ასტრონომია - კოსმოსი

დედამიწის ზედაპირისა და ატმოსფეროს ტემპერატურები გამუდმებით იცვლება, ხოლო დედამიწის თხევადი გული კი მუდმივად გრილდება. უწყვეტი გაციება გამოიწვევს თხევადი გულის გამყარებას და გეოლოგიური აქტივობის შეწყვეტას. ახალი კვლევის მიხედვით კი დადგინდა, რომ დედამიწის გული მოსალოდნელზე სწრაფად ცივდება.
მეცნიერებმა კვლევაში გამოიყენეს მინერალი ბრიდგმანიტი, რომელიც დედამიწის გარე ბირთვისა და მანტიის მიჯნაზე გვხვდება და თუ რამდენად სწრაფად ატარებს იგი სითბოს, ბირთვიდან მანტიისაკენ სითბოს გადინების სიჩქარეზეც აისახება. აღნიშნული მინერალის თბოგამტარობის კოეფიციენტი მოსალოდნელზე დაახლოებით 1.5-ჯერ მეტი აღმოჩნდა, რაც ნიშნავს, რომ გულიდან მანტიისაკენ მოსალოდნელზე მეტი სითბო მიედინება და უფრო სწრაფად ცივდება. აღნიშნული პროცესი კარგად შესწავლილი არ არის და რთულია იმის თქმა, თუ რამდენად სწრაფად შეიძლება მოხდეს.

მასალა მოამზადა: ნინი ხეცურიანმა

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

Nasa-მ ასტეროიდი დააფიქსირა, რომლის ღირებულებაც მსოფლიო ეკონომიკას 70 000-ჯერ აღემატება. ამის შესახებ CNN წერს. გამოცემის ცნობით, მარსსა და იუპიტერს შორის მდებარე მასაჩუსეტსის ზომის იშვიათი სახეობის ასტეროიდი $10 000 კვადრილიონად არის შეფასებული.

როგორც ცნობილია, ასტეროიდი სახელად “საიქი” (Psyche) ჯერ კიდევ 1852 წელს აღმოაჩინეს, ახლა კი დედამიწიდან უფრო ახლოს გახდა მისი დანახვის შესაძლებლობა.

სამეცნიერო ჟურნალში The Planetary გამოქვეყნებული ახალი კვლევა მიუთითებს იმაზე, რომ უიშვიათესი ასტეროიდის შემადგენლობას უდიდესი ასტრონომიული ღირებულება გააჩნია. კვლევის მიხედვით, ასტეროიდის დიამეტრი 225.3 კილომეტრია, და ის 70 000-ჯერ უფრო ღირებულია, ვიდრე გლობალური ეკონომიკა, ვინაიდან კვლევის მიხედვით, ასტეროიდი, სავარაუდოდ, მთლიანად რკინისა და ნიკელისგან შედგება. მისი ღირებულება 2019 წელს შეფასებული იყო $142 ტრილიონად.

“ჩვენ გვაქვს ნანახი ძირითადად მეტალისგან შემდგარი მეტეორიტები, თუმცა, ეს არის უნიკალური იმით, რომ შესაძლოა მთლიანად რკინისა და ნიკელისგან შედგებოდეს“, – აღნიშნავს მეცნიერი და ახალი კვლევის ავტორი ტრეისი ბეკერი.

ბეკერის თქმით, ასტეროიდი 370.1 მილიონი კილომეტრით არის დაშორებული დედამიწისგან.

როგორც CNN წერს, NASA აპირებს 2022 წლისთვის ასტეროიდზე გაგზავნოს უპილოტო ხომალდი, რომელიც მას შეისწავლის უფრო ახლოდან.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

მეცნიერებმა აღმოაჩინეს ახალი მტკიცებულება, რომ მარსზე შესაძლოა თხევადი წყალი იყოს.
კვლევა, რომელსაც  კემბრიჯის უნივერსიტეტი ხელმძღვანელობს, იძლევა მტკიცებულებას რადარის გარდა სხვა მონაცემების გამოყენებით, რომ მარსის სამხრეთ პოლისის ყინულის ქვეშ  თხევადი წყალია.
კვლევის ჯგუფმა, რომელშიც შეფილდის უნივერსიტეტისა და ღია უნივერსიტეტის მეცნიერები შედის, თქვა, რომ ეს „აუცილებლად არ ნიშნავს, რომ სიცოცხლე არსებობს მარსზე“.
დედამიწის მსგავსად, მარსსაც აქვს სქელი წყლის ყინულის ქუდები ორივე პოლუსზე.
დედამიწის ყინულის საფარი დაფარულია წყლით სავსე არხებით და დიდი ყინულქვეშა ტბებითაც კი, თუმცა, ბოლო დრომდე ითვლებოდა, რომ მარსზე მდებარე ტბები გაყინული იყო მარსის ცივი კლიმატის გამო.
„თხევადი წყალი სიცოცხლისთვის აუცილებელი ინგრედიენტია, თუმცა ეს სულაც არ ნიშნავს, რომ მარსზე სიცოცხლე არსებობს“, – განაცხადა შეფილდის უნივერსიტეტის კვლევის ავტორმა, დოქტორმა ფრენსის ბუჩერმა.
საერთაშორისო კვლევითმა ჯგუფმა, რომელშიც ასევე შედიოდნენ მეცნიერები ნანტის უნივერსიტეტიდან და დუბლინის საუნივერსიტეტო კოლეჯიდან,  კოსმოსური ხომალდის ლაზერული ალტიმეტრი (სიმაღლის საზომი) გამოიყენა.
„ახალი ტოპოგრაფიული მტკიცებულებების, ჩვენი კომპიუტერული მოდელის შედეგებისა და რადარის მონაცემების კომბინაცია ბევრად უფრო სავარაუდოს ხდის, რომ დღეს მარსზე ყინულქვეშა თხევადი წყლის მინიმუმ ერთი უბანი არსებობს“, – განაცხადა კემბრიჯის სკოტ პოლარის კვლევითი ინსტიტუტის პროფესორმა, ნეილ არნოლდმა.

წყარო : bloomberg.com

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

NASA-ს კოსმოსური ხომალდი DART-ი ჰიპერბგერითი სიჩქარით წარმატებით, მიზანმიმართულად დაეჯახა შორეულ ასტეროიდს პლანეტარული თავდაცვის სისტემის მსოფლიოში პირველი ტესტის დროს, რომლის მიზანი დედამიწასთან პოტენციური „განკითხვის დღის მეტეორიტის“ შეჯახების თავიდან აცილებაა.
კაცობრიობის პირველი მცდელობა შეცვალოს ასტეროიდის ან ნებისმიერი ციური სხეულის მოძრაობა, NASA-ს ვებკასტშია  ნაჩვენები და ის DART-ის გაშვებიდან 10 თვის შემდეგ განხორციელდა.
პირდაპირ ეთერში აჩვენეს DART-ის კამერით გადაღებული ფოტოები, როგორ უახლოვდებოდა „დამრტყმელი“ მანქანა დაახლოებით ფეხბურთის სტადიონის ზომის ასტეროიდს, დედამიწიდან დაახლოებით 6,8 მილიონი მილის მანძილზე.
330 მილიონი დოლარის ღირებულების მისიის გეგმას, რომელიც დაახლოებით შვიდი წლის განმავლობაში მუშავდებოდა, იმის დადგენა წარმოადგენდა, შეუძლია თუ არა კოსმოსურ ხომალდს შეცვალოს ასტეროიდის ტრაექტორია კინეტიკური ძალის მეშვეობით, რაც მას მხოლოდ იმ დონეზე უბიძგებს, რაც დედამიწისთვის უსაფრთხო იყოს.
მიაღწია თუ არა წარმატებას ექსპერიმენტმა, ცნობილი მხოლოდ მას შემდეგ გახდება, რაც ასტეროიდზე სახმელეთო ტელესკოპის საშუალებით მომავალ თვეში დააკვირდებიან, თუმცა NASA-ს ოფიციალური პირები ტესტის მყისიერ შედეგს და განაცხადეს, რომ კოსმოსურმა ხომალდმა მიზანს მიაღწია.
„NASA მუშაობს კაცობრიობის საკეთილდღეოდ, ასე რომ, ჩვენთვის ეს არის ჩვენი მისიის საბოლოო შესრულება – ტექნოლოგიური დემონსტრირება, რომელიც, ვინ იცის, ოდესმე ჩვენი სახლის გადარჩენას შეძლებს“, – განაცხადა NASA-ს ადმინისტრატორის მოადგილე პემ მელროიმ.

წყარო : reuters.com

მასალა მოამზადა : თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

NASA-ს მარსმავალის მეცნიერების განცხადებით, Perseverance-მა წითელი პლანეტის დამშრალი უძველესი მდინარის დელტაში ორგანული ქანების რამდენიმე ნიმუში შეაგროვა.
ეს ნიმუშები მომავალი მისიისთვის შეინახეს, რომლის მიზანი პლანეტაზე ნიმუშების შეგროვება და დედამიწაზე ჩამოტანაა.
„ქანებს, რომლებსაც ჩვენ დელტაში ვიკვლევდით, ორგანული ნივთიერებების ყველაზე მაღალი კონცენტრაცია აქვს, რაც კი, ჯერჯერობოთ მისიის დროს მოვიპოვეთ”, – აღნიშნა Perseverance-ის პროექტის მეცნიერმა კენ ფარლიმ.
მისი განმარტებით, ორგანული მოლეკულები სიცოცხლის საშენი ბლოკია და შესაბამისად, ძალიან საინტერესოა, რომ მოიპოვეს ის ქანები, რომლებიც ორგანულ მასალათა შემცველ ტბაში, სიცოცხლისთვის ხელსაყრელ გარემოში დაილექა.
ადგილი, სადაც Perseverance-ი ამჟამად იმყოფება, დაახლოებით 3,5 მილიარდი წლის წინ წარმოქმნილი დელტაა, სადაც მარსული მდინარე ტბას უერთდებოდა.
Perseverance ამჟამად იკვლევს დელტას დანალექ ქანებს, რომლებიც წარმოიქმნება მაშინ, როდესაც სხვადასხვა ზომის ნაწილაკები ოდესღაც წყლიან გარემოში დაილექა. პირველი სამეცნიერო კამპანიის დროს კი მარსმავალმა გამოიკვლია კრატერის ფსკერი და აღმოაჩინა ვულკანური ქანები, რომლებიც წარმოიქმნება ღრმა მიწისქვეშა მაგმისგან ან ზედაპირზე ვულკანური აქტივობის შედეგად.
NASA და ევროპის კოსმოსური სააგენტო (ESA) მარსის მასალის პირველი ნიმუშების დედამიწაზე დაბრუნების გზების დაგეგმვის დეტალური შესწავლის მიზნით თანამშრომლობენ. ამ დროისთვის, გეგმა ითვალისწინებს Sample Return Lander-ის ეზეროს კრატერში დაჯდომა და რაკეტის ჩატანაა, რომელშიც Perseverance-ის მიერ აღებული და შენახული ნიმუშები უნდა ჩატვირთონ.

წყარო : sciencealert.com
მასალა მოამზადა : თამარ ტაბატაძემ 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

მეცნიერებმა დედამიწაზე ატომური საათის გამოგონების შემდეგ ყველაზე მოკლე დე დააფიქსირეს. ამის შესახებ CNN-იიტყობინება.

მოსკოვმა, უკრაინაში ომის გამო დასავლეთთან შექმნილი დაძაბულობისა და დაწესებული სანქციების ფონზე, განაცხადა, რომ 2024 წლის შემდეგ საერთაშორისო კოსმოსურ სადგურს ტოვებს.
ექსპერტების კოსმოსის საკითხებში განმარტავენ, რომ რუსეთის ეს ნაბიჯი სერიოზულად იმოქმედებს ქვეყნის კოსმოსურ სექტორზე და მნიშვნელოვან დარტყმას მიაყენებს პილოტირებული ფრენების პროგრამას.
„რა თქმა უნდა, ჩვენ შევასრულებთ ყველა ჩვენს ვალდებულებას ჩვენი პარტნიორების წინაშე, მაგრამ გადაწყვეტილება 2024 წლის შემდეგ სადგურის დატოვების შესახებ მიღებულია“, – განუცხადა რუსეთის კოსმოსური სააგენტოს „როსკოსმოსის“ ხელმძღვანელმა, იური ბორისოვმა ქვეყნის პრეზიდენტს, ვლადიმერ პუტინს.
მისი თქმით, იმ დროისთვის რუსეთი მზად იქნება, დამოუკიდებელი ორბიტალური ფორპოსტის მშენებლობა დაიწყოს.
შეერთებულ შტატებში აცხადებენ, რომ ამ განცხადებით გაკვირვებულები არიან.
„ეს სამწუხარო მოვლენაა საერთაშორისო კოსმოსურ სადგურზე შესრულებული კრიტიკულად მნიშვნელოვანი სამეცნიერო სამუშაოს გათვალისწინებით, რომელიც ჩვენს კოსმოსურ სააგენტოებს შორის წლების განმავლობაში ღირებული პროფესიული თანამშრომლობით განხორციელდა“, – განაცხადა აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის სპიკერმა ნედ პრაისმა.

„არქაული, როგორც მოხუცი ქალის ბინა“

რუსეთი მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული იმპორტზე დაწყებული საწარმოო აღჭურვილობით დამთავრებული სამომხმარებლო საქონლით და ამიტომ, მოსალოდნელია, რომ დასავლური სანქციების შედეგები, გრძელვადიან პერსპექტივაში, დამანგრეველ ზეგავლენას მოახდენს ქვეყნის ეკონომიკაზე.
ექსპერტი კოსმოსის საკითხებში, ვადიმ ლუკაშევიჩი აცხადებს, რომ კოსმოსური მეცნიერება არ შეიძლება აყვავდეს იმ ქვეყანაში, რომლის წინააღმდეგ მკაცრი სანქციებია დაწესებული.
”საფრთხის წინაშე დგას პილოტირებული ფრენების შენარჩუნება რუსეთში, კოსმონავტიკის სამშობლოში”, – აღნიშნავს ლუკაშევიჩი.
მან რუსეთის მზარდ მეცნიერულ და ტექნოლოგიურ იზოლაციაზე მიუთითა და ხაზი გაუსვა, რომ იმ შემთხვევაშიც კი, თუ რუსეთი ორბიტალურ სადგურს ააშენებს, ეს იქნება 1980-იან წლებში დაბრუნება.
“ეს იქნება არქაული, როგორც მოხუცი ქალის ბინა, ღილაკიანი ტელეფონით და ფირსაკრავით” , – აღნიშნა მან.
საბჭოთა კოსმოსურ პროგრამას შეუძლია არაერთი მნიშვნელოვანი მიღწევით იამაყოს, მათ შორის ადამიანის კოსმოსში გაგზავნა 1961 წელს და პირველი თანამგზავრის გაშვება ოთხი წლით ადრე.
მაგრამ ექსპერტები აცხადებენ, რომ „როსკოსმოსი“ ახლა წარსულის მხოლოდ ჩრდილია და ბოლო წლებში მთელი რიგი წარუმატებლობები განიცადა, მათ შორისაა კორუფციული სკანდალები და მრავალი თანამგზავრისა და სხვა კოსმოსური ხომალდის დაკარგვა.
კოსმოსური ხომალდების მწარმოებელმა Energia-ს მთავარმა დიზაინერმა, ვლადიმერ სოლოვიოვმა განაცხადა, რომ რუსეთმა საერთაშორისო კოსმოსური სადგურის დატოვება არ უნდა იჩქაროს.
“თუ ჩვენ შევაჩერებთ პილოტირებული ფრენებს რამდენიმე წლით, მაშინ ძალიან რთული იქნება მიღწეულის აღდგენა”, – აღნიშნა სოლოვიოვმა.
NASA-მ და რუსეთმა საერთაშორისო კოსმოსური სადგურის მშენებლობა თითქმის 24 წლის წინ დაიწყეს. ეს არის აღმოსავლეთ-დასავლეთის თანამშრომლობის ერთ-ერთი ყველაზე თვალსაჩინო ნიშანი საბჭოთა კავშირის დაშლისა და ცივი ომის დასრულების შემდეგ.

წყარო : sciencealert.com

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

მეცნიერებმა ტელესკოპ „ჯეიმს ვების“ დახმარებით სამყაროში უძველესი გალაქტიკა აღმოაჩინეს. ამის შესახებ Daily Mail-ი წერს.

გამოცემის ინფორმაციით, გალაქტიკა GLASS-z13 (GN-z13) 13,8 მილიარდი წლის წინ მომხდარი დიდი აფეთქებიდან 300 მილიონი წლის შემდეგ შეიქმნა. GN-z13-ის სიგრძე 1 600 სინათლის წელიწადია. „ჯეიმს ვებმა“ აღმოჩენა NIRCam-ის გამოყენებით გააკეთა. ეს კამერა მას ყველაზე ადრეული ვარსკვლავებისა და გალაქტიკის სინათლის დაფიქსირების საშუალებას აძლევს.

აქამდე სამყაროში უძველეს გალაქტიკადGN-z11 ითვლებოდა, რომელიც ტელესკოპმა „ჰაბლმა“ 2015 წელს აღმოაჩინა. ის დიდი აფეთქებიდან 400 წელიწადში შეიქმნა.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”