close

ისტორია

ს საინტერესოასტორიაულტურააქართველო

საქართველოს ეროვნული გმირი – ქაქუცა ჩოლოყაშვილი

3334

26 მაისი საქართველოს პირველი რესპუბლიკის დღეა

დამოუკიდებლობა გამოცხადდა კვირა დღეს, თბილისში, მეფისნაცვლის ყოფილ სასახლეში, ეროვნული საბჭოს პირველ სხდომაზე, საღამო ჟამს, პირველი მსოფლიო ომის მიწურულს, საქართვლოსა და კავკსიისთვის არეულ დროს და ეს იყო ახალი ცხოვრების, ახალი ქვეყნის დასაწყისი.

დასაწყისი რთული იყო, მაგრამ – იმედიანი.

აწეწილი, სულმოუთქმელი წლები იდგა, მაგრამ პასუხისმგებლობით – სავსე და ადამიანები თავდაუზოგავად უკეთესს ცდილობდნენ.

ამ ახალი ქვეყნის დაცვა ძნელი იყო. შენებას, მოწესრიგებასა და ფეხზე წამოდგომას ულმობელი წამზომის წიკწიკი ჩაესმოდა. გარდატეხა, სამშვიდობოს გასვლა, დინჯად მიმოხედვა არ მოხერხდა: პირველმა რესპუბლიკამ იარსება, მხოლოდ, ორ წელიწადსა და ცხრა თვეს, და მოისპო ბოლშევიკების მიერ – წითელმა რუსეთმა საქართველო დაიპყრო.

ამ დროის გმირია პოლკოვნიკი ქაქუცა ჩოლოყაშვილი, პირველ მსოფლიო ომში გამოჩენილი ახალგაზრდა კავალერისტი, რომელმაც უარი თქვა ოკუპაციას შერიგებოდა და პატარა რაზმთან ერთად დაიწყო ბრძოლა დამპყრობელთა წინააღმდეგ.

მაშინდელი საქართველო სავსე იყო ტყის რაზმებით, მამაცი და შეურიგებელი ადამიანებით, მაგრამ ხალხის მეხსიერებამ ქაქუცა ჩოლოყაშვილის სახელი ,მაინც , გამორჩეულად შემოინახა.

იქნებ იმიტომ, რომ ის განასახიერებდა რაღაც უფრო მეტს, ვიდრე ტყის მაშინდელი მებრძოლები იყვნენ. ან, იქნებ, იმიტომაც, რომ ის უბადლოდ ხსნიდა თავის შეურიგებლობას:

არ მაინტერესებს, რომელი მთავრობა იქნება ჩვენს ქვეყანაში. მთავარია, რომ აქ რუსის ჯარი არ იდგეს და საქართველო თავისუფალი იყოსო

და, ან ,იქნებ, იმიტომაც, რომ იერით, ქცევით, ფიქრით ის რაღაც ტიპს- დროსგან დამოუკიდებელ ერთხასიათიან ქართველს განასახიერებდა და მტერიცა და მოყვარეც ამას ცხადლივ გრძნობდა.

ქაქუცა ჩოლოყაშვილი იმ დროის გმირი იყო და საუკუნო გმირად იქცა თავისი პირშეუკრავი ჭრილობებით, ჭლექით, ნატანჯი და ამოწყვეტის პირად მიყვანილი ოჯახითა და ნათესაობით; იმ სევდიანი გამონთქვამითაც, ხუმრობასავით რომ ისროლა პარიზში, როცა სთხოვეს,რომ ეცეკვა : ჩემი ფეხები მხოლოდ საქართველოში ცეკვავენო.

აკა მორჩილაძე

მწერალი

ფოტო: თორნიკე შენგელია

ფოტო არქივიდან: საქართველოს დამფუძნებელი კრების სხდომა, თბილისი1918 / Wikipedia

წყარო : helloblog.ge

სრულად ნახვა
სტორიაატეგორიის გარეშეულტურა

სალვადორ დალის მიერ დახატული ქართველი თავადი და მისი მეუღლე

dali-mural

სულ ცოტა ხნის წინ ქართულმა საზოგადოებამ სალვადორ დალის არც ისე გახმაურებული ნამუშევარის შესახებ შეიტყო. როგორც გაირკვა, დალიმ პორტრეტი თავის მეგობარს, ქართველ თავად არჩილ გურიელს მიუძღვნა,
რომელიც იმ დროს ამერიკაში ცხოვრობდა და დალის მეგობარი იყო.

ტრადიციულ სამოსში გამოწყობილი თავადი დათოვლილი მთებისა და გემების ფონზეა გამოსახული. ნახატზე ადვილი შესამჩნევია კლდეზე მიჯაჭვული ამირანი. ხოლო გემები აშკარად არგონავტების მითზე მინიშნებას წარმოადგენს. მხატვარს არც საქართველოს ქრისტიანული ტრადიციების ხაზგასმა დავიწყებია, რასაც ტილოზე ეკლესიის არსებობა ადასტურებს. ყოველივე ამით, ერთ ნახატზე წარმოდგენლია საქართველოს კულტურა და ისტორია.


სალვადორ დალის ყურადღების მიღმა არც არჩილ გურიელის მეუღლე ჰელენა რუბინშტეინი დარჩა.
არჩილ გურიელი დაქორწინებული იყო მსოფლიოს ერთ-ერთ უმდიდრეს ქალბატონზე, უზარმაზარი პარფიუმერული კომპანიის მფლობელ ჰელენ რუბინშტეინზე, რომელიც მასზე 23 წლით უფროსი იყო. ბიზნესის გარდა, ჰელენი მეცენატიც იყო და ხელოვანებს, სტუდენტებსა და სამედიცინო კვლევებს აფინანსებდა. ქმართან ერთად ჰელენმა ერთობლოვი ბიზნესიც შექმნა და სამკურნალო კოსმეტიკის წარმოების ხაზი ჩამოაყალიბა.

გურიელისა და რუბინშტეინის ოჯახი დიდი სტუმართმოყვარეობით გამოირჩეოდა. ისინი ხშირად მასპინძლობდნენ ისეთ ცნობილ ადამიანებს როგორებიც იყვნენ – გრეგორი პეკი, ერნესტ ჰემინგუიეი, ჯეიმს ჯოისი, სალვადორ დალი და სხვ. ცხადია, სწორედ ამგვარ შეკრებებზე უამბობდა მეგობრებს არჩილ გურიელი სამშობლოს შესახებ, რამაც თავი დალის შემოქმედებაშიც იჩინა.

სრულად ნახვა
ედამიწას საინტერესოასტორიაულტურასოფლიოოტო

როგორი იქნებოდა მსოფლიოს შვიდი საოცრება დღეს

1557163902_5cd07aab0bc71

გიზას დიდი პირამიდა ძველი მსოფლიოს შვიდი საოცრებიდან ერადერთია, რომელიც დღეს კვლავ ამაყად დგას, ამასთანავე, ის შვიდ საოცრებას შორის ყველაზე ძველია.

დანარჩენი ექვსი საოცრება დღეს ნანგრევებადაა ქცეული, თუმცა ქვემოთ მოცემულ სურათებში ნახავთ, როგორი სანახავი იქნებოდნენ ისინი, საუკუნეებისთვის ხეოფსის პირამიდის მსგავსად რომ გაეძლოთ.

კომპანია Budget Direct-მა შეკრიბა მეცნიერების გუნდი, რომლებმაც მსოფლიოს შვიდი საოცრების შესახებ ზუსტი მონაცემები მოიპოვეს, მათ შორის, მათი ზუსტი ადგილმდებარეობა, მშენებლობისას გამოყენებული მასალა, ზომები და ა.შ.

მოპოვებული ინფორმაციის საფუძველზე არქიტექტორებმა და დიზაინერებმა მათი ადგილმდებარეობების თანამედროვე ფოტოებში ეს ნაგებობები ოსტატურად ჩაამონტაჟეს.

მსოფლიოს შვიდ საოცრებაში შედის ხმელთაშუა ზღვის გარშემო არსებულ მიწებზე ადამიანის მიერ შექმნილი შვიდი შთამბეჭდავი ნაგებობა.

შვიდი საოცრების სიის ყველაზე ძველი ვერსია ძვ. წ. მეორე საუკუნეში ანტიპატე სიდონელმა შექმნა:

  • ხეოფსის პირამიდა
  • ბაბილონის დაკიდული ბაღები
  • არტემიდას ტაძარი ეფესოში
  • ზევსის ქანდაკება ოლიმპიაში
  • ჰალიკარნასის მავზოლეუმი
  • როდოსის კოლოსი
  • ალექსანდრიის შუქურა

როდოსის კოლოსი

როდოსის კოლოსი სპილენძის 32-მეტრიანი ქანდაკება იყო, რომელიც 15 მეტრის სიმაღლის ორ ფუნდამენტზე იდგა. ლეგენდის თანახმად, ქანდაკება ნავსადგურში ისე იყო მოთავსებული, რომ მის ფეხებს შორის გემებს გაძრომა შეეძლოთ, თუმცა ახლა ისტორიკოსების უმეტესობა თანხმდება, რომ ეს შუა საუკუნეებში გავრცელებული მითია. ქანდაკება ძვ. წ. 227 წელს კუნძულ როდოსზე მომდარმა მიწისძვრამ დაანგრია.

ბაბილონის დაკიდული ბაღები

ბაბილონის დაკიდული ბაღები შვიდ საოცრებას შორის ერთ-ერთი ყველაზე მისტიკურია, რადგან არავინ იცის, თუ ზუსტად სად მდებარეობდა ის. ბაბილონურ ტექსტებში ის მოხსენიებული არ არის და არც არქეოლოგიური მტკიცებულებები გვაქვს. ამის გამო ადამიანების ნაწილს მიაჩნია, რომ ბაბილონის დაკიდული ბაღები უძველესი მოგზაურების ფანტაზიის ნაყოფია. თუმცა, ზოგს მიაჩნია, რომ ის დღევანდელი ერაყის ტერიტორიაზე უნდა ყოფილიყო აგებული.

ფოტო: Budget Direct

ხეოფსის პირამიდა

უკვე 4 500 წელზე მეტია, რაც ხეოფსის პირამიდა მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე საუცხოო სანახაობაა. მისი მშენებლობა ძველი წელთაღირცხვით 2560 წელს დასრულდა, 3 800 წლის განმავლობაში კი ადამიანის მიერ შექმნილი ყველაზე მაღალი სტრუქტურა იყო.

ალექსანდრიის შუქურა

ალექსანდრიის შუქურა ძველი წელთაღრიცხვით მესამე საუკუნეში აშენდა, მისი ნანგრევები კი ეგვიპტეში 1904 წელს აღმოაჩინეს. მისი სიმაღლის შესახებ სხვადასხვა ვარაუდი არსებობს, ერთ-ერთის თანახმად, მისი სიმაღლე 135 მეტრს აღწევდა, რაც ნიშნავს იმას, რომ ის საუკუნეების განმავლობაში ადამიანის მიერ შექმნილი ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი სტრუქტურა იყო.

ფოტო: Budget Direct

ჰალიკარნასის მავზოლეუმი

ჰალიკარნასში არსებული მავზოლეუმი მეფე მავსოლეს საფლავი იყო, რომელიც სპარსეთის პირველი იმპერიის პროვინციის მმართველი იყო. სწორედ მისი სახელწოდებიდან მოდის სიტყვა მავზოლეუმი. სტილით ნაგებობა ბერძნული, აღმოსავლური და ეგვიპტური არქიტექტურის ნაზავი იყო, ის 12-15 საუკუნეებში მომხდარმა ძლიერმა მიწისძვრებმა გაანადგურა.

ფოტო: Budget Direct

ზევსის ქანდაკება ოლიმპიაში

არის თუ არა რაიმე უფრო დიდებული, ვიდრე ზევსის, ოქროთი და სპილოს ძვლით შემკული 13-მეტრიანი ქანდაკება? ეს კოლოსალური ძეგლი ძველმა ბერძენმა მოქანდაკემ და არქიტექტორმა ფიდიასმა ჩვენს წელთაღრიცხვამდე მე-5 საუკუნეში ააგო. სამწუხაროდ, ქანდაკება და ზევსის ტაძარი ჩვენი წელთაღირცხვით 426 წელს ხანძარმა თიქმის სრულად გაანადგურა.

არტემიდას ტაძარი ეფესოში

ეფესოში არტემიდეს ტაძარი შვიდი საუკუნის განმავლობაში სამჯერ განადგურდა და ორჯერ თავიდან აშენდა. ის პირველად ჰეროსტრატემ გადაწვა, რომელსაც სურდა, რომ მისი სახელი საყოველთაოდ ცნობილი გამხდარიყო. აღდგენის შემდეგ ტაძარი ქალაქზე შეტევისას გუთებმა დაანგრიეს, მაგრამ ტაძრის აღდგენა მაინც მოხერხდა. საბოლოოდ ის ქრისტიანებმა გაანადგურეს, რომლებმაც ტაძრიდან მხოლოდ საძირკველი და ერთი ცალი სვეტი დატოვეს, რომელიც დღესაც დგას.

წყარო: iflscience

on.ge

სრულად ნახვა
რქიტექტურა/დიზაინიამოგონება - ინოვაციასტორიაულტურააქართველო

ქართველმა ახალგაზრდებმა გელათის მონასტრის დასაცავად მონიტორინგის სისტემა შექმნეს

2014_Imeretia,_Gelati,_Monastyr_Gelati_(31)

წარმატებულმა ქართულმა კომპანიამ – „ედისონმა“, რომელიც უკვე რამდენიმე წელია ქართულ ბაზარზე ოპერირებს, შექმნა მონიტორინგის სისტემა, რომელიც გელათის მონასტერს თანამედროვე ტექნოლოგიების დახმარებით იცავს. სისტემა, რომელიც ქართველ ახალგაზრდებს ეკუთვნის აკონტროლებს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლზე ბზარების მდგომარეობას, ბიძგებსა და ამინდს, მიღებული ინფორმაციის კი, დაუყოვნებლივ გზავნის შესაბამის სპეციალისტთან.
შეგახსენებთ, რომ გელათის მონასტერი 2010 წელს UNESCO-ს საფრთხის ქვეშ მყოფი მსოფლიო მემკვდრეობის ძეგლთა სიაში შეიყვანეს და კომპანიამ, რომელიც საქართველოში არსებულ ბიზნესებსა და კერძო პირებს უმაღლესი ხარისხის Hardware (ელექტრონულ) და Software (პროგრამულ) სერვისს, სთავაზობს ამ პრობლემას გონივრული გადაწყვეტამოუფიქრა.
„ჩვენი კომპანიის ერთ-ერთი პროდუქტი ეს მონიტორინგის სისტემაა, რომელიც გელათზე დამონტაჟდა და შესაძლებელია სხვა ძეგლებსაც მოერგოს. მსოფლიოში თითქმის ყველა ძველ ნაგებობას აქვს დამონტაჟებული მონიტორინგის სისტემები მათი დაცვის მიზნით. პრობლემა ისაა, რომ საქართველოსთვის ის მონიტორინგის სისტემები ძალიან ძვირი ღირს, რის გამოც, ჩვენ ინოვაციურად მივუდექით საკითხს და შედარებით დაბალ ფასში შევქმენით ისეთი პროდუქტი, რომელიც მის უცხოურ ანალოგებს არ ჩამოუვარდება,” – აღნიშნა ჩვენთან საუბარში კომპანიის ერთ-ერთმა დამფუძნებელმა, გივი ბერიძემ.

აღსანიშნავია, რომ ედისონი მონიტორინგის ჭკვიანი სისტემების გარდა, Desktop, Mobile და Web აპლიკაციებსაც ქმნის და სპეციალისტებით დაკომპლექტებული გუნდი ამზადებს ნებისმიერი ტიპის 3D/2D დიზაინს და ისეთი ტექნოლოგიების გამოყენებით, როგორებიცაა 3D Printer, Laser Cutter, Vacuum former-ია, აქცევს მას რეალობად, შესაბამისად, მისი დახმარებით შესაძლებელია ნებისმიერი თქენი იდეა რეალობად აქციოთ.

სრულად ნახვა
სტორიაულტურა

ბოლნისის ბრძოლა 1228წ – უცნობი ისტორიული ქრონიკა

fdfdf

1225 წელს საქართველოში შემოჭრილმა ხვარაზმელთა ურდოებმა და მათმა მეთაურმა,ხორეზმ შაჰმა,ჯალალ ად-დინ მანგუბერტმა, სომხეთში, სოფელ გარნისთან გამართულ დაპირისპირებაში, გადამწყვეტი გამარჯვება მოიპოვა ქართველების წინააღმდეგ. მიუხედავად იმისა, რომ გარნისთან მარცხს ქართველთა მხრიდან არ მოჰყოლია ათეულ ათასობით დანაკარგი, სწორედ აქედან დაიწყო საქართველოს სრული სამხედრო-პოლიტიკური ფიასკო. ჯალალ ად-დინმა მეორე წელს (1226) აიღო და გაძარცვა სამეფოს დედაქალაქი თბილისი,სადაც  თავისი შეუბრალებელი ხასიათი გამოავლინა და მოსახლეობის დიდი ნაწილიც გაჟლიტა.

445

ჯალალ ად დინის ძეგლი – ურგენჩი,უზბეკეთი.

მტრის ამ წარმატებული ნაბიჯების წისქვილზე, დიდწილად ,ქართველთა პოლიტიკური ლიდერებისა და სარდლობის შეუთანხმებლობა და უუნარობა ასხამდა წყალს. მიუხედავად ამისა, ხორეზმის შაჰს კარგად ესმოდა,რომ კავკასიაში თავისი მმართველობის გავრცელება,მხოლოდ თბილისის დაკავებით ვერ მოხერხდებოდა. იგი აცნობიერებდა იმ საფრთხეს, რომელიც მისთვის კავკასიის სამეფო-სასულთნოებს შეეძლოთ გამოეწვიათ ერთიანი, კონსოლიდირებული მოძრაობით და მის წინააღმდეგ ბრძოლით. ამ ყველაფერს ემატებოდა მონღოლთა შესაძლო შემოტევა აღმოსავლეთიდან (რომლებსაც გამოექცა ჯალალი) ამიტომაც, იგი ცდილობდა არ დაეშვა კავკასიის პოლიტიკური ერთეულების, თუ ცალკეული ქალაქებს შორის ალიანსების ჩამოყალიბება. თბილისის აღებიდან არცთუ ისე დიდი დროის შემდეგ, ჯალალ ად დინი სწრაფად ლაშქრობს ძლიერ და სტრატეგიულ ქალაქებზე: ანისზე, ყარსზე, ხლათზე, მაგრამ ამ კამპანიებმა უშედეგოდ ჩაიარა და ე.წ  „სიზიფეს შრომა“ გამოდგა მისთვის.

8985

ტურა კურიაზოვი, “ჯალალ ად-დინ მანგუბერტი“,1998

ასეთ ვითარებაში ქართველებმა დრო იხელთეს, დედაქალაქში მყოფი ხვარაზმელთა გარნიზონი შეავიწროვეს და თვით ქალაქის აღებაც კი მოახერხეს. არაბი ისტორიკოსის, იბნ ალ-ასირის ცნობით, თბილისი ქართველებმა ჰიჯრით  624 წლის რაბის პირველ თვეში გაათავისუფლეს – 19 თებერვალი- 21 მარტი. (19/2/1227-21/3/1227) ჯალალ ად დინის პირადი მდივანი შიჰაბ ალ დინ მუჰამედ ან-ნასავი კი ქართველთა მიერ თბილისის დაბრუნების თარიღად 1226 წელს ასახელებს (თ.ფარცვანია – ნასავის თხზულება  „სულთან ჯალალ ად დინ მანკბურნის ცხოვრების აღწერა, როგორც საისტორიო წყარო საქართველოს ისტორიისათვის, საისტორიო კრებული VII, “მეცნიერება“, თბილისი, 1979)

eweqeq

1. ბედიუნი მებრძოლი.
2. ერაყელი ქვეითი
3. ხვარაზმელი კავალერისტი
Agnus MCbride-ის ილუსტრაცია- Osprey Publishing.

სამხრეთ კავკასიის ციხეების ალყით გართულ ჯალალ ად-დინს „ურწმუნო გურჯებმა“ თბილისი ხელიდან გამოაცალეს. იგი ამ ამბების გაგებისთანავე გაეშურა საქართველოსკენ. ქართული სარდლობის გადაწყვეტილებით, მტრის ხელის შეშლის მიზნით, თბილისი გადაწვეს (ივ.ჯავახიშვილი „ქართველი ერის ისტორია, ტ III, პალიტრაL, თბილისი,2012), შემდეგ კი მომხდურთან დასახვედრად ჯარების შეკრება დაიწყეს.
XIII საუკუნის ქართველი ისტორიკოსი- ჟამთააღმწერელი,რომლის ნაწარმოები ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი წყაროა ამ ეპოქის საკითხების შესასწავლად, დაწვრილებით გვიამბობს იმ განხორციელებული სამხედრო ნაბიჯების შესახებ, რომელიც ქართულმა სამეფო კარმა გადადგა: დედოფალმა რუსუდანმა წვევის სიგელები დაგზავნა ავაგ ამირსპასალართან, შანშე მანდატურთუხუცესთან, ვარამ მსახურთუხუცესთან, ჰერ-კახელ ერისთავებთან, მესხ-თორელ-ჯავახელ დიდებულებთან, იმერეთში-ცოტნე დადიანთან, აფხაზეთში, ჯიქეთში და მთელ დასავლეთ საქართველოში.
მთავარსარდლობამ არ იმყოფინა მხოლოდ ქართული ძალები. ამ უკანასკნელმა გახსნა დარიალის კარი, უმთავრესი სტრატეგიული პუნქტი კავკასიონზე და გადმოიყვანა ძურძუკები, ოსები და ჩრდილოკავკასიული მეომარი სამხედრო ძალა. ამასთანავე,კავშირი გააბა კავკასიის პოლიტიკურ ერთეულებთან ხლათის სასულთნოსთან, აზერბაიჯანის ილდეგიზიან მმართველთან, მაგრამ იბრძოდნენ თუ არა მათი ძალები ბოლნისთან, ქართველების მხარდამხარ, ძნელი სათქმელია.

ewewewewewe

დარიალის კარი. კავკასიის უმნიშვნელოვანესი  სტრატეგიული პუნქტი, რომელზე კონტროლის

დამყარებისთვის სხვადასხვა ეპოქაში მოღვაწე საქართველოს მეფეები აქტიურად იბრძოდნენ.

ქართულ ლაშქარში აგრეთვე ვხედავთ ყივჩაღებს, რომლებმაც გადამწყვეტი როლი ითამაშეს ამ ბრძოლის მიმდინარეობაში.
როგორც ვხედავთ ქართველ მესვეურთა სამზადისმა მასშტაბური სახე მიიღო. ქართველთა ჯარის რაოდენობასთან დაკავშირებით, ერთადერთი ცნობა ეკუთვნის ან-ნასავის და მას 40.000 კაცით განსაზღვრავს. (საქართველოს ისტორიის ნარკვევები,ტ: III ,საბჭოთა საქართველო, თბილისი 1979)
გაერთიანებულმა ლაშქარმა თავი ნაჭარმაგევში მოიყარა და ბოლნისისაკენ აიღო გეზი. ნიშანდობლივია, რომ რუსუდან დედოფალმა ლაშქარს ,,სეფე-დროშა” არ წაამძღვარებინა წინ. ამ ფაქტს ქართველი მემატიანე ივანე მხარგრძელ-ათაბაგის სიკვდილით ხსნის: ,,ხოლო თვით დროშა სეფე არა წარგზავნა საქმესათვის ივანე ათაბაგისა”, როგორც ჩანს ამარსპასალარი ივანე ამ დროს გარდაცვლილი უნდა ყოფილიყო: ,,შემდგომად ორისა წლისა (გარნისის ბრძოლიდან 1225 წლიდან, ანუ 1227 წელს) გარდაიცვალა ივანე ათაბაგი. აქედან გამომდინარე ივანე მხარგრძელი 1227 წელს უნდა აღსრულებულიყო. ბოლნისის ბრძოლა კი 1228 წელს გაიმართა.

103042

ყივჩაღი მეომრები შეტევისას.

კოალიციურმა ჯარმა გაიარა თბილისი და მალევე შეამჩნია ბოლნისთან დაბანაკებული ჯალალედინის ურდოები. ბოლნისი, რომლის მიდამოებში ბრძოლა გაიმართა, მდებარეობდა ქვემო ქართლში ,ისტორიული სომხითის ტერიტორიაზე, მდინარე ფოლადაურის მარცხენა ნაპირას,  ვახუშტი ბაგრატიონის მტკიცებით:  „სარკინეთის ხევის და სავლითდის მდინარე ფოლადაური,  გამოსდის ლელვარს და მოერთვის მდინარეს მაშავერს. ამას ზედა არს მცირე ქალაქი ბოლნისის (ქართლის ცხოვრების ტოპოგრაფიული ლექსიკონი-  http://www.nplg.gov.ge/gwdict/index.php) ჟამთა აღმწერლის მიხედვით: “სულტანი დაბანაკებულ იყო სომხითს,  ჴევსა ბოლნისისასა“.  “სომხითი“ ფეოდალური საქართველოს ერთ-ერთი ადმინისტრაციული ერთეული გახლდათ და მოიცავდა ბოლნის-დმანისის ხეობებს და ლორეს ველს. (ივანე ჯავახიშვილი, საქართველოს საზღვრები ისტორიულად და თანამედროვე თვალსაზრისით განხილული– www.dzeglebi.ge/statiebi/istoria/saqartvelos_sazgvrebi)
ამის მიმოხილვის შედეგად, შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ ბრძოლა დღევანდელი ქალაქ ბოლნისის სანახებში გაიმართა.

122002

ხვარაზმელი მხედარი (მარჯვნივ) მონღოლი მხედრის წინააღმდეგ.

მხარეები საბრძოლველად განლაგდნენ.ბრძოლისთვის ორივე მხარე მზად იყო, როდესაც ხორეზმშაჰის ჯარს გარკვეული რაოდენობის მხედრები გამოეყვნენ და  იქითკენ მიაშურეს, სადაც ქართველთა მოკავშირე ყივჩაღები იყვნენ განლაგებულნი.ეს მცირე დელეგაცია ყივჩაღებთან პურითა და მარილით წარსდგა და შეახსენა მათ ის სიკეთე, რაც ერთ დროს ჯალალ ად-დინს ჰქონდა მათთვის გაწეული (საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ: III, საბჭოთა საქართველო, თბილისი 1979)
სწორედ ამ მომენტში ხდება გაუთვალისწინებელი შემთხვევა. ყივჩაღებმა უეცრად ზურგი უჩვენეს ქართველებს და ბრძოლის ველი დატოვეს. როგორც ჩანს,ჯალალის სიტყვამ გასჭრა. ეს ყოველივე, უეჭველია, ქართველ მეომრებზე დიდ ფსიქოლოგიურ ზეგავლენას მოახდენდა.
ქართველების რიცხვობრივი უმცირესობით და ფსიქოლოგიური ფაქტორის გათვალისწინებით გულმოცემული ხორეზმშაჰი მთელი თავისი ჯარით ეკვეთა მათ: ,,და იქმნა ომი სასტიკი” რიცხვით მცირე ქართულმა მხედრობამ უთანასწორო ბრძოლის დასაწყისში გარკვეულ წარმატებებს მიაღწია, მაგრამ მტრის სიმრავლემ თავისი გაიტანა და ქართველები დამარცხდნენ: ,,იძლივნენ სპანი მეფისანი”. მარცხის მთავარი მიზეზი ამ ბრძოლაში ყივჩაღთა ღალატით დიდწილად უნდა ყოფილიყო განპირობებული.

1727272

ყივჩაღი (2) და ალანი (3) მებრძოლები.

ახლა მიმოვიხილავთ ყივჩაღთა ღალატის საფუძვლებს.
საქართველოს სამეფოს წინააღმდეგ აქტიური მოქმედება ყივჩაღთა მხრიდან მონღოლთა გამოჩენის შემდეგ დაიწყო.1225 წელს ყივჩაღებმა გაარღვიეს დარუბანდის კარი და შირვანში შეიჭრნენ. მომთაბარე ყივჩაღთა მასამ, საქართველოს მეფე რუსუდანს საცხოვრებელი ადგილის გამოყოფა სთხოვა.უარის მიღების შემდეგ კი მათ დაარბიეს შირვანის ერთ-ერთი ქალაქი ყაბალა.რაღა თქმა უნდა ქართველთა მხრიდან ცივი უარი და საცხოვრებელი ადგილის არმიცემა,მათ ანტიპათიას გამოიწვევდა. მითუმეტეს, რომ ქართველებმა ბრძოლაც კი გაუმართეს მათ,პირველ ბრძოლაში ქართველები დამარცხდენენ და ყივჩაღებმა დიდი ნადავლი იგდეს ხელთ,მაგრამ შემდეგ ქართველებმა რევანში აიღეს და გამარჯვება მოიპოვეს (საქართველოს ისტორიის ნარკვევები,ტ:III ,საბჭოთა საქართველო,თბილისი 1979). ასევე გასათვალისწინებელია ის ფაქტორიც,რომ ხვარაზმის ჯარის დიდი ნაწილი დაქირავებული ყივჩაღებისაგან შედგებოდა(ნარკვევები მახლობელი აღმოსავლეთის ისტორიიდან, ,,საბჭოთა საქართველო” ,თბილისი,1979,გვ:544-545).
ბოლნისის ბრძოლა საქართველოს ისტორიის ერთ-ერთი მტკივნეული ფურცელია, მიუხედავად ქართული მთავარსარდლობის მონდომებისა, ნათელი გახდა, რომ ჯალალ ად დინი რეგიონში, ჯერ ჯერობით, ყველაზე ძლიერი ძალა იყო.ქართველთა მარცხმა, რა თქმა უნდა,კიდევ უფრო შეუშალა ხელი ერთიანი ეროვნული თუ სამოკავშირეო ძალთა არსებობას, რომელსაც მტრების წინააღმდეგ ორგანიზებულად უნდა ებრძოლა.ხორეზმის სულთანმა კი,კავკასიური გამოცდა საქართველოსთან და მის მოკავშირე ძალებთან, წარმატებით ჩააბარა, მან შეძლო ამ ბრძოლაში ყივჩაღთა დაყოლიება, რომ ბრძოლის ველი დაეტოვებინათ, რაც ქართველთათვის ფატალური შედეგის მომტანი აღმოჩნდა.
საბოლოოდ კავკასიის პოლიტიკურ ერთეულთა საკმაოდ სერიოზული სამხედრო გამოსვლა,რომელიც მიმართული იყო ხორეზმის შაჰის ექსპანსიური პოლიტიკის განეიტრალებისაკენ, უშედეგოდ დასრულდა.

გამოყენებული ლიტერატურა:

1.ქართლის ცხოვრება,ტ:II,ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა,თბილისი 2012
2.ივანე ჯავახიშვილი,ქართველი ერის ისტორია,ტ:III, თბილისი 2012
3.ნოდარ ასათიანი,საქართველოს ისტორია , თბილისი 2004
4.ნარკვევები მახლობელი აღმოსავლეთის ისტორიიდან, თბილისი : მეცნიერება , 1966.
5.ლევან სანიკიძე,წიგნი მოწამეთა , ფრესკა 1991
6.საქართველოს ისტორიის ნარკვევები,ტ:III ,საბჭოთა საქართველო,თბილისი 1979
7.საისტორიო კრებული VII ,მეცნიერება,თბილისი-1977.
8.ივანე ჯავახიშვილი,საქართველოსსაზღვრებიისტორიულადდათანამედროვეთვალსაზრისითგანხილული. (http://www.dzeglebi.ge/statiebi/istoria/saqartvelos_sazgvrebi)
9. ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი (www.nplg.gov.ge)


მასალა მოამზადა: გიგა ჩალიგავამ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი “დოქტრინა” 

სრულად ნახვა
სტორია

გიორგი III – მესიის მახვილის ბრძოლები

1999-e1839be18394e183a4e18394-e18392e18398e1839de183a0e18392e18398-iii

XII საუკუნე საქართველოს ისტორიაში ძლიერების და კეთილდღეობის ხანაა, მას საფუძველი დავით აღმაშენებლმა ჩაუყარა და მისმა მემკვიდრეებმა ეს საფუძველი კიდევ უფრო განამტკიცეს, გიორგი III მამაზე მეტად მტკიცე და თავისი პოლიტიკის თანმიმდევრულად გამტარებელი გამოდგა, თავის მონეტებზე გიორგი III მესიის მახვილად იწოდებოდა, რაც მიგვანიშნებს, რომ სახელოვანი პაპის დაწყებული საქმე უნდა გააგრძელოს _ ამიერკავკასიიდან მტრის განდევნა დაუსახავს მიზნად.

            სამხრეთით სომხეთისა და რანის საზღვრების გასწვრივ, ისევ მძლავრობდნენ თურქული სასულთნოები და საამიროები, სწორედ იქ სამხრეთით, ძირითადად არმენიის ტერიტორიაზე ხდებოდა მტრის ძალების კონცენტრირება, იქედან მეტი საშიშროება ემუქრებოდა ქვეყანას და გიორგი მესამემაც სწორედ აქედან დაიწყო, პირველად კაღზევანი და აშორნი დაიპყრო. კაღზევანიცა და აშორნიც არმენიის ტერიტორია იყო, შაჰ-არმენი ამ ტერიტორიის ძლიერი და გავლენიანი გამგებელია, მაგრამ ეს მხოლოდ ბრძოლის დასაწყისი იყო, გიორგი მეფის მთავარ სამიზნეს დიდი და სახელოვანი ანისი წარმოადგენდა, ყოველი თვალსაზრისით პოლიტიკურით, სავაჭრო-ეკონომიკურით, სამხედრო-სტრატეგიულობით, ფსიქოლოგიურით, მას უდიდესი მნიშვნელობა ჰქონდა, საქართველოსთვის. მაჰმადიანთა გაერთიანებული ძალის იერიშების მოგერიებას მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეძლებდნენ თუ იმ გზების შეკვრას მოახერხებდნენ, რითაც მათ საქართველოში შემოჭრის საშუალება ჰქონდათ.

            1161 წლის აგვისტოში სამდღიანი სასტიკი ბრძოლის შემდეგ გიორგი III-მ ანისი აიღო, ქალაქი მეფემ თავის მანდატურთთუხუცესს და ამირსპასალარს ივანე ორბელს ჩააბარა თანაშემწედ სარგის მხარგძელი დაუნიშნა, ქალაქში ორი ათასი ჯარისკაცისგან შემდგარი გარნიზონი ჩააყენა და უკანვე გამობრუნდა.

            ანისის დაკარგვამ ძალიან შეაწუხა და ფეხზე დააყენა მაჰმადიანი მმართველები და 80 ათასიანი მეომრით წამოემართნენ რევანშისათვის, გიორგიც სასწრაფოდ გაემართა მტერთან შესახვედრად 9 ათასი მეომრით. ისევ გაიმართა ანისის კედლებთან უმძიმესი ბრძოლა, შეტაკებებს თვითიონ მეფე წარუძღვა, მტრის შუაგულში შეიჭრა და საკუთარი ხელით დასცა მუსლიმთა მთავარი დროშა, აირივნენ და უწესრიგოდ გაიქცნენ ბრძოლის ველიდან მაჰმადიანი მეომრები, ამრიგად გიორგი III-მ ანისთან მრწყინვალე გამარჯვება მოიპოვა მუსლიმთა კოალიციაზე, შაჰ-არმენ, სუქმან II-ისა და მისი მოკავშირეების სამხედრო ძალებზე, ბრძოლის ველიდან გაქცეულ შაჰ-არმენს 400 მხედარი ახლდა თან, ნაწილი მისი მხედრებისა დაიღუპა, ნაწილიც ტყვედ ჩავარდა. ტყვეთა რაოდენობაზე სხვადასხვა მონაცემებია: 2-3 ათასიდან 9 ათასამდე, დატყვევებულთა შორის იყვნენ 6 სპასალარი და 7 დიდი ამირა.

            ანისთან გამარჯვება სხვა მხრივაც მნიშვნელოვანი იყო, მაჰმადიანთა სამხედრო მარცხის შემდეგ ამოქმედდა საქართველოს მეზობელი მუსლიმანური სახელმწიფოების დიპლომატია, რაც ქართველთა მიერ დატყვევებულ მუსლიმთა განთავისუფლებას ისახავდა მიზნად, განსაკუთრებით აქტიურობდნენ ხლათის დედოფალი, სუქმან-II-ის მეუღლე და მოსულის ზანგიანთა საათაბაგოს ვეზირი ჯამალ ად დინ ალ-ისფაჰანი. XII საუკუნის ისტორიკოსი, იაკობიტთა პატრიარქი, მიხეილ სირიელი წერს, რომ 1161 წელს იბერიელთა მეფე გიორგიმ თურქებს წაართვა დიდი ქალაქი ანისი, ხელთ იგდო დიდძალი ნადავლი და მრავალი არაბი ტყვე, ამირა ჯამალ ად-დინმა, მოსულში ყველაზე მოწყალე ადამიანმა, ტყვეების გასათავისუფლებლად გიორგისთან ელჩად გაგზავნა იაკობიტთა პარტიარქის მოადგილე მაფრანი იგნატიუსი, მიხეილ სირიელის თანახმად, იგნატიუსი საქართველოში პატივით მიიღეს და მრავალი ტყვე უსასყიდლოდ გადასცეს, ქართველთა მეფე ნამოქმედარით არ დაკმაყოფილდა და იგნატიუსს მოსულის გამგებელთან საჩუქარი გაატანა, მასთან ურთიერთობის განსამტკიცებლად მეფემ კიდევ ერთი ნაბიჯი გადადგა და მოსულში იგნატიუსს, თავის მხრივ, იბერიელთა ელჩი გააყოლა. უაღრესად შთამბეჭდავი იყო ელჩობის მსვლელობა მოსულში  მაფრანი და იბერიელი ელჩი შევიდნენ ქალაქში ამხედრებულები ჯვრებით, რომლებიც დამაგრებული იყო შუბების წვერებზე და ამით საჯაროდ მოახდინეს ქრისტიანული სიმბოლოს დემონსტრირება, რაც მაჰმადიანური კანონმდებლობით მუსლიმთა იურისდიქციის ქვეშ მყოფ ტერიტორიაზე იკრძალებოდა, შეიძლება ითქვას, რომ ეს ფაქტობრივად პირველი ცნობაა იმის თაობაზე თუ როგორ იღებდნენ ქრისტიანული საქართველოს ელჩს იმდროინდელ ისლამურ სამყაროში, მის ერთ-ერთ წამყვან პოლიტიკურ ცენტრში.

            მალე ანისის ამბების შემდეგ გიორგი III-მ კარნუ-ქალაქი ანუ არზრუმი აიღო, მომდევნო 1162 წელს გიორგიმ მაჰმადიანთაგან გაათავისუფლა და შემოიერთა ძველი ქალაქი დვინი. 1167 წელს შირვანისკენ ილაშქრა გიორგი მეფემ, იქ გიორგის მამიდაშვილი აღსართანი მეფობდა, მას ყივჩაღები და ხაზარები შემოესივნენ, გიორგიმ აიღო შაბურანი და დარუბანდი, დაამარცხა და უკუაქცია ხაზარები და ყივჩაღები. კიდევ რამდენჯერმე, ზედიზედ დაამარცხა გიორგი მეფემ მაჰმადიანური მხედრობანი და ბოლოს და ბოლოს, ამდენმა გამარჯვებამ ქართველ მეფეს დაუმკვიდრა უპირველესი გვირგვინოსნის სახელი. მაჰმადიანი მმართველები, ,,შორს მყოფნი და ახლოს მყოფნი, მეძღუნედ და მოხარკედ მისდა იყვნენ და ყოველნი სანაპირონი სამეფოსა მისისა უშიშად ჰქონდეს”.

            1178 წელს გიორგი მეფემ თავის თანამოსაყდრე თანამეფედ და საქართველოს მომავალ ხელმწიფედ გამოაცხადა თამარი, მაგრამ მანმადე 1177 წელს გიორგი მეფის წინააღმდეგ დიდი შეთქმულება მოეწყო, შეთქმულებს გიორგი მეფის გადაყენება და მეფედ გიორგის ძმის დავითის ვაჟის დემეტრეს იგივე დემნას დასმა სურდათ, სათავეში მათ ამირსპასალარი ივანე ორბელი ედგა; თუ დაკვირვებით გადავავლებთ თვალს შეთქმულების წინა და მომდევნო პერიოდში მეფის მოღვაწეობას დავრწმუნდებით, რომ ამ შეთქმულებას რამდენიმე მიზეზი ჰქონდა, პირველი და უმთავრესი ალბათ გოირგი მესამის მიერ (როგორც დავით აღმაშენებლის დროს) საქართველოს დარბაზის კარის მოხელეთა დემოკრატიზაცია იყო, ანუ პირად ღირსებას ამ შემთხვევაში წოდებრიობის წინაშე უპირატესობა მიანიჭა გიორგი მეფემ, ამასთანავე გიორგი მეფეს ძე არ ყავდა და ეს იქნებოდა პირველი შემთხვევა საქართველოში სამეფო ტახტზე ქალის ასვლისა, რაც შეიძლება ზოგი დიდგვაროვანისათვის მოუღებელი გამხდარიყო, ამიტომაც სჭირდებოდა მეფეს დარბაზში ერთგული და პირადი ღირსებითY გამორჩეული მოხელეების დანიშვნა, რომლებიც როგორც გიორგი მეფეს ასევე, თამარ მეფის ერთგულები იქნებოდნენ. მართლაც შეთქმულების ჩახშობის შემდეგ გიორგიმ თავისი ერთგული პირები მიუხედავად წარმომავლობისა დანიშნა დიდმოხელეებად და 1178 წელს თამარი თანამოსაყდრედ გამოაცხადა. ამის შემდეგ კიდევ ექვსი წელი იცოცხლა გიორგი მეფემ და 1184 წლის გაზაფხულზე მარტის თვეში, ვნების კვირას გარდაიცვალა დაკრძალეს გელათში, ხოლო დავით აღმაშენებლის შექმნილი უბრწყინვალესი ნამუშევარი სრულიად კავკასიური სახელმწიფო გიორგი III-ის ძალისხმევითა და მოღვაწეობით კვლავ პირველობდა აზია-ევროპის შესაყარში.

სრულად ნახვა
იოლოგიასტორიაულტურა

მეცნიერებმა დნმ-ის ტესტით დაადგინეს ვინ ააგო სტოუნჰენჯი

14311225_1238291142862375_6854169287020474092_o

ამერიკელი და ბრიტანელი მეცნიერების საერთაშორისო ჯგუფი მივიდა დასკვნამდე, რომ სტოუნჰენჯი 6000 წლის წინ ბრიტანეთში ხმელთაშუა ზღვიდან ჩასულმა ადამიანებმა ააგეს. ამის შესახებ ინფორმაციას Sky News-ი ავრცელებს.

მკვლევრებმა გააანალიზეს იმ ადამიანების დნმ-ი, რომლებიც სტოუნჰენჯის მახლობლად 4-5 ათასი წლის წინ ცხოვრობდნენ. დნმ-ის ტესტით აღმოჩნდა, რომ გენეტიკა ემთხვევა იმ ადამიანებისას, რომლებიც საბერძნეთისა და თურქეთის ტერიტორიებზე, მოგვიანებით კი ესპანეთსა და პორტუგალიაში ცხოვრობდნენ.

სპეციალისტები ფიქრობენ, რომ ეს ადამიანები დაახლოებით 6000 წლის წინ ჩავიდნენ დიდ ბრიტანეთში.

2018 წლის თებერვალში მეცნიერებმა განაცხადეს, რომ ინგლისის სამხრეთ-დასავლეთით მდებარე ნეოლითური ხანის მონუმენტი, სტოუნჰენჯი ბრიტანელებს არ აუგიათ.

ასობით უძველესი სამარხის შესწავლის შედეგად დადგინდა, რომ მონუმენტის მშენებლობის დაწყების დროს ბრიტანეთის მცხოვრებელთა სრულ უმრავლესობას პირინეის ნახევარკუნძულიდან ბრიტანეთში გადასული ხალხი შეადგენდა. მათ ჰქონდათ მუქი კანი და მუქი თმა. სავარაუდოდ, მათი სამშობლო ესპანეთი იყო.

ბრიტანეთის კუნძულზე ჩასვლიდან დაახლოებით ათასი წლის შემდეგ, ისინი ბრიტანეთის მოსახლეობის თითქმის 100%-ს შეადგენდნენ.

სრულად ნახვა
სტორიაულტურასოფლიო

აღდგომის კუნძულის გიგანტური და საიდუმლოებით მოცული ქანდაკებები

მოაის ქანდაკებები

წყნარ ოკეანეში მდებარე აღდგომის კუნძულს გასაოცარი ქვის გიგანტური ქანდაკებები დარაჯობს.

აქ, პლანეტის ყველაზე განმარტოებულა ადგილას საუკუნეების განმავლობაში იშვა საუცხოო კულტურა, რომლის საუდუმლოთაგან უმრავლესობა ჯერ კიდევ ამოუხსნელია.

აღმოსავლეთით მდებარე  ვულკან რანო-რარაკუს გარშემო ათობით დასრულებული თუ დაუსრულებელი მოაის ქანდაკება დგას. რაპა-ნუის ხალხი უზარმაზარ ქანდაკებებს სწორედ ამ ვულკანური წარმოშობის ქანებით კვეთდა.

აღდგომის კუნძულის გიგანტური მოაის ქანდაკებები აჰუს ანუ რაპა-ნუის საცერემონიო პლატფორმის შემადგენელი ნაწილი იყო.

რაც შეეხება ეტიმოლოგიას – 1722 წლის აღდგომა დღეს, 5 აპრილს, ჰოლანდიელმა მეზღვაურებმა ღუზა სწორედ ამ სამკუთხა კუნძულთან ჩაუუშვეს. სწორედ  ამიტომ, სომბოლურად, მას აღდგომის კუნძული ეწოდა.

 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

 

სრულად ნახვა
ს საინტერესოასტორიაულტურააქართველორაზები

ალექსანდრე დიუმა ქართველების შესახებ

2019020916554581319

დიდი ფრანგი მწერალი ალექსანდრე დიუმა უფროსი დაიბადა 1802 წელს და გარდაიცვალა 1870 წელს. ის იყო ისეთი შედევრების ავტორი როგორიცაა “სამი მუშკეტერი“, “გრაფი მონტე-კრისტო“, “დედოფალი მარგო” და ა.შ. 1858-59 წლებში ის სტუმრობდა თბილისს და საქართველოს სხვა ქალაქებს. ამ მოგზაურობაზე მან დაწერა წიგნი “კავკასია”. გთავაზობთ ამონარიდებს ამ წიგნიდან, რომელიც ქართველებს ეხება:

“როდესაც თბილისში მივდიოდი, ვაღიარებ, წარმომედგინა, რომ ნახევრად ველურ ქვეყანაში მივდიოდი, ისეთში, როგორიც არის ნუხი ან ბაქო, მხოლოდ უფრო დიდი მასშტაბისა. მე შევცდი. ფრანგული კოლონიის წყალობით, რომელსაც უმთავრესად პარიზელი მკერავები და მოდელიორები შეადგენენ, ქართველი ქალები იტალიური თეატრისა თუ დიდი ბულვარების მოდას შეიძლება მხოლოდ ორიოდე კვირით ჩამორჩებოდნენ.”

“ამჟამად თბილისში 60 ათასიდან 75 ათასამდე ადამიანი ცხოვრობს. მისი ქუჩების სიგანე 60 ფუტია: აქ არის შესანიშნავი შენობები, მოედნები, ქარვასლები, ბაზრები და ბოლოს, თეატრი და ეკლესიები, რომლებიც თავადი გაგარინის წყალობით, ხელოვნების საუცხოო ნიმუშებად იქცნენ.”

“ქარვასლა საინტერესო სანახავია. მის ჭიშკარში აქლემებით, ცხენებითა და სახედრებით შედის და გამოდის აღმოსავლეთის ყველა ერის წარმომადგენელი: თირქები, სომხები, სპარსელები, არაბები, ინდოელები, ჩინელები, ყალმუხები, თურქმენები, თათრები, ჩერქეზები, ქართველები, მეგრელები, ციმბირელები და ღმერთმა იცის კიდევ ვინ. თითოეული მათგანი გამორჩეულია. აქვს თავისი კოსტიუმი, თავისი იარაღი, თავისი ხასიათი, თავისი გამომეტყველება და განსაკუთრებით ქუდი – საგანი, რომელიც მოდის ცვლილებებს ყველაზე ნაკლებად ემორჩილება.”

დიუმა თბილისის აბანოებზე წერს: “რატომაა, რომ გრძნობათა მორევის ისეთ ქალაქს, როგორიც პარიზია, არ გააჩნია ასეთივე აბანოები? რატომ არც ერთი საქმოსანი არ გამოიწერს თბილისიდან ორიოდე მექისეს? ეს რასაკავირველია სასარგებლოც იქნებოდა და სარფიანიც. ექვსი კვირის განმვლობაში, რომელიც თბილისში გავატარე, ყოველ მესამე დღეს სპარსულ აბანოში დავდიოდი.”

“მე თითქmის ყველაფერი ვნახე თბილისში, ქართულ სამოთხეში და მთელი ცხოვრების მანძილზე ისე ნაყოფიერად არსად მიმუშავია, როგორც თბილისში.”

დიუმა აღნიშნავს, რომ ქართველები მფლანგველები არიან და “არაპრაქტიკულობის გამო სწრაფად კოტრდებიან. ყველა ქართველი ღარიბია ან ახლოსაა ამასთან. რა საშინელი სიღარიბეა აქ! ღმერთო შემინდე! რა სიღატაკეა! ეს სიღარიბე იქამდე მიდის, რომ ბევრის აზრით, ყველაზე სათნო ქალის ზნეობა, რომელიც მედეადან მოდის, ახლა ოქროს მონეტის დანახვას ვერ გაუძლებდა.”

“ევროპაში წაrმოდგენათ კი არ აქვთ კოლხთა სილამაზეზე. განსაკუთრებით ლამაზი ტანადობა და სიარული აქვთ მამაკაცებს. სულ უბრალო მსახურსაც კი თავადიშვილის იერი აქვს.

“ქართველ ხალხს უყვარს იმის გაცემა, რისი მიღებაც სხვებს უყვართ.

– რა აზრის ხართ ქართველებზე? – შევეკითხე ბატონ ფინოს, ჩვენს (ფრანგების) კონსულს თბილისში, რომელიც იქ უკვე სამი წელია ცხოვრობს.

– ეს უნაკლო ხალხია, ყველა საუკეთესო თვისებით, – მიპასუხა მან.

როგორია ასეთი სიტყვების მოსმენა ფრანგისგან, რომელიც როგორც ეს ყველგან და ყოველთვს ხდება, ყოველივე უცხოურს ლანძღავს და საკუთარ თავს ყველაზე მაღლა აყენებს…”

“თავისი სიმამაცით განთქმულმა ერთმა რუსმა, გვარად შერემეტიევმა მითხრა: ისინი ბრძოლაში უნდა ნახო.. ისინი ამ დროს უკვე ადამიანები კი არა, ტიტანები ხდებიან, რომლებსაც ძალუძთ ზეცა იერიშით აიღონ.”

“ისინი სუფრასთან უნდა ნახო – მეუბნებოდა ერთი ღირსეული გერმანელი, რომელიც სიამაყით იხსენებდა ხოლმე როგორ სვამდე შუა დღეზე ჰაიდელბერგის დუქანში თორმეტ კათხა ლუდს. ისინი (ქართველები) თხუთმეტ, თვრამეტ, ოც ბოთლ ღვინოს ისე ყლაპავენ, თითქოს აქ არაფერი მომხდარაო. ფინოც სიმართლეს ამბობდა, რუსიც სიმართლეს ლაპარაკობდა, გერმანელიც სიმართლეს მეუბნებოდა.”

“მთელი ძველი კოლხეთის ქალები საუცხოონი არიან. – ჩვენ გვინდოდა გვეთქვა ქართველ ქალებზე ლამაზებიც კიო, მაგრამ აქ დროულად გაგვახსენდა, რომ სამეგრელო, იმერეთი და გურია ყოველთვის საქართველოს ნაწილები იყო. მეგრელი ქალები განსაკუთრებით ლამაზები არიან: ქარათმიანები შავი თვალებით და შავთმიანები ცისფერი თვალებით – ეს ხალხი დედამიწის ზურგზე ულამაზესი ქმნილებები არიან.”

“როგორ უნდა ამოიცნო ქართველი? თუ ვინც გიყურებს ნათელი სახე და სწორი ცხვირი აქვს, თვალები, წარბები და თმები შავი, კბილები – თეთრი, თუ მას მოკლე ბწევიანი, წვეტიანი ქუდი ახურავს, მაშინ იგი ქართველია. რასაც ის იტყვის, წმინდა წყლის სიმართლე იქნება”.

“ამბობენ ჩერქეზები დედამიწის ზურგზე ყველაზე ლამაზი ხალხიაო. ეს შეიძლება ითქვას მხოლოდ მამაკაცებზე, ქალების მიმართ კი სადავოა. ჩემი შეხედულებით, ქართველს სრულიად თავისუფლად შეუძლია შეეცილოს ჩერქეზს სილამაზეში. ჩემს დღეში არ დამავიწყდება ის შთაბეჭდილება, რომელიც ნოღაის ველებში პირველი ქართველის შეხვედრამ გამოიწვია ჩემში.”

“ქართველები უმამაცესი ხალხია, ამაში უკვე ეჭვი აღარავის შესდის, თვით ყველაზე მამაც რუსებსაც კი. ისინი გვიამბობდნენ ქართველთა ვაჟკაცური სისადავის შესანიშნავ ფაქტებს. მაგალითად გრაფ ვორონცოვის მიერ მოწყობილ ერთ-ერთ ექსპედიციაში ჯარი წაადგა ტყეს, რომელზეც ამბობდნენ მთიელები იცავენო,

– ტყეს ორი ფინდიხით დატენილი ზარბაზანი დაუმიზნეთ და ესროლეთ – ბრძანა გრაფმა – ვნახოთ, როგორ იცავენ მას მთიელები.

– რაზე დავკარგოთ დრო და ფინდიხი, თქვენო უგანათლებულესობავ? – უპასუხა იქვე მყოფმა თავადმა ერისთავმა – თვითონ წავალ და ვნახავ.

ერისთავმა ცხენი გააჭენა, ტყე მოათვალიერა, დაბრუნდა და ვორონცოვს ანტიკური სისადავით მოახსენა – ტყეში არავინაა თქვენი უგანათლებულესობავ.”

“თუ თათარმა თავი დაგიქნია – ენდე. თუ მთიელმა პატიოსანი სიტყვა მოგცა – მასაც ენდე. ხოლო თუ სომეხთან გაქვს საქმე, უსათუოდ ხელწერილი დაადებინე და ორი კაციც დაიმოწმე, რომ თავის ხელწერილზე უარი არა თქვას.”

სრულად ნახვა
ს საინტერესოასტორიაულტურა

მოზარდის პირველი სელფი მსოფლიოში ბორჯომშია გადაღებული – ანასტასია რომანოვას სელფი

54523722_2344510425579182_7379571709445144576_n

ანასტასია რომანოვამ საკუთარი თავს ფოტო 1913 წელს გადაუღო, რათა შემდეგ სურათი მეგობრისთვის გაეგზავნა.

ანასტასიას ხელში უკავია ფოტოაპარატი Kodak Box Brownie. სწორედ ეს მარკა უწყობდა ხელს ფოტოგრაფიის განვითარებას.

ფოტო ანასტასია რომანოვამ მეგობარს ასეთი წარწერით გაუგზავნა: „საკუთარ თავს სარკეში ეს სურათი გადავუღე. ძალიან რთული იყო, რადგან ხელები მიკანკალებდა“.

ეს სურათი პირველი სელფია რუსეთის იმპერიაში და ასევე მოზარდის მიერ გადაღებული პირველი სელფია მსოფლიოში.

სრულად ნახვა
1 2 3 4 5 15
Page 3 of 15