კვლევები

6 წუთის განმავლობაში მაღალი ინტენსივობის ვარჯიში საკმარისია ტვინში საკვანძო პროტეინის წარმოებისთვის, რომელიც მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ტვინის ფორმირებაში, ფუნქციონირებასა და მეხსიერებაში.
სპეციალიზებულ პროტეინს ეწოდება თავის ტვინის ნეიროტროფული ფაქტორი (BDNF) და ის ხელს უწყობს როგორც ტვინში ნეირონების უჯრედების ზრდას და გადარჩენას, ასევე ახალი ბმულების და სასიგნალო გზების განვითარებას. ცნობილია ისიც, რომ  BDNF-ის უფრო მაღალი დონე დაკავშირებულია დემენციის შემცირებულ რისკთან.
„BDNF-მა დიდი პერსპექტივა აჩვენა ცხოველებში, მაგრამ ფარმაცევტულმა ჩარევებმა დღემდე ვერ შეძლო უსაფრთხოდ გამოიყენოს BDNF-ის დამცავი ძალა ადამიანებში“, – აცხადებს ახალი ზელანდიის ოტაგოს უნივერსიტეტის ფიზიოლოგი ტრევის გიბონსი.
მისი თქმით, მეცნიერებმა დაინახეს არაფარმაკოლოგიური მიდგომების შესწავლის აუცილებლობა ტვინის შესაძლებლობების შენარჩუნების მიზნით, რომლებიც ადამიანებს შეუძლიათ BDNF-ის ბუნებრივად გაზრდისთვის გამოიყენონ.
კვლევის ფარგლებში 18-დან 56 წლამდე მოხალისეთა ჯგუფს ჩაუტარდათ სამი ტესტი, რათა დაედგინათ, რა იყო საუკეთესო გზა BDNF-ის გამომუშავებაში: 20 საათიანი შიმშილობა, 90 წუთის განმავლობაში ველოსიპედით სიარული თუ ველოსიპედით 6 წუთიანი ენერგიული სიარული.
ველოსიპედით ხანმოკლე და ინტენსიურმა სიარულმა საუკეთესო შედეგი აჩვენა BDNF წარმოების თვალსაზრისით. მან სისხლში BDNF-ის დონის ოთხჯერ ან ხუთჯერ გაზრდა გამოიწვია.
შემდეგი კითხვა არის რატომ ხდება ეს და ამ კითხვაზე პასუხის გაცემას მეცნიერები შემდგომი კვლევებით შეეცდებიან. საბოლოო ჯამში, მაღალი ინტენსივობის ვარჯიში შეიძლება გამოვიყენოთ, როგორც მოსახერხებელი, იაფი გზა ტვინის ჯანმრთელობის შესანარჩუნებლად და დაავადების განვითარებისგან დასაცავად.
კვლევა ჟურნალ Journal of Physiology
-ში გამოქვეყნდა.
წყარო : sciencealert.com

ახალი კვლევის თანახმად ჯადოსნობისა და მაგიის რწმენა ფართოდ არის გავრცელებული მთელ მსოფლიოში.
კვლევის შედეგებში აღნიშნულია, რომ ჯადოსნობის 95 ქვეყანაში დაახლოებით მილიარდ ადამიანს სჯერა. ამასთან, კვლევაში აღნიშნულია, რომ რეალური მაჩვენებელი, სავარაუდოდ, გაცილებით მეტია გამომდინარ იქიდან, რომ ჯადოქრობის საკითხის განხილვა რესპოდენტების ნაწილისთვის სენსიტიურია.
რწმენის მიმართ მოსახლეობის მაჩვენებელი სხვადასხვა ქვეყენაში განსხვავებულია. მაგალითად, შვედეთში მონაწილეთა მხოლოდ 9 პროცენტმა აღნიშნა, რომ მაგიის სჯერა, ტუნისში კი ეს მაჩვენებელი 90 პროცენტი იყო.
კვლევამ აჩვენა, რომ ინდივიდუალურ დონეზე, უფრო მეტი განათლებისა და ეკონომიკური უსაფრთხოების მქონე ადამიანებს ნაკლებად სჯერათ ჯადოსნობის. მაგიის მიმართ რწმენა ასევე დაკავშირებულია რელიგიურობასთან. რაც შეეხება ეროვნულ დონეზე, ჯადოსნობის მიმართ რწმენა ასოცირდება სუსტ ინსტიტუტებთან, სოციალური ნდობის დაბალ დონესთან და დაბალ ინოვაციურობასთან.
ერთი მხრივ, ასეთი რწმენა ჯერ კიდევ იწვევს გარკვეულ ადგილებში კონფლიქტს და ამ რწმენის და მისი სოციალური კონტექსტის უკეთ გაგებამ შეიძლება ხელი შეუწყოს ჯადოქრობაში ბრალდებული ქალების დაცვას.
კვლევაში ციტირებულია გარდაცვლილი ანთროპოლოგის, მონიკა ჰანტერ უილსონის სიტყვები, რომელმაც ასეთი კვლევის საჭიროებას შემდეგნაირად ხსნის :
„ჯადოქრობის მიმართ რწმენას განვიხილავ, როგორც ჯგუფის სტანდარტიზებულ კოშმარს და მჯერა, რომ ასეთი კოშმარების შედარებითი ანალიზი არ არის მხოლოდ ანტიკვარული ვარჯიში, არამედ საზოგადოების გაგების ერთ-ერთი გასაღები.”
კვლევა PLOS One-ში გამოქვეყნდა.

ახალი კვლევის თანახმად, მწვანე სივრცეებში, როგორიცაა პარკები და ბაღები, დროის ხშირი გატარება, შესაძლოა, რეცეპტით გაცემული მედიკამენტების მოხმარების შემცირებას უწყობდეს ხელს.
ფინელმა მეცნიერებმა ჰელსინკის 6 000 მაცხოვრებლის მონაცემები გამოიკვლიეს, რომლებიც მედიკამენტებს ისეთი ჩივილების გამო იღებდნენ, როგორიცაა შფოთვა, უძილობა, დეპრესია, მაღალი წნევა და ასთმა.
კვლევის მონაწილეები გამოკითხეს იმ მედიკამენტებთან დაკავშირები, რომლებსაც ისინი იღებდნენ, ასევე, რა მოცულობის “მწვანე და ლურჯი” (ბუნებრივი გარემო ხმელეთზე და ტბებთან, მდინარეებთან და ოკეანეებთან ახლოს) სივრცეების დანახვა შეეძლოთ სახლიდან, რამდენად ხშირად ხედავდნენ ამ ხედებს და რამდენად ხშირად ატარებდნენ დროს ან ვარჯიშობდნენ ამ სივრცეებში.
კვირაში ერთხელ ერთ კვირაზე ნაკლებ ვიზიტთან შედარებით, კვირაში სამი ან ოთხი ვიზიტი დაკავშირებულია ფსიქიკური ჯანმრთელობის მედიკამენტების გამოყენების 33 პროცენტით, არტერიული წნევის წამლების გამოყენების 36 პროცენტით და ასთმის მედიკამენტების გამოყენების 26 პროცენტით შემცირებულ შანსებთან.
ეს მაჩვენებლები მცირდება 22 პროცენტამდე, 41 პროცენტამდე და 24 პროცენტამდე კვირაში სულ მცირე ხუთი ვიზიტის შემთხვევაში.
ამასთან, აღსანიშნავია, რომ კვლევის თანახმად, თუ მწვანე მდელოს ან ტყის გვერდით ცხოვრობთ სახლიდან ამ ადგილების დათვალიერებას იგივე ეფექტი არ აქვს, რაც ბუნებაში გასვლა და იქ დროის გატარებას.
კვლევა ჟურნალ Occupational & Environmental Medicine-ში გამოქვეყნდა.

წყარო : sciencealert.com

ცნობილია, რომ ულტრაიისფერი სხივები მაღალი ზემოქმედების შემთვევაში კანის კობოს იწვევს. ამის მიუხედავად, ჯერ კიდევ ძალიან ცოტა კვლევაა ჩატარებული იმ ნათურებზე, რომლებსაც სილამაზის სალონებში ფრჩხილის ლაქების გასაშრობად იყენებენ.
კალიფორნიის სან დიეგოსა და პიტსბურგის უნივერსიტეტების მკვლევარების მიერ ჩატარებულმა ახალმა კვლევამ აჩვენა მტკიცებულება, რომ რადიაციის ეს წყარო შეიძლება ჩვენს ხელებს მნიშვნელოვნად აზიანებდეს.
ფრჩხილის ლაქის LED საშრობში ზოგიერთი სახის ფრჩხილის ლაქის სწრაფად და სუფთად გასაშრობად ულტრაიისფერ შუქს იყენებენ.
მიუხედავად იმისა, რომ ადრე ჩატარებულ კვლევებს ფრჩხილის საშრობ აპარატებსა და კანის კიბოს შორის პოპულაციის დონეზე კავშირი არ დაუდგენია, მოლეკულურ მხარეზე ჩატარებულმა ახალმა კვლევამ რამდენიმე შემაშფოთებელი შედეგი გამოავლინა.
ბიოინჟინერი და კვლევის წამყვანი ავტორი ლუდმილ ალექსანდროვი აცხადებს, რომ კვლევის დაწყებამდე საერთოდ არ არსებობდა მოლეკულურ დონეზე იმის ცოდნა, თუ რა ზეგავლენას ახდენდნენ ეს მოწყობილობები ადამიანის უჯრედებზე.
ჩატარებული ექსპერიმენტის დასკვნები იძლევა იმის ვარაუდის საფუძველს, რომ ფრჩხილის ლაქის შრობის ულტრაიისფერმა შუქმა, შესაძლოა, ადამიანისა და თაგვების უჯრედების დნმ-ი ერთნაირად დააზიანოს.
როდესაც ფრჩხილის ლაქის საშრობ აპარატში ლაბორატორიული ჭურჭლით თაგვისა და ადამიანის უჯრედები 20-20 წუთით, 1 საათიანი შუალედით მოათავსეს, უჯრედების დაახლოებით 20-30 პროცენტი მოკვდა.
ამასთან, ზედიზედ 3 დღის განმავლობაში 20-წუთიანი დასხივების შედეგად უჯრედების 70 პროცენტამდე მოკვდა. დარჩენილმა უჯრედებმა კი დნმ-ის დაზიანების ნიშნები და კანის კიბოსთან დაკავშირებული მუტაციები გამოავლინეს.
მიუხედავად იმისა, რომ ეს შედეგები არ იძლევა პირდაპირ მტკიცებულებას კიბოს გაზრდილი რისკის შესახებ, ისინი მიუთითებენ, რომ შეიძლება იყოს რისკის მნიშვნელოვანი დონე. ზუსტად რა სიხშირით უნდა ესტუმროს პირი ფრჩხილის სალონს, რათა საფრთხის წინაშე არ აღმოჩნდეს, ჯერ კიდევ გასარკვევია.
ალექსანდროვი და მისი კოლეგები ითხოვენ სათანადო გრძელვადიან ეპიდემიოლოგიურ კვლევებს, რათა შეფასდეს, იქცევა თუ არა ტესტის მიერ გამოვლენილი მექანიზმები რეალურ ზიანად.
კვლევა სამეცნიერო ჟურნალ Nature Communications – ში გამოქვეყნდა.

წყარო : sciencealert.com 
 

2015-2019 წლებში ისლანდიამ უამრავი ადამიანისთვის საოცნებო 4-დღიანი სამუშაო კვირის მოდელი დანერგა, რომლის ფარგლებშიც დასაქმებულებს შესაძლებლობა ჰქონდათ, სამუშაო საათების შემცირების მიუხედავად, იმავე ოდენობის ანაზღაურება მიეღოთ. ექსპერტებმა პროექტი უდიდეს წარმატებად შეაფასეს — ექსპერიმენტში მონაწილე დასაქმებულების უდიდესმა ნაწილმა სამუშაო საათების შემცირება აირჩია ისე, რომ მათი პროდუქტიულობის დონე ან არ შეცვლილა, ან პირიქით — გაიზარდა.

შანხაის ფუდანის უნივერსიტეტის მეცნიერების მიერ ჩატარებული კვლევის თანახმად, შეიძლება არსებობდეს “მარტივი, უსაფრთხო და ეკონომიური” გზა ტკივილის შესამსუბუქებლად: მწვანე შუქი.
თაგვებზე ჩატარებული კვლევის ფარგლებში მკვლევარებმა აღმოაჩინეს, რომ კონუსები და ჩხირები- (თვალის ბადურის უჯრედი) თვალის უჯრედები, რომლებიც გრძნობენ სინათლეს – ხელს უწყობდნენ მწვანე შუქის ტკივილგამაყუჩებელ ეფექტს ჯანმრთელ თაგვებში და თაგვებში, რომლებსაც სახსრების ანთება ჰქონდათ.
როგორც მეცნიერები ხშირად აკეთებენ, მკვლევარებმა გარკვეული უჯრედების ინაქტივაცია განახორციელეს, რათა დაენახათ, რა გავლენას ახდენდა ეს ცხოველების ტკივილის გრძნობაზე. როცა ზოგიერთ თაგვში ჩხირების ინაქტივაცია განახორციელეს, ამ ცხოველებს, მწვანე შუქის საშუალებით, ტკივილი მხოლოდ ნაწილობრივ შემსუბუქდა, ხოლო კონუსების გარეშე თაგვებს ტკივილის შემსუბუქების ნიშნები საერთოდ არ ჰქონდათ.
„ჩვენ აღმოვაჩინეთ, რომ ბადურის კონუსის ფოტორეცეპტორები აუცილებელია მწვანე შუქის ანალგეზიისთვის, ხოლო ჩხირები მეორეხარისხოვან როლს თამაშობენ“, – განმარტავენ კვლევის ავტორები.
ექსპერიმენტების დროს მეცნიერებმა აღმოაჩინეს, რომ მწვანე შუქში მოცურავე კონუსები და ჩხირები ასტიმულირებდნენ ტვინის უჯრედების ჯგუფს ვენტროლატერალურ გენიკულურ ბირთვებში, რაც ადრე უკავშირდებოდა ზოგადად კაშკაშა სინათლის ტკივილგამაყუჩებელ ეფექტს.
ტვინის ამ ნაწილში ეს ნეირონები გამოხატავს ჰორმონს, რომელიც მონაწილეობს ტკივილის სიგნალიზაციაში. ეს უჯრედები შემდეგ გადასცემენ შეტყობინებას ტვინის სხვა ნაწილს, რომელსაც ეწოდება დორსალური რაფის ბირთვი, რომელიც არეგულირებს ტკივილს და ეფექტურად ამცირებს ძლიერი ტკივილის შეგრძნებას.
მიუხედავად იმისა, რომ მღრღნელებში ტკივილის შემსუბუქება არ ნიშნავს, რომ ადამიანებშიც ანალოგიურად ხდება, ეს კვლევა ახერხებს ძუძუმწოვრების ტვინში ტკივილის სქემების დადგენას, რომლებიც რეაგირებენ ვიზუალურ მონაცემებზე და აფართოებს ჩვენს გაგებას მათი ჩახშობის უსაფრთხო, მარტივი გზის შესახებ.
კვლევა ჟურნალ Science Translational Medicine-ში გამოქვეყნდა.

წყარო : sciencealert.com

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”