close

კვლევები

ბიოლოგიაკვლევები

რა არის ტვინის ჯილდოს ცენტრი, რომლის გამოკვლევისთვის მეცნიერებმა პრესტიჟული ჯილდო მიიღეს?

სამმა ბრიტანელმა მეცნიერმა ტვინის ჯილდოს ცენტრის შესწავლისთვის 1 მილიონი ევროს ოდენობის პრესტიჟული პრიზი მიიღო.

მათი მუშაობა იმის გაგებაში გვეხმარება, თუ როგორ დავდივართ, ვჭამთ, ან თუნდაც, მივფრინავთ მთვარეზე.

„ჯილდო“ აუცილებელია იმისთვის, რომ შევინარჩუნოთ სიცოცხლე, თუმცა ის შესაძლოა უკონტროლო გახდეს და ხელი შეუწყოს ადამიანის აზარტულ თამაშებსა და ნარკოტიკებზე დამოკიდებულებას.

ვულფრამ შულცმა, პიტერ დაიანმა და რეი დოლანმა ნეირომეცნიერების უდიდესი პრიზი – The Brain Prize – მოიპოვეს.

ჯილდო

ადამიანი მუდმივად არჩევანის წინაშე დგას და ცხოვრებას გადაწყვეტილებების მიღებაში ატარებს: სად უნდა ისადილოს – რესტორანსა თუ სახლში, სად უნდა გაატაროს შვებულება, მოძებნოს თუ არა ახალი სამსახური  და ა.შ.

„ჯილდო არის სწორედ ის, თუ როგორ ვახდენთ ამ არჩევანის ოპტიმიზაციას,“ – განაცხადა ერთ-ერთმა გამარჯვებულმა პროფესორმა – პიტერ დაიანმა.

აღნიშნული სამეულის დაახლოებით 30-წლიანმა მუშაობამ ტვინის ქიმიური დოპამინის როლი ახსნა.

ეს იწვევს ტვინის უჯრედების კომპლექტის რეაგირებას ჯილდოს მიმართ და საბოლოოდ, ტვინი ჯილდოს მოლოდინზეც კი რეაგირებს. „ რაც გვაიძულებს, მეტი ჯილდო მოვიპოვოთ, ხოლო მათ, ვისაც ბევრი ჯილდო აქვთ, მეტხანს სიცოცხლის  შანსი აქვთ, ეს არის ბიოლოგიური პროცესი, რომელიც გვაიძულებს, ვიყიდოთ უფრო დიდი მანქანა ან სახლი, ან დავწინაურდეთ სამსახურში,“  – აცხადებს კემბრიჯის უნივერსიტეტის პროფესორი – ვოლფრამ შულცი.

„ცხოველების ყველა ტიპს შეუძლია მოვლენების პროგნოზირება: საქმე კარგად წავა, თუ ცუდად. თუკი აღმოჩნდება, რომ მოვლენები მოსალოდნელზე უკეთ განვითარდა, ჯილდოს სისტემა გვკარნახობს, რომ მომავალშიც ანალოგიურად მოვიქცეთ.

მაგალითად, თუ რესტორანი იმაზე უკეთესი აღმოჩნდება, როგორიც გვეგონა, ტვინში დოფამინის პასუხი უფრო ძლიერია და სავარაუდოდ, ჩვენ იქ კიდევ წავალთ.

პროფესორი – დეი დოლანი განმარტავს, რომ დოფამინის სისტემამ შესაძლოა უარყოფითი ზეგავლენაც მოახდინოს. ეს ყველაზე აშკარად იმ ადამიანებშია გამოხატული, რომლებიც პანკრეატინით არიან დაავადებულები და დოფამინის დონის გასაზრდელად სპეციალურ მედიკამენტებს ღებულობენ.

„ამას ხშირად ნეგატიური გავლენა აქვს და აზარტული თამაშებისადმი მიდრეკილებას იწვევს.“

Brain Prize-ის შესარჩევი კომიტეტის წარმომადგენელი – პროფესორი სერ კოლინ ბლეიქმოლი, აცხადებს, რომ ამ აღმოჩენების შედეგები ფართო სპექტრისაა და მოიცავს ეკონომიკის, სოციალური მეცნიერებების, ნარკომანიისა და ფსიქიატრიის სფეროებს.

 

წყარო: BBC

მასალა მოამზადა: თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
კვლევები

მეცნიერები: ,,ცხენით ჯირითი ბავშვს გონებრივად ავითარებს”

მშობლები ყველაფერს აკეთებენ იმისთვის, რომ თავიანთი შვილები საუკეთესო უნივერსიტეტებში მოხვდნენ.

ახალი კვლევა ამტკიცებს, რომ ბავშვის გონებრივი განვითარებისთვის რეპეტიტორის დაქირავება სულაც არაა საჭირო.

მეცნიერების განცხადებით, ინტელექტისა და საკუთარი თავის უკეთ წარმოჩენის უნარის გასავითარებლად მშობლებმა შვილები ცხენოსნობაში უნდა ჩააბან.

უნაგირზე ჯდომისას ცხენისგან გამოწვეული ვიბრაცია ტვინის იმ ნაწილს ააქტიურებს, რომელიც სწავლასა და მეხსიერებაზეა პასუხისმგებელი.

იაპონელი მეცნიერების მიერ ჩატარებული კვლევა ამტკიცებს, რომ აღნიშნული ეფექტი აუმჯობესებს ბავშვთა შემეცნებით უნარს.

კვლევის ფარგლებში მკვლევარებმა რამდენიმე ბავშვი გამოიკვლიეს. ისინი მათემატიკურ ტესტებსა და სხვადასხვა კითხვარს ცხენით ჯირითამდე და ჯირითის შემდეგ აკეთებდნენ.

კვლევამ აჩვენა, რომ ცხენოსნობა ბავშვების შემეცნებით შესაძლებლობებს აუმჯობესებს.

„ცხენით სიარულის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მახასიათებელი ისაა, რომ ის სამ-განზომილებიან აქსელერაციას ავითარებს,“ – აცხადებს კვლევის ავტორი პროფესორი მიცუაკი ოტა.

,,ცხენის მენჯის მოძრაობა სხეულის სენსორულ და მოტორულ გზებს ავითარებს, რაც, ჩემი აზრით, სწორედ ამ აქსელარაციის შედეგია,“ – დასძენს ოტა.

 

წყარო; Dailymail.com

მასალა მოამზადა: თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

 

სრულად ნახვა
კვლევებიმედიცინა

მეცნიერები: ,,თავის ტვინის დონორების რაოდენობა უნდა გაიზრდოს”

მეცნიერები აცხადებენ, რომ სიკვდილის შემდეგ თავიანთი ტვინების დონაცია რაც შეიძლებმა მეტმა ადამიანმა უნდა განახორციელოს და ამ გზით სამეცნიერო კვლევების ჩატარებას შეუწყოს ხელი.

მკვლევარებს ფსიქიკური და ნევროლოგიური დარღვევების მქონე ადამიანების მკურნალობის ახალი მეთოდების განვითარება სურთ. თუმცა აცხადებენ, რომ კვლევების ჩატარებისთვის დეპრესიითა და პოსტტრავმული სტრესული აშლილობით დაავადებული ადამიანების ტვინების საკმარისი რაოდენობა არ აქვთ.

ადამიანის ტვინი არაჩვეულებრივია თავისი კომპლექსურობით.  ეს ორგანო ჩვენი ქცევისა და არსების ფიზიკური განსახიერებაა. ბოლო წლების განმავლობაში, მკვლევარები ტვინის ფორმასა და ფსიქიკურ და ნევროლოგიურ დარღვევებს შორის კავშირზე ალაპარაკდნენ.

ჰარვარდის მაკლინის ჰოსპიტალის ტვინის ქსოვილის რესურსცენტრში 3000-ზე მეტი ტვინი ინახება. ის მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი ტვინის ბანკია. ნიმუშების უმეტესობა ფსიქიკური ან ნევროლოგიური დარღვევების მქონე ადამიანებია.

ნიმუშები მეცნიერებს პარკინსონის, ალცჰაიმერისა და მთელი რიგი ფსიქიატრიული დარღვევების სამკურნალო ახალი გზების მოძიებისთვის სჭირდებათ.

თუმცა მაკლინის ჰოსპიტალში, ისევე როგორც მსოფლიოს სხვა დანარჩენ ტვინის ბანკებში, კვლევის ჩატარებისთვის საკმარისი ნიმუშები არ არის.

ჰოსპიტალის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი  დოქტორი – ქერი რესლერი, აცხადებს, რომ ფსიქიკური და ნევროლოგიური დაავადებების მკურნალობის ახალი მეთოდები სამეცნიერი საზოგადოებისათვის ხელმისაწვდომია, თუმცა მათი განვითარება ტვინის ნიმუშების სიმწირის გამო ფერხდება.

მეცნიერები აცხადებენ, რომ მათ განსაკუთრებით ისეთი ადამიანის ტვინების ნიმუშების დეფიციტი აქვთ, რომელთა დარღვევებს შეცდომით ახასიათებენ, როგორც ფსიქოლოგიურს და არა ნევროლოგიურს, როგორიც ის სინამდვილეშია.  ესენია: დეპრესია და პოსტტრავმული სტრესული აშლილობა.

„თუკი ადამიანი ფიქრობს, რომ იმ ადამიანების თავის ტვინებში, რომლებიც  დეპრესიას ან პოსტტრავმულ სტრესულ აშლილობას განიცდიან, ცვლილებები არ ხდება, იგი მიიჩნევს, რომ თავის ტვინის დონაცია მეცნიერებს ვერაფერში დაეხმარება, ვინაიდან მასში არაფერია საპოვნელი,“ –  აცხადებს ჰარვარდის ტვინის ქსოვილის რესურს ცენტრის სამეცნიერო დირექტორი – საბინა ბერეტა.  ,,ეს კონცეფცია ბიოლოგიური თვალსაზრისით რადიკალურად არასწორია,“ – დასძენს ის.

 

წყარო: BBC

მასალა მოამზადა: თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

 

 

 

სრულად ნახვა
კვლევებიმედიცინაქიმია

შაქარი ისეთივე ზიანს აყენებს ტვინს, როგორსაც ძალადობა

ის, რომ ნებისმიერი დიეტის დროს შაქრის რაოდენობდა უნდა შევამციროთ, უკვე კარგა ხანია ყველამ კარგად ვიცით. ისიც აღარაა სადავო, რომ კოლა და ლიმონათი ჩვენი წელის ხაზისა და სტომატოლოგიური ჯანმრთელობისთვის სახარბიელო არაა.

შაქრის მავნებლობის კვლევას მეცნიერები კვლავ განაგრძობენ. მკვლევართა ერთმა ჯგუფმა ახალი გამოკვლევა ჩაატარა, რომელიც ამტკიცებს, რომ შაქრიანი სასმელი ადამიანის ტვინს ისეთივე ზიანს აყენებს, როგორსაც უკიდურესი სტრესი ან ძალადობა.

ცხოვრების ადრეულ ეტაპზე გადატანილი მთელი რიგი საზიანო შემთხვევები, როგორიცაა :  უბედური შემთხვევები, ბუნებრივი კატასტროფები, ფიზიკური, სექსუალური და ემოციური ძალადობა; ოჯახური ძალადობა და დანაშაულის მსხვერპლად ყოფნა – იწვევს სტრესის ძირითადი ჰორმონის, კორტიზოლის მომატებას.

არსებობს მტკიცებულება, რომ ბავშვობაში ცუდი მოპყრობა ტვინის მოცულობის შემცირებასთანაა დაკავშირებული და ეს ცვლილებები შეიაძლოა უკავშირდებოდეს მღელვარებასა და შიშს.

მეცნიერებმა ვირთხებზე დაკვირვება ჩაატარეს და აღმოჩნდა, რომ შაქრიანი სასმელის მიღება ადრეულ ასაკში გადატანილი სტრესის შედეგად ტვინზე დატოვებულ კვალს კიდევ უფრო აღრმავებს.

 ექსპერიმენტში მონაწილე ვირთხების ნახევარი შეზღუდულ ბუდეში მოათავსეს დაბადებიდან 2-9 დღის განმავლობაში. შემდეგ ისინი ნორმალურ საწოლს დაუბრუნეს ძუძუდან მოცილების პერიოდამდე.

ამის შემდეგ ვირთხების ნახევარს შეუზღუდავად აწვდიდნენ უცხიმო საჭმელს და სასმელ წყალს, ხოლო დანარჩენებს საჭმელი, წყალი და 25 პროცენტიანი შაქრიანი წყალი, რომელიც შეეძლო დასალევად აერჩიათ.

ორივე ჯგუფის ვირთხები მოიხმარდნენ შაქარს და ექსპერიმენტის დროს მეტი კალორია მიიღეს. როდესაც ვირთხები 15 კვირის გახდნენ, მკვლევარებმა მათი ტვინები შეამოწმეს.

როგორც ვიცით,  ცხოვრების ადრეულ ასაკზე გადატანილი სტრესი გავლენას ახდენს ფსიქიკურ ჯანმრთელობასა და ფუნქციაზე, ამიტომ მეცნიერებმა შეისწავლეს ტვინის ნაწილი, რომელსაც ჰიპოკამპუსს უწოდებენ და რომელიც მეხსიერებისა და სტრესისთვისაა მნიშვნელოვანი.

ექსპერიმენტის დროს ვირთხების ოთხი ჯგუფი შეისწავლეს- კონტროლირებული (არა სტრეს გადატანილი), კონტროლირებადი ვირთხები, რომლებმაც სასმელი შაქრიანი წყალი დალიეს, ვირთხები, რომლებიც სტრესისგან დაუცველები იყვნენ, და ვირთხები, რომლებიც სტრესისგან დაუცველები იყვნენ და შაქრიანი წყალი დალიეს.

კვლევამ აჩვენა, რომ შაქრის ქრონიკული მოხმარება იმ ვირთხებში, რომლებსაც სტრესი გადატანილი არ ჰქონდათ, წარმოშობდა ისეთივე ცვლილებებს ჰიპოკამპუსში, რაც წარმოიქმნებოდა იმ ვირთხების ჰიპოკამპუსში, რომლებსაც სტრესი გადატანილი ჰქონდათ, მაგრამ შაქრიან წყალს არ სვამდნენ.

შაქარი და სტრესი ერთნაირად ამცირებენ კიდევ ერთ რეცეპტორს, რომელიც ნერვების ზრდისთვისაა საჭირო, Neurod1.

ტვინში შაქრიანი სასმელით გამოწვეული ცვლილებები შემაშფოთებელია, როგორც ჩანს, ის ტვინის განვითარებზე უარყოფითად მოქმედებს. ტკბილ და გაზიან გამაგრილებელ სასმელს კი განსაკუთრებთ დიდი ოდენობით მოიხმარენ ცხრიდან თექვსმეტ წლამდე ასაკის ბავშვები.

მეცნიერები მოუწოდებენ ყველას, რაც შეიძლება შეზღუდონ ყოველდღიურად მოხმარებული შაქრის დოზა.

 

წყარო: Dailymail
მასალა მოამზადა: თამარ ტაბატაძე
ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
1 70 71 72
Page 72 of 72