ასტრონომია - კოსმოსი

NASA-ს მეცნიერებმა ჰაბლის ტელესკოპიდან გადაღებული ერთ-ერთი ცნობილი ფოტო ახლიდან დაამუშავეს. ეს არის „შემოქმედის სვეტების“ (Pillars of Creation) გამოსახულება. სვეტები არწივის ნისლეულში (Eagle Nebula) მდებარეობს და ის ჩვენგან, დაახლოებით, 5,700 სინათლის წელიწადითაა დაშორებული. ფოტო 1995 წელს გადაიღეს, შემდეგ კი ის ინფრაწითელი გამოსხივების დახმარებით განაახლეს.

გამოსახულება აქამდე ადამიანის თვალისთვის აღქმად ელექტრომაგნიტურ სპექტრს მოიცავდა. ცნობილია, რომ ადამიანის თვალს რადიაციის მხოლოდ მცირე ნაწილის აღქმა შეუძლია. ინფრაწითელი ეფექტის დახმარებით კი, ნისლეულში გაზის და მტვერის დანახვა უფრო თვალსაჩინოდ გახდა შესაძლებელი, ისევე, როგორც გამოიკვეთა და უფრო კაშკაშა გახდა ნისლეულში ახლად დაბადებული ვარსკვლავები.

ახალი გამოსახულება ჰაბლის ტელესკოპის გაშვების 25 წლისთავის აღსანიშნავად შეადგინეს. ეს იყო 2014 წელს, ხოლო 2015 წელს ის ამერიკის ასტრონომიული საზოგადოების შეხვედრაზე წარადგინეს. ფოტო NASA-ს ვებგვერდზე 2020 წლის 6 აპრილს გამოქვეყნდა და საერთაშორისო მედიის ყურადღება კიდევ ერთხელ მიიქცია.

წყარო : marketer.ge

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

პანდემიის პირობებში NASA-მ საერთასორისო კოსმოსურ სადგურზე 3 ასტრონავტი გაუშვა. BBC-ის ცნობით, მისია ხანგრძლივი კარანტინის შემდეგ განხორციელდა. მისია წარმატებით შედგა.

ეკიპაჟის წევრები კოსმოსურ სადგურში გაფრენამდე ორი კვირის განმავლობაში კარანტინში იმყოფებოდნენ. ამის შემდეგ კიდევ ერთი მისიის ფარგლებში საერთაშორისო კოსმოსური სადგურიდან ეკიპაჟის სხვა წევრები 17 აპრილს უნდა დაბრუნდნენ.

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ კორონავირუსთან დაკავშირებით პანდემია 2020 წლის 11 მარტს გამოაცხადა. მანამდე კი, 30 იანვარს ჯანმომ კორონავირუსი გლობალურ საფრთხედ გამოაცხადა. ჩინეთში პნევმონიის აფეთქება 2019 წლის დეკემბერში დაიწყო. ის გამოწვეულია კორონავირუსის აქამდე უცნობი შტამით.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

ახალი ძლიერი ტელესკოპის საშუალებით, რომელიც  მაუიში, ჰავაიზე ვულკან ჰალეაკალას თავზე მდებარეობს, მზის უპრეცედენტოდ დეტალური გამოსახულება გადაიღეს.

აშშ-ის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის დენიელ კეი ინოუეს მზის ტელესკოპი, რომლის საშუალებითაც გამოსახულებები მიიღეს, მზის დონიდან 3,000 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს. მისი ძირითადი სარკის დიამეტრი ოთხი მეტრია.

საზოგადოებრივი კვლევის ინსტიტუტის „მზის ეროვნული ობსერვატორიის“ განცხადებით, ტელესკოპი მეცნიერებს მზისა და მის დედამიწაზე ზემოქმედების შესწავლაში დიდ დახმარებას გაუწევს.

გამოსახულებაში ჩანს , რომ მზე, რომელიც დედამიწისგან 93 მილიონი მილით არის დაშორებული, ტურბულენტური, „მდუღარე“ გაზითაა დაფარული.

უჯრედების მსგავს სტრუქტურებში ჩანს ცხელი პლაზმა, რომელიც მაღლა იწევს, შემდეგ კი ცივდება და უჯრედების გამყოფ ბნელ ხაზებში იძირება. გამოსახულებაზე მაგნიტური ველების მარკერებიც ჩანს.

მეცნიერების განმარტებით, მზეზე მიმდინარე მაგნიტურ ამოფრქვევებს თანამგზავრების განადგურება, GPS-ის მწყობრიდან გამოყვანა, საჰაერო მიმოსვლის შეფერხება და ელექტროგადამცემი ხაზების დაზიანება შეუძლია. მკვლევარებს მიაჩნიათ, რომ მზის მოქმედების, ანუ „კოსმოსური ამინდის“ შესწავლა მათ დედამიწაზე მოსალოდნელი პრობლემების წინასწარ პროგნოზირებაში დაეხმარება.

„ტელესკოპი დაგვეხმარება იმის ახსნაში, თუ რა ახდენს ზეგავლენას კოსმოსურ ამინდზე, ამინდის სპეციალისტებს კი მზის ქარიშხლების პროგნოზირებაში დაეხმარება,“ – აცხადებს ეროვნული სამეცნიერო ფონდის დირექტორი ფრანს კორდოვა.

წყარო : reuters.com

მასალა მოამზადა : თამარ ტაბატაძემ 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

„ნასას“ რობოტმა „ინსაითმა“ დაადგინა, რომ მარსი სეისმურად აქტიური პლანეტაა და მასზე მიწისძვრები ხშირად ხდება.

მეცნიერები აცხადებენ, რომ მას შემდეგ რაც „ინსაითი“ 2018 წლის ნოემბერში წითელი პლანეტის გამოსაკვლევად მის ზედაპირზე დაეშვა,  კოსმოსურმა ხომალდმა მარსის ზედაპირზე 450 მიწისძვრა დააფიქსირა, რომელთა უმეტესობა სუსტი იყო.

მარსის სეისმური აქტივობის დაფიქსირება ხომალდის სეისმომეტრის საშუალებით განხორციელდა.

მკვლევარებმა მარსზე დაფიქსირებული მიწისძვრების სიმძლავრე გაზომეს და ყველაზე ძლიერი 4 მაგნიტუდის სიმძლავრის აღმოჩნდა.

„ინსაითის“ საშუალებით ასევე დადგინდა ისიც, რომ მარსის გეოლოგიური დინამიკა დედამიწისგან განსხავებულია. ჩვენი პლანეტის ქერქი დაყოფილია ფირფიტებად, მარსს კი მსგავსი ფირფიტების ტექტონიკური გეოლოგია არ გააჩნია.

კიდევ ერთი სიახლე, რაც „ნასას“ რობოტმა „წითელი პლანეტის“ შესახებ გაარკვია ისაა, რომ იმ ლოკაციაზე, სადაც რობოტი მდებარეობს, მარსს, დედამიწისგან განსხვავებით, არა გლობალური, არამედ ლოკალური მაგნიტური ველი აქვს.

„ნასას“ რობოტი მარსზე რჩება და პლანეტის ატმოსფეროს კვლევას განაგრძობს.

წყარო : reuters.com

მასალა მოამზადა : თამარ ტაბატაძემ 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

NASA-მ მარსის ყველაზე დეტალური პანორამა გამოაქვეყნა. ინფორმაციას ამის შესახებ გამოცემა Space ავრცელებს.

პანორამა 1200-ზე მეტი ფოტოსგან შედგება, მისი გაფართოება კი 1,8 მილიარდი პიქსელია. მარსმავალ Curiosity-ის მიერ გადაღებულ პანორამაზე შარპის მთის ფერდობი ჩანს.

პანორამის შესაქმნელად Curiosity-ის მიერ 2019 წლის 24 ნოემბრიდან 1-ელ დეკემბრამდე გადაღებული ფოტოებია გამოყენებული.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

კორნელის უნივერსიტეტის ვებგვერდზე გამოქვეყნებული კვლევის მიხედვით, კანადაში მომუშავე მეცნიერთა ჯგუფმა შორეული გალაქტიკიდან დედამიწისკენ მომავალ სწრაფ რადიოსიგნალებში, ისტორიაში პირველად, კანონზომიერება გამოავლინა. მათი განცხადებით, სიგნალები 16.35-დღიანი შუალედით მეორდება.

სწრაფი რადიოსიგნალი, რომელსაც სახელად FRB 180916.J0158+65 უწოდეს, სპირალური გალაქტიკიდან მოდის. ის ჩვენი პლანეტიდან 500 მილიონი სინათლის წლით არის დაშორებული.

2018 წლის 16 სექტემბრიდან 2019 წლის 30 ოქტომბრამდე დროის პერიოდში, კანადური რადიოტელესკოპის CHIME საშუალებით, მეცნიერებმა სწრაფი რადიოსიგნალების 28 ციკლი აღრიცხეს. სიგნალი 4 დღის განმავლობაში, დაახლოებით საათში ერთხელ ფიქსირდებოდა. 12-დღიანი პაუზის შემდეგ კი, ციკლი თავიდან იწყებოდა.

“იმის ცოდნა, რომ ჩვენ მიერ მიღებული სწრაფი რადიოსიგნალები 16,35-დღიანი პერიოდულობით მეორდება, შესაძლოა, მნიშვნელოვანი აღმოჩნდეს მათი წარმოშობის წყაროს დასადგენად” – აღნიშნავენ მეცნიერები.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

2020 წლის 15 თებერვალს, არიზონას უნივერსიტეტის ასტრონომებმა ტედი პრუინემ და კაცპერ ვეირცოსმა, NASA-ს მიერ დაფინანსებული Catalina Sky Survey-ის ფარგლებში, პატარა ობიექტი აღმოაჩინეს, რომელიც დედამიწის გარშემო ბრუნავდა. მოგვიანებით, მსოფლიოს სხვადასხვა წერტილში განლაგებული ექვსი ობსერვატორიის ასტრონომებმა იგივე დაადასტურეს. აღმოჩნდა, რომ ეს დედამიწის კიდევ ერთი თანამგზავრია, ოღონდ, გაცილებით პატარა, ვიდრე მთვარე და ამასთან, ის ჩვენს ორბიტაზე დროებითაა მოხვედრილი.

დედამიწის დროებით თანამგზავრ ასტეროიდს 2020 CD3 უწოდეს. ცნობილია, რომ უკვე სამი წელია, რაც ის ჩვენს ორბიტაზე მოძრაობს და მისი ზომა 1,9-3,5 მეტრია.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”