შეერთებულ შტატებში მეფუტკრეებს მალე ექნებათ წვდომა ვაქცინაზე, რომელიც გადაარჩენს მათ ჭინჭრის ციების ყველაზე მავნე დაავადებისგან.
მედიკამენტი ბიოტექნოლოგიურმა კომპანია Dalan Animal Health-მა დაავადების, ამერიკული ფუტკრის სიმყაყის (AFB) თავიდან ასაცილებლად შექმნა. ამ გადამდებ დაავადებას სპორების წარმომქმნელი ბაქტერია Paenibacillus larvae იწვევს.
ორალური ვაქცინა „ფუტკრის რძეში“ ხვდება, რომლითაც დედა ფუტკარი იკვებება.
სკაში მუშა ფუტკრების საკვებში შერეული ორალური ვაქცინა „სამეფო ჟელედ“ გადაიქცევა, რომლითაც დედა ფუტკარი იკვებება.
პათოგენს ჰყავს მხოლოდ ერთი ცნობილი მასპინძელი: მეთაფლია ფუტკრის ჭუპრები. როგორც კი სკა ინფიცირდება, მისი აღმოფხვრა საკმაოდ რთულია. ერთადერთი ეფექტური გზა ბაქტერიებისგან სამუდამოდ მოსაშორებლად არის ყველაფრის დაწვა : სკის, ხელსაწყოებისა და თავად ფუტკრის.
ნებისმიერი სპორა, რომელიც არ იწვის, შეიძლება სიცოცხლისუნარიანი 70 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში დარჩეს. ბაქტერიას შეუძლია მთელი სკამი სულ რაღაც სამ კვირაში მოიცვას, რაც მეფუტკრეებს ცოტა დროს უტოვებს რეაგირებისთვის.
2022 წელს, კომპანია Dalan-მა დააფინანსა ვაქცინის უსაფრთხოებისა და ეფექტიანობის პლაცებოთი კონტროლირებული ცდა ჩატარება. შედეგებმა აჩვენა, რომ პრეპარატმა მუშა ფუტკრები და დედა ფუტკარი არა მხოლოდ დაიცვა დაავადება AFB-სგან, არამედ, საკვერცხეებში მუშაობის შედეგად, იმუნიტეტი მიანიჭა შემდეგ თაობასაც.
აშშ-ის სოფლის მეურნეობის დეპარტამენტი გასცემს ორწლიან პირობით ლიცენზიას Dalan-ის ფუტკრის ვაქცინაზე, მაგრამ დიდი შანსია, რომ მკურნალობა გაგრძელდეს საჯარო გამოყენებისთვის ამ ვადების მიღმაც. მომდევნო ორი წლის განმავლობაში Dalan-ი ვაქცინას შეზღუდული რაოდენობით გაუნაწილებს მეფუტკრეებს აშშ-ში. ამის შემდეგ, თუ ყველაფერი კარგად წავა, არსებობს შანსი, რომ მეფუტკრეებს მიეცეთ ვაქცინაზე პირდაპირი წვდომა.
მეთაფლია ფუტკრების პოპულაციათა გლობალური შემცირება თანამედროვე მსოფლიოში სერიოზული პრობლემაა. მხოლოდ აშშ-ში სხვადასხვა ფაქტორის გამო, ფუტკრების პოპულაცია 1962 წლიდან დღემდე 90 პროცენტით შემცირდა. ამ სიტუაციას „დამამტვერიანებელთა გლობალური კრიზისი“ უწოდეს.
ჰარვარდის უნივერსიტეტის კვლევამ, რომელიც გამოქვეყნდა გასული წლის დეკემბერში, აჩვენა, რომ არაადეკვატური დამტვერვა ამცირებს ხილის, ბოსტნეულის და თხილის გლობალურ მოსავალს 3-დან 5 პროცენტამდე.
„ამ კვლევამ აჩვენა, რომ დამტვერვის პროცესის ხელშეწყობის მიზნით არასათანადოდ მოქმედება ზიანს აყენებს არა მხოლოდ ბუნებას, არამედ ადამიანის ჯანმრთელობასაც“, – აცხადებს გარემოს დაცვის მეცნიერი მეთიუ სმიტი.
მისი თქმით, ვაქცინა, რომელიც მათ იცავს, იცავს ადამიანსაც.
დამტვერვის კრიზისის კვლევა Environmental Health Perspectives-ში გამოქვეყნდა.
ექსპერიმენტში მონაწილე ვირთხების ნახევარი შეზღუდულ ბუდეში მოათავსეს დაბადებიდან 2-9 დღის განმავლობაში. შემდეგ ისინი ნორმალურ საწოლს დაუბრუნეს ძუძუდან მოცილების პერიოდამდე.
ამის შემდეგ ვირთხების ნახევარს შეუზღუდავად აწვდიდნენ უცხიმო საჭმელს და სასმელ წყალს, ხოლო დანარჩენებს საჭმელი, წყალი და 25 პროცენტიანი შაქრიანი წყალი, რომელიც შეეძლო დასალევად აერჩიათ.
ორივე ჯგუფის ვირთხები მოიხმარდნენ შაქარს და ექსპერიმენტის დროს მეტი კალორია მიიღეს. როდესაც ვირთხები 15 კვირის გახდნენ, მკვლევარებმა მათი ტვინები შეამოწმეს.
როგორც ვიცით, ცხოვრების ადრეულ ასაკზე გადატანილი სტრესი გავლენას ახდენს ფსიქიკურ ჯანმრთელობასა და ფუნქციაზე, ამიტომ მეცნიერებმა შეისწავლეს ტვინის ნაწილი, რომელსაც ჰიპოკამპუსს უწოდებენ და რომელიც მეხსიერებისა და სტრესისთვისაა მნიშვნელოვანი.
ექსპერიმენტის დროს ვირთხების ოთხი ჯგუფი შეისწავლეს- კონტროლირებული (არა სტრეს გადატანილი), კონტროლირებადი ვირთხები, რომლებმაც სასმელი შაქრიანი წყალი დალიეს, ვირთხები, რომლებიც სტრესისგან დაუცველები იყვნენ, და ვირთხები, რომლებიც სტრესისგან დაუცველები იყვნენ და შაქრიანი წყალი დალიეს.
კვლევამ აჩვენა, რომ შაქრის ქრონიკული მოხმარება იმ ვირთხებში, რომლებსაც სტრესი გადატანილი არ ჰქონდათ, წარმოშობდა ისეთივე ცვლილებებს ჰიპოკამპუსში, რაც წარმოიქმნებოდა იმ ვირთხების ჰიპოკამპუსში, რომლებსაც სტრესი გადატანილი ჰქონდათ, მაგრამ შაქრიან წყალს არ სვამდნენ.
შაქარი და სტრესი ერთნაირად ამცირებენ კიდევ ერთ რეცეპტორს, რომელიც ნერვების ზრდისთვისაა საჭირო, Neurod1.
ტვინში შაქრიანი სასმელით გამოწვეული ცვლილებები შემაშფოთებელია, როგორც ჩანს, ის ტვინის განვითარებზე უარყოფითად მოქმედებს. ტკბილ და გაზიან გამაგრილებელ სასმელს კი განსაკუთრებთ დიდი ოდენობით მოიხმარენ ცხრიდან თექვსმეტ წლამდე ასაკის ბავშვები.
მეცნიერები მოუწოდებენ ყველას, რაც შეიძლება შეზღუდონ ყოველდღიურად მოხმარებული შაქრის დოზა.
წყარო: Dailymail
მასალა მოამზადა: თამარ ტაბატაძე
ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”
















