close

ისტორია

ისტორია

ჩერნობილის სამი მყვინთავი, რომლებმაც მილიონობით ადამიანის სიცოცხლე იხსნეს

37 წლის წინ მომხდარი ჩერნობილის ავარიას შესაძლოა უფრო მძიმე შედეგები მოჰყოლოდა, მეორე აფეთქებაც რომ მომხდარიყო. ამ შემთხვევაში რადიოაქტიური ღრუბელი ევროპას და რუსეთის დასავლეთ რეგიონებს დაფარავდა. სამმა მყვინთავმა ამ მეორე აფეთქებას ხელი შეუშალა და ამით მილიონობით ადამიანის სიცოცხლე იხსნა.

სიტუაცია ატომურ ელექტროსადგურზე 5 დღის შემდეგ გართულდა. ხანძარს ფაქტობრივად აკონტროლებდნენ, მაგრამ ამჯერად სხვა საფრთხემ იჩინა თავი:რეაქტორი დნობას განაგრძობდა და ბეტონის ფილას ანადგურებდა. ბეტონის ქვეშ კი აუზი იყო, წყლის უზარმაზარი მოცულობით. თუ რადიოაქტიური საწვავი წყალთან მიაღწევდა, ახალი, წარმოუდგენელი ძალის აფეთქება მოხდებოდა, წყალთან შეხებისას წარმოქნილი ორთქლი კი უზარმაზარ რადიოაქტიურ ღრუბელს წარმოქმნიდა, რომელიც, წინასწარი გათვლებით, ევროპასა და რუსეთის დასავლეთ რეგიონებს მოიცავდა.შექმნილი სიტუაცია დაუყოვნებლივ ითხოვდა ოპერაციის ჩატარებას სამი მყვინთავის მონაწილეობით. დიდი იყო იმის რისკი, რომ ეს მყვინთავები რადიაციის სასიკვდილო დოზას მიიღებდნენ, მაგრამ მოხალისეები მალე გამოჩნდნენ.

აუცილებელი იყო აუზი წყლისგან დაეცალათ. სამწუხაროდ, შექმნილი სიტუაციის გამო, ჩამკეტებთან წვდომა გარედან შეუძლებელი იყო. ონკანები წყალქვეშ უნდა გაეხსნათ. მყვინთავებს უშუალოდ რეაქტორის სიახლოვეს უნდა გაეცურათ, რათა ონკანებთან მიეღწიათ, გაეხსნათ და აუზი დაეცალათ. ინჟინერი ვალერი ბესპალოვი თავის კოლეგა ალექსეი ანანენკოსთან ერთად გამოცხადდა მოხალისედ, მესამე მოხალისე კი ატომურ სადგურში სმენის უფროსად მომუშავე ბორის ბარანოვი იყო. სამივეს კარგად ჰქონდა გააზრებული ის ფაქტი, რომ შესაძლოა სასიკვდილო დასხივება მიეღოთ.

გაგრძელება : 

წყარო : intermedia.ge

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

სრულად ნახვა
დედამიწაეს საინტერესოაისტორიამსოფლიო

ფაქტები ჩერნობილის შესახებ, რომელიც არ იცოდით

1986 წლის 26 აპრილს უკონტროლო რეაქციის შედეგად ჩერნობილის რეაქტორზე აფეთქება მოხდა, რის შედეგადაც რადიოაქტიური ნივთიერებები ატმოსფეროში გაიფანტა და მომწამვლელი ღრუბელი დასავლეთ რუსეთის, ბელორუსის, უკრაინისა და ევროპის თავზე გაიფანტა.

ჩერნობილის კატასტროფა 2011 წლის 11 მარტამდე, ფუკუშიმას ატომური რეაქტორის კატასტროფამდე, ერთადერთი მოვლენა იყო, რომელიც საერთაშორისო ატომურ შკალაზე მეშვიდე დონეს უტოლდებოდა.

ჩერნობილის კატასტროფამ საბჭოთა კავშირს 18 მილიარდი რუბლის ზარალი მიაყენა.

უშუალოდ კატასტროფის შედეგად დაიღუპა 31 ადამიანი, ხოლო რადიოაქტიური მოწამვლის შედეგად წარმოქმნილი დაავადებები დღემდე აწუხებთ ქალაქ პრიპიატისა და მის შემოგარენში მცხოვრებ ადამიანებს.

აი 13 ფაქტი ჩერნობილის კატასტროფის გარშემო, რომელიც შესაძლოა არ იცოდეთ.

1. აფეთქების შედეგად ასჯერ უფრო მეტი რადიაცია გაიფანტა, ვიდრე ჰიროშიმასა და ნაგასაკიში ჩამოგდებული ატომური ბომბების დეტონაციისას.

დოსიმეტრისტი ჩერნობილშიფოტო: KANIN.studio/Shutterstock

2. რადიაციულმა წვიმამ ირლანდიამდეც კი ჩააღწია.

ირლანდიაფოტო: Patryk Kosmider/Shutterstock

3. კატასტროფის შედეგების აღმოსაფხვრელად, ადგილზე 800 ათასი ადამიანი მუშაობდა. მათგან 25 ათასი დაიღუპა, ხოლო 70 ათასი ამჟამად შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირია.

ჩერნობილი, ხსოვნის კუთხეფოტო: Eight Photo/Shutterstock

4. საერთაშორისო ორგანიზაცია Greenpeace ვარაუდობს, მსოფლიოს მასშტაბით 93 ათასი ადამიანი დაიღუპა ჩერნობილის აფეთქების შედეგად გამოწვეული კიბოს გამო.

ქანდაკება ჩერნობილშიფოტო: Pe3k/Shutterstock

5. რეგიონებში, რომლებიც დღემდე რადიოაქტიურად დაბინძურებულად ითვლება, 5 მილიონზე მეტი ადამიანი ცხოვრობს.

დიტიატკის ბლოკ-პოსტი, ჩერნობილთან ახლოსფოტო: vodograj/Shutterstock

6. ჩერნობილის შემოგარენი ველური ბუნების ნაკრძალად იქცა, აქ ბინადრობენ მგლები, ირმები, დათვები, არწივები და სხვა ცხოველები.

ფოტო: atlon11111/Shutterstock

7. რადიოაქტიური გაჟონვის შედეგად, ადგილობრივი ტყე გაწითლდა და დღეს წითელი ტყეეწოდება.

ტყე ჩერნობილთან ახლოსფოტო: Sergey Kamshylin/Shutterstock

8. ამჟამად რეაქტორში 200 ტონა რადიოაქტიური მასალაა დარჩენილი.

ჩერნობილის რეაქტორიფოტო: Dmitry Birin/Shutterstock

9. ჩერნობილის ბოლო რეაქტორი 2000 წელს დაიხურა.

ჩერნობილის ატომური რეაქტორიფოტო: Max Tikhansky/Shutterstock

10. სადგურის უსაფრთხოდ გამოცხადება დაახლოებით 100 წლის შემდეგ იქნება შესაძლებელი.

საგზაო ნიშანი ჩერნობილთანფოტო: Kateryna Upit/shutterstock

11. საბჭოთა ხელისუფლებას მთელი ერთი დღე დასჭირდა იმისთვის, რომ კატასტროფის რეალური სიმძაფრე გაეაზრებინა. ქალაქ პრიპიატისა და ახლომდებარე დასახლებების ევაკუაცია აფეთქებიდან ერთი დღის შემდეგ დაიწყო.

ბავშვის სათამაშო, პრიპიატი, უკრაინაფოტო: EnolaBrain81/Shutterstock

12. ევაკუაციის შედეგად დაახლოებით 100 ათასი ადამიანი გაარიდეს ტერიტორიას. თუმცა, 1200-მდე ადამიანი, ძირითადად მოხუცები, თავიანთ სახლებს დაუბრუნდნენ. ისინი აცხადებდნენ, რომ მათ სახლი და კარ-მიდამო უყვარდათ და არაფრის დიდებით დატოვებდნენ იქაურობას. მომავალში გაირკვა, რომ ამ ადამიანებს საბჭოთა ხელისუფლება არ დაეხმარა ან არასაკმარისი ფინანსები გამოჰყო მათთვის. იმისათვის, რომ შიმშილით არ დახოცილიყვნენ, მათ თავიანთ მიწებზე დაბრუნება და მეურნეობის გაშენება გადაწყვიტეს. მიუხედავად რადიაციისა, მათი უმრავლესობა გადარჩა და დღემდე ცოცხალია.

შემოდგომა ჩერნობილშიფოტო: Oleksii Fedorenko/Shutterstock

13. 1986 წელს აშენებულ სარკოფაგს, რომელმაც რადიაციული დაბინძურება შეაჩერა, ნელ-ნელა გასდის ექსპლუატაციის ვადა. არსებობს საფრთხე, რომ ნარჩენები კვლავ გაჟონავს. ამჟამად მიმდინარეობს ახალი კონტეინერის მშენებლობა.

ჩერნობილის მშენებარე სარკოფაგიფოტო: Dmitry Birin/Shutterstock

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

 

სრულად ნახვა
დედამიწაეს საინტერესოაისტორიაკულტურამსოფლიოფოტო

როგორი იქნებოდა მსოფლიოს შვიდი საოცრება დღეს

გიზას დიდი პირამიდა ძველი მსოფლიოს შვიდი საოცრებიდან ერადერთია, რომელიც დღეს კვლავ ამაყად დგას, ამასთანავე, ის შვიდ საოცრებას შორის ყველაზე ძველია.

დანარჩენი ექვსი საოცრება დღეს ნანგრევებადაა ქცეული, თუმცა ქვემოთ მოცემულ სურათებში ნახავთ, როგორი სანახავი იქნებოდნენ ისინი, საუკუნეებისთვის ხეოფსის პირამიდის მსგავსად რომ გაეძლოთ.

კომპანია Budget Direct-მა შეკრიბა მეცნიერების გუნდი, რომლებმაც მსოფლიოს შვიდი საოცრების შესახებ ზუსტი მონაცემები მოიპოვეს, მათ შორის, მათი ზუსტი ადგილმდებარეობა, მშენებლობისას გამოყენებული მასალა, ზომები და ა.შ.

მოპოვებული ინფორმაციის საფუძველზე არქიტექტორებმა და დიზაინერებმა მათი ადგილმდებარეობების თანამედროვე ფოტოებში ეს ნაგებობები ოსტატურად ჩაამონტაჟეს.

მსოფლიოს შვიდ საოცრებაში შედის ხმელთაშუა ზღვის გარშემო არსებულ მიწებზე ადამიანის მიერ შექმნილი შვიდი შთამბეჭდავი ნაგებობა.

შვიდი საოცრების სიის ყველაზე ძველი ვერსია ძვ. წ. მეორე საუკუნეში ანტიპატე სიდონელმა შექმნა:

  • ხეოფსის პირამიდა
  • ბაბილონის დაკიდული ბაღები
  • არტემიდას ტაძარი ეფესოში
  • ზევსის ქანდაკება ოლიმპიაში
  • ჰალიკარნასის მავზოლეუმი
  • როდოსის კოლოსი
  • ალექსანდრიის შუქურა

როდოსის კოლოსი

როდოსის კოლოსი სპილენძის 32-მეტრიანი ქანდაკება იყო, რომელიც 15 მეტრის სიმაღლის ორ ფუნდამენტზე იდგა. ლეგენდის თანახმად, ქანდაკება ნავსადგურში ისე იყო მოთავსებული, რომ მის ფეხებს შორის გემებს გაძრომა შეეძლოთ, თუმცა ახლა ისტორიკოსების უმეტესობა თანხმდება, რომ ეს შუა საუკუნეებში გავრცელებული მითია. ქანდაკება ძვ. წ. 227 წელს კუნძულ როდოსზე მომდარმა მიწისძვრამ დაანგრია.

ბაბილონის დაკიდული ბაღები

ბაბილონის დაკიდული ბაღები შვიდ საოცრებას შორის ერთ-ერთი ყველაზე მისტიკურია, რადგან არავინ იცის, თუ ზუსტად სად მდებარეობდა ის. ბაბილონურ ტექსტებში ის მოხსენიებული არ არის და არც არქეოლოგიური მტკიცებულებები გვაქვს. ამის გამო ადამიანების ნაწილს მიაჩნია, რომ ბაბილონის დაკიდული ბაღები უძველესი მოგზაურების ფანტაზიის ნაყოფია. თუმცა, ზოგს მიაჩნია, რომ ის დღევანდელი ერაყის ტერიტორიაზე უნდა ყოფილიყო აგებული.

ფოტო: Budget Direct

ხეოფსის პირამიდა

უკვე 4 500 წელზე მეტია, რაც ხეოფსის პირამიდა მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე საუცხოო სანახაობაა. მისი მშენებლობა ძველი წელთაღირცხვით 2560 წელს დასრულდა, 3 800 წლის განმავლობაში კი ადამიანის მიერ შექმნილი ყველაზე მაღალი სტრუქტურა იყო.

ალექსანდრიის შუქურა

ალექსანდრიის შუქურა ძველი წელთაღრიცხვით მესამე საუკუნეში აშენდა, მისი ნანგრევები კი ეგვიპტეში 1904 წელს აღმოაჩინეს. მისი სიმაღლის შესახებ სხვადასხვა ვარაუდი არსებობს, ერთ-ერთის თანახმად, მისი სიმაღლე 135 მეტრს აღწევდა, რაც ნიშნავს იმას, რომ ის საუკუნეების განმავლობაში ადამიანის მიერ შექმნილი ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი სტრუქტურა იყო.

ფოტო: Budget Direct

ჰალიკარნასის მავზოლეუმი

ჰალიკარნასში არსებული მავზოლეუმი მეფე მავსოლეს საფლავი იყო, რომელიც სპარსეთის პირველი იმპერიის პროვინციის მმართველი იყო. სწორედ მისი სახელწოდებიდან მოდის სიტყვა მავზოლეუმი. სტილით ნაგებობა ბერძნული, აღმოსავლური და ეგვიპტური არქიტექტურის ნაზავი იყო, ის 12-15 საუკუნეებში მომხდარმა ძლიერმა მიწისძვრებმა გაანადგურა.

ფოტო: Budget Direct

ზევსის ქანდაკება ოლიმპიაში

არის თუ არა რაიმე უფრო დიდებული, ვიდრე ზევსის, ოქროთი და სპილოს ძვლით შემკული 13-მეტრიანი ქანდაკება? ეს კოლოსალური ძეგლი ძველმა ბერძენმა მოქანდაკემ და არქიტექტორმა ფიდიასმა ჩვენს წელთაღრიცხვამდე მე-5 საუკუნეში ააგო. სამწუხაროდ, ქანდაკება და ზევსის ტაძარი ჩვენი წელთაღირცხვით 426 წელს ხანძარმა თიქმის სრულად გაანადგურა.

არტემიდას ტაძარი ეფესოში

ეფესოში არტემიდეს ტაძარი შვიდი საუკუნის განმავლობაში სამჯერ განადგურდა და ორჯერ თავიდან აშენდა. ის პირველად ჰეროსტრატემ გადაწვა, რომელსაც სურდა, რომ მისი სახელი საყოველთაოდ ცნობილი გამხდარიყო. აღდგენის შემდეგ ტაძარი ქალაქზე შეტევისას გუთებმა დაანგრიეს, მაგრამ ტაძრის აღდგენა მაინც მოხერხდა. საბოლოოდ ის ქრისტიანებმა გაანადგურეს, რომლებმაც ტაძრიდან მხოლოდ საძირკველი და ერთი ცალი სვეტი დატოვეს, რომელიც დღესაც დგას.

წყარო: iflscience

სრულად ნახვა
არქეოლოგიაისტორია

სად მდებარეობს ჩაძირული ქრისტეს ქანდაკებები?

წყალში ჩაძირული გვიდო გალეტის მიერ შესრულებული იესო ქრისტეს ბრინჯაოს ქანდაკების ერთ-ერთი ორიგინალი, რომელიც 1954 წელს დაიდგა, მდებარეობს ხმელთაშუა ზღვაში, იტალიაში, გამოგლისა და პორტოფონის შორის არის ზღვაში ჩაძირული.

ქრისტეს ქანდაკების სიმაღლე არის 2.5 მეტრი. იგი მდებარეობს 17 მეტრის სიღრმეზე და ქანდაკება მოთავსებულია იმ ადგილას, სადაც 1947 წელს პირველი იტალიელი აკვალანგისტი, დარიო მონზაგა დაიღუპა და ქანდაკებაც მის ხსოვნას ეძღვნება.

კოროზიის გამო ქანდაკება 2003 წელს ამოიღეს წყლიდან, აღდგენის შემდეგ 2004 წელს შეცვლილი ფუძით დააბრუნეს წყალში. ქანდაკება გაიწმინდა ასევე 2018 წელსაც.

პირველი ქანდაკების დადგმიდან 7 წლის შემდეგ მეორე ბრინჯაოს ქანდაკება გრენადაში, სამხრეთ – აღმოსავლეთ კარიბის ზღვაში განათავსეს, 1961 წელს. რამდენიმე წლის შემდეგ კი ამერიკის შეერთებულ შტატებში, 1965 წელს ფლორიდის შტატის სანაპიროს მიმდებარე ტერიტორიაზე ჩაძირეს. ქანდაკება დაახლოებით იწონის 260 კილოგრამს, ხოლო ბეტონის კონსტრუქცია, რომელზეც ქანდაკებაა დამაგრებული დაახლოებით 9 ტონას.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ისტორიაკვლევებიმედიცინამსოფლიოტექნოლოგიები

დაავადება, რომელმაც 16 საუკუნეში მექსიკის მოსახლეობის 80 პროცენტი გაანადგურა

მეცნიერებმა შეძლეს დაედგინათ იმ სასიკვდილო ეპიდემიის მიზეზი, რომელმაც მე-16 საუკუნეში მექსიკის მოსახლეობის 80 პროცენტი  გაანადგურა.

კვლევა ორიოდე დღის წინ ოფიციალურად გამოქვეყნდა.

1545-1550 წლების ეპიდემიის მსხვერპლთა კბილებიდან მოპოვებული უძველესი დნმ-იდან ირკვევა, რომ 15 მილიონი ადამიანის სიკვდილის მიზეზი სალმონელელა ენტერიკაა, ბაქტერია, რომელიც ტიფოზურ ციებ-ცხელებასთანაა დაკავშირებული. 

,,ცხელება იყო გადამდები, უმეტესწილად ლეტალური, დაავადებულს ენა უშრებოდა და უშავდებოდა და წყურვილის არანორმალური შეგრძნება ჰქონდა. დაავადებული შარდის ფერი მწვანე იყო, ან შავი, პულსი – გახშირებული ან შესუსუსტებული – ხანდახან ნულოვანი”, ასე აღწერს ფრანცისკანელი მონაზონი დაავადებას 1576 წელს.

მისი ინფორმაციით, ინფიცირებულუბს აღენიშნებოდათ დელირიუმი, დიზენტერია, კრუნჩხვები და გაუსაძლისი სისხლდენა და ღებინება.

ეპიდემიას სხვადასხვა დროს სხვადასხვა დაავადებასთან აკავშირებდნენ. თუმცა ახლა, გერმანიაში მდებარე მაქს პლანკის ევოლუციური ანთროპოლოგიის ინსტიტუტის მეცნიერებმა მოიპოვეს პირველი რეალური მტკიცებულება დნმ-ის საშუალებით.

მექსიკის ქალაქ მიქსტეკიდან ასობით წლის წინ დამარხული ადამიანების 30 ჩონჩხი ამოთხარეს.

დნმ-ის სკრინინგის უახლესი ტექნოლოგიის – Meta Genome Analyser Alignment Tool-ის საშუალებით, მკვლევარებმა ენტერიკას შტამი, სახელად Paratyphi C, აღმოაჩინეს.

აღმოჩენა შთამბეჭდავია და მნიშვნელოვანია სამომავლო კვლევებისთვის. მეცნიერების განმარტებით, ,,აღნიშნული კვლევა მყარ საფუძველს იძლევა განვაცხადოთ, რომ MALT- ის ალგორითმის წყალობით, მომავალში წარსული დაავადებების მიზეზების დადგენა იქნება შესაძლებელი”.

წყარო: http://www.sciencealert.com/

მასალა მოამზადა:  თამარ ტაბატაძემ

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

 

სრულად ნახვა
დედამიწაისტორია

ცნობილია სად მდებარეობს დედამიწის უძველესი კრატერი

ავსტრალიელი მეცნიერების მტკიცებით, ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში მდებარე გიგანტური კრატერი იარაბუბა  მეტეორიტის დაცემისგან 2,2 მილიარდი წლის წინ გაჩნდა, რაც მას დედამიწის უძველეს კრატერად აქცევს. კერტინის უნივერსიტეტის მეცნიერების კვლევის შედეგები ვებგვერდ Phys.org-ზე გამოქვეყნდა.

კრატერის ზუსტი წლოვანება 2,229 მილიარდი წელია და ის ნებისმიერ სხვა კრატერზე სულ მცირე 200 მილიონი წლით ძველია. მეცნიერებმა კრატერის წლოვანება დედამიწისა და მეტეორიტის შეჯახების ადგილზე ნაპოვნი მინერალების: ცირკონისადა მონაციტის ანალიზის საშუალებით დაადგინეს.

სრულად ნახვა
არქეოლოგიაისტორია

ესპანეთში 1,4 მილიონი წლის ძვლები იპოვეს, რამაც, შესაძლოა, ევროპაში ადამიანთა ევოლუციის შესახებ არსებული ცოდნა თავდაყირა დააყენოს

ჩრდილოეთ ევროპაში 1,4 მილიონი წლით დათარიღებული სახის ძვლები იპოვეს. ესაა უძველესი სამარხი, რომელიც ოდესმე კონტინენტზე აღმოუჩენიათ, – წერს სააგენტო Anadolu.

„ესაა გარღვევა, რომელიც ადამიანის ევოლუციის ისტორიის გადაწერაშიდაგვეხმარება. 1994 წლამდე ცნობილი იყო, რომ ევროპაში, 500 000 წლის წინანდელ პერიოდზე ადრე, ადამიანის სახეობა არ არსებობდა. ახლა ჩვენ ვსაუბრობთ 1,4 მილიონ წელს. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ჩვენ 1 მილიონი წლით უკან გადავწიეთ ადამიანთა ევოლუცია ევროპაში. ჩვენ ჯერ არ ვიცით, პირველი ადამიანის რომელ პოპულაციასა და სახეობას მიეკუთვნება აღმოჩენილი ფრაგმენტები“, – აცხადებს არქეოლოგი ავრორა მარტინი.

ევროპის კონტინენტზე, ადამიანის უძველესი ნამარხი 2007 წელს აღმოაჩინეს, ის 1,2 მილიონი წლისაა.

სრულად ნახვა
ისტორია

მეცნიერებმა ეგვიპტის ისტორიაში ყველაზე ძლევამოსილი ფარაონის, რამზეს II-ს სახის რეკონსტრუქცია განახორციელეს

მეცნიერება ეგვიპტის ყველაზე ძლევამოსილი ფარაონის, რამზეს II-ს სახის რეკონსტრუქცია განახორციელეს. ამის შესახებ ინფორმაციას გამოცემა Dailymail ავრცელებს.

ეგვიპტელი და ბრიტანელი მეცნიერები გაერთიანდნენ იმისთვის, რომ მეფის ვიზუალიზაცია მოეხდინათ, თუ როგორი იქნებოდა ის გარდაცვალების დროს. მათ ამისთვის ფარაონის თავის ქალის 3D მოდელი გამოიყენეს.

როგორც მეცნიერებმა მოგვიანებით აღნიშნეს, თავდაპირველი ვიზუალის მიღების შემდეგ, მოდელი თითქმის ნახევარი საუკუნით დააბერეს, რადგან ფარაონის ვიზუალი მისი მმართველობის ზენიტში ყოფნის დროს ეჩვენებინათ.

მეცნიერების განმარტებით, ფარაონის მუმიისთვის „სახის მინიჭება“ მეფის გაადამიანურებას უწყობს ხელს და საზოგადოებას მასთან კავშირის დამყარების საშუალებას აძლევს.

სრულად ნახვა
ისტორია

პარიზის კატაკომბების ისტორია

პარიზის მიწისქვეშა კატაკომბები 20 მეტრის სიღრმეზე განთავსებული ლაბირინთია, რომელიც 6 მილიონზე მეტი ადამიანის საძვალედ ქცეულა. კატაკომბების ისტორია XVIII საუკუნის შუა წლებიდან იწყება. ამ პერიოდისათვის პარიზში სასაფლაოები წარმოუდგენლად გადატვირთული იყო. ერთ სასაფლაოში, სხვადასხვა სიღრმეზე ათამდე ნეშტი იყო დაკრძალული. სასაფლაოების ირგვლივ მცხოვრებ ადამიანებს აწუხებდათ ინფექციური დაავადებები და არაჰიგიენურობა.
1418 წელს ეპიდემიას 50 000 ადამიანი ემსხვერპლა პარიზში, 1572 წელს „ბართლომეს ღამეს“ კი ათასობით, შესაბამისად სასაფლაოები ერთიანად გადაივსო. გადაწყვიტეს სასაფლაოები დაეკეტათ, გაეთავისუფლებინათ ქალაქი საუკუნოვანი ნეშტებისგან და ისინი კარიერში გადაეტანათ. 15 თვის განმავლობაში უწყვეტად ეზიდებოდნენ ძვლებს, დეზინფექციას უტარებდნენ და მიწისქვეშა კარიერში ათავსებდნენ. შედეგად პარიზში გათავისუფლდა 17 დიდი სასაფლაო და 300-მდე საკულტო ადგილი. მიწისქვეშა ლაბირინთს 1786 წლიდან დაერქვა კატაკომბები.
XIX საუკუნის დასაწყისამდე კატაკომბებში ჩასვლა მხოლოდ დიდებულებს შეეძლოთ. ცნობილია, რომ ნაპოლეონს სხვა ქვეყნიდან ჩამოსული სტუმრები ხშირად ჩაჰყავდა მიწისქვეშა ლაბირინთში და ათვალიერებინებდა კატაკომბებს. დღეს ეს ადგილი ყველასთვის ღიაა და წელიწადში 550 000-მდე ვიზიტორიც ჰყავს. უნდა აღინიშნოს, რომ დამთვალიერებლებისთვის ღიაა მხოლოდ 1, 7 კილომეტრიანი ლაბირინთი, რაც კატაკომბების მხოლოდ 0,5%-ია. საძვალეში დაკრძალულნი არიან: მაქსიმილიან რობესპიერი, ანტუან ლავუაზიე, ბლეზ პასკალი და ასე შემდეგ.

სრულად ნახვა
ისტორიაკულტურასაქართველო

ბევრისთვის უცნობი მეოთხე ქართული ანბანი – „დედაბრული ხელი“

სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, გურიასა და აჭარაში გავრცელებული “ქობულურ-აჭარული დედაბრული ხელი” ქართული მხედრული დამწერლობის მოდიფიცირებული ვერსიაა. ამ ანბანით წერდნენ საიდუმლო წერილებს, ავგაროზებსა და კარაბადინებს. სპეციალისტების აზრით, დედაბრული ხელი შექმნეს ქალებმა, რომლებმაც კარგად იცოდნენ ასომთავრული, ნუსხახუცური და მხედრული ანბანი, ვინაიდან დედაბრული ხელი სამივე მათგან აერთიანებს. ვარაუდობენ, რომ დედაბრული ხელი საიდუმლო მიმოწერისთვის შეიქმნა და ოსმალთა ბატონობის დროს ქართული ენის დასაცავად გამოიყენებოდა.
ჯერ ბოლომდე შეუსწავლელი დედაბრული ხელის შექმნის ზუსტი თარიღი უცნობია. ზოგიერთ ასოთა მოხაზულობა ემსგავსება XI საუკუნის ადრეულ მხედრულ მოხაზულობებს, თუმცა დედაბრული ხელით შესრულებული ძეგლები XIX საუკუნით თარიღდება. ანბანში 32 ასოა, მოხაზულობა კუთხოვანია და ასოების მნიშვნელობაც ზოგ შემთხვევაში განსხვავებულია. სიტყვები არ არის ერთმანეთისგან დაშორებული და თანხმოვნებს შორის ხმოვნებს ვხვდებით. თავად ტერმინი „დედაბრული ხელი“ პირველად 1946 წელს გამოიყენა სიმონ ჯანაშიამ. მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ მისი შექმნა უნდა უკავშირდებოდეს ოსმალთა ბატონობას, ვინაიდან საგანმანათლებლო კერა აჭარაში აღარ არსებობდა, ქალებმა სპეციალური ასოები შექმნეს კულტურის გადასარჩენად და პოლიტიკური მიმოწერის გასაიდუმლოების მიზნით. თუმცა, შემდეგ დედაბრული ხელით დაწერილი წერილებით აგრძელებდნენ ოჯახები ერთმანეთთან ურთიერთობას. როდესაც აჭარიდან მუჰაჯირად წასულებს აქტიური ურთიერთობა ჰქონდათ ქობულეთელ მუჰაჯირებთან, ისინი პირად წერილებში სწორედ დედაბრულ ხელს იყენებდნენ. სწორედ ამ მიზეზის გამო მას უწოდეს ქობულურ-აჭარული დედაბრული ხელი. ადგილობრივები ჰყვებიან, რომ ყველა ასეთი წერილი წინაპრებს საგულდაგულოდ ჰქონდათ დამალული და ძალიან იშვიათად ანდობდნენ სხვას.
ქობულეთის მუზეუმში კინტრიშული კარაბადინის სახელით ცნობილი 7 მეტრის სიგრძის გრაგნილია დაცული. კარაბადინზე დატანილია წარმართული ლოცვები და სხვადასხვა სამკურნალო რეცეპტები დედაბრული ხელით. ასევე სოფელ ქობულეთში აღმოაჩინეს ქვა, რომელზეც დედაბრული ხელით შესრულებული წარწერაა დატანილი. მფლობელები ამბობენ, რომ იგი თავის დროზე სახლის ფასადს ამშვენებდა, რომელიც დროთა განმავლობაში დაზიანდა და ახლა თითქმის აღარ ჩანს მასზე წარწერა.
დღეს დედაბრული ხელით საქართველოში აღარავინ წერს, დედაბრულის მცოდნეები ისევე უცნაურად გაუჩინარდნენ, როგორც თავის დროზე გამოჩნდნენ. თუმცა მათ მიერ დატოვებული გზავნილების წაკითხვა და გაშიფვრა რამდენიმე ადამიანმა მაინც შეძლო.

 

სრულად ნახვა
1 5 6 7 8 9 34
Page 7 of 34