ტექნოლოგიები

 ,,მეცნიერი მე“ არის  კიდევ ერთი ახალი პროექტი, რომლის მიზანია, შექმნას სახლში მარტივად ჩასატარებელი სამეცნიერო ექსპერიმენტები ქართველი ბავშვებისთვისა და ტინეიჯერებისთვის. მასში შემავალი დაბალბიუჯეტიანი ექსპერიმენტები მიზნად ისახავს მოზარდების ცოდნის გაღრმავებას ისეთ სფეროებში, როგორიცაა – ასტრონომია, გეოლოგია, მეტეოროლოგია, კომპიუტერული მეცნიერებები, ფიზიკა, მათემატიკა და ინჟინერია. ,,დოქტრინა“ დაინტერესდა პროექტით და გაესაუბრა თაკო ბასიაშვილს.

თაკო ბასიაშვილი ჯერ მხოლოდ 19 წლისაა და სან დიეგოს სახელმწიფო უნივერსისტეტის ბიოქიმიის ფაკულტეტის მეორე კურსის სტუდენტია, თუმცა უკვე მოასწრო საკმაოდ საპასუხისმგებლო და საინტერესო პროექტის განხორციელებაში მიეღო მონაწილეობა. ეს არის პროექტი – „მეცნიერი მე“, რომლის იდეაც გაჩნდა არასამთავრობო ორგანიზაცია  -„JumpStart Georgia-ში“, სადაც ის პირველი კურსის დასასრულს მივიდა ამ პროექტზე სამუშაოდ. პროექტი უშუალოდ ამერიკის საელჩოს მხარდაჭერით ორგანიზაცია „JumpStart Georgia-ში“ განხორციელდა.

პროექტი ,,მეცნიერი მე“ (mecnieri.me) 12-წლამდე ბავშვებისთვის შექმნილი შემეცნებითი ონლაინპლატფორმაა, სადაც განთავსდა საინტერესო და რაც მთავარია, მარტივი ექსპერიმენტები. ამ ექსპერიმენტების მთავარი ხიბლი კი ისაა, რომ თითოეული მათგანის გაკეთება შესაძლებელია სახლში მარტივად მოსაპოვებელი ნივთებით.  ,,საიტზე თავმოყრილია ისეთი ექსპერიმენტები, რომელიც სახალისოა და პარალელურად ძალიან საინტერესოც, როგორც პატარებისთვის, ასევე ზრდასრულებისთვისაც. მაგალითად, ჩვენ ვასწავლით ბავშვებს, თუ როგორ შეუძლიათ გაბერონ გიგანტური საპნის ბუშტები სახლის პირობებში, ან თუნდაც სხვადასხვა ტიპის მფრინავის დიზაინს, რომლის კეთების დროსაც ისინი გართობასთან ერთად, საკმაოდ ბევრს სწავლობენ აეროდინამიკის შესახებ,“ – აღნიშნა თაკომ.

პროექტის იდეის უკეთ გასაგებად ავიღოთ რამდენიმე მარტივი ექსპერიმენტი, ერთ-ერთი მათგანია „უჩინარი მელანი“. ამ ექსპერიმენტისთვის საჭიროა მხოლოდ ფურცელი და ლიმონის წვენი. თუ ბავშვი ლიმონის წვენით ფურცელზე დაწერს რაიმე სიტყვას და გააშრობს მას, ფურცელზე არაფერი გამოჩნდება, თუმცა ფურცელის შეთბობის შემთხვევაში  გარკვევით გამოისახება დაწერილი სიტყვა. თვითონ პროცესი კი, არა მარტო სახალისო, არამედ შემეცნებითიცაა, რადგან ბავშვებს საიტზევე შეუძლიათ ნახონ ამ პროცესის ახსნა და გაიგონ მეტი თუ რატომ მიმდინარეობს ეს პროცესი, საიტი აწვდის მათ შესაბამის ინფორმაციას, ამრიგად მათთვის ცნობილი ხდება, რომ ლიმონის წვენი, ისევე, როგორც სხვა ხილის წვენი, შეიცავს ნახშირბადის ნაერთებს. ეს ნივთიერებები ოთახის ტემპერატურაზე უჩინარები არიან, მაგრამ სითბოს შეუძლია დაშალოს ისინი და გაათავისუფლოს ნახშირბადი. თუ ნახშირბადი ჰაერს შეხვდება, იწყება დაჟანგვის პროცესი და ნივთიერება გადაიქცევა ღია ან მუქ ყავისფრად, რაც განაპირობებს ზუსტად ამ ექსპერიმენტის შედეგსაც.

შემდეგი მარტივი ექსპერიმენტია ,,გიგანტური საპნის ბუშტები“, ალბათ ყველა ბავშვს უოცნებია დიდი ზომის საპნის ბუშტებზე,  რაც სინამდვილეში არც ისეთი რთულია, როგორიც ჩანს.  ამისთვის საჭიროა, ერთ ჭიქა წყალს შევურიოთ ორი სუფრის კოვზი ჭურჭლის სარეცხი სითხე, ერთი სუფრის კოვზი გლიცერინი (შესაძლებელია აფთიაქში შეძენა) და ერთი ჩაის კოვზი შაქარი, მათი ნარევი 1 სთ-ის განმავლობაში უნდა შევინახოთ დახურულ კონტეინერში, რის შემდეგაც, ნაზად უნდა მოვურიოთ და დრეკადი მეტალის ჯოხებით შევუდგეთ გიგანტური ბუშტების შექმნას.

პროექტი „მეცნიერი მე“ ხელს უწყობს ბავშვების ინტერესის გაღვივებას სამეცნიერო სფეროების მიმართ და აძლევს მათ საშუალებას სხვა თვალით შეხედონ მათ გარშემო მიმდინარე პროცესებს. პროექტის პრეზენტაცია უკვე შედგა თბილისში, ქუთაისში, გორსა და ხარაგაულში, სამომავლოდ შეიძლება პროექტმა ბანაკის სახეც მიიღოს და სხვადასხვა ასაკობრივი კატეგორიაც დაემატოს, თუმცა, როგორც თაკომ აღნიშნა, ეს ბევრ ფაქტორზეა დამოკიდებული, ფაქტი ერთია -პროექტი საკმაოდ მნიშვნელოვანია ქართველი ახალგაზრდებისთვის შემეცნების დონის ამაღლებისთვის, ,,მეცნიერებასთან და ტექნოლოგიებთან ადრეული ასაკიდანვე ურთიერთობა ხელს შეუწყობს ჩვენს ქვეყანაში ამ სფეროების მიმართ გარკვეული სტერეოტიპების დარღვევას და ტექნოლოგიურ-სამეცნიერო სფეროების მომავალი განვითარების და წარმატების საწინდარიც იქნება,“-აღნიშნა თაკომ დასასრულს.

მასალა მოამზადა: თამარ დევდარიანმა

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

27 თებერვალს გამოვლინდა ათასწლეულის ინოვაციის კონკურსის (Millennium Innovations Award – MIA) გამარჯვებული გუნდი – ,,Smart Kids-ი”, რომლის წევრები არიან: ალექსი ტყებუჩავა, ნათია შამათავა, დეა ჩიტაია, ლიკა კოკაია და გვანცა ჩიქოვანი. ახალგაზრდები წმ. ალექსი შუშანიას სახელობის სენაკის მართლმადიდებლური სკოლა-გიმნაზიის მოსწავლეები არიან. კონკურსის მიზანია საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებისა და ტექნოლოგიების სფეროში ახალგაზრდების წახალისება, რაც, უპირველეს ყოვლისა, ხელს შეუწყობს აღნიშნული სფეროების განვითარებას ქვეყანაში. გუნდი აპრილში აშშ-ის ნასას კოსმოსურ ცენტრში გაემგზავრება. პროექტს ახორციელებს ,,ათასწლეულის გამოწვევის ფონდი – საქართველო”, განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს, აშშ-ის საელჩოსა და კომპანია ,,ჯეოსელის” მხარდაჭერით. ,,დოქტრინა” გაესაუბრა ჯგუფის წევრებსა და მათს მენტორ უტა კილასონიას. მათ დეტალურად ისაუბრეს გამოგონებაზე, რომელიც გააკონტროლებს მეწყერსაშიშ ზონებს, რათა თავიდან ავირიდოთ ადამიანთა მსხვერპლი და მინიმუმამდე დავიყვანოთ მოსალოდნელი ეკონომიკური ზარალი.

,,ჩვენი პროექტის, ,,გეოლოგიური საფრთხეების”, მიზანია, წინასწარ განვსაზღვროთ მეწყერის მოახლოების საშიშროება. ეს ხელსაწყო არის შეტყობინების სისტემა. გამოყენებული გვაქვს ჰოლის სენსორი, რომელიც გვიჩვენებს მაგნიტური ველის ინტენსივობის ცვლილებას. ჩვენს პროექტს ბევრი უპირატესობა აქვს: იაფია, ერგება ყველანაირ რელიეფს, გამოირჩევა სიზუსტით, საიმედოობით, ყველაზე მნიშვნელოვანი კი ისაა, რომ მისი დამზადება, წარმოება და დანერგვა შესაძლებელია საქართველოში. გრუნტის ზედაპირზე, მცირე ზომის თხრილში, თავსდება მაგნიტები, მათ ზემოთ რამდენიმე მილიმეტრის დაშორებით – ჰოლის სენსორები, რომელიც დაკავშირებულია მიკრო პროცესორთან და GSMსისტემის საშუალებით ინფორმაციას გადასცემს ცენტრალურ სერვერს. პლანშეტებში ჩატვირთულია აპლიკაცია, რომელიც საშუალებას გვაძლევს დავარეგულიროთ ზღვარი. როდესაც მიწაში რხევები გადააჭარბებს ჩვენს დაყენებულ ზღვარს, ხელსაწყო ავტომატურად აგზავნის შეტყობინებებს დარეგისტრირებულ მოსახლეობასთან მობილურ ტელეფონებზე. აღსანიშნავია, რომ სენსორულ აპარატს ანალოგი არ აქვს მსოფლიოს მასშტაბით. ეს იდეა გაგვიჩნდა 2016 წლის ფაქტიდან გამომდინარე, აგვისტოში მოვარდნილმა წყალდიდობამ და ღვარცოფმა დიდი ზარალი მიაყენა სენაკს, კერძოდ, ჩაინგრა ჩვენი სკოლა-გიმნაზიის მისასვლელი საავტომობილო გზა და ხიდი,” – აღნიშნეს ახალგაზრდებმა.

,,შევისწავლეთ დღეს არსებული ხელსაწყოები, რომელთათვისაც მილიონობით ლარია საჭირო. ჩვენი მოწყობილობა, ვფიქრობთ, ხარჯეფექტიანია სახელმწიფოსთვის, ჯდება დაახლოებით 10 000 ლარი, თანაც არის უფრო ზუსტი, ვიდრე არსებული. ჩვენი იდეების გაანალიზებაში, მოდელირებასა და კონსტრუირებაში დაგვეხმარა დავით სონღულაშვილის ვირტუალური ლაბორატორია და საგანმანათლებლო სისტემაზე დაფუძნებული STEM (Science, Technology, Engineering, Mathematics) კურსები, რომელიც ერთი წლის წინ გავიარეთ,” – აღნიშნა გუნდის მენტორმა, უტა კილასონიამ.

იგეგმება მოწყობილობის დამონტაჟება ნოქალაქევის არექეოლოგიური მუზეუმ-ნაკრძალის ტერიტორიაზე.

აღსანიშნავია, რომ სენაკელი ახალგაზრდების შექმნილ სენსორულ მოწყობილობას  უკვე დიდი გამოხმაურება და დადებითი შეფასებები მოჰყვა მეცნიერთა საზოგადოებისგან. წინ კი ჰიუსტონია, NASA, სადაც მოსწავლეები კოსმოსური ცენტრის უნივერსიტეტის საგანმანათლებლო პროგრამას გაივლიან.

მასალა მოამზადა: ნინი მშვენიერიძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”