close

ბიოლოგია

ბიოლოგიამედიცინა

რასებს შორის ზღვარი პირობითია! – დნმ-ის ანალიზი Momondo–ს ექსპერიმენტში

Momondo–მ ჩაატარა ექსპერიმენტი, რომელშიც 67 სხვადასხვა წარმომავლობის ადამიანი მონაწილეობდა. ექსპერიმენტის მიზანი იყო ადამიანებს მეტი გაეგოთ თავისი წარმომავლობის შესახებ და შესაბამისად, იმ ქვეყნების მიმართ გასჩენოდათ ინტერესი, რომელზეც მანამდე უარყოფითად ფიქრობდნენ, ან საერთოდ არ აინტერესებდათ.

ექსპერიმენტის დასაწყისში მონაწილეები თავიანთი წარმომავლობის შესახებ გამოკითხეს, ასევე დაუსვეს კითხვა, ვის მიმართ აქვთ უარყოფითი დამოკიდებულება. ყველა მათგანი ამტკიცებდა, რომ კარგად იცნობენ თავიანთ “ფესვებს”. ექსპერიმენტის ფარგლებში, ყველა მონაწილემ გაიკეთა დნმ–ის ანალიზი.

ორი კვირის შემდეგ ყველა ერთ დარბაზში შეიკრიბა შედეგის მოსასმენად. აღმოჩნდა, რომ არ შეიძლება იყო დარწმუნებული საკუთარ წარმომავლობაში, ფაქტობრივად, არ არსებობს “სუფთა რასა” და ყველა ჩვენგანი იმაზე მეტად ვართ ერთმანეთთან დაკავშირებული, ვიდრე გვგონია.

პასუხები იმდენად ემოციური აღმოჩნდა, რომ ზოგმა ცრემლებიც ვერ შეიკავა, მაგრამ ყველამ გამოთქვა სურვილი გაეცნო იმ ქვეყნების კულტურა, რომლებიც მანამდე მტრად მიაჩნდათ ან არაფრად აგდებდნენ.  ასე გააქრო საზღვრები ტურისტულმა ოპერატორმა და დაანახა ადამიანებს, რომ  მოგზაურობა სხვადასხვა ქვეყნებში დაგვაახლოებს ჩვენს ნამდვილ წარმომავლობასთან.

– ადამიანებმა დაზუსტებით რომ იცოდნენ თავიანთი წარმომავლობა ალბათ არც რასიზმი იარსებებდა, არც შოვინიზმი და არც ომები, – დაასკვნა ერთ–ერთმა მონაწილემ.

P.S. Momondo დამოუკიდებელი ტურისტული საძიებო სისტემაა, რომელიც მილიონობით ადამიანს უადვილებს მოგზაურობას და სთავაზობს იაფად ფრენას, სასტუმროებს და მანქანის დაქირავებას, ასე რომ, ისარგებლეთ მომსახურებით და გაეცანით თქვენს “შესაძლო ფესვებს”.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”
სრულად ნახვა
ბიოლოგიამედიცინამსოფლიო

ბიჭი, რომელიც ტვინის გარეშე დაიბადა

 

ბიჭუნა, სახელად ნოე უოლი, ოთხი წლის წინ დაიბადა, მას თანდაყოლილი გადახრა ჰქონდა, რომელსაც ჰიდროცეფალიას უწოდებენ (პათოლოგიური მდგომარეობა, რომლის დროსაც თავის ქალაში მომატებულია თავზურგტვინის სითხის (ლიქვორი) რაოდენობა. ჰიდროცეფალია შეიძლება იყოს თანდაყოლილი და შეძენილი. ჰიდროცეფალიის დროს ფართოვდება ტვინის პარკუჭები და თხელდება ტვინის ნივთიერება).

ამ პათოლოგიის გამო, ჩვილი დედის მუცლიდან თითქმის ტვინის გარეშე გამოვიდა. ბავშვის დედას ექიმები ჯერ კიდევ ორსულობის პერიოდში ეუბნებოდნენ, რომ შესაძლოა ვერც გადარჩენილიყო, მაგრამ თუ გადარჩებოდა ნორმალურ ცხოვრებას ვერ შეძლებდა. ამიტომ ურჩევდნენ, რომ აბორტი გაეკეთებინა, რაზეც დედამ კატეგორიული უარი განაცხადა.

როგორც მოსალოდნელი იყო, ნოე ამ პათოლოგიით დაიბადა, ტვინის თითქმის 98% არ ფუნქციონირებდა. მაგრამ რამდენიმე წლის შემდეგ სასწაული მოხდა, ნოეს ტვინმა თანდათან მუშაობა დაიწყო. დაბადებიდან 4 წლის შემდეგ მისი ტვინი სხვა მისი თანატოლი ბავშვებისგან არ განსხვავდებოდა. ექიმები შედეგით გაოცებულები დარჩნენ.

ბიჭის ისტორიაზე BBC დოკუმენტური ფილმის გადაღებას გეგმავს, რომელსაც სახელად ,,ბიჭი ტვინის გარეშე” ერქმევა.

 

წყარო: BBC.com

მასალა მოამზადა: ლაშა ჯინჭარაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ბიოლოგიაეს საინტერესოამედიცინა

უაიშვიათესი შემთხვევა – ფეხმძიმე  სუროგატი მეუღლისგანაც დაფეხმძიმდა

აშშ-ში უიშვიათესი შემთხვევა გამოვლინდა, როცა ფეხმძიმე ქალი ხელახლა დაფეხმძიმდა. სხვადასხვა დროს ჩასახულ ტყუპებს ოთხი მშობელი ჰყავდათ.

სუროგატი დედა ჯესიკა ალენი, რომელიც მუცლით ჩინელი წყვილის შვილს ატარებდა, საკუთარი პარტნიორიდან დაორსულდა.

სანამ სუროგატი დედა გახდებოდა, ალენი უკვე ორი ბიჭის დედა იყო.  ის ჩინელ წყვილს სუროგატობაზე 30,000 აშშ დოლარის სანაცვლოდ დასთანხმდა.

ორსულობა შეუფერხებლად მიმდინარეობდა. ექვსი კვირის ვადაზე,  გეგმიური ულტრაბგერითი კვლევის დროს ექიმმა შენიშნა, რომ ალენი მუცლით ორ ნაყოფს ატარებდა. ,,ემბრიონის გაყოფის შანსი ძალიან მცირეა, მაგრამ თავდაპირველად ვფიქრობდი, რომ ეს მოხდა,“ – იხსენებს იგი.

თავდაპირველად ყველა ფიქრობდა, რომ ემბრიონის გაყოფის შედეგად ქალი იდენტურ ტყუპებს გააჩენდა. არავინ ფიქრობდა, რომ საქმე უაშვიათეს შემთხვევასთან  – სუპერფეტაციასთან ჰქონდათ.

სუპერფეტაცია – ეს არის მეორე კვერცხუჯრედის განაყოფიერება ორსულობის დაწყებიდან რამდენიმე ხანში. ამის შედეგად, საშვილოსნოში ვითარდება სხვადასხვა ასაკის ორი ნაყოფი.

სუპერფეტაცია, რომელიც ადამიანებში უიშვიათეს ფენომენად ითვლება, ცხოველებსა და მღრენელებში უფრო ხშირად გვხვდება.

აღსანიშნავია, რომ ეს შემთხვევა კიდევ უფრო იშვიათია, ვინაიდან სუროგაციის გამო ბავშვების მშობლები გენეტიკურად განსხვავებული ორი წყვილია.

წყარო: http://www.sciencealert.com

მასალა მოამზადა:  თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

 

სრულად ნახვა
ბიოლოგიაგამოგონება - ინოვაციაკვლევებიმედიცინა

მეცნიერებმა ლაბორატორიაში ადამიანის კვერცხუჯრედების შექმნა და მომწიფება შეძლეს

პირველად ისტორიაში, ამერიკელმა და ბრიტანელმა მეცნიერებმა ლაბორატორიაში საკვერცხის ქსოვილში ადამიანის კვერცხუჯრედები შექმნეს. პორცესი ადრეული ეტაპიდან სრულ სიმწიფემდე წარმატებით განხორციელდა.

კვლევის შედეგები სამეცნიერო ჟურნალ Molecular Human Reproduction-ში გამოქვეყნდა. მეცნიერები აცხადებენ, რომ კვლევამ შესაძლოა ხელი შეუწყოს რეგენერაციული მედიკამენტების მკურნალობის თერაპიებისა და უნაყოფობის მკურნალობის ახალი მეთოდის განვითარებას.

ედინბურგის კვლევით ჰოსპიტალებსა და ნიუ-იორკის ადამიანის რეპროდუქციის ცენტრში განხორციელებული სამუშაო უპრეცედენტოა, ვინაიდან წარმოადგენს პირველ შემთხვევას სამეცნიერო ისტორიაში, როდესაც ადამიანის კვერცხუჯრედების შექმნა და განვითარება, ადრეული ეტაპიდან სიმწიფის ჩათვლით, ადამიანის ორგანიზმის გარეთ მოხდა.  იგივე აქამდე მხოლოდ თაგვებზე ხორციელდებოდა.

კვლევაში არაპირდაპირ  ჩართული ექსპერტები შედეგებს დადებითად აფასებენ, თუმც აცხადებენ, რომ მიღებული კვერცხუჯრედის სპერმით უსაფრთხოდ განაყოფიერების, ემბრიონისა და ჯანმრთელი ბავშვის მეღებამდე ჯერ კიდევ უამრავი სამუშაოა ჩასატარებელი.

დენენ გრიფინი, ბრიტანეთში კენტის უნივერსიტეტის გენეტიკის პროფესორი აცხადებს, რომ ის, რაც  ამერიკელმა და ბრიტანელმა მეცნიერებმა ლაბოორატორიაში განახორციელეს, ,,შთამბეჭდავი ტექნიკური მიღწევაა”.

მისივე განმარტებით, თუკი წარმატება და უსაფრთხოების ხარისხი გაუმჯობესდება, შეიძლება ითქვას, რომ მომავალში დიდ დახმარებას გაუწევს კიბოთი დაავადებულ პაციენტებს, რომლებსაც ქიმიოთერაპიის მკურნალობის პროცესში ნაყოფიერების შენარჩუნება სურთ, ასევე გააუმჯობესებს უნაყოფობის მკურნალობის მეთოდს და გააღრმავებს ადამიანის ცხოვრების ადრეული ეტაპების ბიოლოგიის შესახებ მეცნიერულ ცოდნას. 

წყარო: Reuters

მასალა მოამზადა:  თამარ ტაბატაძე

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

 

სრულად ნახვა
ბიოლოგია

მეცნიერებმა შექმნეს მაიმუნი რომელიც ადამიანის გენს შეიცავს

ჩინელმა მეცნიერებმა შექმნენს გენმოდიფიციერბული მაიმუნი-მაკაკა, რომელსაც ერთდროულად მაიმუნის და ადამიანის გენი (MCPH1) აქვს, რომელიც  ტვინის განვითარებაში მონაწილეობს.

MedicalXpress-ის ცნობით, მეცნიერების მიზანია (MCPH1)-ის შესწავლა, რომელიც ადამიანის ცენტრალური ნერვული სისტემის ფორმირებაზეა პასუხისმგებელი.

მეცნიერებმა გენი ვირუსული ვექტორების საშუალებით მაკაკა ემბრიონს შეუყვანეს. დაიბადა 15 გენმოდიფიცირებული მაიმუნი, რომელთაგანაც 5 გადარჩა.

გენმოდიფიცირებულ მაიმუნებს ტვინის ზომა ნორმაში ჰქონდათ, თუმცა უკეთ გაიარეს მახსოვრობის და საგნების ამოცნობის ტესტი.

მეცნიერების ამ ექსპერიმენტმა კრიტიკა დაიმსახურა, რადგან მკვლევარების ნაწილი მიიჩნევს, რომ ადამიანის გენის მაიმუნების გადანერგა ეთიკის ნორმების დარღვევაა.

გენი MCPH1 – მიკროცეფალია ადამიანის ემბრიონის განვითარების დროს აქტიურდება. მაგრამ სპეციფიური მუტაცია ტვინს არასწორად ავითარებს და თავის ქალის მიკროცეფალიას იწვევს.

სრულად ნახვა
ასტრონომია - კოსმოსიბიოლოგიაგამოგონება - ინოვაციამსოფლიო

NASA ადამიანის გულის კოსმოსში დაბეჭდვას გეგმავს

კოსმოსური ტექნოლოგიური კომპანია Techshot-ი NASA-სთან ერთად ბიოლოგიური 3D პრინტერის შექმნაზე მუშაობს. მოწყობილობის მეშვეობით საერთაშორიო კოსმოსურ სდაგურზე ადამიანის გულის დაბეჭდვაა დაგეგმილი. ამის შესახებ BBC წერს.

მეცნიერებს აინტერესებთ, რამდენად გამართულად შეძლებს 3D პრინტერი უწონადობაში გულის ქსოვილების ბეჭდვაზე მუშაობას.

ექსპერიმენტის წარმატების შეთხვევაში ათასობით ადამიანი, რომელიც ორგანოთა დონორების არასაკმარისი რაოდენობის გამო იღუპება, გადარჩება.

ადამიანის ორგანოების 3D პრინტერით ლაბორატორიაში დაბეჭდვის მცდელობა მეცნიერებს აქამდეც ჰქონიათ, თუმცა დაბეჭდვის შემდეგ ორგანო საკუთარ წონას ვერ უძლებს და იშლება.

2017 წელს გულის დონორების არასაკმარისი რაოდენობის გამო მსოფლიოში დაახლოებით 7,600 ადამიანი დაიღუპა.

სრულად ნახვა
ბიოლოგიაკვლევებიმედიცინამსოფლიო

ბავშვის გენეტიკის შეცვლისთვის ჩინეთის მთავრობამ, მეცნიერს, სამუშაოების შესრულების უფლება შეუჩერა

ჩინელმა მეცნიერმა He Jiankui-მ დამიანის “დე-ენ-ემ”-ი წარმატებით შეცვალა და ექსპერიმენტის შედეგად ტყუპი გოგონები, ლულუ და ნანა დაიბადნენ.
მეცნიერის თქმით, მან ექსპერიმენტი ამერიკის ნაცვლად ჩინეთში ჩაატარა, რადგან ამერიკაში გენეტიკის შეცვლის მცდელობაც კი არაკანონიერია.
მაგრამ,  ექსპერიმენტი კანონიერი არც ჩინეთში აღმოჩნდა.  ამ დროისთვის ექსპერიმენტის ყველა მონაწილეს მეცნიერული სამუშაოების შესრულების უფლება შეჩერებული აქვს.

ექსპერიმენტის მონაწილე მეცნიერის, He Jiankui-ს თქმით მან შვიდი წყვილის კვერცხუჯრედებში შეიტანა ცვლილებები, მათ შორის კი წარმატებით განაყოფიერდა ერთი. ის ამბობს, რომ ექსპერიმენტის მიზანია არა გენეტიკური დაავადებებისგან ნაყოფის დაცვა, არამედ მისი უნარის გაძლიერება იმასთვის, რომ სამომავლოდ შეებრძოლოს ინფექციებს, მათ შორის შიდსს.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ბიოლოგიამედიცინა

ჩინელი მეცნიერი ამტკიცებს, რომ გენეტიკურად რედაქტირებული ტყუპი გოგონა შექმნა

ჩინელი მეცნიერი აცხადებს, რომ მან პირველი გენეტიკურად მოდიფიცირებული ბავშვები შექმნა. პროფესორი ჰი ჯიანკუის მტკიცებით, მან რამდენიმე კვირის წინ დაბადებული ტყუპი გოგონას დნმ-ი შეცვალა. რათა ემბრიონები ადამიანისიმუნოდეფიციტისვირუსის(HIV) განგაეთავისუფლებია.

მეცნიერის განცხადებები სხვა მეცდნიერებმა გააკრიტიკეს და იდეას საზარელი უწოდეს. აღსანიშნავია, რომ ეს საქმიანობა მსოფლიოს უმეტეს ქვეყნებში აკრძალულია.

მომავალი თაობები

გენის რედაქტირების საშუალებით შესაძლებელია მემკვიდრეობითი დაავადებების  თავიდან აცილება ემბრიონებში საშიში კოდირების „წაშლის“  ან შეცვლის გზით.

თუმცა ექსპერტები აცხადებენ, რომ ემბრიონის გენომში ინტერვენციამ შესაძლოა ზიანი მიაყენოს არა მხოლოდ ინდივიდს, არამედ მომავალ თაობებსაც, ვინაიდან ტექნოლოგია ჯერ კიდევ ექსპერიმენტულია და დნმ-ის ცვლილებები შემდეგ თაობებს გაუთვალისწინებელი გვერდითი მოვლენებით შეიძლება გადაეცეს.

უამრავ ქვეყანაში, მათ შორის დიდ ბრიტანეთში, არსებობს კანონი, რომელიც გენომის რედაქტირებას კრძალავს. მეცნიერებს რედაქტირების კვლევის ჩატარება მხოლოდ უსარგებლო ინვინტრო განაყოფიერებულ ემბრიონებზე აქვთ, რის შემდეგაც მას ანადგურებენ და ნაყოფის შესაქმნელად არ იყენებენ.

დიზაინერი ბავშვები

პროფესორი ჰი, რომელმაც განათლება აშშ-ში, სტენფორდის უნივერსიტეტში მიიღო, აცხადებს, რომ გენური რედაქტირება მან ტყუპი გოგონას – ლულუსა და ნანას შესაქმნელად გამოიყენა.

ვიდეოში, რომელიც გამოცემა Associated Press-ში გამოქვეყნდა, პროფესორი აცხადებს, რომ მან ე.წ. CCR5 გენი აღმოფხვრა, რათა გოგონები მომავალში HIV-თან კონტაქტის შემთხვევაში ვირუსისგან სამუდამოდ დაცულები ყოფილიყვნენ.

პროფესორი ჰი ამტკიცებს, რომ მისი მიზანი ლამაზი თვალის ფერის ან მაღალი IQ-ს მქონე ბავშვების შექმნა კი არაა, არამედ ბავშვების, რომლებიც სცვადასხვა დაავადებისგან დაცულები იქნებიან.

„ვიცი, ამ ნაბიჯის გამო გამაკრიტიკებენ, მაგრამ ისიც ვიცი, თუ რამდენად ესაჭიროებათ ოჯახებს ეს ტექნოლოგია, ამიტომ მზად ვარ, მათ გამო კრიტიკა ავიტანო,“ აცხადებს ჰი აღნიშნულ ვიდეოში.

გენის რედაქტირება და მასთან დაკავშირებული რისკი

ოქსფორდის უნივერსიტეტის ეექსპერტი, პროფესორი ჯულიან სავულესკო აცხადებს, რომ გენის რედაქტირება ექსპერიმენტულია და ჯერ კიდევ დაკავშირებულია მოულოდნელ მუტაციებთან, რაც ცხოვრების გარკვეულ ეტაპზე გენეტიკურ დაავადებებს, მათ შორის კიბოს განვითარებას, იწვევს.

მეცნიერები აცხადებენ, რომ შესაძლოა ერთ დღეს გენის რედაქტირება გამართლებულ საქმიანობად იქცეს, თუმცა მანამდე „ასჯერ გაზომვაა“ საჭირო.

ლონდონის წმინდა გიორგის სახელობის უნივერსიტეტის ექსპერტი ადამიანის გენეტიკის საკითხებში იალდა ჯამშიდი აცხადებს, რომ გენის რედაქტირების გრძელვადიანი ეფექტის შესახებ ჯერ ძალიან ცოტა რამაა ცნობილი და ადამიანების უმეტესობას აღნიშნულ საკითხზე ექსპერიმენტების ჩატარება მორალურად და ეთიკურად მიუღებელად მიაჩნია. „განსაკუთრებული სიფრთხილის გამოჩენა გვმართებს, როცა საქმე მომავალ თაობასთან დაკავშირებულ რისკებს ეხება,“ აცხადებს  პროფესორი ჯამშიდი.

წყარო :  www.bbc.com

სრულად ნახვა
ბიოლოგია

როგორ გამოიყურება ბედნიერების ჰორმონი?

თანამედროვე სამეცნიერო სფეროს ერთ-ერთი მიღწევა ადამიანში მიმდინარე პროცესების ვიზუალური აღწერა გახლავთ, მაღალტექნოლოგიური აღჭურვით დაინტერესებულმა პირებმა შეძლეს დაეფიქსირებინათ, თუ რა პროცესი მიმდინარეობს ადამიანის ორგანიზმში, როცა ის ბედნიერია.
რა თქმა უნდა, უმნიშნელოვანეს როლს ამ პროცესში ე.წ. ბედნიერების ჰორმონი – ენდორფინი თამაშობს, რომელიც თავის ტვინში გამომუშავდება.
მეცნიერებმა კი, შეძლეს მიკროსკოპულ დონეზე ეჩვენებინათ მიოზინის პროტეინი, რომელიც ენდორფინს თავის ტვინისკენ მიაჩოჩებს და დადებით იმპულსებს გზავნის.
პროტეინის გადაადგილების სახალისო მანერამ  სოციალურ ქსელებში დიდი გამოხმაურება ჰპოვა, თუმცა აღსანიშნავია, რომ პროტეინის მიერ შესრულებული „ნაბიჯის“ სიგრძე რვა ნანომეტრიც კი არ არის.

მასალა მოამზადა: თამარ დევდარიანმა

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ბიოლოგიაეს საინტერესოაკვლევებიმედიცინაქიმია

 ,,დაე, საკვები იყოს შენი წამალი!” – არა პესტიციდებს!

  ,,დაე, საკვები იყოს შენი წამალი!” – ანტიკური მედიცინის რეფორმატორის – ჰიპოკრატეს გამონათქვამს დღესაც არ დაუკარგავს თავის აქტუალობა. კვება – ნებისმიერი ცოცხალი ორგანიზმის სიცოცხლის საფუძველია და ადამიანის ჯანმრთელობის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ფაქტორია. დებულება: ,,ჯანმრთელობა კვების ფუნქციაა” – თანამედროვე საზოგადოების საფუძველია.რატომ უნდა დავიბანოთ ხელები ხშირად და არ ვჭამოთ გაურეცხავი ხილი და ბოსტნეული?

იმიტომ რომ…

ნიადაგი არის მიწის ზედა, ნაყოფიერი ფენა, რომელიც შედგება დედა ქანების, მკვდარი ორგანული ნივთიერებების, ცოცხალი არსებების, ჰაერისა და წყლისაგან.ნიადაგის როლი მიკროორგანიზმებით გამოწვეული დაავადებების გადატანაში დიდია.

დიდია მიკროორგანიზმთა როლი ნიადაგის თვითგაწმენდის პროცესში. სწორედ ამ ორგანიზმების მიერ ხდება ჯანმრთელობისათვის საშიში ორგანული და არაორგანული ნივთიერებების (რომლებიც სხვადასხვა გზებით ხვდება ნიადაგშისაყოფაცხოვრებო ნარჩენების, სამრეწველო ნარჩენების, ნაგვის და სხვ. სახით), გარდაქმნა მინერალურ მარილებად (მინერალიზაცია). 

სასარგებლო მიკროორგანიზმების გარდა, ნიადაგში სახლობენ მრავალი ეპიდემიის მატარებელი ორგანიზმები, რომელიც ადამიანს სწორედ ნიადაგიდან გადაეცემა. ეს შეიძლება იყოს სხვადასხვა ინფექციური დაავადების გამომწვევი მიკროორგანიზმები, აგრეთვე ინვაზიური დაავადებების გამომწვევი ჰელმინტების კვერცხები და მატლები

ინფექციური დაავადებები შეიძლება მოხვდეს ადამიანის ორგანიზმში ნიადაგიდან დაბინძურებული მცენარეული და ცხოველური წარმომავლობის პროდუქტების საშუალებით.

   საკვებში არსებულ ქიმიურ ნივთიერებებს შორის ყველაზე მავნე პესტიციდებია. (ლათ. pestis — გადამდები სენი და caedo — ვკლავ) — ქიმიური ნაერთები, რომელსაც იყენებენ მცენარეთა მავნებლებისმარცვლეულის, მერქნის, ბამბის, შინაური ცხოველების ექტოპარაზიტების, აგრეთვე ადამიანისა და ცხოველის საშიშ დაავადებათა გადამტანების წინააღმდეგ საბრძოლველად. პესტიციდებში შედის დეფოლიანტები და დესიკანტები.

პესტიციდებს შემდეგ ჯგუფებად ყოფენ: ინსექტიციდებად, რომლებსაც იყენებენ მწერების გასანადგურებლად, ფუნგიციდებად – სოკოებთან საბრძოლველად, ჰერბიციდებად – სარეველების მოსასპობად და ა.შ. მსოფლიო პრაქტიკა გვიჩვენებს, რომ ადამიანისთვის უვნებელი პესტიციდი არ არსებობს. მათი 90% მიზანს ვერ აღწევს, გარემოში იფანტება და ჩამდინარე წყლებით წყალსატევებში ხვდება. ისინი იწვევენ ეკოსისტემის ღრმა ცვლილებას, რადგან წამლავენ ყველა ცოცხალ ორგანიზმს.

პესტიციდები ხშირად გამოიყენება ხილის მოყვანის პროცესში. იმის ალბათობა რომ პესტიციდების შემცველობას, ზომიერი კლიმატის ნაყოფში აღმოვაჩენთ, უფრო დიდია, ვიდრე სუბტროპიკული კლიმატის ხილში. ალბათ ყველას აწუხებს აზრი იმის თაობაზე, რომ შეგვიძლია თუ არა, გარეგნული დათვალიერებით ამოვარჩიოთ ნაკლები ქიმიკატის შემცველი პროდუქტი. დაჭიანებული ხილი პირველი ნიშანია იმისა, რომ იგი ნატურალურია, თუმცა სრულ გარანტიას იგი არ იძლევა იმის გამო, რომ მისი პესტიციდით დამუშავება მოხდა იმის შემდეგ, როდესაც იგი უკვე დაჭიანებული იყო. 

პესტიციდების გამოყენების შემთხვევაში დიდი მნიშვნელობა აქვს, იმ ნორმებისა და მოთხოვნების გათვალისწინებას, რომლებიც დადგენილია ამ ქიმიკატების მოხმარებისას. იგი უნდა ჩატარდეს გარკვეულ დროს და გამოყენებული იქნას ზომიერად.

პესტიციდების გამოყენება მოითხოვს სიფრთხილეს, დაკვირვებას და ცოდნას, რადგან მათი არასწორი გამოყენება დიდ საფრთხეს უქმნის ადამიანის ჯანმრთელობას. აქედან გამომდინარე, მოწამვლის თავიდან ასაცილებლად, საჭიროა ზედმიწევნით ზუსტად იქნეს დაცული პესტიციდებთან უსაფრთხო მოპყრობის შემდეგი წესები:

  1.  ქიმიური წამლობების დროს რეკომენდირებულია ისეთი სპეციალური ტანსაცმლის გამოყენება, რომელიც მაქსიმალურად ფარავს სხეულს;
  2. აუცილებელია ინდივიდუალური დაცვის საშუალებებისრეზინის ხელთათმანის, ჩექმის, თავსაბურავის, სათვალის, რესპირატორის გამოყენება;
  3. წამლობა საჭიროა ჩატარდეს მხოლოდ უქარო ამინდში, დილის ან საღამოს საათებში;
  4. დაუშვებელია ქიმიურ პრეპარატის (ფხვნილის, ხსნარის) შეხება დაუცველი ხელებით;
  5. აკრძალულია წამლობის დროს პესტიციდით დაბინძურებული ხელებით სიგარეტის მოწევა, საკვებისა და სასმელის მიღება;
  6. სამუშაოს დამთავრების შემდეგ დაბინძურებული ტანსაცმელი უნდა გაირეცხოს ჩვეულებრივი სარეცხისაგან განცალკევებით და მოხდეს მისი შენახვა;
  7. დაუშვებელია პესტიციდის ცარიელი ტარის გამოყენება შემდგომი მოხმარებისთვის, აუცილებელია მისი დახვრეტა და ღრმად ჩამარხვა სპეციალიზირებულ ამოცემენტებულ ორმოში. ქაღალდის ან მუყაოს ტარის შემთხვევაში, საჭიროა შესაფუთი მასალის დაწვა. გასათვალისწინებელია, რომ ძალიან სახიფათოა დაწვისას წარმოქმნილი ბოლის შესუნთქვა;
  8. წამლობის დასრულების შემდეგ, საჭიროა გამოყენებული შემასხურებელი აპარატურის გულდასმით გარეცხვა და ნარეცხი წყლის გახარჯვა დამუშავებულ ნაკვეთში;
  9. ყოვლად დაუშვებელია გამოყენებული პესტიციდების ტარისა და ნარჩენების, აგრეთვე, ვადაგასული და გამოსაყენებლად უვარგისი პესტიციდების უკონტროლოდ გადაყრა (გადასხმა) სასოფლოსამეურნეო დანიშნულების ნაკვეთებში, წყალსატევებში (მდინარე, ღელე, ხრამი, ტბა, ჭაობი), ბუნებრივ ველმინდვრებსა და ტყეებში. პესტიციდების ნარჩენები და ცარიელი ტარა შეიძლება განთავსდეს მხოლოდ სპეციალიზირებულ დროებით საცავებში!

   სამწუხაროდ, უნდა აღინიშნოს, რომ დღემდე არ არსებობს მეცნიერების დასკვნა იმის თაობაზე, რომ პესტიციდების თუნდაც ძალიან მცირე ნარჩენი უსაფრთხოა ადამიანისათვის. საერთოდ ექიმები გვაფრთხილებენ, რომ ისინი დაბლა წევენ იმუნიტეტს და ორგანიზმში დაგროვების უნარი გააჩნიათ. ხილის და ბოსტნეულის მოხმარებამდე, საგულდაგულოდ უნდა გავრეცხოთ ისინი, გავთალოთ (ანუ გავათავისუფლოთ ზედაპირული ფენისაგან) შემდეგ, დავამუშაოთ თერმულად. საერთოდ უფრო სასარგებლოა ნატურალური პროდუქტები, რომლებიც მიღებული არიან ყოველნაირი ქიმიური ნივთიერებების გამოყენების გარეშე.

     პესტიციდებს მავნებლები 10-30 თაობაში ეგუებიან მაშინ, როცა ადამიანს ამისთვის ასეულობით წელი სჭირდება. ჩვენში დღემდე იყენებენ სასოფლო-სამეურნეო პრეპარატებს, რომელთა წარმოება 50-60 წლის წინათ დაიწყეს, როცა ადამიანის ჯანმრთელობაზე შორეული მავნე ზემოქმედების საკითხი საერთოდ არ იდგა. სამწუხაროდ, ასეთმა ზემოქმედებამ უკვე მკაფიოდ იჩინა თავი. მაგალითად, ავთვისებიანი სიმსივნური დაავადებებით სიკვდილიანობის ზრდა პირდაპირ კავშირშია პესტიციდების გამოყენებასთან.

ამერიკის შეერთებულ შტატებში ყოველწლიურად 20 ათასი ადამიანის სიცოცხლე ეწირება პესტიციდებს. როგორც ვიცით, დედის რძეს საოცარი ბაქტერიოციდული თვისებები აქვს, რითაც განპირობებულია მისი გამაჯანსაღებელი ეფექტი, მაგრამ თავად განსაჯეთ, რა სარგებლობის მოტანა შეუძლია დედის რძეს, როცა მასშიც კი აღმოჩნდა დდტ და კიდევ უფრო ძლიერი შხამი ქლოროფოსი.

პესტიციდები ხოცავს ყველა მწერს – მავნესაც და სასარგებლოსაც (მაგალითად, ფუტკარს). გარდა ამისა, უნდა გვახსოვდეს, რომ მავნებელს ჰყავს თავიანთი მტაცებლები და პარაზიტები, რომლებიც ამცირებენ მათ რაოდენობას. პესტიციდები კი ანადგურებს არა მარტო მავნებლებს, არამედ მათ ბუნებრივ მტრებსაც. იდეალური პესტიციდები უნდა სპობდეს მწერების მხოლოდ განსაზღვრულ სახეობას, სხვებისთვის ზიანის მიუყენებლად.

პესტიციდების გამოყენების ზრდასთან ერთად იმატა გონებასუსტ ბავშვთა რაოდენობამ. თუ ადრე მრავალი დაავადების მიზეზად ალკოჰოლს თვლიდნენ, შემდეგში გაირკვა, რომ მათი უმრავლესობა (სისხლის დაავადება და სხვა მძიმე სნეულებანი) ინტენსიური ქიმიზაციის შედეგი ყოფილა.

ამერიკაში ზრდიან არა პესტიციდთა გამოყენებას, არამედ იქ აკრძალული პესტიციდების ექსპორტს სხვა ქვეყნებში.

 ცნობილია, რომ პესტიციდების ძირითადი რაოდენობა გროვდება ბოსტნეულის და ხილის კანში. პესტიციდებს ყველაზე დიდი რაოდენობით შეიცავს: კიტრი, კომბოსტო, ატამი, ვაშლი, ჟოლო. ყველაზე ნაკლებ გავლენას პესტიციდებისგან განიცდის თავიანი ხახვი, სიმინდი, სოკო, ბადრიჯანი, ანანასი. კულინარიულ დამუშავებამდე საჭიროა ხილის და ბოსტნეულის საგულდაგულოდ გარეცხვა (სასურველია წყალს დაამატოთ ლიმონმჟავა და ზღვის მარილი). ხილის გათლით, კომბოსტოს და სხვა ფოთლოვანი ბოსტნეულის გარე ფოთლების მოცილებით პესტიციდების რაოდენობა უფრო ეფექტურად მცირდება.

პროდუქტებში პესტიციდების ნარჩენი რაოდენობის დაშლის სიჩქარე დამოკიდებულია პირობებზე. მაგალითად, ტემპერატურის აწევით (23 გრადუსზე მაღალა) დაშლა ძლიერდბა. ასევე – იზრდება დაშლის სიჩქარე პროდუქტის შენახვის ხანგრძლივობის გადადებასთან ერთად.

ხორცისა და რძის პროდუქტებში ნარჩენი პესტიციდების შემცველობის შემცირება შესაძლებელია თერმული დამუშავებით. ამ მხრივ, ყველაზე ეფექტურია ხორცის მოხარშვა.

პესტიციდები გროვდება ადამიანის ცხიმოვან ქსოვილში და ზოგიერთ შინაგან ორგანოში. პესტიციდებით გამოწვეული ყველაზე განვითარებული შედეგებია – ნაწლავების, მკერდის, საშარდე ბუშტის, ღვიძლის, თავის ტვინის, საშვილოსნოს ავთვისებიანი სიმსივნეები. მოწამვლის ნიშნები შესაძლებელია იყოს რეგულარული თავის ტკივილი, დაღლილობა და უხალისობა. მთავარი ისაა, რომ მცირდება სიცოცხლის ხანგრძლივობა და ხარისხი. ზოგიერთი პესტიციდი გენეტიკურ აპარატზე უფრო ძლიერად მოქმედებს, ვიდრე რადიაცია. განსაკუთრებით მგრძნობიარენი პესტიციდების მიმართ არიან ბავშვები.

ინფექციის გავრცელების ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი გზა არის ავადმყოფი (ინფექციის წყარო) – ნიადაგი – მცენარეული წარმოშობის საკვები პროდუქტები – მიმღები ორგანიზმი. 
სწორედ ამიტომ, თავიდან რომ აიცილოთ მთელი რიგი ინფექციური დაავადებები, მიირთვით მხოლოდ საგულდაგულოდ გარეცხილი ხილი და ბოსტნეული, ხშირად დაიბანეთ ხელები, განსაკუთრებით მიწასთან შეხების დროს და მიაჩვიეთ თქვენი პატარები სისუფთავეს.

 

მასალა მოამზადა:  ნინო ჯალაღონიამ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

 

სრულად ნახვა
1 10 11 12 13 14 16
Page 12 of 16