთაველის გამზირზე).

შემორჩენილია მაყაშვილის დღიურები და წერილები.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ისტორიასაქართველო

ნაწყვეტი მარო მაყაშვილის დღიურიდან

გთავაზობთ ნაწყვეტს მარო მაყაშვილის დღიურიდან, რომელიც საქართველოს  1921 წლის თებერვლის ისტორიის გმირია.

,,ამ რუსობამ გლეხებიც კი ძლიერ გააფუჭა და სინდისი დაუკარგა, ნამუსიც. ეხლა თავისუფლება გამოვაცხადეთ, კვლავ დამოუკიდებლები ვართ. ამისდა მიუხედავათ გლეხი სულით და ხორცით დაეცა, დაივიწყა რწმენაც და პატიოსნებაც. იმის მაგივრათ, რომ ყველანი ერთად იცავდნენ ამ მონობისგან განთავისფლებას, აქ გლეხი გამხეცდა და თავის მოძმე ქართველს ჰკლავს. საზღვარი არ არის. ადამიანი დაიღუპა, გაფუჭდა. აი, რუსობამ რა შედეგი მოუტანა ჩვენს ერს…
რა იქნა ძველი ჩვენი განათლება, სწავლა და კულტურა? მანდილი გადააფარა ალბათ ყველაფერს ოხრათდარჩენილმა რუსმა. ოჰ, როგორ მძულან, მეტადრე ეხლა ამ ომის დროს და მერე… ვკითხულობ ყაზბეგის წიგნს, სადაც რუსეთის მთავრობის მოქმედებაა! ეგ ერთი ერია მგონი, ესეთი უღმერთო, უბედური, გაუნათლებელი და ღმერთისაგან დაწყევლილი. ღმერთო, მოგვიმართე ხელი!
1918 წლის 20 მაისს. 10 საათი საღამოსი. თბილისი”

წითელი არმიის შემოჭრის დღეებში, 19 წლის სტუდენტი  მოხალისედ წავიდა ფრონტზე,  ,,წითელ ჯვარში”  ჩაეწერა მოწყალების დად და შეუერთდა  კოჯრისკენ  მიმავალ სანიტარულ რაზმს. 19 თებერვალს, ყუმბარის ნამსხვრევით სასიკვდილოდ დაიჭრა კეფაში. დაკრძალულია ქართველ იუნკრებთან ერთად ყოფილი სამხედრო ტაძრის ეზოში (ამჟამად  საქართველოს ყოფილი პარლამენტის შენობის ტერიტორია  რუსთაველის გამზირზე).

შემორჩენილია მაყაშვილის დღიურები და წერილები.

 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ისტორიაკომუნიკაცია

მსოფლიოში პირველი მობილური ტელეფონი 1 კგ-ზე მეტს იწონიდა

 1973 წლის 3 აპრილს ,,MOTOROLA”-ს მობილური კავშირის განყოფილების დირექტორმა – მარტინ კუპერმა – მანჰეტენზე სეირნობისას ფიჭური ტელეფონით დარეკვა გადაწყვიტა. 
,,მოტოროლამ” 15 მილიონი დოლარი გადამყვანი ტელეფონის შემუშავებას დაახარჯა, პროტოტიპი მალევე შეიქმნა და ის 1 კილოგრამს იწონიდა, ზომით კი საკმაოდ დიდი იყო. აშკარა იყო, რომ მისი გაუმჯობესება აუცილებლობას წარმოადგენდა, ეს კი მარტივი ამბავი არ იყო, ,,მოტოროლას” უნდა დაემტკიცებინა, თუ რატომ იყო ეს ყველაფერი საჭირო.

კომპანიამ ეს შეძლო და უკვე 1983 წლის 6 მარტს მობილური  ტელეფონების სერიული რაოდენობა გამოვიდა. წონაც შედარებით ნორმალური – 0,5 კგ იყო, ფასი კი – 3 500 დოლარი.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ეს საინტერესოაისტორიატექნოლოგიები

პირველი კომპიუტერი, რომელიც მთელ ოთახს იკავებდა

პირველი კომპიუტერის შექმის იდეა 1940 წელს გაჩნდა, თუმცა 1945 წელს შეესხა ხორცი, როდესაც ფიზიკოსებმა – ჯონ ეკერტმა და ჯონ მოუჩიმ ENIAC-ი  შექმნეს.

ეს იყო უზარმაზარი ,,ყუთი”, რომელიც მთელ ოთახს იკავებდა და მხოლოდ არითმეტიკული გამოთვლების შესრულება შეეძლო. შეიძლება ითქვას, რომ ეს უზარმაზარი ნივთი სრულიად უსარგებლოც იყო, ელექტროენერგიის დიდ რაოდენობას კი მოითხოვდა, იმდენს, რაც ერთ დიდ ქარხანასაც კი ეყოფოდა.

 

შეიძლება ითქვას, რომ ეს იყო კალკულატორი პრევერსია.

ბუნებრივია, დროთა განმავლობაში, კომპიუტერმა განვითარებას მიაღწია, თან ისეთს, რომ ალბათ მისი გამომგონებლები ასეთ შედეგს ვერ წარმოიდგენდნენ.

.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ეს საინტერესოაისტორია

როგორი ეტიკეტი იყო შუა საუკუნეებში?

შუა საუკუნეების ევრპაში ქცევის გარკვეული წესები ჩამოყალიბდა, რომელთა ნაწილი დღემდე არსებობს.

ფრანგული სიტყვა ,,ეტიკეტი” საზოგადოებაში მიღებულ თავაზიანი ქცევის წესებს ნიშნავს. მე-13 საუკუნიდან სამეფო კარზე ეტიკეტის ნორმების შესაბამისად ცხოვრობდნენ, მათი შესწავლა ყველა ახალი თაობისთვის თავისებურ სკოლას წარმოადგენდა.

,,თამაშის” ნორმების ცოდნა საშალებას აძლევდა ადამიანს, რომ იმ დროინდელი დაქუცმაცებული საზოგადოების ნაწილად ეგრძნო თავი.

ეტიკეტში ცხოვრებს ყველა მხარე წვრილმანებამდე იყო გაწერილი.

ეტიკეტი თავიდან სამეფო კარის დიდებულების ვიწრო წრისთვის შეიქმნა, მაგრამ მან გავლენა მოახდინა მოქალაქეთა იმ ჯგუფზე, რომელსაც ელიტასთან შეხება ჰქონდა.

ქცევის ახალი წესები ადამიანისგან მოითხოვდა არა მხოლოდ მამაცობას, ძალასა და მოხერხებულობას, არამედ მოთმინებას, სულიერ სიფაქიზეს, თავაზიანობასა და სისუფთავეს.

მაგიდასთან მიუღებლად მიიჩნეოდა საუბარი პოლიტიკაზე, რელიგიასა და ისეთ თემებზე, რომლებსაც შეიძლება კამათი გამოეწვია. არ მიესალმებოდნენ გრძელი მონოლოგის მანერას: თითოეულს უნდა ჰქონოდა დრო და  საშუალება, რომ სიტყვა ეთქვა. ახალგაზრდა უფრო ჩუმად უნდა ყოფილიყო და უფროსისთვის ეგდო ყური. ასევე, როდესაც მას მიმართავდნენ, უხამს საქციელად მიიჩნეოდა, თუ ის ღეჭავდა.

 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ისტორია

კავშირები ინდოეთსა და საქართველოს შორის

,,აბრეშუმის დიდი გზით” ინდოეთიდან ქარავნებს საქართველოში შემოჰქონდათ ძვირფასი და ნახევრადძვირფასი ქვები, სანელებლები, ბამბა, ქსოვილები და სხვა. დღეს საქართველოში შინაურულად გრძნობენ თავს ქათმები, კარგად ხაროს ინდოეთიდან ჩამოტანილი სუნელები,

უამრავ ქართულ ეროვნულ კერძს ინდური სანელებლებით კმაზავენ.

ძველ ინდოელთა უდიდესი გამოგონება, ჭადაკი, იმდენად პოპულარული გახდა, რომ ,,ვეფხისტყაოსანთან” ერთად ქალს მზითევში ატანდნენ.

ეკატერინე ჭავჭავაძის ვაჟი, ანდრია დადიანი, პირველი ქართველი მოჭადრაკე იყო, რომელამც მე-19 საუკუნეში საერთაშორისო აღიარება მოიპოვა. პოპულარული იყო ჭადრაკი მე-20 საუკუნის საქართელოშიც. ქართველ მოჭადრაკე ქალთა შორის არიან მსოფლიოს და ოლიმპიური ჩემპიონები: ნონა გაფრინდაშვილი, მაია ჩიბურდანიძე, ნანა ალექსანდრია, ნანა იოსელიანი, ნინო გურიელი.

 

 

 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
1 27 28 29 30 31 33
Page 29 of 33