close

კვლევები

ვლევებიედიცინა

შესაძლოა თუ არა ზიკა ვირუსით ტვინის სიმსივნის დამარცხება?

ზიკა

ბრიტანელი მეცნიერები ცდილობენ, რომ ვირუსი ზიკა ტვინის სიმსივნური უჯრედების მოასაკლავად გამოიყენონ.

კვლევაში აქცენტი  გლიობლასტომაზე იქნება გაკეთებული. ეს არის თავის ტვინის კიბოს ყველაზე გავრცელებული ფორმა, რომელიც მაღალი ლეტალობით ხასიათდება.

ვირუსი ზიკა უარყოფით გავლენას ახდენს თავის ტვინის ღეროვანი უჯრედების განვითარებაზე და ჩვილებში მძიმე უუნარობას იწვევს – თუმცა ზრდასრულებში, რომელთა ტვინებიც უკვე ჩამოყალიბებულია, ზომიერ გრიპის მსგავს სიმპტომებს.

გლიობლასტომის დროს კიბოს უჯრედები განვითარებადი ტვინის მსგავსია, ამიტომ ვირუსის, შესაძლოა მათზე ზემოქმედებისთვის იქნეს გამოყენებული.

კემბრიჯის უნივერსიტეტის მეცნიერები სიმსივნურ უჯრედებს ლაბორატორიაში თაგვებზე გამოცდიან იმისთვის, რომ ზიკას პოტენციალი დაადგინონ.

ზიკა ვირუსის გავრცელება ხორცილდება კოღოს ნაკბენით. ყველაზე გავრცელებულ სიმპტომებად ითვლება ცხელება, გამონაყარი, ტკივილი სახსრებში და კონიუნქტივიტი. დაავადებას ხშირ შემთხვევაში მსუბუქი მიმდინარეობა ახასიათებს და გრძელდება რამდენიმე დღიდან ერთ კვირამდე. ზიკა ვირუსი მძიმე კლინიკური სიმპტომატიკით დაავადების მიმდინარეობა და შესაბამისად ჰოსპიტალიზაციაც იშვიათია.

2015 წლის მაისში, ამერიკის ჯანმრთელობის ორგანიზაციამ (Pan American Health Organization (PAHO)) გამოაცხადა განგაში, ზიკას ვირუსით გამოწვეულ დადასტურებულ პირველ შემთხვევასთან დაკავშირებით ბრაზილიაში. ეპიდაფეთქება ბრაზილიაში ხასიათდებოდა გიენ-ბარეს სინდრომის, ახალშობილთა თანდაყოლილი დეფექტებისა და ორსულობის არასასურველი გამოსავლის შემთხვევათა მატებით. მშობიარობის წინ ინფიცირებულ დედას, შეუძლია გადასცეს ვირუსი ახალშობილს მშობიარობისას, თუმცა ეს ძალზედ იშვიათი მოვლენაა.

ზიკა ვირუსის ეპიდაფეთქებები 2015 წლამდე ვლინდებოდა აფრიკაში, სამხრეთ აზიასა და წყნარი ოკეანის კუნძულებზე.

ზიკა ვირუსის საწინააღმდეგო ვაქცინა არ არსებობს. ინფიცირების პრევენცია შესაძლებელია კოღოების კბენისგან თავდაცვით.

 

წყარო: Reuters

მასალა მოამზადა:  თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

 

 

სრულად ნახვა
ეოგრაფიავლევები

ანტარქტიდის ,,სისხლის ჩანჩქერის” საიდუმლო ამოხსნილია

სისხლის ჩანჩქერი

1911 წელს ანტარქტიდაზე აღმოჩენილ კლდეზე, რომელიც სისხლისფერი წყლით იყო ,,დასვრილი” 2017 წლამდე მიდიოდა კვლევა. მეცნიერები ვერ ხვდებოდნენ, თუ რატომ ჰქონდა მას ასეთი შეფერილობა და თავდაპირველად ამ ყველაფერს წითელი ფერის წყალმცენარეს აბრალებდნენ.

ეს ადგილი მსოფლიოში ცნობილია, როგორც ,,სისხლის ჩანჩქერი”, თუმცა სისხლი არაფერ შუაშია და როგორც უკვე დამტკიცდა, არც წყალმცენარე.

საქმე ისაა, რომ ჩანჩქერის წითელი შეფერილობის მიზეზი კლდის ნელი გაჟღენთვაა რკინით მდიდარი მლაშე წყლით, რომელიც ჰაერთან კონტაქტის შემდეგ სწორედ ასე იჟანგება. გაუგებარი იყო, თუ საიდან მოედინებოდა ეს წყალი, როგორც  ალასკა-ფეირბენკსის უნივერსიტეტის მკვლევართა ჯგუფის დაკვნიდან ვიგებთ,  წითელი მარილხსნარის ბილიკი სათავეს, სულ მცირე, 1,5 მილიონი წლის ასაკის მყინვარის ქვეშ იღებს., რომელიც 100 კმ სიგრძეზეა გადაჭიმული ტრანსარქტიკულ მთებში.

 როგორც ჩანს, მილიონობით წლის წინ, როდესაც ტეილორის მყინვარი ყინულოვან კონტინენტზე ფართოვდებოდა, ყინულისა და თოვლის უთვალავი ფენის ქვეშ პატარა, მლაშე ტბა ჩაიჭირა. მარილიანი წყალი უფრო და უფრო კონცენტრირებული გახდა, სანამ მარილის ხსნარმა სიმლაშის იმ დონეს არ მიაღწია, რომ მხოლოდ გარკვეულ ტემპერატურაზე გაყინულიყო.

წყარო:  www.sciencealert.com

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ვლევებიედიცინა

მეცნიერებმა დაბერების საწინააღმდეგო მედიკამენტი შექმნეს

თაგვი

მეცნიერებმა დაბერების საწინააღმდეგო მედიკამენტი შექმნეს, რომლის ეფექტურობა თაგვებში უკვე დადასტურდა. მედიკამენტის ადამიანებზე დატესტვა წლის ბოლოსთვის იგეგმება.

მკვლევარებმა უჯრედოვანი მექანიზმი აღმოაჩინეს, რომელიც მათ საშუალებას აძლევს თაგვების დნმ-ში დაბერების პროცესი შეაჩერონ და ის მომავალი დაზიანებისგან დაიცვას.

ხანდაზმული თაგვებისთვის გარკვეული ნარევის მიცემით, მათ დნმ-ის აღდგენის პროცესი გაააქტიურეს და არა მხოლოდ მომავალი დაზიანებისგან დაიცვეს, არამედ არსებული სიბერის ეფექტიც გამოასწორეს.

მეცნიერები მზად არიან, მეთოდი ექვს თვეში ადამიანებზეც დატესტონ.

„მკურნალობის დაწყებიდან ერთ კვირაში მოხუცი თაგვების უჯრედები ახალგაზრდებისგან თითქმის არაფრით განსხვავდებოდა,. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ ცდების წარმატებით გაგრძელების შემთხვევაში უსაფრთხო და ეფექტური ანტიასაკობრივი პრეპარატის ბაზარზე გამოჩებამდე მხოლოდ 3-5 წელი დარჩა,“ – განაცხადა ავსტრალიის ახალი სამხრეთი უელსის უნივერსიტეტის მეცნიერმა – დევიდ სინკლიერმა.

სინკლიკმა და მისმა გუნდმა 2013 წელს განაცხადეს, რომ ახალგაზრდა თაგვების უჯრედები ნაერთ nicotinaminde adenine dinucleotide-ის (NAD +) უფრო მეტ რაოდენობას შეიცავდა, ვიდრე ხანდაზმულები. თუმცა, როცა ასაკიან თაგვებს NAD+ მისცეს, ისინი გაახალგაზრდავდნენ.  იმისთვის, რომ ესა თუ ის მკურნალობის მეთოდი დანერგო, არაა საკმარიხი მხოლოდ იმის ცოდნა, თუ რა შედეგი აქვს მას, მთავარია ვიცოდეთ ისიც, თუ როგორ მუშაობს ის.

სინკლიკმა და მისმა გუნდმა ახალი კვლევა გაავრცელეს, სადაც დეტალურადაა აღწერილი ის მექანიზმი, რომლის საშუალებითაც NAD+ დნმ-ს დაბერებისა და რადიაციისგან იცავს.

როგორ მუშაობს ის? როცა ვიბადებით, ყველა ჩვენ უჯრედს დნმ-ის დაზიანების აღდგენის უნარი აქვს, რომელიც უჯრედების დაყოფის დროს, ან მაშინ, როცა მზეზე გავდივართ, მუდმივად ხდება. თუმცა, როცა ასაკი გვემატება, ამ დაზიანებების აღდგენის უნარიც გვიქვეითდება და უჯრედები ბერდება.

მკვლევარების მიერ ახლახან წარმოდგენილი კვლევა აჩვენებს, რომ დაზიანებები იკლებს დნმ-ის აღმდგენი ნაერთის საშუალებით, რომელსაც PARP1-ს უწოდებენ.

როცა უჯრედში დიდი რაოდენობით NAD+-ია, PARP1 თავის საქმეს აკეთებს და დნმ-ს ჯანრთელობას უნარჩუნებს, ხოლო როცა ასაკთან ერთად NAD+ იკლებს, დასუსტებას იწყებს PARP1-იც და დაზიანება იმატებს.

უჯრედების ამ მექანიზმის გამოყენებით სინკლიკმა და მისმა გუნდმა მედიკამენტი შექმნეს, რომელიც NAD+-ის წინამორბედს ნიკოტინამიდის მონონუკლეოტიდის (NMN nicotinamide mononucleotide) შეიცავს.

მედიკამენტის ადამიანებზე დატესტვა წლის ბოლოსთვის იგეგმება. მკვლევარები არა მედიკამენტის ეფექტურობას არა მხოლოდ დაბერებაზე დატესტავენ, არამედ დნმ-ის ნებისმიერი სახის დაზიანებაზე.

მეცნიერთა აღნიშნული გუნდი „ნასასთან“ თანამშრომლობს. ფიქრობენ, რომ მარსზე დაგეგმილი 4-წლიანი მისიის დროს NMN ასტრონავტებს კოსმოსური რადიაციისგან დაიცავს. აღსანიშნავია, რომ მისიის დროს მოსალოდნელია ასტორნავტების უჯრედების 5 პროცენტის სიკვდილი, ხოლო მათი კიბოთი დაავადების რისკი 100 პროცენტია.

 

წყარო:  http://www.sciencealert.com

მასალა მოამზადა:  თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

 

სრულად ნახვა
ვლევები

300,000 წლის წინ ადამიანი აფრიკაში ადამიანის მსგავს სახეობასთან ერთად ცხოვრობდა

თავის ქალა

მეცნიერებმა აღმოაჩინეს, რომ 300 ათასი წლის წინ ადამიანები აფრიკაში პატარა ტვინიან, ადამიანის მსგავს სახეობასთან ერთად ცხოვრობდნენ. აქამდე მიიჩნევდნენ, რომ ეს სახეობა კონტინენტზე იმ დროისთვის უკვე გადაშენებული იყო.

ჟურნალ “eLife-ში” გამოქვეყნებული დასკვნები ახალ კითხვებს აჩენს ადამიანის ევოლუციის შესახებ და აჩენს იმის შესაძლებლობას, რომ ადამიანი შესაძლოა ჰომო საპიენსის წინამორბედი ჰომინინებისგან გაჩნდა.

ჰომინინები ადამიანის გენის მქონე გადაშენებული ჯგუფია. ადამიანის ყველაზე უახლოესი ნათესავები, შიმპანზეები და გორილები, ჰომო საპიენსისგან გაცილებით უფრო შორს დგანან ბიოლოგიურად, ვიდრე ჰომინინები.

ამ სახეობას 2015 წელს ჰომო ნალედი უწოდეს მას შემდეგ რაც სამხრეთ აფრიკაში მათი ნამარხი აღმოაჩინეს. მეცნიერები თავდაპირველად ფიქრობდნენ, რომ ამ სახეობის ნაშთები 2,5 მილიონი წლის იყო. მაგრამ იმ ნალექების ანალიზმა, რომლშიც ნაშთები აღმოაჩინეს, ასევე კბილების ნაშთებმა აჩვენა, რომ ეს სახეობა აფრიკაში 236,000 -335,000 წლის წინ ცხოვრობდა, ანუ იმ დროს, როცა თანამედროვე ადამიანები გაჩნდნენ.

მეცნიერები აცხადებენ, რომ ეს დათარიღება მეცნიერებს აიძულებს შეცვალონ ახალი ტექნოლოგიების, მათ შორის ჟანგმიწის დამუშავებისა და  სამკაულის წარმოების, წარმოშობის შესახებ შეხედულება.

„ახლა უკვე ვიცით, რომ თანამედროვე ადამიანი, ან მისი წინამორბედი, სხვადასხვა ინსტრუმენტების შექმნისა და განვითარების დროს მარტო არ იყო. ეს გახლავთ იმ პერიოდის არქეოლოგიური მტკიცებულება, რომელიც ართულებს იმის გაგებას, ზუსტად ვინ ამზადებდა ამ საგნებს,“ – აცხადებენ მეცნიერები.

კითხვა იმის შესახებ, თუ როდის გადაშენდნენ ჰომო ნალედები, ჯერ კიდევ პასუხ გაუცემელი რჩება. არსებობს სხვა კითხვებიც : მაგალითად, ურერვია თუ არა ჰომო საპიენსის ხელი ჰომო ნალედის გადაშენებაში, ან ხდებოდა თუ არა მათი შეჯვარება. ამ კითხვებზე პასუხის გაცემას მეცნიერები ჰომო ნალედის დნმ-ის გამოკვლევის გზით მოახერხებენ, თუმცა ჯერ-ჯერობით დნმ-ის აღმოჩენის შესაძლებლობა მხოლოდ ილუზიაა.

 

წყარო: Reuters

მასალა მოამზადა:  თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ვლევებიედიცინა

მეცნიერებმა გენური ინჟინერიის საშუალებით აივ-ინფექციის სრული ლიკვიდირება შეძლეს

აივი

გენების რედაქტირების ინოვაციური ტექნოლოგიის – CRISPR-ის გამოყენებით მეცნიერებმა აივ-ინფიცირებული ცხოველების განკურნება შეძლეს.

ფარულ საცავებში დამალვის უნარის გამო ვირუსი უჩინარი ხდება, თუმცა ახლახან გამოქვეყნებული კვლევით ამერიკელმა მეცნიერებმა აჩვენეს, რომ მათ თაგვებში გადანერგილ ადამიანის უჯრედებში აივ-ვირუსის სრული ლიკვიდირება  და შემდგომი ინფექციების თავიდან აცილება მოახერხეს.

„ეს პირველი შემთხვევაა, როცა მეცნიერებმა ცხოველებში დაავადების სრული ლიკვიდირება მოახერხეს – რაც ადამიანებზე კლინიკური ცდების ჩატარების შესაძლებლობას იძლევა,“ – აცხადებენ ექსპერტები.

უფრო მეტიც, თემფლის უნივერსიტეტის ლუის კაცის სახელობის მედიცინის სკოლისა და პიტსბურგის უნივერსიტეტის მიერ ჩატარებული კვლევის ფარგლებში თაგვებს ადამიანის იმუნური უჯრედები გადაუნერგეს და ვირუსით დააინფიცირეს.

მეცნიერებმა თაგვების სამი ჯგუფი დააინფიცირეს: პირველი ჯგუფის თაგვები – აივ-1-ით, მეორე -EcoHIV-ის მძიმე შემთხვევით (ადამიანის აივ -1- ის ექვივალენტი), მესამე ჯგუფის თაგვებს ადამიანის იმუნური უჯრედები გადაუნერეგეს და აივ-1-ით დააინფიცირეს.

პირველი ჯგუფის მკურნალობისას, მათ ვირუსული გენების რიბონუკლეინის მჟავის 95 პროცენტით შეამცირებით აივ-1-ის ინაქტივაცია მოახერხეს, რაც მათ მიერ მანამდე ჩატარებულ ცდებს ადასტურებს.

მეორე ჯგუფი დამატებითი გამოწვევის წინაშე დგას: ვირუსი გავრცელებისა და გამრავლების თვალსაზრისით უფრო მგრძნობიარეა.

,,EcoHIV-ით დაავადებული თაგვების შემთხვევაში საშუალება გვქონდა, გამოგვეკვლია CRISPR / Cas9- ის სტრატეგიის უნარი დაბლოკოს ვირუსული რეპლიკაცია და ხელი შუეწყოს სისტემური ინფექციის თავიდან აცილებას,“ – აცხადებენ მეცნიერები.

მათი ინფორმაციით, ამ სტრატეგიის საშუალებით თაგვებში EcoHIV-ის 96 პროცენტის აღმოფხვრა გახდა შესაძლებელი, რაც აივ-1-ის შემთხვევაში CRISPR / Cas9 სისტემის გამოყენების ეფექტურების პირველად მტკიცებულებას წარმოადგენს.

ბოლოს კი მკვლევარები ცხოველების მესამე ჯგუფს მიადგნენ : თაგვები ადამიანის იმუნური უჯრედებით, მათ შორის T- ს უჯრედებით, სადაც აივ ინფექცია იმალება.

CRISPR / Cas9- ით მკურნალობის ერთი კურსის შემდეგ მეცნიერებმა ლეტალურად დაინფიცირებული ადამიანის უჯრდებიდან, რომლებიც თაგვების ქსოვილებსა და ორგანობში იყო გადანერგილი, ვირუსული ფრაგმენტების სრული ელიმინაცია მოახერხეს.

ექსპერტები აცხადებენ, რომ ახალი კვლევა აივ ინფექციის მდგრადი გამოჯანმრთელებისკენ გადადგმული კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ნაბიჯია.

 

წყარო: BBC

მასალა მოამზადა:  თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

 

სრულად ნახვა
ვლევებიაქართველო

მსოფლიოს უსაფრთხო ქვეყნებიდან საქართველო მესამე ადგილზეა

საქართველო

 

  მსოფლიოს უსაფრთხო ქვეყნებს შორის საქართველო მესამე ადგილზეა. ,,Numbeo” ახალ რეიტინგს აქვეყნებს, რომელიც  მსოფლიოს 118 ქვეყანას მოიცავს. კვლევა ითვალისწინებს ისეთ ფაქტორს, როგორიცაა  – დანაშაულის დონის ცვლილებება ბოლო სამი წლის განმავლობაში.

საქართველოში დანაშაულის ინდექსი 19.26-ია. რაც შეეხება მეზობელ ქვეყნებს,  თურქეთში – 75, რუსეთში – 50, აზერბაიჯანში – 95, სომხეთი კი 99-ია.

ყველაზე უსაფრთხო ქვეყნების ათეული კი ასე გამოიყურება:

  1. სამხრეთ კორეა
  2. სინგაპური
  3. საქართველო
  4. ტაივანი
  5. იაპონია
  6. ჰონგ-კონგი
  7. კატარი
  8. ავსტრია
  9. არაბეთის გაერთიანებული საემიროები
  10. დანია

 

მასალა მოამზადა:  ლაშა ჯინჭარაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნეირთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
სტორიავლევებიაქართველო

,,უძველესი არიელები ქართველები არიან” – გიორგი რუსია

გიორგი რუსია
 „მხოლოდ კავკასიის სახლში აღწევს სული აბსოლუტურ მთლიანობას, ერთიანობას საკუთარ თავთან, აბსოლუტურ დამოუკიდებლობას, აღწევს თვითგამორკვევას, თვითგანვითარებას და წინ მიჰყავს მთელი მსოფლიოს ისტორია“  – ჰეგელი.

 

ისტორიის მანძილზე დამკვიდრებული იყო და ახლაც დიდი პოპულარობით სარგებლობს კავკასიური რასის თეორია,  რომელიც ევროპული რასის საწყისად არის მიჩნეული.

 ტერმინი პირველად გამოიყენა  გერმანელმა ფილოსოფოსმა, ქრისტოფერ მეინსერმა, 1785 წელს გამოცემულ წიგნში „კაცობრიობის ისტორია“ .  ტერმინის სამეცნიერო წრეებში დააკვიდრა გერმანიის დიდ მაგისტრად აღიარებულმა, ანთროპოლოგიის სამეცნიერო დისციპლინის ფუძემდებელმა – იოჰან ფრიდიხ ბულმენბახმა.

ბლუმენბახხმა კეფალომეტრიის მეთოდებზე დააფუძნა საკუთარი ანთროპოლოგიური კვლევები. ადამიანის თავსი ქალაში გადის ორი სიბრტყე შუბლის ძვალსა და ზედა ყბის ძვალს შორის და მეორე,  ყურიდან -ცხვირის ძირამდე. ბლუმებახის თეორიით,  რაც უფრო მართობულია მათ შორის წარმოქმნილი კუთხე, იმ რასის წარმომადგენლები მეტ ინტელექტუალურ შესაძლებლობებს ფლობენ, მახვილი კუთხის შემთხვევაში კი – ნაკლებს.

ბლუმენბახი იმ პერიოდში თავის ქალების უდიდეს კოლექციონერად მიიჩნეოდა.საკუთარი მეთოდზე დამყარებული კვლევებით, ბლუმებახმა  განავითარა კავკასიური რასის თეორია, როგორც უპირველესი და აღმატებული რასა. კავკასიური რასის სიმბოლოდ მიიჩნევდა უცნობი ქართველი ქალის თავის ქალას, რომელიც მის მუზად იქცა. უცნობ ქართველ ქალს კი პირველ არიელად მოიხსენიებდა.

დაზუსტებით არაა ცნობილი თუ საიდან მოხვდა ქართველი ქალის თავის ქალა  გოტინბერგის უნივერსიტეტში, სადაც ბლუმენბახი მოღვაწეობდა.  გავრცელებული მოსაზრებით  თავის ქალა უნდა გაეგზავნა ბარონ გეორგ თომას ფონ აშას, რომელიც მედიცინის დოქტორი იყო და რუსეთის იმპერიის მიწვეით აწარმოებდა კვლევებს კავკასიაში, მინაერალური წყლების აღმოჩენის საკითხთან დაკავშირებით.  1771 წელს  დოქტორმა აშმა გააგზვნა გოტინბერგის უნივერსიტეტში  მასალები: ხელნაწერები, მინერალები, არქეოლოგიური მასალები და თავის ქალები. სავარაუდოდ  მათ შორის მოხვდა „პირველი არიელის თავის ქალაც“.

ბლუმებახი წერს „კავკასიური სახეობა-ადამიანთა ამ სახეობის სახელწოდება მე ავიღე კავკასიის მთების სახელიდან ორი მიზეზის გამო, იმიტომ რომ მისი სამეზობლო ტერიტორია, განსაკუთრებით ქედის სამხრეთი ფერდობი აწარმოებს კაცთა მოდგმის ყვეალზე ლამაზ რასას, ვგულისმხობ ქართველებს. და, იმიტომ რომ  კაცობრიობის ყველა ფიზიოლოგიურ მიზეზებს მივყავართ იქამდე, რომ თუკი სადმე ჩვენ  უნდა განვათავსოთ ავტოქტონების საცხოვრებელი, ყველაზე დიდი ალბათობით ეს უნდა მოხდეს აქ” – ბლუმენბახი  ქართველების გარდა ასევე ასახელებს არიული რასის სხვა ერ-წარმომადგნელბსაც: ჩერქეზებს, იტალიელებსა და გერმანელებს.

რა ბედია ეწია პირველი „არიელის“ თავის ქალას უცნობია, ფაქტია, რომ მეორე მსოფფლიო ომის პერიოდში გოტინბერგის სახელოვანი უნივერსიტეტი განადგურდა და გაიძარცვა, გადარჩენილი ექსპონატები კი გერმანიის ხელისუფლებამ დახურულ ფონდებად გამოაცხადა და მეცნიერთათვისაც კი მიუწვდომელია.

რაც შეეხება ტერმინს – ტერმინი დასავლურ სამეცნირო წრეებში დღემდე პოოპულარულია, საბჭოთა კავშირმა კი, რიგი პოლიტიკური მიზეზების გამო, იგი გამოყენებიდან ამოიღო და შევცლა ,,ევროპული რასით”. სამწუხაროდ, ეს ტენდენცია გაგრძელდა პოსტსაბჭთა  ქვეყნებშიც.

ალბათ,  რბილად რომ ვთქვათ, უპრიანი იქნებოდა აღნიშნული საკითხის მიმართ  გააქტიურდნენ  ქართული სამეცნიერო წრეების წარმომადგენლები.

საბჭოთა ეპოქა დასრულდა!

ნამდვილი მეცნიერი კი მხოლოდ ლექციების წაკითხვით არ უნდა იფარგლებოდეს..

მეტი კვლევა, მეტი მეცნიერება გვჭირდება!

 

გიორგი რუსია – „საქართველოს ლიდერთა კოორდინაციისა და განვითარების ცენტრი“

 

 

 

 

სრულად ნახვა
ვლევებიედიცინასოფლიო

დნეპროპეტროვსკის სასკოლო ექსპერიმენტმა ბავშვები ფასთფუდს გადაააჩვია

ჩიფსი

იმისთვის, რომ  ბავშვებს, ერთხელ და სამუდამოდ, უარი ეთქვათ არაჯანსაღი კვებისთვის,  უკრაინელმა მასწავლებლებმა  ექსპერიმენტი ჩაატარეს – ცხოველებს აჭამეს ჩიფსები,  ,,სუხარი“ (გახუხული პური) და ფრი.

ამ  ექსპერიმენტის გადაწყვეტილება ქიმიის მასწავლებელმა – ტატიანა დეინეგამ  –  მიიღო, როდესაც გამოკვლევების შემდეგ ყოველ მესამე ბავშვში  კუჭ-ნაწლავის დაავადებები გამოვლინდა. ბავშვები ვერაფრით დაარწმუნა, რომ ფასთფუდის საკვები არ ეჭამათ, ამის შემდეგ, მიიღო გადაწყვეტილება, შეესყიდა ლაბოარატორიული ცხოველები და ექსპერიმენტები ჩაეტარებინა.  მე-10 ა კლასში გაჩნდა უჩვეულო ცხოველთა კუთხე.

ტატიანა დეინეგა: ,,როდესაც თვითონ ჩაატარეს ცდები, მე ვნახე  შედეგი და დავრწმუნდი, რომ ახლა არა მარტო თვითონ, არამედ მათი შვილებიც კი არასდროს არ მოიხმარენ ფასთფუდის საკვებს.“

მათ თეთრი ლაბორატორიის  მღრღნელები აგრარულ უნიევრსიტეტში იყიდეს და 4 ჯგუფად დაყვეს. პირველ ნაწილს აჭმევდნენ ჩიფსებს, მეორეს – ,,სუხარს“, მესამეს – ბოსტნეულს საკვები დანამატებით.  ამ ექსპერიმენტში უფროსკლასელი სერგეი თვითონ მონაწილეობდა და კვებით რაციონს ადგენდა.  მის რაციონში, ექსპერიმენტის მეტი სიცხადისთვის, იყო საკუთარ ბოსტანში მოყვანილი სტაფილო და ხორბალი.

სერგეის ვირთხები ახლაც თამაშობენ და ჯანმრთელად არიან, ხოლო დანარჩენ მღრღნელებს რაც დაემართათ, სკოლის მოსწავლეები დღესაც საშინლად იგონებენ. ექსპერიმენტულმა ცხოველებმა მხოლოდ 20-დღიან მიმართულ არასწორ კვებას გაუძლეს.

ტატიანა გაგადაიკი,  მე-10 ა კლასის მოსწავლე: ,,ჩვენ ვხედავდით, რომ ვირთხებს, რომლებიც იკვებებოდნენ ჩიფსებით, ფაქტობრივად, გასცვივდათ ბეწვი  და  თვალდახუჭულები იყვნენ. ისინი ძალიან გვეცოდებოდნენ და ექსპერიმენტის შეჩერება გადავწყვიტეთ. ამის შემდეგ, სუპერმარკეტებში ამ განყოფილებას უკვე  გვერდს ვუვლი.“

ექსპერიმენტს ყურადღებით აკვირდებობდნენ აგრარული უნივერსიტეტის თანამშრომლები, ყველა გადახრა ქცევაშიც და ცხოველის ჯანმრთელობის მდგომარეობაში, ფიქსირდებოდა ჟურნალში. ცხოველებს ფოტოებს უღებდნენ. მოგვიანებით,  ლაბორატორიაში დადასტურდა, რომ მღრღნელებს, რომლებიც ჩიფსებით, ,,სუხარებითა“ და არომატიზირებული საკვებით იკვებებოდნენ, დარღვევები ჰქონდათ საჭმლის მომნელებელ სისტემაში, მხედველობა გაუუარესდათ და დაეწყოთ ღვიძლის დაშლა.

მედიამ ქიმიის მასწავლებელი ცხოველებისადმი სასტიკ მოპყრობაში დაადანაშაულა.

იანა პონომარევა: მე-10  ა კლასის მოსწავლე:  ,,რა თქმა უნდა, მე მეცოდებიან ეს მღრღნელები, მაგრამ ამავე პროდუქტებით  ადამიანები იკვებებიან. ცხოველებს თუ არ მიცემთ ამ მავნე საკვებს, ისინი ბედნიერები, აქტიურები არიან,  ე.ი.  – მათ ეს დანამატები არ სჭირდებათ.“

ახლა უვკე მოსწავლეები გეგმავენ, რომ ფასთფუდის მავლებლობაზე ფილმი გადაიღონ.

ამ ჯანმრთელი კვების გაკვეთილებით უკვე დაინტერესდნენ უკრაინელი მეცნიერები.  საკვები ტექნოლოგიების ინსტიტუტში დარწმუნებულები არიან, რომ ბავშვები შეიძლება აიძულო უარი თქვან მავნე კვებაზე, თუ ისინი ნახავენ ვიდეოს, სადაც ასახულია დნეპროპეტროვსკის სკოლის ექსპერიმენტი. აქამდე სხვა მეთოდები ასეთი ეფექტური არ ყოფილა.

 

წყარო:  http://www.1tv.ru/news/social/169705

მასალა მოამზადა: ნატალია ჯალაღონიამ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ვლევები

რა სურთ ადამიანებს სიცოცხლის ბოლოს? – კვლევის შედეგი

20170429_woc399_0

2016 წელს ,,The Economist -მა” Kaiser Family Foundation-თან ერთად ჩაატარა ერთობლივი კვლევა ამერიკაში, ბრაზილიაში, იტალიასა და იაპნიაში. კვლევის მთავარი მიზანი გახლდათ გაერკვიათ, თუ რა შიშები, იმედები და სურვილები ჰქონდათ ადამიანებს სიკვდილის წინ.

როგორც გაირკვა, ის, თუ რა არის ადამიანებისთვის მნიშვნელოვანი სიცოცხლის ბოლოს, დამოკიდებულია იმაზე, თუ სად ცხოვრობენ ისინი.

ამერიკასა და იაპონიაში უპირველეს პრიორიტეტად ჯანდაცვის ხარჯები, შესაბამისად, ოჯახის წევრებზე ტვირთად დაწოლის შიში დასახელდა (იაპონელების საფიქრალს შეიძლება წარმოადგენს ის, რომ დასაფლავების პროცედურის ხარჯები 24000 $-მდეც კი ღირს, ამერიკელებისთვის კი მედიკამენტების სიძვირეა მნიშვნელოვანი პრობლემა) ბრაზილიაში, სადაც კათოლიკური ეკლესია მნიშვნელოვან როლს ასრულებს მოსახლეობის სოციალურ ცხოვრებაში, მთავარი პრიორიტეტი სიკვდილის წინ სულიერი სიმშვიდის მიპოვება გახლდათ. რაც შეეხება იტალიელებს, მათ სურთ, რომ, სიკვდილის წინ ირგვლივ ახლობლები და საყვარელი ადამიანები ჰყავდეთ.

აღსანიშნავია, რომ 7 დასმული კითხვიდან, რაც შეიძლება დიდხანს სიცოცხლის სურვილი ყველაზე ნაკლებმნიშვნელოვანი აღმოჩნდა გამოკითხულთათვის, გარდა ბრაზილიელებისა.

ყველა ქვეყანაში, გამოკითხულთა უმეტესობამ „გარკვეული“ ან „მნიშვნელოვანი“  როლი მიანიჭა სამედიცინო დახმარების სურვილს სერიოზული ავადმყოფობის შემთხვევაში. მიუხედავად ამისა, ნაკლებია ამ საკითხის შესახებ ახლობლებთან საუბრის, ან ოფიციალური დოკუმენტის შედგენის პრაქტიკა.

ამერიკელები ყველაზე მეტად არიან მიდრეკილნი რომ წინასწარ დაგეგმონ  თავიანთი ცხოვრება ავადმყოფობის შემთხვევაში. მათი 55 % უკვე შეუთანხმდა ახლობლებს იმაზე, თუ რა სახის სამედიცინო დახმარება სურთ , თუკი სასიკვდილოდ ავად იქნებიან. მაშინ, როცა იაპონელები ყველაზე მეტად არიდებენ ამ საკითხს თავს და გამოკითხულთა მხოლოდ 1/3-ზე ნაკლებმა მოაგვარა წინასწარ საკითხი, მიუხედავად იმისა, რომ იაპონია ლიდერობს მოხუცი მოსახლეობის პროცენტული მაჩვენებლით.

65 წლამდე გამოკითხულ ამერიკელთა ¾ მიიჩნევს, რომ მათი მოვლა შვილების მოვალეობაა, მაშინ, როცა 65 და უფრო ზევით წლოვანების ადამიანთა 58% ამ აზრს არ იზიარებს.

ოთხივე ქვეყანაში გამოიკვეთა ტენდენცია, რომ არსებობს დიდი განსხვავება, თუ რას ისურვებდნენ ადმიანები სიკვიდილის წინ და რას ელოდებიან სინამდვილეში. მაგალითად: უმეტესობამ აღნიშნა, რომ თუკი არჩევნის საშუალება ექნებოდათ, ისინი სახლში სიკვდილს მიანიჭებდნენ უპირატესობას. მაშინ, როცა მოლოდინი, რომ საავადმყოფოში გარდაიცვლებოდნენ  უფრო გავრცელებულია.

როგორც ჩანს, სიკვდილზე საუბრის ტაბუ ნელ-ნელა ქრება მთელი მსოფლიოს მასშტაბით. კვლევის ჩატარების მთავარ მიზეზი, როგორც ავტორები ასახელებენ,  იმ ვაკუუმის ამოვსების მცდელობაა, რაც არსებობს რეალურ სურვილსა და იმას შორის, თუ რისი მიღება შეუძლიათ  ადამიანებს, რომ სიკვდილი გარდაუვალია, თუმცა „ცუდი სიკვდილი“ -არა.

სრული კვლევის შედეგები შეგიძლიათ იხილოთ აქ.

 

წყარო: The Economist

მასალა მოამზადა: ცირა შვანგირაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

 

 

სრულად ნახვა
ვლევებიედიცინა

მეცნიერებმა ხელოვნურ საშვილოსნოზე წარმატებული ექსპერიმენტი  ჩაატარეს

ხელოვნური საშვილოსნო

მეცნიერებმა ხელოვნური საშვილოსნოს გამოყენებით ნაადრევად დაბადებული ბატკნის გადარჩენა შეძლეს.

პლასტმასის ტომრის მსგავს „საშვილოსნოს“ ყველაფერი აქვს იმისთვის, რაც ნაყოფის ზრდისთვისაა საჭირო, მათ შორის, საკვები ნივთიერებებით მდიდარი სისხლის მარაგი და ამნიოტული სითხის დამცავი ტომარა.

ექსპერტები იმედოვნებენ, რომ ეს მიდგომა ნაადრევად დაბადებულ ბავშვებს გადარჩენის უკეთეს შანსს მისცემს. მეცნიერები აცხადებენ, რომ ცდების ადამიანებზე ჩატარება რამდენიმე წელში გახდება შესაძლებელი. მანამდე კი იმის დასადგენად, თუ რამდენად უსაფრთხოა ეს გამოგონება, დამატებითი ტესტების ჩატარებაა საჭირო.

ამჟამად, ნაადრევად დაბადებულ ჩვილებს, რომლებიც გესტაციის დაახლოებით 23-ე კვირას ჩნდებიან, ინკუბატორებში ათავსებენ და ვენტილატორის საშუალებით სუნთქვაში ეხმარებიან, თუმცა ამან შესაძლოა მათი ფილტვის განვითარება შეაფერხოს.

პლასტიკური ,,ბიოპარკის” საშვილოსნო შეიცავს ამნისტიური სითხის მსგავს თბილი წყლისა და დანამატი მარილების ნარევს, რაც ნაყოფს იცავს.

ამ სითხეს ნაყოფი შეისუნთქავს და ყლაპავს. სითხეს ტომრიდან ყოველდღიურად ასხამენ, რათა ახალი სითხით უწყვეტად მომარაგება უზრუნველყონ.

პარკში მოთავსებული ბატკანი დედიდან პლაცენტის საშუალებით ჟანგბადსა და ნუტრიენტებს ვერ ღებულობდა. ამის ნაცვლად, ის ჭიპლარით სპეციალურ მოწყობილობაზეა მიერთებული.

ბატკნის გული ყველა სატუმბ სამუშაოს ასრულებს, ,,ძველ, გამოყენებულ” სისხლს აგზავნის მოწყობილობისკენ, რათა მანამ, სანამ სხეულს დაუბრუნდება, ხელახლა შეივსოს.

მთელი ეს სისტემა მიმსგავსებულია ბუნებრივს და ეხმარება ნადრევად დაბადებული ჩვილების ფილტვებისა და სხვა ორგანოების ჩამოყალიბებას.

მკვლევარი დოქტორ ემილი პატრიჯი აღნიშნავს, რომ ნაადრევად დაბადებული, 23 კვირაზე ნაკლები ნაყოფის გადარჩენის შანსი ნულია, 23 კვირის – 15 პროცენტი, 24 კვირის – 55 პროცენტი, ხოლო 25 კვირაზე მეტის – 80 პროცენტი.

ხელოვნური საშვილოსნოს საშუალებით  23 კვირის ადამიანის ახალშობილის ექვივალენტი ბატკნები პარკში ნორმალურად განვითარდნენ. გაახილეს თვალები, გაეზარდათ ბეწვი და პოლიეთილენის „სახლებში“ კომფორტულად ცხოვრობდნენ.

28 დღის შემდეგ, როდესაც მათი ფილტვები საკმარისად გაჯანსაღდა, ბატკნები გაათავისუფლეს და ჰაერის სუნთქვის საშუალება მისცეს. ამის შემდეგ ბატკნები დახოცეს, რათა მეცნიერებს მათი ტვინებისა და სხვა ორგანოები შეესწავლათ.

მოგვიანებით, ჩატარებული ექსპერიმენტებისას, რამდენიმე ბატკანს სიცოცხლის საშუალება მისცეს და ბოთლით კვებაზე გადაიყვანეს.

მიუხედავად იმისა, რომ ბატკნებზე ჩატარებული ექსპერიმენტები წარმატებულად შეიძლება ჩაითვალოს, არსებობს რამდენიმე გამოწვევა, რისი გადალახვაც მეცნიერებს მოუწევთ.

არსებობს ინფექციის დიდი რისკი, მიუხედავად იმისა, რომ ბიოპარკი სტერილური და დალუქულია. გამოწვევად შეიძლება ჩაითვალოს ადამიანის ჩვილების მხარდასაჭერად საკვებისა და ჰორმონების სწორი ნაზავის შერჩევაც.

მეცნიერები აცხადებენ, რომ აღნიშნული კვლევა დიდი წინ გადადგმული ნაბიჯია, თუმცა ამ მეთოდის დასანერგად ჯერ კიდევ ბევრი პრეკლინიკური კვლევის ჩატარებაა საჭირო.

 

წყარო: BBC

მასალა მოამზადა:  თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,დოქტრინა”

 

 

 

 

 

სრულად ნახვა
1 37 38 39 40 41
Page 39 of 41