close

მედიცინა

ამოგონება - ინოვაციაედიცინა

მეცნიერებმა შექმნეს ქვიშის საათი, რომელიც სიკვდილის დროს აჩვენებს

ქვიშის საათი

 

ქვიშის საათს ჰგავს, აჩვენებს, რამდენი დარჩა ადამიანს სიცოცხლე –ლანკასტერის უნივერსიტეტის ორმა პროფესორმაენტა სტეფანოვსკამ და პიტერ მაკლინტოკმა შექმნეს მოწყობილობა, რომელიც კანის ზედაპირიდან იღებს კაპილარების ძირითადი შემადგენელი უჯრედების ანალიზს.

კაპილარებში მიმდინარე სისხლი – ორგანიზმის დაბერების პროცესის ძირითადი მაჩვენებელია. თუ მოწყობილობაზე ნიშანი “0″ გამოისახა, ეს სიკვდილის მომასწავებელია, ხოლო “100″ – ორგანიზმის ნორმალურ მუშაობას, სიცოცხლისუნარიანობას აღნიშნავს.

ლაზერი, რომელიც კაპილარებში სისხლის მიმოქცევის ტესტირებას აკეთებს, ასევე აჩვენებს ადამიანის ორგანიზმში დემენციისა და კიბოს უჯრედების რაოდენობას.

 

წყარო: The Daily mail

მასალა მოამზადა: ლაშა ჯინჭარაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ამოგონება - ინოვაციაედიცინა

მეცნიერებმა ელექტრონული კანის დასამუხტად გრაფენი გამოიყენეს

პროთეზი

მეცნიერებმა ექსპერიმენტული სახის ელექტრონული კანის მზის ენერგიის გამოყენებით დამუხტვის გზა გამონახეს. ეს კი შეხების შეგრძნების მქონე პროთეზებისა და რობოტების შექმნისკენ კიდევ ერთი წინ გადადგმული ნაბიჯია.

მთელი მსოფლიოს მეცნიერები მუშაობენ ხელოვნური კანის  მოქნილი ვერსიების შექმნაზე, რომელსაც სხვადასხვა სახის სენსორული რეცეპტორის სიმულაციის საშუალებით შეგრძნების უნარი აქვს.

ასეთი სისტემის დამუხტვა მნიშვნელოვანი გამოწვევაა, თუმდა გლაზგოს უნივერსიტეტის ინჟინერიის სკოლის მეცნიერებმა ელექტროენერგიის გამოსამუშავებლად გრაფენის (ულტრათხელი ნახშირბადი) გამოყენების ხერხი განავითარეს.

გრაფენი, რომელიც მხოლოდ ერთი ატომის სისქისაა, ძლიერი, უაღრესად მოქნილი, ელექტრონულად გამტარი და გამჭვირვალე, რაც მას მზის ენერგიის შეგროვების გზით ელექტროენერგიის გამოსამუშავებელ იდეალურ საშუალებად აქცევს.

თუკი მენციერები შეძლებენ, რომ სმარტპროთეზის ხელებს, რომლებსაც ადამიანის კიდურების ბევრი მექანიკური თვისების აღდგენა შეუძლიათ, კანის შეხების მსგავსი გრძნობის უნარიც მიანიჭონ, ისინი ამპუტირებული კიდურების მქონე ადამიანებისთვის კიდევ უფრო სასარგებლო გახდებიან.

შეხების მიმართ მგრძნობიარე ელექტრონული კანის  გამოყენება რობოტებშიცაა შესაძლებელი, რაც მანქანებს ადამიანებთან ურთიერთობის დროს პოტენციური საფრთხეების აღმოჩენაში დაეხმარება.

მეცნიერების შემდგომ მიზანს იმავე ტექნოლოგიის გამოყენებით პროთეზირებული ხელის მამოძრავებელი ძრავის დამუხტვა წარმოადგენს. „ამან კი შესაძლოა ენერგოდამოუკიდებელი პროთეზირებული კიდურის შექმნის შესაძლებლობა მოგვცეს,“– აცხადებენ მეცნიერები.

 

წყარო: Reuters

მასალა მოამზადა: თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,დოქტრინა”

 

სრულად ნახვა
ვლევებიედიცინა

მეცნიერებმა ძუძუს კიბოს საწინააღმდეგო რევოლუციური მედიკამენტი შექმნეს

ანჯელინა ჯოლი

მეცნიერებმა ძუძუს კიბოს საწინააღმდეგო რევოლუციური მედიკამენტი შექმნეს.

  • ექსპერტები აცხადებენ, რომ ახალი მედიკამენტის საშუალებით ძუძუს კიბოთი დაავადებული გაცილებით მეტი ქალი განიკურნება;
  • ბიოლოგიური თერაპიები ამჟამად მხოლოდ კლინიკური ცდების შემადგენელ ნაწილს წარმოადგენს;
  • ექსპერთთა შეფასებით, ახალი მედიკამენტი ხუთიდან ერთ პაციენტს განკურნავს.

 

ექსპერტები აცხადებენ , რომ ახალი ბიოლოგიური თერაპიები BRCA გენით გამოწვეული ძუძუს კიბოთი დაავადებულ ქალებს დაავადების დამარცხებაში დაეხმარება.

Wellcome Trust Sanger Institute-ის ექსპერტების მიერ  ჩატარებული კვლევის თანახმად, ახალმა მედიკამენტებმა შესაძლოა დადებითად იმოქმედოს იმ პაციენტებშიც, რომლებიც აღნიშნული გენის მატარებელი არ არიან.

მეცნიერები აცხადებენ, რომ მედიკამენტები ხუთიდან ერთ პაციენტს განკურნავენ.

ერთი ბიოლოგიური თერაპია, PARPინჰიბიტორი, სახელწოდებით ოლაპარიბი (olaparib), საკვერცხის პროგრესირებადი კიბოს სამკურნალოდ უკვე გამოიყენეს. მედიკამენტი ჯერჯერობით დამტკიცებული არაა, მაგრამ ზოგიერთი ბრიტანელი ქალი, რომელიც კლინიკურ კვლევებში მონაწილეობს, მას ღებულობს.

მეცნიერებმა 560 პაციენტში ძუძუს კიბოს გამომწვევი მიზეზი გამოიკვლიეს. მათ აღმოაჩინეს, რომ პაციენტების მნიშვნელოვან ნაწილს გენეტიკური შეცდომა-  „მუტაციური ნიმუში“  ჰქონდა, რომელიც ძალიან ჰგავდა  BRCA-ს.

მკვლევარები მიიჩნევენ, რომ მსგავსების გამო, კიბოს ეს შემთხვევებიც შესაძლოა ბიოლოგიური თერაპიებით განიკურნოს. მათ აღნიშნულის დასამტკიცებლად კლინიკური ცდების ჩატარების რეკომენდაცია გასცეს. ზოგიერთი მეცნიერი ცდების პირველად შედეგებს „რევოლუციურს“ უწოდებს. ისინი აცხადებენ, რომ აღნიშნული მედიკამენტებით კიბოს სხვა სახეობების განკურნების პოტენციალიც არსებობს.

ბიოლოგიურ თერაპიებმა პროსტატის კიბოზე დატესტვის დროს იმედისმომცემი შედეგები აჩვენეს. მათ შეცვალეს უჯრედების მოქმედების გზა და დაეხმარნენ სხეულს კიბოს ზრდის კონტროლში.

მაღალი რისკის გენები

კიბოს ზოგიერთ ტიპზე, განსაკუთრებით სარძევე ჯირკვლის, საკვერცხის და პროსტატის კიბოზე – შეიძლება საკმაოდ დიდი გავლენა მოახდინოს გენებმა და მემკვიდრულმა ინფორმაციამ.

ჩვენ, ყველას გვაქვს სიმსივნისგან დამცავი გენები – ისინი ასწორებენ დნმ-ის ნებისმიერ დაზიანებას, რომელიც ბუნებრივად თან სდევს უჯრედების გაყოფას.

ასეთი გენების თანდაყოლილი მუტაციები საგრძნობლად ზრდიან სიმსივნის განვითარების რისკს, რადგან შეცვლილი გენები ვეღარ ასწორებენ დნმ-ის დაზიანებულ უბნებს, დეფექტური ადგილები დაგროვდებიან და საბოლოოდ სიმსივნის ფორმირებამდე მივალთ.

BRCA1 და BRCA2 არის ორი მაგალითი იმისა, თუ როგორ იზრდება სიმსივნის რისკი გენის მუტაციისას.სახეშეცვლილი BRCA გენის არსებობა ქალში ზრდის სარძევე ჯირკვლის კიბოს და საკვერცხის კიბოს რისკებს. ეს იყო მიზეზი, რის გამოც ანჯელინა ჯოლიმ სარძევე ჯირკვლების მოკვეთა გადაწყვიტა. ისინი ასევე ზრდიან მამაკაცის სარძევე ჯირკვლის კიბოს და პროსტატის კიბოს განვითარების რისკს.

მაგრამ, მხოლოდ შეცვლილი BRCA გენები არ არიან სიმსივნის გამომწვევნი. მეცნიერებმა აღმოაჩინეს 100-ზე მეტი გენი, რომელიც ასოცირდება სარძევე ჯირკვლის, პროსტატისა და საკვერცხის სიმსივნესთან.

ქალბატონებმა ძუძუს კიბოს განვითარების რისკის შესამცირებლად რეგულარულად უნდა ივარჯიშონ, ჯანსაღად იკვებონ, შეინარჩუნონ ჯანსაღი წონა, უარი თქვან სიგარეტზე და შეზღუდინ ალკოჰოლის მიღება.

 

წყარო: BBC

მასალა მოამზადა: თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

 

სრულად ნახვა
ედიცინააქართველო

პალიატიური მზრუნველობა უკურნებელი სენით დაავადებული პაციენტებისთვის

17269022_1313076662106568_1446659886_o

 „ქრონიკული ტკივილი, რომელიც კვირები, თვეები, წლები გრძელდება. მუდმივი ფიქრი სიკვდილზე, ემოციებისა და გრძნობებისგან დაშრეტილი სული, თითქოს არაფერი დაგრჩა მტანჯველი ფიქრის გარდა, უკვე ვეღარ ასხვავებ ფიზიკურ და სულიერ ტკივილს, სიკვდილი გარდაუვალია, გამოსავალი არ არსებობს, გარეთ თბილა, ცხოვრება გრძელდება, ოჯახიც აქ გყავს, შენ კი კვდები…“ – ეს უკურნებელი სენით დაავადებული ადამიანის სიტყვებია.

 პალიატიური მზრუნველობა არის მიმართულება მედიცინაში, რომელიც უკურნებელი სენით დაავადებულ ადამიანებს სიცოცხლის ხარისხის გაუმჯობესებაში ეხმარება. ბუნებრივია, მძიმე სენით დაავადებულ ადამიანს ქრონიკულ ტკივილს ვერ გაუქრობ, მაგრამ შესაძლებელია მისი მართვა ისე, რომ პაციენტი არ დაიტანჯოს. მედიცინაში არსებობს მიმართულება, რომელიც „ტკივილის მართვას“ (Pain Management) ნიშნავს. ძლიერი ტკივილის გასაყუჩებლად ნარკოტიკული საშუალებები უალტერნატივოა, თუმცა ოპიოიდებით მკურნალობას, როგორც წესი, ერიდებიან, რადგან ეშინიათ, რომ პაციენტი წამალდამოკიდებული გახდება.

 ბუნებრივია, უკურნებელი სენით დაავადებულ ადამიანებს განსაკუთრებულად სჭირდებათ ემოციური დახმარება, თანადგომა. მათ, როგორც წესი, უვითარდებათ დეპრესია, სიკვდილის შიში, უუნარობა იწვევს ფსიქიკურ აშლილობასაც, ოჯახის წევრებს სჭირდებათ გამოცდილი, პროფესიონალი ადამიანები, რომლებიც დაეხმარებიან, მისცემენ რჩევებს სხვადასხვა საკითხთთან მიმართებით.

 „ამ ეტაპზე სტაციონარულ-პალიატიური მომსახურების ხარჯებს მთლიანად ფარავს სახელმწიფო  სოციალურად დაუცველი მოსახლეობისა და აივ/შიდსის მქონე პირებისთვის. ხანდაზმულებისთვის პროგრამა 90%-ს აფინანსებს, ხოლო დანარჩენებისათვის – ფაქტობრივი ხარჯის 70%-ს. თბილისში არის სამი ჰოსპისი: 2 მოზრდილთათვის, 1 – ბავშვებისთვის. ჩვენს ჰოსპისში ძირითადად შემოჰყავთ მე-4 კლინიკური ჯგუფის ავთვისებიანი სიმსივნით დაავადებულნი, ტერმინალურ სტადიაში მყოფი შიდსით დაავადებულნი, არაონკოლოგიური ქრონიკული პროგრესირებადი სენით დაავადებულნი ტერმინალურ სტადიაში, აგრეთვე, ონკოლოგიური და ნერვოლოგიური დაავადებებით,“ – აღნიშნა ონკოპრევენციის ცენტრის პალიატიური მზრუნველობის კლინიკის ხელმძღვანელმა, იოსებ აბესაძემ.

 ჰოსპისი საშუალებას იძლევა, რომ მომაკვდავმა პაციენტმა აზრიანად გაატაროს დარჩენილი დრო, შეუმსუბუქდეს ტკივილი გარდაცვალებამდე. სპეციალიზებული პალიატიური მზრუნველობა ფიზიოთერაპიით, ჰიპნოთერაპიით და ა.შ. ეხმარება პაციენტს ტკივილთან გამკლავებაში. ოჯახის წევრებიც უკეთ გრძნობენ თავს, რადგან მათთვის ძვირფასი ადამიანი ტკივილისგან არ იკრუნჩხება, არ კივის ან საზარლად ჩუმად არაა. მაგალითად, როდესაც ავადმყოფს ძალიან უნდა რაღაც (თუნდაც მთაში წასვლა, ცურვა და ა.შ) ჰიპნოთერაპიით (ფსიქოთერაპიული მეთოდი ჰიპნოზით ან ხანგრძლივი ძილით) შესაძლებელია ზუსტად იმ შეგრძნების მიღწევა, რაც გააბედნიერებს პაციენტს. ბევრ ქვეყანაში უკურნებელი სენით დაავადებულ პაციენტებს სახლის პირობებში უვლიან, რასაკვირველია, ექიმებისა და ექთნების მეთვალყურეობით, ისინი უხსნიან თუ რა უნდა მოიმოქმედონ, როცა ავადმყოფი სულთმობრძავია.

 როგორც ხედავთ, პალიატიური მზრუნველობა ფიზიკურ დახმარებასთან ერთად მოიცავს  სულიერ, ემოციურ და ფსიქოლოგიურ თანადგომას.

 ამ სამედიცინო მიმართულებას სჭირდება სპეციალური განათლება, ამ მხრივ, მსოფლიოს მასშტაბით, ბევრი ქვეყანაა განვითარებული, განსაკუთრებით – რუმინეთი და ზიმბაბვე. სახელმწიფო უდიდეს როლს ასრულებს აღნიშნული სფეროს განვითარებაში. მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციამ მოუწოდა წევრ ქვეყნებს, რომ განავითარონ პალიატიური მზრუნველობის პროგრამები. მსოფლიო სტატისტიკით, პალიატიური მზრუნველობა განსაკუთრებით სჭირდებათ 60 წელს გადაცილებულ პირებს (69%), მათ 25%-ით მოჰყვებიან 15-დან 39 წლამდე ადამიანები, ხოლო 6%-ს წარმოადგენენ ბავშვები. 2016 წელს გარდაცვლილთაგან დაახლოებით 31 მილიონს სჭირდებოდა პალიატიური მზრუნველობა.

მასალა მოამზადა: ნინი მშვენიერიძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ედიცინასიქოლოგია

დაღლილობა, მისი ცუდი მხარეები და თავიდან აცილების გზები

დაღლილობა

მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენ ყველამ ვიცით, მუშაობის ღირებულება და ის საზღვრები და ლიმიტი, რომლებიც უნდა გავითვალისწინოთ იმისთვის, რომ არ გადავიღალოთ, ხშირ შემთხვევაში, მაინც გვიწევს ნორმაზე მეტი მუშაობა, რაც გადაღლილობასა და სტრესს იწვევს.საუკეთესო ლიდერებმა და მუშაკებმაც იციან, რომ თუ ადამიანი არ გამოყოფს გარკვეულ დროს დასვენებისთვის და ძალების აღდგენისთვის, იზრდება იმის შანსი, რომ გადაღლილობამ პიკს მიაღწიოს, მით უმეტეს, თუ მუშაობ სწრაფ და კონკურენტუნარიან ინდუსტრიაში.

Ink.com–მა შემოგვთავაზა ის სამი საშუალება, რომელიც მოგვეხმარება თავიდან ავიცილოთ გადაღლილობა.

1.თქვენ გრძნობთ თავს გათიშულად, უენერგიოდ და არაინტენსიურად.

ერთ–ერთი ყველაზე იოლი გზა ვუთხრათ არა იმ რაღაცებს, რაც ჩვენს გადაღლილობას იწვევს არის ის, რომ მეტი დრო დავუთმოთ ძილს, ძილის დროს ადამიანი ყველაზე კარგად ისვენებს და ამარაგებს საკუთარ თავს ენერგიებით. სიფრთხილე ერთ–ერთი ყველაზე საჭირო რამაა ენერგიების დაზოგვისთვის, ჩვენ ფრთხილად და წინდახედულად უნდა მოვიქცეთ, კარგად ავწონ-დავწონოთ ჩვენი ვალდებულებები და რაც შეიძლება მარტივი გზით ვიმოქმედოთ.

2.ჩვენ ყველანი დაღლილები ვართ

მიუხედავად იმისა, რომ ადამიანების უმრავლესობა თავს ძალიან დაღლილად გრძნობს, მეცნიერებმა თქვეს, რომ ადამიანს აქვს იმაზე ბევრად მეტი შესაძლებლობა, ვიდრე ჰგონია, შეიძლება, რომ მცირე დატვირთვამაც გამოიწვიოს დაღლილობა, მაგრამ ასეთ შემთხვევაში ადამიანის ხასიათთან გვაქვს საქმე, რადგან არსებობენ პიროვნებები, რომლებიც დიდი ძალისხმევის დაკარგვის შემდეგაც კი ვერ გრძნობენ დაღლილობას და პირიქით, ეს ყველაფერი ხასიათთანაა დაკავშირებული.

3.თქვენ ხშირად ავადმყოფობთ

დაღლილობა არა მარტო ადამიანის ხასიათსა და გონებას ვნებს, არამედ ფიზიკურადაც სპობს ჩვენს მდგომარეობას, აქვეითებს იმუნიტეტს, რაც უადვილებს ვირუსებს ჩვენ ორგანიზმს მიაყენონ ზიანი. თუ გაინტერესებთ, რატომ ვერ აღწევთ საუკეთესო შედეგს, რომელიც თქვენს ორგანიზმს შეუძლია, რაც არ უნდა გასაკვირი იყოს ესეც გადაღლილობის და არასწორად გადანაწილებული ძალსხმევის ბრალია.

 

მასალა მოამზადა: ლაშა ჯინჭარაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ედიცინა

მეცნიერებმა ჰიპერტენზიის საწინააღმდეგო ახალი ეფექტური მედიკამენტი შექმნეს

წამალი

მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ სისხლის მაღალი წნევის მკურნალობა მედიკამენტით, რომელიც ჰიპერტენზიის საწინააღმდეგო ოთხ მედიკამენტს აერთიანებს, ორჯერ უფრო ეფექტურია, ვიდრე მკურნალობის არსებული მეთოდები.

ყველა პაციენტს, რომელმაც კვლევის ფარგლებში მედიკამენტი „ოთხი ერთში“ -quadpill მიიღო, ერთ თვეში სისხლის წნევა დაურეგულირდა.

კვლევის შედეგები სამეცნიერო ჟურნალ ,,Lancet-ში” გამოქვეყნდა.

ჰიპერტენზია ანუ სისხლის მაღალი წნევა,  „ჩუმი მკვლელის“ სახელწოდებით ცნობილი პათოლოგიაა, რომელიც ზრდის ისეთი სერიოზული პრობლემების განვითარების რისკს, როგორებიცაა – გულის დაავადება, გულის შეტევა, ინსულტი, გულის უკმარისობა (heart failure), პერიფერიული არტერიების დაავადება (peripheral arterial disease), აორტის ანევრიზმა (aortic aneurysms), თირკმელების დაავადება (kidney disease), ვასკულარული დემენცია (vascular dementia).

იმის გამო, რომ ჰიპერტენზიას იშვიათად ახასითებს გამოხატული სიმპტომები, ადამიანების მხოლოდ ნახევარმა იცის, რომ რისკის ქვეშ იმყოფება. ისინი კი, ვისაც ჰიპერტენზიის დიაგნოზს უსვამენ,  სამკურნალო აბებს ყოველდღიურად ღებულობენ, თუმცა დადებითი შედეგი – სისხლის წნევის ჯანმრთელ დონემდე ჩამოწევა, პაციენტების მხოლოდ ნახევარში მიიღება.

ახალი კვლევის თანახმად,  აღნიშნული მედიკამენტით მკურნალობისას  დადებითი შედეგი პაციენტების 100 პროცენტში აღინიშნება. თუმცა სიდნეის უნივერსიტეტის George Institute-ის მკვლევარები აცადებენ, რომ კვლევაში მხოლოდ 18 პაციენტი მონაწილეობდა და დასკვნის გასაკეთებლად შემდგომი კვლევების ჩატარებაა საჭირო.

კვლევის დროს პაციენტებს ერთ კაფსულა მედიკამენტს აძლევდნენ, რომელიც ჰიპერტენზიის სამკურნალო ოთხი მედიკამენტის – ირბესარტანის, ამლოდიპინის, ჰიდროქლორთიაზიდისა და ათენოლონის მეოთხედ დოზას შეიცავდა.

მკვლევარები მიიჩნევენ, რომ თითოეული აღნიშნული მედიკამენტის შემცირებული დოზით მიღება მათ გვერდით ეფექტებს ამცირებს. მიუხედავად იმისა, რომ მედიკამენტების დოზა მცირეა, მათი კომპინირებული სახით მიღება მკურნალობის ეფექტს ზრდის.

კვლევის ავტორი – კლარა შოუç აცხადებს, რომ კვლევაში მონაწილე ყველა პაციენტს სისხლის წნევა დაურეგულირდა. შემდგომი ტესტის საშუალებით კი უნდა გაირკვეს, რამდენად ხანგრძლივადაა შესაძლებელი წნევის ნორმალურ დონეზე შენარჩუნება.

 

წყარო: Dailymail

მასალა მოამზადა: თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

 

სრულად ნახვა
ედიცინა

„გაზაფხულზე მენინგოკოკური ინფექციის საფრთხე იზრდება“- პაატა იმნაძე

პაატა იმნაძეე

  გაზაფხულის დადგომასთან ერთად იმატებს ინფექციური სნეულებების რიცხვი, რადგან ზამთრის შემდეგ ორგანიზმი სუსტდება, ქვეითდება მისი თავდაცვისუნარიანობა და, შესაბამისად, იზრდება დაავადებების განვითარების რისკი. როგორც ცნობილია, ამ პერიოდში თავს იჩენს მენინგოკოკური ინფექცია. მენინგიტი თავისა და ზურგის ტვინის გარსების ანთებაა. მისთვის, როგორც წესი, დამახასიათებელია სამი ნიშანი, რომელთაც მენინგიტურ ტრიადასაც კი უწოდებენ, ესენია: მაღალი ტემპერატურა, თავის ტკივილი და ღებინება.

„დოქტრინა“ დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრის სამეცნიერო საბჭოს ხელმძღვანელს – პაატა იმნაძეს, გაესაუბრა. მისი თქმით: „სწრაფად ვითარდება ე.წ. მენინგეალური ნიშნები, მაგალითად, კეფის კუნთების დაჭიმულობა (ავადმყოფს უჭირს თავის წინ გადახრა), კერნიგის (მენჯ-ბარძაყისა და მუხლის სახსარში ფეხის მოხრის შემდეგ, როგორც წესი, რთულია ფეხის გამართვა), ბრუძინსკის (ზურგზე დაწოლილ ავადმყოფს თავის დახრისას რეფლექსურად ეხრება ფეხი მუხლისა და მენჯ-ბარძაყის სახსრებში). ხშირად მენინგიტს თან ახლავს ჰერპესული ინფექცია, სხეულზე შეინიშნება გამონაყარი. ასევე დამახასიათებელია სუნთქვის მოშლა, უმადობა, ყაბზობა. მენინგიტის მძიმე ფორმისას ტვინი შუპდება და სივდება.  მენინგიტის დიაგნოზის დასადგენად აუცილებელია თავ-ზურგტვინის სითხის, ლიქვორის, აღება, აგრეთვე, კლინიკური და ბიოლოგიური ლაბორატორიული კვლევები.“

მენინგიტს იწვევს სხვადასხვა ბაქტერია, ყველაზე ხშირია მენინგოკოკის (დაინფიცირება ხდება ჰაერწვეთოვანი გზით ინფექციის მატარებელთან 0,5-1.0მ-ის სიახლოევეს), პნევმოკოკისა და ჰემოფილუსის ჩხირი. გაითვალისწინეთ, რომ ადამიანი შეიძლება ბაქტერიების მატარებელი იყოს, თავად არ გახდეს ავად, თუმცა ბავშვს შეუქმნას საფრთხე. მენინგოკოკური ინფექციის გამომწვევი ბაქტერიაა – Neisseria meningitidis – იგი აზიანებს თავის ტვინის გარსსა და კაპილართა ენდოთელიუმს.

 

ამ ინფექციის გენერალიზებული ფორმაა მენინგოკოკცემია, რომლითაც, უწინარეს ყოვლისა, ბავშვები ავადდებიან (70%).  ამ დროს სხეულზე ჩნდება ვარსკვლავისებური სისხლჩაქცევები. შესაძლოა, ბავშვს ჰქონდეს მაღალი ტემპერატურა, ღებინება, მშობელმა აუცილებლად უნდა მიმართოს ექიმს, რადგან დაავადება ელვისებური სისწრაფით ვრცელდება. მენინგოკოკური ინფექციის პროფილაქტიკისთვის შექმნილია A, B და C ჯგუფის პოლისაქარიდული ვაქცინები.

როგორც პაატა იმნაძემ აღნიშნა: „გაზაფხულზე იმატებს ტენიანობა და ტემპერატურა მკვეთრად იცვლება. როგორც წესი, ამ პერიოდში ხშირად გხვდება ისეთი დაავადებები, რომლებიც გადაეცემა ჰაერწვეთოვანი გზით. მწვავე ინფექციური ვირუსული დაავადებების რიცხვს მიეკუთვნება: წითელა, წითურა, ჩუტყვავილა, მარტივი ჰერპესი და ა.შ.“

ინფექციებისაგან თავის დასაცავად აუცილებელია იმუნიტეტის გაძლიერება, დაბალანსებული კვება და სითხის მიღება. ბუნებრივია, დასუსტებულ ორგანიზმს მარტივად ერევა სხვადასხვა ინფექცია. აგრეთვე, აუცილებელია ოთახის განიავება და ჰიგიენურ-სანიტარული ნორმების დაცვა. იმუნოპროფილაქტიკის ყველაზე შედეგიან მეთოდად ვაქცინაცია ითვლება.

 

მასალა მოამზადა: ნინი მშვენიერიძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი  – ,,დოქტრინა”

 

 

სრულად ნახვა
ედიცინააქართველო

ზურაბ გურული – ლიტერატურული ნიჭით დაჯიდოებული ამერიკაში მოღვაწე ქართველი ექიმი

16976962_1385473931519587_656132155_n

 ზურაბ გურული ამჟამად აშშ-ის მონტგომერის სახელობის ფედერალური კლინიკის ანესთეზიისა და ქირურგიის დეპარტამენტების დირექტორი, ასევე მისისიპის უნივერსიტეტის კლინიკური ანესთეზიოლოგიის პროფესორია. თუმცა, მან საკმაოდ რთული და საინტერესო გზა განვლო სანამ ამ ყოველივეს მიაღწევდა. ,,დოქტრინა” გაესაუბრა ზურაბ გურულს, რომელმაც დაწვრილებით გვიამბო საკუთარი მოღვაწეობის შესახებ.

როგორც თავად ამბობს, რამდენიმეწლიანი რთული პროცესი განვლო ამერიკული სამედიცინო სერტიფიკატის მოსაპოვებლად. 1992 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი დაამთავრა და ასპირანტურაში სწავლა თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტში გააგრძელა, 1995 წელს, დისერტაციის წარმატებით დაცვის შემდეგ კი, ერთწლიანი მივლინებით ჩავიდა ქალაქ ნიუ-ორლეანში, ლუიზიანას სახელმწიფო უნივერსიტეტში და სწორედ ამის შემდეგ მიიღო კარიერის ამერიკაში გაგრძელების გადაწყვეტილება. მიჩიგანის სახელმწიფო უნივერსიტეტში რეზიდენტურის რამდენიმე ეტაპის გავლის შემდეგ, 2004 წელს მუშაობა ნიუ-ორლეანის ფედერლურ კლინიკაში დაიწყო ანესთეზიოლოგ-რეანიმატორად, პარალელურად გახლდათ ასისტენტ-პროფესორი ტულეინის უნივერსიტეტშიც. 2006 წლიდან დღემდე კი მუშაობს მონტგომერის სახელობის კლინიკაში.

რაც შეეხება უცხოეთში სწავლის გაგრძელების სურვილს: ,,საზღვარგარეთ ჩემი მოღვაწეობა განაპირობა 90-იანი წლების საქართველოში არსებულმა კატასტროფულმა პოლიტიკურმა, ეკონომიკურმა თუ სოციალურმა სიტუაციამ. ამ პერიოდში ახალგაზრდა პროფესიონალისთვის პრაქტიკულად შეუძლებელი იყო პროფესიულ ზრდა-განვითარებაზე ოცნებაც კი, რადგან ქვეყნის ნებისმიერი ნორმალური, პატიოსანი მოქალაქის ერთადერთი საზრუნავი საკუთარი თავისა და ოჯახის ფიზიკური გადარჩენა იყო,“-აღნიშნა მან.

სიშორის მიუხედავას  ზურაბ გურული თვალს ადევნებს საქართველოში მიმდინარე მოვლენებს და ქართულ სამედიცინო სფეროში არსებულ პრობლემებზეც გულღიად საუბრობს. ,,ჩამოყალიბებული სისტემის არარსებობის გამო, სამედიცინო ფაკულტეტის სტუდენტებისთვის აბსოლუტურად ბუნდოვანია საკუთარი მომავალი. მათი წვრთნა და დახელოვნება მთლიანად პირად შეუპოვრობასა და ბრმა იღბალზეა დამოკიდებული. რის გამოც უამრავ ნიჭიერ ახლგაზრდას კარგავს ქვეყანა, მათი ნაწილი პროფესიას იცვლის, ნაწილი კი საზღვარგარეთ მიდის სამუდამოდ,“-დანანებით ამბობს ის, თუმცა, ამ ეტაპზე. ამ პრობლემის რეალურად მოგვარების გზებსაც ვერ ხედავს, რადგან მიზეზთა და მიზეზთა გამო, პროფესიული ინტერესების დაცვა ხშირად პოლიტიკურ კონიუნქტურებს ეწირება.

როგორც უკვე აღვნიშნე, გურულს თავადაც კარგად ახსოვს პირადად გადატანილი სასოწარკვეთა და ნიჰილიზმი, შიში გაურკვეველი მომავლის მიმართ, რამაც უბიძგა, რომ წვლილი შეიტანოს ქართველი ახალგაზრდების პროფესიულ კარიერაში ნათლად გამოკვეთილი ჰორიზონტების დასახვის საკითხში,  მისი თქმით ეს ერთადერთია რასაც მოაქვს სულიერი სიმშვიდე, რომელიც აუცილებელია როგორც ნორმალური ოჯახის შესაქმნელად, ასევე ნორმალური საზოგადოების ფორმირებისთვის.

ამ მხრივ რამდენიმე ნაბიჯი უკვე გადადგა კიდეც და დროის კატასტროფუული სიმცირის მიუხედავად, გასულ წელს კორპორაცია ,,ევექსის” ერთ-ერთი ხელმძღვანელის, ასევე ამერიკაში მოღვაწე ექიმის – გია ხურციძის ინიციატივით, დასთანხმდა საქართველოში ანესთეზია-რეანიმაციის რეზიდენტურის პროგრამის გაძღოლაზე, რადგან ამ გზით სცადოს მინიმალური წვლილი მაინც შეიტანოს თუნდაც რამდენიმე ახალგაზრდა კოლეგის მაღალი კლასის პროფესიონალად ჩამოყალიბებაში.

საინტერესოა,  ზურაბ გურულის თვალით დანახული ექიმის პროფესიაც, რომელმაც შესაძლოა ბევრ ჩვენგანში  ნეგატიურ ფიქრები აღძრას, მაგრამ, ამ შემთხვევაში, შესაძლოა პირიქითაც დაგვანახვოს ის, „ადამიანებთან ურთიერთობის უნარები უაღრესად მნიშვნელოვანია წარმატებული პროფესიონალისთვის. ექიმი ერთდროულად დიპლომატიცაა, მენტორიც, მოძღვარიც და იობის მოთმინებით აღჭურვილი უნივერსალური მსმენელიც. ექიმი ეგებება თანამედროვე ადამიანს ამ სამყაროში მოსვლაში და ექიმივე ეხმარება იმავე ადამიანს სხვა განზომილებაში ღირსეულად გადასვლისას. ექიმი ადამიანთა ყველაზე პირადული, გნებავთ პიკანტური, პრობლემების მესაიდუმლე, ადამიანის ცხოვრების ყველაზე უმწეო და მოწყვლად მომენტებში მათი უნივერსალური ადვოკატი და დამცველია, ეს უდიდეს მოვალეობასთან ერთად განსაკუთრებული პრივილეგიაცაა. შესაბამისად, დახვეწილი პროფესიონალი კარგად უნდა ფლობდეს ყველა ამ ხელოვნებას,“  – სწორედ ამგვარად ახასიათებს იგი საკუთარ პროფესიას.

წარმატებული ექიმის კარიერული წინსვლა ალბათ შეუძლებელი იქნებოდა, რომ არა საყვარელი ოჯახის თანადგომა, ,,ჩემმა მშობლებმა განსაკუთრებული როლი ითამაშეს ჩემს პიროვნულ და პროფესიულ ჩამოყალიბებაში, მათ უაღრესად ლიბერალური და მეგობრული დამოკიდებულება ჰქონდათ ჩემთან და ჩემს ძმებთან. ჩვენი ურთიერთობა აგებული იყო ე.წ ღირსების კოდზე, რაც ერთმანეთის მიმართ ნდობასა და პატივისცემას ემყარებოდა,“ – აღნიშნა გურულმა, შეიძლება ითქვას, სწორედ ეს პრინციპები დაეხმარა მას პირადი მსოფლმხედველობის სწორად ჩამოყალიბებაში.

გურულის მეუღლე – ქეთი გოგოლი, პროფესიით ექიმ-გინეკოლოგია. მშობლების გზას გაჰყვა უფროსი ვაჟიც, რომელმაც სამშობლოსთან კონტაქტის შენარჩუნების მიზნით, თავად აირჩია სამედიცინო განათლების პირველი ეტაპი საქართველოში გაევლო და ამჟამად თბილისში, ,,აიეტის“ წარჩინებული სტუდენტია. უმცროსი ვაჟი კი ჯერ სკოლის მოსწავლეა და ისიც თბილისში ასრულებს განათლების პირველ ეტაპს. ერთი შეხედვითაც ჩანს, რომ ოჯახში მეგობრული ატმოსფეროა, შესაბამისად, კიდევ უფრო  საკვირველია, როგორ ახერხებს დროში ასე შეზღუდული ადამიანი, ერთმანეთს ასე ჰარმონიულად შეუხამოს პროფესია და პირადი ცხოვრება, მით უფრო, რომ მისი პიროვნების კიდევ უფრო საინტერესო მხარე სულაც არ უკავშირდება მედიცინას, მაგრამ ესეც პირობითია, რადგან მას პასუხი ამაზეც აქვს.

გურულის საყვარელი ჰობი, რაც უნდა გასაკვირი იყოს,  წერაა. წერს პატარა ჩანახატებს, ნოველებს, პუბლიცისტურ წერილებს, მუშაობს რომანებზეც,  მაგრამ ბოლო დროს ძირითადად თარგმანებითაა გატაცებული. მან თარგმნა ჯალალედინ რუმისა და ჰაფეზის არაერთი ლექსი, მაგრამ მისი საყვარელი მწერალი ყველასთვის კარგად ცნობილი ედგარ ალან პოა, ,,უცნაური მიზიდულობა აქვს ედგარ პოს დაბურულ და აფორიაქებულ მისტიკას; თუ ერთხელ დაემორჩილე, მერე შეგიტყუებს და უსასრულოდ გახეტიალებს არაცნობიერის დემონების მაცდურ და საშიშ ლაბირინთებში,– ასე აფასებს გურული პოს შემოქმედებას. პოს ნაწარმოებების ქართული თარგმანები, რა თქმა უნდა, არსებობს, მაგრამ მრავალხრივი ნიჭით დაჯილდოებულ ექიმს სურდა საკუთარ ვერსიებიც ჰქონოდა, ზუსტად იმ გრძნობითა და ემოციით დაწერული, რომელიც ორიგინალში წაკითხვისას დაეუფლა,

რატომ რუმი, ჰაფეზი  ან პო? ალბათ ბუნებრივია ეს კითხვა გაგვიჩნდეს, რაზეც ზურაბ გურულმა ასევე საკმაოდ დამაფიქრებელი პასუხი გაგვცა – ,,ჩემი პროფესიის გამო ყოველდღიურად მიწევს განზომილებათა შორის გასასვლელთან ხეტიალი და მათი მისტიკა მეხმარება უკეთ აღვიქვა ჩემი პაციენტების განცდები; ამასთან, თავადაც მჭირდება განტვირთვა და სულიერი სიმშვიდე, რათა უამრავ უარყოფით ემოციას გავუმკლავდე და არ დავითრგუნო“. მიუხედავად იმისა, რომ მისმა ნაშრომებმა უკვე დიდი პოპულარობა მოიპოვა სოციალურ ქსელებში, ასევე დროის დეფიციტიდან გამომდინარე,  გამოქვეყნებით ჯერ არაფერი გამოუქვეყნებია.თუმცა, მისი პუბლიცისტური წერილები და მიმოხილვები რეგულარულად იბეჭდება სხვადასხვა გაზეთში.

გასაკვირია ის ფაქტიც, რომ გურულს წერისთვის ძალიან ცოტა დრო სჭირდება, სტატიებსა და ნოველებსაც კი ერთ საათზე მეტს არ ანდომებს და შესაბამისად, ადვილად ახერხებს სამსახურში თუ სახლში, მცირე შესვენების დროს მათ მომზადებას, რაც განტვირთვაში ეხმარება.

,,დოქტრინა“ წარმატებებს უსურვებს ზურაბ გურულს და მისი თარგმანით დაინტერესებულ მკითხველს ვთავაზობთ  პოს გენიალური პოემის – ,,ყორნის“,  მისეულ თარგმანს:

ზუსტად არ ვიცი, თუ რატომ მოვისურვე ამ პოემის თარგმნა. უცნაური მიზიდულობა აქვს ედგარ პოს დაბურულ და აფორიაქებულ მისტიკას…

Posted by Zurab Guruli on Saturday, February 11, 2017

 

მასალა მოამზადა: თამარ დევდარიანმა

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ედიცინა

რა სარგებლისა და ზიანის მომტანია დუკანის დიეტა ჯანმრთელობისთვის

დუკანი

 ბოლო პერიოდში სიმსუქნით  დაავადებული ადამიანების რიცხვმა საგრძნობლად იმატა. როგორც წესი, ჭარბწონიანობის მიზეზი არაჯანსაღი კვება და უმოძრაობაა. აღნიშნულმა დაავადებამ, თავის მხრივ, შესაძლოა, გამოიწვიოს შაქრიანი დიაბეტი (ტიპი 2), მაღალი არტერიული წნევა,  გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები, რეპროდუქციული ფუნქციის მოშლა (რომელიც უშვილობის წინაპირობაა), ფილტვების დაავადება და ა.შ. ბოლო დროს საქართველოში აქტუალური გახდა ფრანგი ნუტრიციოლოგის, პიერ დუკანის,  „ცილოვანი დიეტა“. დუკანის დიეტის მთავარი იარაღი შვრიის ქატოა, რომლის რაოდენობაც ეტაპების მიხედვით განისაზღვრება. დიეტა შედგება ოთხი ფაზისაგან:

  • შეტევის ფაზა – დროის ხანგრძლივობა დასაკლები წონის მიხედვით განისაზღვრება. ეს პერიოდი მერყეობს 1-10 დღემდე. რაციონი მრავალფეროვანია, თუმცა მიირთმევთ მხოლოდ ცილოვან საკვებს: ხორცს, ზღვისა და რძის პროდუქტებს. აუცილებელია 1,5 სუფრის კოვზი შვრიის ქატოს მიღება.
  • მონაცვლეობა – რაციონს ემატება ნებისმიერი ბოსტნეული, რომელიც არ შეიცავს სახამებელს. აუცილებელია 2 სუფრის კოვზი შვრიის ქატოს მიღება.
  • განმტკიცება – აღნიშნული ფაზა მიღწეული შედეგის განმტკიცებას გულისხმობს. ხანგრძლივობა დამოკიდებულია თითოეულ დაკლებულ კილოგრამზე (თითო კილოგრამზე განმტკიცებითვის 10 დღეა საჭირო). შეგიძლიათ მიირთვათ ყველა პროდუქტი, რომელიც დაშვებულია პირველ და მეორე ფაზაში, აგრეთვე, რაციონს ემატება სახამებლის შემცველი პროდუქტები და ხილი. აუცილებელია 2,5 სუფრის კოვზი ქატოს მიღება.
  • სტაბილიზაცია – შეგიძლიათ მიირთვათ ყველაფერი, თუმცა არ დაგავიწყდეთ, რომ კვირაში ერთი დღე უნდა მიიღოთ ცილები. აუცილებელია 3 სუფრის კოვზი შვრიის ქატოს მიღება.

ყველა ეტაპზე აუცილებელია ყოველ დღე ფეხით სიარული არანაკლებ 20 წუთისა, აგრეთვე, მინიმუმ 2 ლიტრი სითხის მიღება.

დუკანის დიეტას არაერთგვაროვანი რეაქცია მოჰყვა სხვადასხვა ქვეყნის დიეტოლოგებისა და ჯანსაღი კვების სპეციალისტებისგან, მათი თქმით, დიეტა არაჯანსაღია, შესაძლოა, გამოიწვიოს სხვადასხვა პათოლოგია, დამანგრევლად მოქმედებს თირკმელებზე, მით უმეტეს თუ უკვე აღინიშნება პრობლემა.

„დოქტრინა“ გაესაუბრა გიორგი მაღლაფერიძეს, რომელიც აქტიურად იცავს აღნიშნულ დიეტას და უკვე გარკვეული შედეგიც აქვს, მისი თქმით: „აუცილებელია გამოვიკვლიოთ ორგანიზმი, რათა დადგინდეს ჭარბი წონის მიზეზი. ცილის გადამუშავება მჟავიანობის მომატების ხარჯზე მიდის, ამან კი შეიძლება გამოიწვიოს კუჭ-ნაწლავისა და თირკმელების ფუნქციის დარღვევა, ასევე ზეგავლენა მოახდინოს  ნერვულ სისტემაზე. დიეტის დაწყებამდე მნიშვნელოვანია მოტივაცია და შინაგანი მზაობა. საკმაოდ გრძელი და რთული გზაა, რომლის ბოლოს ახალი ცხოვრება გელოდებათ. აუცილებლად გაეცანით დიეტას, რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, დაიწყეთ ექიმთან ვიზიტით, რათა არ დაიზიანოთ ჯანმრთელობა. ასევე საუბრობენ, რომ ცილოვანი დიეტა საკმაოდ ძვირი ჯდება, თუმცა ეს თავიდან, როდესაც საკვების ოდენობა იკლებს, თანხაც მცირდება. დღეისთვის მე დაახლოებით 7-10 ლარის პროდუქტები მჭირდება დღის განმავლობაში“.

,,დუკანის დიეტას” იცავს, აგრეთვე, სოფიკო ფუტკარაძე, რომელმაც 5 თვეში 38 კილოგრამი დაიკლო, რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, თავს მშვენივრად გრძნობს და ადამიანებს მოუწოდებს, რომ დაწყებამდე კარგად გაერკვნენ და სულიერად მოემზადონ დიეტისთვის, რომელიც საკმაოდ დიდი ძალისხმევას მოითხოვს, თუმცა აღნიშნავს, რომ ზედმიწევნით შესრულებისას შედეგი გარდაუვალი იქნება.

ჩვენ გავესაუბრეთ ნინო კობალაძეს, რომელმაც ერთ-ერთ კონკურსში გაიმარჯვა, პრიზი კი პიერ დუკანთან შეხვედრა იყო. მისი თქმით , ,,დუკანს ძალიან ახარებს ამდენი მიმდევარი რომ ჰყავს არა მარტო საქართველოში, არამედ მთელ მსოფლიოში. ბედნიერია, რადგან ამდენ ადამიანს ეხმარება სასურველი წონის მიღწევაში. მან აღნიშნა, რომ მთელი ცხოვრება ამ საქმეს მიუძღვნა, შეყვარებულია თავის პროფესიაზე და გვირჩევს, რომ ვიცხოვროთ ჯანსაღად”.

აღნიშნულ საკითხზე ნუტრიციოლოგმა, ნატა გაგუამ, აღნიშნა: „ხანგრძლივი ცილოვანი დიეტა, როდესაც რაციონიდან ამოღებულია ნახშირწყლები (ხილი, ბოსტნეული, ბურღულეული), შეუზღუდავი რაოდენობით ხორცის, თევზის, კვერცხისა და რძის ნაწარმის მიღება დაუშვებელია. მოგეხსენებათ, ასეთი საკვები შეიცავს არა მარტო ცილებს, არამედ ცხიმებსაც. ორგანიზმი ვერ ასწრებს ამდენი ცილოვან-ცხიმოვანი საკვების სრულყოფილ გადამუშავებას, ამან კი შეიძლება ქოლესტერინის შემცველობა გაზარდოს სისხლში. შეიძლება ბოლომდე არ გადამუშავდეს ეს საკვები პროდუქტები კუჭ-ნაწლავის ტრაქტში და ადამიანს ჰქონდეს მსუბუქი ინტოქსიკაციის ნიშნები, თავბრუსხვევა, დაღლილობა, მოთენთილობა, არასასიამოვნო სუნი პირიდან, გულისრევა, მადის დაქვეითება. მკაცრი ცილოვანი დიეტა იწვევს შრომისუნარიანობის დაქვეითებას – ყაბზობას. მისი უპირატესობა ისაა, რომ დიეტის პირველ დღეებში სწრაფად იკლებენ, თუმცა რის ხარჯზე? სითხისა და მადის დაკარგვის ხარჯზე. როდესაც პაციენტს ეუბნება ექიმი, რომ სიმსუქნის სამკურნალოდ საჭიროა სრული კურსის გავლა და პირდაპირი მოტივაცია, რასაკვირველია, არაპოპულარულად ჟღერს. სამწუხაროდ, ბევრი ირჩევს „მარტივ“ გზას, მკაცრი და „ეფექტური“ დიეტები ბევრია სხვადასხვა საიტზე, მაგრამ ცხიმოვანი ქსოვილის შემცირების ხარჯზე სწრაფად ვერ ვიკლებთ, უბრალოდ, ორგანიზმი კარგავს სითხეს და თუ ასეთი არასწორად შერჩეული დიეტა ხანგრძლივია, კუნთები განილევა ანუ კუნთის მასა მცირდება ორგანიზმში, რაც ცალსახად ცუდია“.

აღნიშნულ მოსაზრებას იზიარებენ სხვადასხვა ქვეყნის დიეტოლოგები და აღნიშნავენ, რომ ორგანიზმზე დამანგრევლად მოქმედებს ხანგრძლივი ცილოვანი დიეტა, შესაბამისად, აუცილებელია, რომ დაკლების სურვილით შეპყრობილებმა არ გადავამეტოთ. სიმსუქნე დაავადებაა, აუცილებელია ორგანიზმის გამოკვლევა და მასზე მორგებული რაციონის შემუშავება. რაციონის შედგენისას კი გათვალისწინებული უნდა იყოს პაციენტის ინდივიდუალური მონაცემები, კერძოდ, სქესი, ასაკი, ფიზიკური მდგომარეობა, კუნთოვანი ქსოვილების მასა და ხარისხი, ნივთიერებათა ცვლის ინტენსივობა და ა.შ. მათი აზრით, საკვები გაჯერებული და დაბალანსებული უნდა იყოს ცილებით, ცხიმებითა და ნახშირწყლებით. თუკი ადამიანი ვერ ახერხებს ექიმთან მისვლას, უპირველეს ყოვლისა, მინიმალურ რაოდენობამდე უნდა დაიყვანოს ადვილად ათვისებადი ნახშირწყლები, უარი  თქვას ტკბილეულობაზე, ასევე შეამციროს ცხიმიანი საკვები, მიიღოს მეტი ბოსტნეული და ხილი. ეს არის სწორი კვების რეკომენდაცია, რომელიც უნდა გაითვალისწინოს ყველამ.

მასალა მოამზადა: ნინი მშვენიერიძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ედიცინააქართველო

ფარისებრი ჯირკვლის პათოლოგია – არაერთი დაავადების გამომწვევი მიზეზი

ჩიყვი

  ფარისებრი ჯირკვლის დაავადებები მთელ საქართველოშია გავრცელებული.  იოდდეფიციტურ გარემოში პათოლოგიის სიხშირე გაცილებით მაღალია. მაღალმთიან რეგიონში მცხოვრებთათვის განსაკუთრებულად აქტუალურია ეს პრობლემა. როგორც წესი, იოდის ნაკლებობის კომპენსაციის მიზნით, ფარისებრი ჯირკვლის ზომები იმატებს, ეს არის ორგანიზმის სარეგულაციო მექანიზმი, თუმცა შესაძლებელია, რომ ჯირკვალი არა მხოლოდ ზომაში გაიზარდოს, არამედ გაჩნდეს მრავალკვანძოვანი სტრუქტურა, რომელთა გადაგვარების დიდი საფრთხე არსებობს. მკვლევრები პათოლოგიის გამომწვევ სხვადასხვა მიზეზზე საუბრობენ. რა უწყობს ხელს ფარისებრი ჯირკვლის დაავადებების გახშირებას? მიზეზი უამრავია: რადიაციული დაბინძურება, ეკოლოგიური ფაქტორი, სტრესული ფონი, რთული სოციალურ-ეკონომიკური პირობები და ა.შ.

თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ალექსანდრე ნათიშვილის მორფოლოგიის ინსტიტუტში რამდენიმე წელია მიმდინარეობს „ფარისებრი ჯირკვლის კვანძოვანი წარმონაქმნის მოლეკულური-ბიოლოგიური და მორფო ეპიდემიოლოგიური კვლევა მალიგნიზაციის პოტენციალის გათვალისწინებით (სიმსივნის ავთვისებიანად გარდაქმნა)“. „დოქტრინას“ ესაუბრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ალ. ნათიშვილის მორფოლოგიის ინსტიტუტის კლინიკური და ექსპერიმენტული პათოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი ლიანა გოგიაშვილი. მან აღნიშნა: საქართველოს რეგიონებში ცვლილებები შეინიშნება ფარისებრი ჯირკვლის კლინიკომორფოლოგიური და მოლეკულურბიოლოგიური პროფილის მხრივ, კონკრეტულად, დიფუზური/ტოქსიკური ჩიყვის სიხშირის კლების ფონზე, იმატა ჰიპოთირეოზის გამოვლენამ როგორც დასავლეთ, ისე აღმოსავლეთ საქართველოს რეგიონებში.

რა არის ჰიპოთირეოზი? ჰიპოთირეოზის დროს ორგანიზმი თიროიდული ჰორმონების ნაკლებობას  განიცდის, ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქცია დაქვეითებულია. რაც შეეხება ჰიპოთირეოზის კლინიკურ გამოვლინებას, მისთვის დამახასიათებელია: თავის ტკივილი, კანის სიმშრალე, თმის ცვენა, საერთო სისუსტე, ემოციური ლაბილობა, ჩივილები გულ-სისხლძარღვთა სისტემის მხრივ, რეპროდუქციული ფუნქციის დაქვეითება – ქალებში – ორსულობის შეწყვეტა, დისფუნქციური სისხლდენები, ამენორეა, მამაკაცებში – სქესობრივი დისფუნქცია. იმატა ჰიპოთირეოზის ისეთმა გამოვლენამ, როგორიცაა, ჰაშიმოტოს ავტოიმუნური თირეოიდიტი, იგი გაცილებით უფრო ხშირია  ქალებში, ვიდრე მამაკაცებში.

აღსანიშნავია, რომ ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონები უზრუნველყოფს ნაყოფის განვითარებას, ძვლოვანი ქსოვილის მომწიფებას, აგრეთვე, გავლენას ახდენს ცილის სინთეზსა და უჯრედის ზრდაზე. ორსულთა ჰიპოთირეოზმა შეიძლება გამოიწვიოს მკვდრად შობადობა ან იქცეს ნაყოფის განვითარების შეფერხების, სახელდობრ, მენტალური რეტარდაციის მიზეზი. ამდენად, აუცილებელია, რომ ორსულმა მიიღოს ჯანსაღი საკვები, მათ შორის იოდის საჭირო რაოდენობა, რადგან ფარისებრი ჯირკვლის ჩამოყალიბებამდე ნაყოფი მთლიანად დამოკიდებულია დედის ჰორმონებზე. ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციის მოშლა ხშირად თავს იჩენს ორსულებში, მით უმეტეს თუ ქალს ანამნეზში აღენიშნება ამ დაავადების ოჯახური ისტორია ან გენეტიკური განწყობა.

პროფესორ ლიანა გოგიაშვილის თქმით: ფარისებრი ჯირკვლის პათოლოგიამ მოიმატა ახალგაზრდებში, გვხვდება ავტოიმუნური თირეოდიტი (ფარისებრი ჯირკვლის ანთება), ჰიპერთირეოზი (კლინიკური სინდრომი, რომელიც განპირობებულია ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონების გაძლიერებული წარმოქმნით), ჰიპოთირეოზი (დაავადება, რომლის დროს ქვეითდება ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქცია), აგრეთვე, სიმსივნურმა პროცესებმა, მათ შორის მიკროკარცინომებმა (ფარისებრი ჯირკვლის სიმსივნე, რომელიც ზომით 1სმზე ნაკლებია). საქართველოში მოსახლების 57%- აღენიშნება სუბკლინიკური ჰიპოთირეოზი (სუბკლინიკური უსიმპტომოდ, კლინიკური სურათის გარეშე მიმდინარეს ნიშნავს), ეს ნიშნავს იმას, რომ აუცილებელია ობიექტური ინსტრუმენტული გამოკვლევა, რათა დადგინდეს დიაგნოზი. სიზუსტისთვის  საჭიროა შემოწმდეს თირეოტროპული და ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონების დონე. აქვე აღვნიშნავთ, რომ თირეომასტიმულაციებელი ჰორმონი გამომუშავდება ჰიპოფიზში და  აძლიერებს ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციას.

როგორ ავირიდოთ თავიდან ფარისებრი ჯირკვლის დისფუნქცია? – პირდაპირი კავშირი რომელიმე კონკრეტულ ფაქტორთან არ ვლინდება, თუმცა დიდი მნიშვნელობა აქვს ფიზიკურ აქტივობას, მოწესრიგებულ ძილს, ჯანსაღ დაბალანსებულ კვებას (როცა ოპტიმალური თანაფარდობითაა წარმოდგენილი ცილები, ცხიმები და ნახშირწყლები), აგრეთვე, ნერვული სისტემის მდგომარეობას. ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი რეკომენდაცია არის სწორედ ფსიქო-ემოციური სტაბილურობის შენარჩუნება – ავტოტრენინგი.

 

 

მასალა მოამზადა: ნინი მშვენიერიძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
1 64 65 66 67 68 73
Page 66 of 73