close

კვლევები

ვლევებიედიცინა

პირველად მედიცინის ისტორიაში მედიკოსებმა პაციენტების მიმართ ე.წ. suspended animation-ის მეთოდი გამოიყენეს

ghghghh

პირველად მედიცინის ისტორიაში მედიკოსებმა პაციენტების მიმართ ე.წ. suspended animation-ის მეთოდი გამოიყენეს, ანუ მათ ცხოვრებისეული ფუნქციები დროებით შეუჩერეს.
მერილენდის სამედიცინო სკოლის მეცნიერებმა აღნიშნული მეთოდი დროის მოგების მიზნით, სასიკვდილო ჭრილობებ მიყენებულ პაციენტებში გამოიყენეს.
suspended animation-ი, ანუ გადაუდებელი კონსერვაციის რეანიმაცია, გულისხმობს პაციენტის სხეულის 15 ცელსიუს გრადუსამდე გაციებას, რა დროსაც მის სისხლს ყინულივით ცივი მარილის ხსნარით ანაცვლებენ.
აღნიშული მეთოდი ანელებს ტვინის აქტივობას, რაც ქირურგებს დროის მოგებაში ეხმარება, ვინაიდან, როგორც ცნობილია, ტვინის ფუნქციონირების 5 წუთის განმავლობაში შეწყვეტასაც კი გარდაუვალი ზიანის მოტანა შეუძლია.
ოპერაციის შემდეგ პაციენტის სხეულს ისევ ათბობენ და გულის მუშაობას აღდგენენ.
მეცნიერთა გუნდი აღნიშნული ცდების შედეგებს 2020 წლის ბოლომდე წარადგენს.

წყარო: sciencealert.com
მასალა მოამზადა: თამარ ტაბატაძემ
ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ვლევებიედიცინა

კორონავირუსი – ათი მიზეზი, რატომ არ უნდა იყოთ პანიკაში

1583747627-file-20200306-118956-bls4sz

ესპანელი მიკრობიოლოგი იგნასიო ლოპეს-გონის სტატიას აქვეყნებს, რომელშიც საუბრობს მიზეზებზე, თუ რატომ არ უნდა ჩავვარდეთ პანიკაში კორონავირუსის ფართოდ გავრცელების გამო.

„კორონავირუსის გავრცელება სერიოზულ საკითხია. ვირუსი 90-ზე მეტ ქვეყანაში გავრცელდა და ინფიცირებულთა რიცხვი 100 000-ს აჭარბებს. თუმცა, ვირუსთან ერთად, მსოფლიო „შიშის პანდემიამაც“ მოიცვა. თითქმის ყველა მედიასაშუალების ყურადღების ეპიცენტრში კორონავირუსია. „კოვიდ-19“ სერიოზულ შეშფოთებას იწვევს და მსოფლიო მოვლენების ყველაზე ცუდი სცენარით განვითარებისთვის ემზადება. ვირუსის გავლენა ბიზნესსა და პოლიტიკაზე იგრძნობა. თუმცა, ამასთან ერთად, სწორი მიდგომა პანიკას გამორიცხავს. არასწორი იქნება იმის თქმა, რომ „კოვიდ-19“ კარგი ამბავია, თუმცა ოპტიმიზმის საფუძველი არსებობს. არის მიზეზები, რათა ვიფიქროთ, რომ ვირუსის შეჩერება და დამარცხება შესაძლებელია. ასევე, გაკვეთილები, რომლებიც სამომავლოდ უნდა გავითვალისწინოთ“, – აცხადებს ესპანელი მიკრობიოლოგი.

იგნასიო ლოპეს-გონისი ასახელებს ათ მიზეზს, რატომ არ უნდა ჩავვარდეთ პანიკაში:

1. ვირუსი ჩვენთვის ცნობილია

შიდსის პირველი შემთხვევა 1981 წელს გამოვლინდა, თუმცა დაავადების გამომწვევი ვირუსის იდენტიფიცირებას ორი წელი დასჭირდა. რაც შეეხება „კოვიდ-19“-ს, ვირუსით გამოწვეული ფილტვების ანთების პირველი შემთხვევა ჩინეთში 2019 წლის 31 დეკემბერს დააფიქსირეს, უკვე 7 იანვარს კი ვირუსის იდენტიფიცირება მოხდა. ვორუსის გენომი „კოვიდ-19“-ის გამოჩენიდან 10 დღეში ხელმისაწვდომი იყო. ჩვენ უკვე ვიცოდით, რომ საქმე გვაქვს ახალი ტიპის კორონავირუსთან 2-ბი ჯგუფიდან, რომელიც კორონავირუსების იმავე ტიპს მიეკუთვნება, რომელსაც „სარსი“. გენეტიკური ანალიზის შედეგად ირკვევა, რომ ვირუსი ბუნებრივად არის წარმოქმნილი და მიუხედავად იმისა, რომ ვირუსები მუტაციას განიცდიან, ბოლო კვლევები აჩვენებს, რომ „კოვიდ-19“-ის მუტაციის მაჩვენებელი არც ისე მაღალია.

2. „კოვიდ-19“-ის გამოსავლენად ტესტი 13 იანვრიდან არის ხელმისაწვდომი.

3. ჩინეთში სიტუაცია უმჯობესდება

ჩინეთის მიერ დაწესებული მკაცრი კონტროლისა და იზოლაციის ზომები შედეგს იძლევა. უკვე რამდენიმე კვირაა, ინფიცირებულთა რიცხვი ყოველდღიურად იკლებს. ვირუსის დეტალური ეპიდემიოლოგიური კვლევა მიმდინარეობს სხვა ქვეყნებშიც. ეპიდაფეთქებები, ძირითადად, სპეციფიკურ რეგიონებში ხდება, რაც ვირუსის კონტროლის საშუალებას იძლევა.

4. ვირუსის შემთხვევათა 80 პროცენტი მსუბუქია

„კოვიდ-19“, ძირითადად, სიმპტომების გარეშე ან მსუბუქად მიმდინარეობს. ასე ხდება შემთხვევათა 81 პროცენტში. რა თქმა უნდა, დანარჩენ 14 პროცენტში ვირუსი პნევმონიას იწვევს, ხუთ პროცენტში კი შესაძლოა, კრიტიკული გახდეს და ფატალურად დასრულდეს. ჯერ საბოლოოდ გაურკვეველია, რამდენი შეიძლება იყოს სიკვდილიანობის პროცენტული მაჩვენებელი, თუმცა ის შესაძლოა, იმაზე დაბალი აღმოჩნდეს, ვიდრე ახლა პროგნოზირებენ.

5. ხალხი გამოჯანმრთელდა

მედიის მიერ გავრცელებული ცნობები, ძირითადად, ფოკუსირებულია ინფიცირებულთა რიცხვის ზრდასა და გარდაცვალების შემთხვევებზე, თუმცა დაავადებულთა უმეტესობა განიკურნა. გამოჯანმრთელებულთა რაოდენობა გარდაცვლილთა რიცხვს 13-ჯერ აღემატება და ეს პროპორცია იზრდება.

6. ბავშვებში „კოვიდ-19“ მსუბუქად მიმდინარეობს

ვირუსით ინფიცირებულთაგან 20 წლამდე ასაკის ადამიანები მხოლოდ სამ პროცენტს შეადგენენ. გარდაცვალების პროცენტული მაჩვენებელი 40 წლამდე ინფიცირებულებში 0,2 პროცენტს შეადგენს. ბავშვებში ვირუსის სიმპტომები იმდენად მსუბუქი ფორმით ვლინდება, რომ შესაძლოა, შეუმჩნეველიც კი დარჩეს.

7. ვირუსი ემორჩილება დეზინფექციას

ვირუსის დეზაქტივაცია ნებისმიერი ზედაპირიდან შესაძლებელია ეთანოლის ხსნარით (62-71-პროცენტიანი სპირტი), ასევე წყალბადის ზეჟანგით (0,5-პროცენტიანი) ან ნატრიუმის ჰიპოქლორიდის ხსნარით. ეს სულ რაღაც ერთ წუთში ხდება. ინფიცირებისგან თავის არიდების ყველაზე ეფექტიანი გზა საპნით ხელის დაბანაა.

8. მეცნიერები აქტიურად მუშაობენ

ჩვენ მეცნიერების თანამშრომლობის ეპოქაში ვცხოვრობთ. მხოლოდ ერთ თვეში „კოვიდ-19“-ის შესახებ Pubmed-ში 164 სტატია გამოქვეყნდა. საუბარია ვაქცინების, სამკურნალო მეთოდების, ეპიდემიოლოგიურ, გენეტიკურ, დიაგნოსტიკურ, კლინიკურ კვლევებზე. პუბლიკაციებზე მუშაობდა 700-ზე მეტი ავტორი. ეს კორპორაციული, საერთო და ღია კვლევებია. 2003 წელს, ატიპური პნევმონიის გავრცელების დროს, ანალოგიური რაოდენობით პუბლიკაციების გამოქვეყნებას ერთი წელი დასჭირდა.

9. ვაქცინის პროტოტიპი უკვე არსებობს

ახალი ვაქცინების შექმნის შესაძლებლობა დღეს აღფრთოვანებას იწვევს. უკვე მიმდინარეობს რვა პროექტზე მუშაობა, რომლებიც კორონავირუსის საწინააღმდეგო ვაქცინის შესაქმნელადაა გამიზნული.

ავსტრალიაში, ქუინსლენდის უნივერსიტეტის მკვლევართა ჯგუფმა უკვე განაცხადა, რომ ვაქცინის პროტოტიპი შექმნეს. ის დაფუძნებულია ახალ ტექნოლოგიაზე.

ეს მხოლოდ ერთი მაგალითია, რომ ვაქცინის შექმნა რეკორდულ დროშია შესაძლებელი. ვაქცინების კლინიკური გამოცდა ადამიანებზე სავარაუდოდ უახლოეს ხანში დაიწყება.

10. ანტივირუსული პრეპარატების გამოცდა დაწყებულია

ვაქცინები პრევენციისთვის არის საჭირო. თუმცა, დღეს მნიშვნელოვანია ინფიცირებულების მკურნალობა. კორონავირუსის მკურნალობის 80-მდე მეთოდის კლინიკური ცდები უკვე მიმდინარეობს. საუბარია უკვე არსებული ანტივირუსული მკურნალობის მეთოდებზე, რომლებიც სხვა ინფექციების საწინააღმდეგოდ გამოიყენება და ეს მეთოდები უსაფრთხოა. მათ შორის ერთ-ერთია პრეპარატი „რემდესივირი“, რომლის კლინიკური გამოცდა ადამიანებზე დაწყებულია. ასევე, მიმდინარეობს იმ პრეპარატებისა და მეთოდების გამოცდაც, რომლებიც „ებოლასა“ და „სარსის“ ან „მერსის“ წინააღმდეგ გამოიყენებოდა.

„კოვიდ-19“-ის კიდევ ერთი პოტენციური სამკურნალო პრეპარატი არის „ქლოროქინი“, რომელსაც მალარიის სამკურნალოდ იყენებდნენ და მას ძლიერი ანტივირუსული მოქმედება აქვს. ცნობილია, რომ „ქლოროქინი“ ვირუსულ ინფექციას ბლოკავს და მის ორგანიზმში მოხვედრას ხელს უშლის. ამ მეთოდს უკვე იყენებენ „კოვიდ-19“-ით გამოწვეული ფილტვების ანთების მქონე პაციენტების სამკურნალოდ.

კიდევ ერთი კვლევის ავტორები კორონავირუსის სამკურნალოდ „ოსელტამივირის“, „ინტერფერონ ბეტას“ ან განკურნებული ადამიანების ანტიშრატისა ან მონოკლონალური ანტისხეულების გამოყენების წინადადებით გამოდიან.

ზოგიერთი გამოდის ინიციატივით, რომ კორონავირუსთან საბრძოლველად ე.წ. დამთრგუნველი პრეპარატების თერაპია იყოს გამოყენებული. მაგალითად ისეთის, როგორიც არის „ბარიკიტინიბი“.

კაცობრიობის ისტორიაში 1918 წლის გრიპის პანდემიას 25 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა. შესაძლოა, ასეთი რამ ახლაც მოხდეს? სავარაუდოდ არა. ჩვენ არასდროს ვყოფილვართ პანდემიისთვის ისე კარგად მომზადებულები, როგორც ახლა ვართ.

წყარო : 1tv.ge

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

სრულად ნახვა
ვლევები

რაც ვერ გააკეთა ევროპამ, შეძლო თურქეთმა – რატომ არ დაფიქსირებულა კორონავირუსი ჩვენს მეზობელ ქვეყანაში

20200309153701729712353

მსოფლიო  კორონავირუსს უკვე მესამე თვეა ვერ ამარცხებს. ახალ ვირუსთან მედიცინა ჯერჯერობით უძლურია.

არსებული ინფორმაციით, დაავადების გავრცელების დინამიკამ  ჩინეთში იკლო, რასაც ვერ ვიტყვით მსოფლიოს სხვა ქვეყნებზე.

ევროპაში ტურისტებისთვის საყვარელი ქალაქები დაცარიელდა.

ყველაზე ნათლად კორონავირუსის კვალი იტალიას დაეტყო.

იტა­ლი­ა­ში კო­რო­ნა­ვირუ­სის გავ­რცე­ლე­ბის თვალ­საზ­რი­სით ევ­რო­პის ქვეყ­ნებს შო­რის ყვე­ლა­ზე რთუ­ლი ვი­თა­რე­ბაა. ქვეყნის ხელისუფლებამ ლომ­ბარ­დი­ის რე­გი­ო­ნი­სა და კი­დევ 14 პრო­ვინ­ცი­ის ჩა­კეტვის გა­და­წყვე­ტი­ლე­ბა მი­ი­ღო. სა­ვალ­დე­ბუ­ლო კა­რან­ტინ­ში და­ახ­ლო­ე­ბით 16 მი­ლი­ო­ნი ადა­მი­ა­ნი იმ­ყო­ფე­ბა. კა­რან­ტინ­შია ტუ­რის­ტე­ბის­თვის ყვე­ლა­ზე საყ­ვა­რე­ლი და აქამ­დე ყო­ველ­თვის ხალ­ხმრა­ვა­ლი ქა­ლა­ქე­ბი – მი­ლა­ნი და ვე­ნე­ცია.

ეს ფოტო მილანში კარანტინის გამოცხადებამდე რამდენიმე დღით ადრეა გადაღებული

 

ეს ფოტო კი დიუმოს მოედანზე კარანტინის გამოცხადებიდან რამდენიმე საათშია გადაღებული

 

 

ჯერჯერობით კორონავირუსი არ დაფიქსირებულა ჩვენს მეზობელ თურქეთში, მიუხედავად იმისა, რომ ქვეყნის მოსახლეობა 80 მილიონს შეადგენს.

ექსპერტები საუბრობენ თუ რა გახდა ამის მიზეზი.

როგორც ამბობენ, თურქეთის ჯანდაცვის სამინისტრომ საკმაოდ ოპერატიულად იმოქმედა. აეროპორტებში თერმული მონიტორები განათავსა და ირანთან და ერაყთან საზღვრებზე ააშენა ე.წ. საველე საავადმყოფოები. ამ ქვეყნებიდან შემოსული ადამიანები მაქსიმალურად კონტროლდებოდნენ.

ქვეყანამ უკვე ხუთ სახელმწიფოსთან  ირანთან, ჩინეთთან, იტალიასთან, სამხრეთ კორეასთან და ერაყთან ჩაკეტა საზღვრები.  თურქეთის ტერიტორიაზე შესვლა ეკრძალება ყველა ტურისტს,  რომელმაც ბოლო 14 დღის განმავლობაში  მოინახულა ჩინეთი, ირანი, სამხრეთ კორეა, ირანი და იტალია.

თურქეთს მიმართა არაერთმა წამყვანმა სახელმწიფომ, მათ შორის იტალიამ და ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა და თურქეთის ჯანდაცვის სამინისტროს სთხოვდნენ ტესტ აპარატებს, რომელსაც თურქეთი კორონავირუსის დასადგენად იყენებს.

ეს ტესტები 90-იდან 120 წუთამდე დროში ადგენს აქვს თუ არა ადამიანს კორონავირუსი.

მსოფლიოს ქვეყნები არაერთ რეკომენდაციას ელიან თურქეთისგან.

 

წყარო

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

სრულად ნახვა
ვლევებიედიცინა

იუნისეფი – რა იწვევს პნევმონიას?

cbncvbcb

ბევრი ადამიანი პნევმონიას უფროსი ასაკის ადამიანებთან აკავშირებს, თუმცა ეს გახლავთ ინფექცია, რომელსაც მსოფლიოში უამრავი ბავშვის სიცოცხლე ეწირება. ორგანიზაცია „იუნისეფის“ მონაცემებით, პნევმონიით წელიწადში 5 წლამდე ასაკის 800,000-ზე მეტი ბავშვი იღუპება და აქედან 153,000 ჩვილია, რომლებიც აღნიშნული ინფექციის მიმართ განსაკუთრებით დაუცველები არიან.

„იუნისეფის“ განმარტებით, მოცემული მონაცემები ნიშნავს, რომ პნევმონიით ყოველ 39 წამში ერთი ბავშვი იღუპება.

სტატისტიკა შემაშფოთებელია, თუმცა, „იუნისეფი“ ამტკიცებს, რომ შესაძლებელია გარდაცვალების თითქმის ყველა შემთხვევის  პრევენცია.

 

რა იწვევს პნევმონიას?

პნევმონია ფილტვების მწვავე რესპირატორული ინფექციაა. მას ერთი კონკრეტული მიზეზე არ გააჩნია. პნევმონია ვითარდება ბაქტერიისგან, ვირუსებისგან ან ჰაერში ….

როდესაც ბავშვი ინფიცირდება, მისი ფილტვები სითხით ივსება და სუნთქვა უჭირს. ბავშვები, რომელთა იმუნური სისტემა მოუმწიფებელი ან სუსტია, დაავადების მიმართ უფრო დაუცველები არიან.

 

პნევმონიის სიმპტომები

პნევმონიის ყველაზე ზოგადი სიმპტომებია ხველა, სუნთქვის გართულება და ტემპერატურა.

 

არის თუ არა პნევმონია გადამდები დაავადება?

პნევმონია გადამდები დაავადებაა, რომელიც ჰაერ-წვეთოვანი გზით გადადის. ის ასევე შეიძლება გადავიდეს მშობიარობის დროს სისხლით ან დაბინძურებული ზედაპირით.

როგორ ხდება პნევმონიის დიაგნოზირება ბავშვებში?

ექიმები პნევმონიას  ბავშვების ფილტვების მოსმენით ადგენენ, ზოგჯერ კი, დიაგნოზის დასადგენად გულ-მკერდის რენტგენულ გამოკვლევას ან სისხლის ნიმუშის ლაბორატორიულ გამოკვლევას მიმართავენ.

ისეთ ქვეყნებში, სადაც ჯანდაცვის სისტემა სუსტია (მაგალითად არასაკმარისი ექიმები, გულ-მკერდის რენტგენისა და ლაბორატორიებზე არასაკმარისი წვდომა) მედიკოსები პნევმონიის დიაგნოზს სუნთქვის სიხშირის მიხედვით ადგენენ. მაგალითად, 5 თვის ჩვილი, რომელიც წუთში 50 ჩასუნთვას აკეთებს, ძალიან სწრაფად სუნთქვს და შესაძლებელია, პნევმონიით იყოს დაავადებული. სუნთქვის რაოდენობა ბავშვის ასაკზეა დამოკიდებული.

 

რით მკურნალობენ პნევმონიას?

პნევმონიის განკურნების გზები იაზეა დამოკიდებული, თუ რა ტიპის პნევმონიასთან გვაქვს საქმე. დაავადებას უმეტეს შემთხვევაში ბაქტერია იწვევს და მისი განკურება იაფფასიანი ანტიბიოტიკებით არის შესაძლებელი. ზოგიერთ შემთხვევაში კი პნევმონიის გამომწვევი მიკობაქტერიები არიან (ანუ ისინი, რომლებიც ტუბერკულოზს იწვევენ) და სხვა სახის მკურნალობას საჭიროებენ. ზოგჯერ ტუბერკულოზის დიაგნოზირება ვერ ხერხდება.

პნევმონიის მძიმე ფორმით დაავადებულ ბავშვებს ხშირად ესაჭიროებათ ჟანგბადი, რადგან  ფილტვების ანთება ხელს უშლის საკმარისი ჟანგბადის შესვლას სისხლში.  აღსანიშნავია, რომ  ბევრ ქვეყანაში, სადაც ჯანდაცვის სისტემა სუსტია, ჟანგბადი მხოლოდ უმაღლესი დონის სამედიცინო დაწესებულებებსა და საავადმყოფოებშია ხელმისაწვდომი.

 

შესაძლებელია თუ არა პნევმონიის პრევენცია?

პნევმონიის პრევენცია შესაძლებელია დამცავი ზომების მიღებით, მაგალითად ადეკვატური კვებითა და ისეთი რისკ ფაქტორებით შემცირებით, როგორიცაა ჰაერის დაბინძურების შემცირება და ჰიგიენის ნორმების დაცვა.

„იუნისეფის“ ინფორმაციით, სხვადასხვა კვლევამ აჩვენა, რომ საპნის გამოყენებით ხელის ხშირი დაბანა პნევმონიის რისკს 50 პროცენტით ამცირებს.

წყარო : unicef

მასალა მოამზადა : თამარ ტაბატაძემ 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

სრულად ნახვა
ვლევებიედიცინა

არის თუ არა თევზის ქონის აბები სასარგებლო?

3-149

თევზის ქონი – მას სიცოცხლის ელექსირს უწოდებენ. ოქროს კაფსულები, რომლებიც გულის შეტევების, სახსრების ტკივილისა და დემენციისგან დაცვას გვპირდებიან.
შვიდი ბრიტანელი მოზარდიდან ერთი თევზის ქონის კაფსულას ყოველდღიურად იღებს, რადგან მიიჩნევა, რომ მასში შემავალი omega-3-ის   ცხიმოვანი მჟავები სასარგებლოა სხეულისა და გონებისთვის.
თევზის ქონის პოპულარობა მას შემდეგ გაიზარდა, რაც მეცნიერებმა მისი თხევად, უსუნო კაფსულაში მოთავსება მოახერხეს და მწარე თევზის ქონით სავსე ბოთლები ისტორიას ჩაბარდა. 2004 წლიდან გაყიდვები 40 პროცენტით გაიზარდა.
თუმცა მედიკოსთა ნაწილი აბების ეფექტურობას ეჭვქვეშ აყენებს.
„არ არსებობს ისეთი კვლევა, რომელიც დაამტკიცეს, რომ თევზის ქონის დანამატი მნიშვნელოვან ცვლილებას ახდენს,“ – აცხადებს BBC2-ის  პროგრამა „მენდეთ, მე ექიმი ვარ“ წამყვანი დოქტორი მაიკლ მოსლი.
„დანამატების მიღებას ზოგადად ეჭვით ვუყურებ. საკვები ბევრ განსხვავებულ კომპონენტს შეიცავს და თუ ერთ-ერთ მათგანს გამოვყოფთ და დანამატის სახით მივიღებთ, ,,ბავშვის აბაზანის წყლიდან ამოგდების საშიშროებას შევქმნით,“ – აცხადებს დოქტორ მოსლი, რომელიც გადაცემის გუნდთან ერთად ექსპერიმენტის ჩატარებას აპირებს იმის დასადგენად, არის თუ არა თევზის ქონის დანამატი და თავად თევზი ორგანიზმისთვის ისეთი სასარგებლო, როგორც ამას თვლიან.
ექსპერიმენტის შედეგები მომავალ წელს გახდება ცნობილი.
აღსანიშნავია, რომ გადაცემის გუნდმა ანალოგიური ექსპერიმენტი ინდურ კურკუმაზეც ჩაატარა და აღმოჩნდა, რომ იმ ადამიანების ორგანიზმს, რომლებიც მას დანამატის სახით იღებდნენ, კიბოსთან ბრძოლის გაცილებით ნაკლები უნარი ჰქონდათ ვიდრე იმათ, ვინც კურკუმას იოგურტთან ან რძესთან ერთად მიირთმევდნენ.

 

წყარო:dailymail
მასალა მოამზადა: 
თამარ ტაბატაძემ
ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ედამიწავლევებიაქართველო

ქართველი სტუდენტი, მიკროორგანიზმების საშუალებით, გარემოს დამბინძურებლების დაშლაზე იმუშავებს

20287201_1145350122276011_4298974239178646643_o

 ეკოლოგიური პრობლემები არა მხოლოდ საქართველოში, არამედ მთელ მსოფლიოში აქტუალური თემაა, ბევრი ჩვენგანი ფიქრობს შექმნილი მდგომარეობიდან შესაძლო გამოსავალზე, მაგრამ ცოტას თუ გვაქვს საკმარისი ცოდნა და შესაძლელობა, რომ სურვილი საქმედ ვაქციოთ, თუმცა იმავეს ვერ ვიტყვით ანანო მჭედლიშვილზე, 19 წლის ქართველ სტუდენტზე, რომელსაც უკვე საკმაო ცოდნა აქვს აღნიშნულ სფეროში და მტკიცედ გათვლილი გეგმებითაც გვაოცებს, გავეცნოთ ახალგაზრდა ენთუზიასტს.

 

ანანო მჭედლიშვილი საზოგადოებამ პირველად ბოტანიკურ ბაღში მოხალისეუბრივი საქმიანობის დროს გაიცნო, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზუსტ და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა ფაკულტეტის მე-3 კურსის სტუდენტი ეკოლოგიის მიმართულებით სწავლობს, კურსის ფარგლებში, ბოტანიკით განსაკუთრებით დაინტერესდა და ბოტანიკურ ბაღში მუშაობის გადაწყვეტილებაც აქედან გამომდინარე მიიღო, „ამ პერიოდში პრაქტიკულად განვიმტკიცე ის ცოდნა, რაც თეორიულად მივიღე უნივერსიტეტში. უფრო დაწვრილებით გავეცანი ტროპიკულ მცენარეებსა და მათი მოვლისა თუ გამრავლების წესებს, მცენარეების მოვლის პარალელურად, მათზე აწარმოებ დაკვირვებას და ეს ძალიან საინტერესოა. ბოტანიკურ ბაღში მუშაობამ უფრო დამაახლოვა ჩემს სამომავლო პროფესიასთან“– აღნიშნავს ანანო.

ყველაზე მეტად ანანოს საქართველოში შექმნილი ეკოლოგიური მდგომარეობა აწუხებს – „საქართველოში გარემოს დაცვა ჯერჯერობით ისევ მეორეხარისხოვანია და ბუნებრივი რესურსების მტაცებლური გამოყენების ხარჯზე ყველაზე მეტად ბუნება ზარალდება. ამჟამად იგეგმება „ბნელი ხევის“ საბადოზე ოქროს მოპოვებითი სამუშაოების ჩატარება. ძალიან დიდ ტერიტორიაზე იჩეხება ტყე და საფრთხე ემუქრება ფიტარეთის მონასტერს, რომელიც უნიკალურია საქართველოში თავისი ფრესკებით, არქიტექტურითა და ჩუქურთმებით. ეკოლოგიური მდგომარეობის გაუმჯობესება მოითხოვს მთელი საზოგადოების ერთიან ეკოლოგიურ აზროვნებას და ყველანაირად უნდა ვეცადოთ ამ კუთხით ვიმუშავოთ“.

მომავალი საქმიანობა ანანოს რამდენიმე კუთხით შეუძლია წარმართოს, ერთ-ერთი კი წყალმცენარეების შემსწავლელი მეცნიერება – ალგეოლოგიაა, რომლის სპეციალისტების საქართველოში დღესდღეობით არ გვყავს, „წყალმცენარეებს საკმაოდ ფართო გამოყენება აქვთ. გარდა იმისა, რომ მათი ნაწილი გამოიყენება საკვებად, სასუქად, იოდის მისაღებად, საფეიქრო მრეწველობაში და ა.შ., ისინი წყლის აუზებში ორგანული ნივთიერების მთავარ წარმომქმნელებს წარმოადგენენ. მაგალითად, ერთუჯრედიანი წყალმცენარე – ქლორელა თითქმის სრულად ითვისებს ადამიანისა და ცხოველის მიერ გამოყოფილ ნივთიერებებს. აქედან მიკროწყალმცენარეთა გამოყენება ბიორემედაციაში (ბიორემედიაცია გულისხმობს მიკროორგანიზმების საშუალებით გარემოს დამაბინძურებლების დაშლას) იწვევს მრავალი ორგანული დამბინძურებლის ბიოდეგრადაციას (დაშლას), წყალმცენარე „Portieria Hornemannii-ის“ კი ისეთი ტოქსიკური ნივთიერების დაშლაც კი შეუძლია, როგორიც ტროტილია. წყალმცენარეები ჯერ არ არის შესწავლილი ფუნდამენტურად და ესეც ამძაფრებს ჩემს ინტერესს“ – აღნიშნავს ის.

ანანო ასევე ამბობს, რომ, დღესდღეობით, ატომური ელექტროსადგურების მშენებლობების ფონზე, განსაკუთრებით იზრდება რადიაციული ეკოლოგიის საჭიროება, ამისთვის აუცილებელია ბირთვული ფიზიკის ცოდნა საკმაოდ მაღალ დონეზე და ჯერჯერობით უჭირს საბოლოო გადაწყვეტილების მიღება, იქამდე კი, ჯანდაცვის, უსაფრთხოებისა და გარემოზე ზემოქმედების საკონსულტაციო კომპანია „შპს გერგილში“ მუშაობს და დირექტორის აღმასრულებელი თანაშემწეა. როგორც ვხედავთ, ანანო ცდილობს სტუდენტობის წლები რაც შეიძლება აქტიურად, პროდუქტიულად გამოიყენოს და მომავალში უფრო ეფექტურად შეძლოს საკუთარ სფეროში არსებული გამოწვევების მიღება და გამკლავება.

მასალა მოამზადა: თამარ დევდარიანმა
ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
იოლოგიაედამიწას საინტერესოავლევები

მეცნიერებმა აღმოაჩინეს არსება, რომელსაც ჟანგბადის გარეშე სიცოცხლე შეუძლია

jgjgdsgfhsakfasd

თელ-ავივის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა ორაგულში აღმოაჩინეს მედუზას მსგავსი პარაზიტი, რომელსაც მიტოქონდრიალური გენომი არ აქვს, რაც იმას ნიშნავს, რომ ის არ სუნთქავს, ანუ შეუძლია ისეთ გარემოში ცხოვრობა, სადაც ჟანგბადი არ არის .

ჰენიგუია სალმინიკოლა (Henneguya salminicola) გახლავთ დღემდე აღმოჩენილი პირველი მრავალუჯრედიანი ორგანიზმი მიტოქონდრიალური გენომის გარეშე.

მეცნიერები აცხადებენ, რომ უცნაური პარაზიტის აღმოჩენა არა მარტო ცვლის ჩვენს წარმოდგენებს დედამიწაზე არსებული სიცოცხლის შესახებ, არამედ ზეგავლენას ახდენს დედამიწის მიღმა სიცოცხლის ძებნის პროცესზეც.

ჰენიგუია სალმინიკოლა ჰიდროიდია – ანუ განეკუთვნება ცოცხალი ორგანიზმების იმავე კატეგორიას,  რომელსაც განეკუთვნებიან მედუზები, ფრინტები და მარჯნები. აღსანიშნავია, რომ მას ადამიანის ჯანმრთელობისთვის ზიანი არ მოაქვს.

მეცნიერებმა ჰენიგუია სალმინიკოლა დნმ-ის თანმიმდევრობის ანალიზისა და ფლუორესცენტული მიკროსკოპიის საშუალებით შეისწავლეს და აღმოაჩინეს, რომ მას დაკარგული ჰქონდა მიტოქონდრული გენომი, აერობული სუნთქვის უნარი და ასევე ყველა ნუკლეარული გენი, რომელიც მიტოხონდრიის ტრანსკრიპციასა და რეპლიკაციაშია ჩართული.

კვლევის შედეგებმა აჩვენა, რომ დედამიწაზე არსებობს სულ მცირე ერთი მრავალუჯრედიანი ორგანიზმი, რომელსაც სიცოცხლისთვის ჟანგბადი არ სჭირდება.

კვლევის შედეგები სამეცნიერო ჟურნალ PNAS-ში გამოქვეყნდა.

წყარო : sciencealert.com

მასალა მოამზადა : თამარ ტაბატაძემ 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

სრულად ნახვა
ვლევებიედიცინასოფლიო

ამერიკელი მეცნიერები აცხადებენ, რომ კორონავირუსის ვაქცინა შექმნეს

24851230-8013667-image-a-3_1581972197484

ტექსასის შტატის ქალაქ ჰიუსტონში მდებარე გენეტიკური ინჟინერიის კომპანია „გრეფექსის“ მეცნიერები აცხადებენ, რომ მათ კორონავირუსის საწინააღმდეგო ვაქცინა შექმნეს, რომელიც ცხოველებზე დასატესტად მზადაა.

თუმცა, ვაქცინის შექმნა, მისი გავრცელების მხოლოდ პირველი ნაბიჯია. ექსპერტების ნაწილის შეფასებით, ვაქცინის დატესტვასა და წარმოებას დაახლოებით 18 თვიდან 2 წლამდე პერიოდი სჭირდება.

„გრეფექსის“ მეცნიერები აცხადებენ, რომ უსაფთხოების ზომებიდან გამომდინარე, მათ ვაქცინის შესაქმნელად კორონავირუსის არცერთი ფორმა – არც ცოცხალი და არც პასიური – გამოუყენებიათ.

როგორც ცნობილია, ვაქცინების უმეტესობა ვირუსის ცოცხალ, შესუსტებულ ან პასიურ ფორმას შეიცავს. თუმცა, კორონავირუსი იმდენად ცუდადაა შესწავლილი, ისე სწრაფად ვრცელდება და კლავს ადამიანებს, რომ „გრეფექსის“ მეცნიერებმა, ახალი კორონავირუსის ვაქცინის შექმნისას, ვერ გარისკეს და ადენოვირუსი ვერ გამოიყენეს.

ადენოვირუსები ვირუსული რესპირატორული ინფექციების დაავადებების ძირითად გამომწვევ მიზეზად ითვლება. ისინი ფართოდ გამოიყენება ვაქცინების შესაქმნელად.

ვაქცინა „გრეფექსის“ მეცნიერებმა „ჯანდაცვის ეროვნული ინსტიტუტების“ მიერ გამოყოფილი 18.9 მილიონი აშშ დოლარის ოდენობის გრანტის ფარგლებში შექმნეს. ვაქცინა უკვე მზადაა და მისი ცხოველებზე დატესტვა შესაძლებელია. შემდეგ დაიწყება პირველი ფაზა  : კლინიკური ცდები ადამიანებზე და შემდგომ მეორე ფაზა – ვაქცინის გამოცდა ადამიანებზე, რის შემდეგაც მას „საკვებისა და მედიკამენტის ადმინისტრაცია“ დაამტკიცებს.

ზოგიერთი ვაქცინის შექმნას, შესაძლოა, ათი წელი დასჭირდეს. მეცნიერები ირწმუნებიან, რომ მათი ვაქცინის უპირატესობა ისაა, რომ ის სწრაფად ხელმისაწვდომია. თუმცა, ყველაზე მცირე დრო, რაც ნებისმიერი ვაქცინის წარმოებას ჭირდება 1 წელია.

წყარო : dailymail.co.uk

მასალა მოამზადა : თამარ ტაბატაძემ 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

სრულად ნახვა
ვლევებიედიცინააქართველო

საქართველოში აივ ინფიცირების 102 ახალი შემთხვევა დაფიქსირდა

5CAA7EA1-7ECC-4F5C-883D-EF85691350B5

5 თებერვლის მონაცემებით, საქართველოში აივ ინფიცირების 102 ახალი შემთხვევა დაფიქსირდა.

ინფექციური პათოლოგიის, შიდსის და კლინიკური იმუნოლოგიის ცენტრის ინფორმაციით, 2020 წლის 5 თებერვლის მონაცემებით დაფიქსირებულია – 102 ახალი შემთხვევა. შარშან შესაბამის პერიოდში გამოვლინდა 87 ახალი შემთხვევა. ინფორმაციას შიდსის ცენტრი ავრცელებს.

როგორც გავრცელებულ განცხადებაშია ნათქვამი, სულ ინფექციური პათოლოგიის, შიდსის და კლინიკური იმუნოლოგიის ცენტრში რეგისტრირებულია 8204 აივ ინფიცირებული პირი. მათ შორის  6125  მამაკაცია და 2079 ქალი. პაციენტთა უმრავლესობა 29-დან 39 წლამდეა. შიდსი  4271 პაციენტს განუვითარდა, 1660 გარდაიცვალა.

31 იანვრის მონაცემებით არვ მკურნალობას იტარებს 5102 პაციენტი, მათ შორის 45 ბავშვია.

რეგისტრირებულ შემთხვევათა განაწილება გადაცემის გზების მიხედვით ასეთია: 37.8 %   (3102) – ნარკოტიკების ინექციური მომხმარებელია; 48.5 %  (3977) – დაინფიცირდა ჰეტეროსექსუალური კონტაქტის შედეგად; 11.3 %  (923) – მამაკაცები რომელთაც სექსი აქვთ მამაკაცთან; 1.3 %   (110) – დაინფიცირდა ვერტიკალური გადაცემის გზით; 0.5 %   (39) – სისხლის რეციპიენტია; 0.6 %   (53) – გადაცემის გზა დაუდგენელია;

აივ ინფიცირების ყველაზე მეტი შემთხვევა რეგისტრირებულია თბილისში (3031 შემთხვევა, მათგან 87 უცხოეთის  მოქალაქეა 2 დაუდგენელი); სამეგრელოში 1136; შემდეგ იმერეთში 986; აჭარაში 935; აფხაზეთში (525); კახეთში (404) ქვემო ქართლში (469); შიდა ქართლში (303); გურიაში (174); სამცხე-ჯავახეთში (109) და ა.შ.

სულ საქართველოში გამოვლენილია 116 აივ ინფიცირებული ბავშვი. მათ  შორის 70 – ვაჟი, 46 – გოგონა.  27   გარდაიცვალა.   3   გავიდა ქვეყნიდან;

აივ-ტესტირება და მკურნალობა საქართველოს მოქალქეებისთვის უფასოა. შიდსის ცენტრის ცხელი ხაზის ნომერია: 239-80-18.

წყარო  : www.primetime.ge

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

სრულად ნახვა
ს საინტერესოავლევებიედიცინა

რატომ ემართებათ ბავშვებს ლეიკემია — 30-წლიანი კვლევის შედეგები

1546531597_5c2e3344bb0d1

მელ გრივსის მიზანია შექმნას იოგურტის მსგავსი სასმელი, რომლის დალევის შემდეგაც ბავშვებს ლეიკემია აღარ დაემართებათ.

ეს იდეა შეიძლება უცნაურად ჟღერდეს, რადგან სიმსივნის დამარცხება, როგორც წესი, ბევრად უფრო რთულია ხოლმე. თუმცა, პროფესორ გრივსს სჯერა, რომ ეს მეთოდი ნამდვილად იმუშავებს. მისი სამუშაო გამოცდილების გათვალისწინებით კი, კიბოს მკვლევარები მის იდეებს სერიოზულად უდგებიან.

ლონდონში კიბოს კვლევის ინსტიტუტში გრივსი ბავშვებში ლეიკემიას უკვე 30 წელია სწავლობს. ახალ წელს კი ის საკუთარი კვლევებისთვის რაინდული წოდებით დაჯილდოვდა.

“30 წლის განმავლობაში გამალებით ვმუშაობდი, რომ დამედგინა, თუ რატომ ჩნდება ლეიკემია ბავშვებში. ახლა კი, პირველად, ჩვენ ამ კითხვაზე პასუხი მივიღეთ, რისი საშუალებითაც მის თავიდან აცილებას შევძლებთ”, – აცხადებს გრივსი.

1950-იან წლებში მწვავე ლიმფობლასტური ლეიკემია სასიკვდილო განაჩენი იყო. დღეს კი, შემთხვევების 90% განკურნებით სრულდება, თუმცა მკურნალობა ორაგნიზმისთვის საზიანოა და ის გრძელვადიან გვერდით ეფექტებს იწვევს. ბოლო რამდნეიმე ათწლეულია მეცნიერებმა შეამჩნიეს, რომ დაავადების სიხშირე ევროპასა და დიდ ბრიტანეთში იზრდება – ყოველწლიურად დაახლოებით ერთი პროცენტით.

პროფესორი მელ გრივსი, რომელიც ლეიკემიაზე ჩატარებული კვლევისთვის რაინდის წოდებით დაჯილდოვდა
პროფესორი მელ გრივსი, რომელიც ლეიკემიაზე ჩატარებული კვლევისთვის რაინდის წოდებით დაჯილდოვდაფოტო: John Angerson

“ლეიკემიის შემთხვევები განვითარებულ ქვეყნებში ხშირდება, განვითარებადში კი არა”, – აცხადებს ის.

მწვავე ლიმფობლასტური ლეიკემია რამდენიმე თანმიმდევრული პროცესის შედეგად ვითარდება. ეს პროცესი თავდაპირველად გენეტიკური მუტაციით იწყება, რომელიც 20-დან ერთ ბავშვში გვხვდება.

“მუტაცია საშვილოსნოში ხდება. ეს მუტაცია შთამომავლობით არ გადაეცემა, მაგრამ ის ლეიკემიის განვითარების რისკს ზრდის”, – აცხადებს გრივსი.

ლეიკემიის ჩამოსაყალიბებლად კიდევ ერთი ბიოლოგიური პროცესი უნდა წარიმართოს, რომელშიც იმუნური სისტემაა ჩართული. იმისთვის, რომ იმუნურმა სისტემამ წარმატებით იმუშაოს, საჭიროა, რომ ადრეულ ასაკში მას ინფექციებთან ჰქონდეს შეხება. თუ იმუნურ სისტემას ცხოვრების ადრეულ ეტაპზე პათოგენებთან შეხება არ ექნება, მისი ოპტიმალურად ჩამოყალიბება ვერ ხდება, რაც საბოლოოდ პრობლემებს იწვევს.

ეს პრობლემა უფრო და უფრო აქტუალური ხდება, რადგან მშობლები ბავშვებს ისეთ გარემოში ზრდიან, სადაც ანტისეპტიკური ხელსახოცები, ანტიბაქტერიული საპნები და სადეზინფექციო საშუალებები ყოველდღიური ნორმაა. მიწასა და მტვერს კი მხოლოდ და მხოლოდ უარყოფითი სახელი აქვს.

ამასთან ერთად, იკლებს ძუძუთი კვებაც, ხოლო ბავშვებს თანატოლებთან შეხება საკმარისად ხშირად აღარ აქვთ. ეს ყველაფერი ბავშვების პათოგენებთან კონტაქტს ამცირებს. ამას დადებითი გავლენა აქვს, თუმცა არსებობს გვერდითი ეფექტებიც. რადგან პატარა ბავშვებს ინფექციებსა და პათოგენებთან შეხება არ აქვთ, მათი იმუნური სისტემა სწორად ვერ ვითარდება.

“როდესაც ასეთი ბავშვი საბოლოოდ რაიმე ინფექციას აწყდება, მისი მოუმწიფებელი იმუნური სისტემა საფრთხეს ანომალურად პასუხობს, რაც ქრონიკული ანთებით ხასიათდება”, – აცხადებს გრივსი.

ქრონიკული ანთებითი პროცესების შედეგად სისხლი სპეციალური ქიმიური ნივთიერებები, ციტოკინები გამოიყოფა, რაც საბოლოოდ კიდევ ერთ მუტაციას იწვევს, რასაც ლეიკემიამდე მივყავართ.

“ლეიკემიის ჩამოსაყალიბებლად ორი მთავარი პუნქტი უნდა შესრულდეს, პირველი არის საშვილოსნოში მომხდარი მუტაცია, მეორე კი მოუმწიფებელი იმუნური სისტემის გადაჭარბებული პასუხი”, – აცხადებს მეცნიერი.

სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, მუტაციის მქონე ბავშვში ქრონიკული ანთება ვითარდება, რომელიც თანამედროვე სტერილური ცხოვრების სტილით არის გამოწვეული, ანთება კი ბავშვს ლეიკემიის მიმართ უფრო მოწყვლადს ხდის. ბავშვში მუცლადყოფნის დროს მომხდარი მუტაციის გამო კი საბოლოოდ სრულფასოვანი დაავადება ვითარდება.

ამის გააზრებით მეცნიერებს ეძლევათ შანსი, რომ ლეიკემია მანამდე შეაჩერონ, სანამ ის დაავადებად ჩამოყალიბდება.

“ჩვენ ჯერ არ ვიცით, როგორ ავირიდოთ თავიდან საშვილოსნოში მომხდარი მუტაცია, თუმცა ჩვენ შეგვიძლია მოვიფიქროთ გზები, რომლითაც იმუნური სისტემის გადაჭარბებულ პასუხს დავბლოკავთ”, – აცხადებს გრივსი.

ამისთვის გრივსმა და მისმა გუნდმა ადამიანის კუჭ-ნაწლავში არსებული ვირუსების, ბაქტერიებისა და მიკრობების შესწავლა დაიწყო. ეს ის ორგანიზმებია, რომლებიც საკვების მონელებაში გვეხმარებიან, გარდა ამისა, მათზე დაყრდნობით შეგვიძლია ვივარაუდოთ, თუ რა პათოგენებთან ჰქონდა შეხება ორგანიზმს საკუთარი სიცოცხლის განმავლობაში.

მაგალითად, განვითარებულ ქვეყნებში, განვითარებად ქვეყნებთან შედარებით, ადამიანების კუჭ-ნაწლავში ბაქტერიების ნაკლები მრავალფეროვნებაა. ამის მიზეზი ისაა, რომ გადამეტებულ სისუფთავეში ცხოვრების გამო, ბავშვობაში ასეთ ადამიანებს ბაქტერიებთან და პათოგენებთან საკმარისი შეხება არ ჰქონიათ.

“ჩვენ უნდა ვიპოვნოთ გზა, რომლითაც ასეთი ადამიანების მიკრობიომის გამდიდრებას შევძლებთ. ასევე უნდა გავარკვიოთ, თუ რომელი ბაქტერიაა იმუნური სისტემის სწორად ჩამოყალიბებისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი”- აცხადებს გრივსი.

ამჟამად გრივსი და მისი გუნდი ექსპერიმენტებს თაგვებზე ატარებს, რათა გაარკვიონ, თუ რომელი პათოგენები ახდენენ მათი იმუნური სისტემის ძლიერ სტიმულირებას.

“ჩვენი მიზანია ვიპოვნოთ ექვსი, ან ათი სხვადასხვა სახეობის მიკრობი, რომელიც ბავშვის მიკრობიომს ოპტიმალურად აღადგენს. პატარა ასაკის ბავშვები კი ამ მიკრობებს სპეციალური “კოქტეილის” სახით მიიღებენ. ეს კოქტეილი მარტო ლეიკემიისთვის არ იქნება შექმნილი. დასავლეთში დიაბეტისა და ალერგიების შემთხვევები მუდმივად იმატებს, ამის მიზეზად კი არასწორად განვითარებული იმუნური სისტემა და ზედმეტად “სუფთა” გარემო სახელდება. ასეთმა მიდგომამ შესაძლოა ბავშვები ლეიკემიის გარდა სხვა დაავადებებისგანაც დაიცვან”, – ამბობს მეცნიერი.

წყარო: The Guardian

წყარო : on.ge

სრულად ნახვა
1 2 3 4 5 41
Page 3 of 41