ასტრონომია - კოსმოსი

ახლომდებარე ვარსკვლავური სისტემა არამიწიერი სიცოცხლის ძიებაში შეიძლება დაგვეხმაროს.

The Astronomical Journal-ში გამოქვეყნებული კვლევის თანახმად, ასტრონომებმა შეიმუშავეს მეთოდი, რომელიც უცხოპლანეტელებზე “მონადირეებს” ბევრად უფრო მცირე გამტარიანობის რადიოსიგნალების დაფიქსირების საშუალებას მისცემს. საუბარია ისეთი სიგნალების დაჭერაზე, რომლებსაც ჩვენს კოსმოსურ ხომალდებთან კომუნიკაციისას ვიყენებთ.

მეთოდის გამოსაცდელად მკვლევრები დააკვირდნენ TRAPPIST-1-ის ვარსკვლავურ სისტემას, რომელიც ჩვენგან მხოლოდ 41 სინათლის წლითაა დაშორებული. მის ცენტრში არის წითელი ჯუჯა, გარშემორტყმული შვიდი კლდოვანი, დედამიწის ზომის ეგზოპლანეტით. საინტერესოა, რომ აქედან სამი პლანეტა სასიცოცხლო ზონაში ბრუნავს. ეს იმას ნიშნავს, რომ ამ პლანეტებზე წყლის შენარჩუნება და შესაბამისად სიცოცხლის არსებობა შესაძლებელია.

მიუხედავად იმისა, რომ უშუალოდ უცხოპლანეტელების კვალი ვერ დააფიქსირეს, დადასტურდა, რომ ახლად შემუშავებული ტექნიკა მუშაობს. ეს ნიშნავს, რომ მეთოდის გამოყენება შესაძლებელია კოსმოსში ისეთი სიგნალების დასაჭერად, რომლებიც შორს გასაგზავნად არ იყო გათვლილი.

“ასეთ დროს ძირითადად ძლიერ სიგნალებს ვეძებთ. ჩვენს მიმღებებს მგრძნობელობის განსაზღვრული ზღვარი აქვს. ეს ნიშნავს, რომ უნებლიედ გაგზავნილი სიგნალის დაჭერა რთულია. თუმცა, ახალი ტექნოლოგიით ჩვენ შევძლებთ დავაფიქსიროთ ისეთი სიგნალები, რომლებსაც კოსმოსური ხომალდი აგზავნის”, — თქვა კვლევის წამყვანმა ავტორმა, ნიკ ტუსეიმ.

უცხოპლანეტელი ცივილიზაცია ჩვენსას რომ ჰგავდეს, მათ მიერ გაგზავნილი სიგნალებიც ჩვენი სიგნალების მსგავსი იქნება. საუბარია ზონდებისა და როვერების მიერ გაგზავნილ სიგნალებზე, რომლებსაც ნაკლები ენერგია სჭირდება. შესაბამისად, მათი დიდ მანძილებზე დაფიქსირება რთულია.

ამ პრობლემის აღმოსაფხვრელად მკვლევრები პლანეტების ოკულტაციას დაელოდნენ. ეს ხდება მაშინ, როდესაც ერთი პლანეტა მეორე პლანეტის წინ გადის (ჩვენი პერსპექტივიდან). ეს ერთი ციური სხეულიდან მეორე ციურ სხეულისადმი გაგზავნილი სიგნალის ჩაწერის საშუალებას იძლევა.

ერთ-ერთი ასეთი სიგნალის დაჭერის მიზნით, მკვლევრებმა Allan Telescope Array, რადიოტელესკოპების დიდი კომპლექტი გამოიყენეს. ასტრონომები TRAPPIST-1-ის სისტემას 28 საათის განმავლობაში აკვირდებოდნენ.

ასტრონომების პროგნოზით პლანეტებიდან 2200-მდე რადიოსიგნალი უნდა წამოსულიყო, რაც დაკვირვებასთან თანხვედრაში აღმოჩნდა.

აქედან უცხოპლანეტელების მიერ წარმოებული სიგნალი არცერთი იყო, თუმცა თავად ფაქტი, რომ ასტრონომებმა რადიოსიგნალების დაჭრა შეძლეს, ბევრ რამეზე მეტყველებს.

“TRAPPIST-1-ის სისტემა შედარებით ახლოს არის დედამიწასთან და ჩვენ გვაქვს დეტალური ინფორმაცია მისი პლანეტების ორბიტის შესახებ. ეს მას შესანიშნავ ბუნებრივ ლაბორატორიად აქცევს ახალი ტექნიკის შესამოწმებლად. მეთოდები და ალგორითმები, რომლებიც ჩვენ შევიმუშავეთ ამ პროექტისთვის, საბოლოოდ შეიძლება გამოვიყენოთ სხვა ვარსკვლავურ სისტემებზეც. ეს უცხო ცივილიზაციების აღმოჩენის შანსებს მნიშვნელოვნად ზრდის”, — აღნიშნულია კვლევაში.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი “დოქტრინა”

თანამედროვე კოსმოლოგიაში სამყაროს აჩქარებული გაფართოების ყველაზე სარწმუნო მიზეზად ბნელი ენერგიამიიჩნევა, რომელიც დაკვირვებადი კოსმოსის ენერგიის თითქმის 70%-ზეა პასუხისმგებელი. ზუსტად რას უკავშირდება მისი წარმოქმნა, ჯერ კიდევ გაურკვეველია, მაგრამ ახალი კვლევის ფარგლებში მეცნიერები საინტერესო ჰიპოთეზას გვთავაზობენ.

მოსაზრება, რომ ბნელი ენერგია გიგანტური შავი ხვრელების მიერ ფორმირდება, აქამდეც გაჟღერებულა, მაგრამ ახლა ასტრონომები ამის სავარაუდო მინიშნებაზე საუბრობენ. კავშირზე, რომელიც ბნელი ენერგიის მზარდ სიმკვრივესა და შავი ხვრელების ასევე მზარდ მასას შორისაა, რაც სამყაროს ხნიერების მატების პროპორციულია.

სპეციალისტები ამბობენ, რომ ისეთი ძლიერი გრავიტაცია, როგორიც კოსმოსის დასაბამში იყო, ახლა შავი ხვრელების შუაგულშია. მათი აზრით, შესაძლებელია, მასიური ვარსკვლავის შემადგენელი მატერია გრავიტაციული კოლაფსისას ისევ ბნელ ენერგიად გარდაიქმნებოდეს. ეს მცირემასშტაბიანი დიდი აფეთქების ერთგვარ უკუპროცესად შეგვიძლია წარმოვიდგინოთ.

ამ საკითხის შესასწავლად მკვლევრებმა ნიკოლას მეიოლის სახელობის ტელესკოპზე დამონტაჟებული სპექტროსკოპი DESI გამოიყენეს. ეს ობსერვატორია მილიონობით გალაქტიკის მდებარეობას ყოველთვიურად აკვირდება, რათა სამყაროს გაფართოების შესახებ მონაცემები მოიპოვოს. ის შესაძლებლობას იძლევა, რომ კოსმოსის ევოლუციის განმავლობაში ბნელი ენერგიის სიმკვრივის ცვლილებაზე მეტი შევიტყოთ.

ბნელი ენერგიის შესახებ აღნიშნული მონაცემები მეცნიერებმა სამყაროს განვითარების სხვადასხვა ეტაპზე შავი ხვრელების ზრდას შეადარეს და აღმოაჩინეს, რომ ეს ორი ფენომენი თანხვედრაშია. კერძოდ, მასიური ვარსკვლავების სიკვდილისას შავი ხვრელების წარმოქმნის პარალელურად კოსმოსში ბნელი ენერგიაც იმატებდა, ანუ შესაძლებელია, პირველი მეორის წყარო იყოს.

თუ ეს მოსაზრება მართებულია, მაშინ კოსმოლოგიის უმნიშვნელოვანეს კითხვას გაეცემა პასუხი. ამის მიუხედავად, რაიმე დასკვნის გამოსატანად კიდევ ბევრი დაკვირვება და ექსპერიმენტია საჭირო.

ავტორთა ნაშრომი გამოცემაში Journal of Cosmology and Astroparticle Physics გამოქვეყნდა.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

მეცნიერმა ისაუბრა „ქალაქის დამღუპველი“ ასტეროიდის შესახებ, რომელსაც აქვს დედამიწასთან შეჯახების შანსი.

მისი თქმით, კოსმოსში ასტეროიდი ტრიალებს, რომელიც შესაძლოა, ჩვენს პლანეტას უახლოეს რვა წელიწადში დაეჯახოს. ასტეროიდი სახელად 2024 YR4, ამჟამად ჩვენგან შორს მიემგზავრება, თუმცა, ის დაბრუნდება.

როგორია ასტეროიდის 2024 YR4 დედამიწაზე შეჯახების შანსი?

ამჟამად პროგნოზირებულია, რომ 2024 YR4 დაიწყებს დედამიწისკენ სვლას 2028 წლის ბოლოს, მიმდინარე შეფასებით 2032 წელს.

NASA-ს ოფიციალური პირები აკვირდებიან YR4-ს, როგორც ინტერესის ობიექტს.  ამ თვეში გაკეთებული პროგნოზების მიხედვით, ასტეროიდს ამჟამად აქვს 2.3% შანსი, რომ ჩვენთან ჩამოვარდეს.

რა მოხდება, თუ ასტეროიდი 2024 YR4 დედამიწას დაეჯახება?

ასტრონომები თვლიან, რომ ასტეროიდი დაახლოებით 40-დან 100 მ-მდეა სიგანისაა. როგორც კოსმოსურმა კონსულტანტმა, ბილ ჰარვუდიმ განაცხადა, ეს იქნება „ნამდვილად კატასტროფა“, თუ ის მჭიდროდ დასახლებულ რაიონში დაშვება.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

კოსმოსში ჩარჩენილი ასტრონავტები ილონ მასკის განცხადებას ეხმაურებიან.

SpaceX-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა ილონ მასკმა, რომლის კოსმოსურ კომპანიას დაევალა უილიამსისა და ვილმორის სახლში ჩამოყვანა ამ თვის ბოლოს, არაერთხელ თქვა, რომ ბაიდენის ადმინისტრაციამ ისინი „მიატოვა” „პოლიტიკური მიზეზების გამო”.

მასკმა ასევე თქვა, რომ ყოფილმა პრეზიდენტმა, ჯო ბაიდენმა, უარყო მისი შეთავაზება ასტრონავტების სახლში დაბრუნების შესახებ, რადგან ეს დონალდ ტრამპს და მის მხარდამჭერებს „კარგად წარმოაჩენდა”.

პრესკონფერენციაზე უილიამსსა და ვილმორს ჰკითხეს, ფაქტობრივად უარყო თუ არა ბაიდენის ადმინისტრაციამ მასკის შეთავაზება, რომ ისინი სახლში ჩამოეყვანა, რაზეც ვილმორმა უპასუხა, რომ მასკის განცხადება იყო „აბსოლუტურად სწორი”.

„მხოლოდ შემიძლია ვთქვა, რომ ის, რასაც ბატონი მასკი ამბობს, აბსოლუტურად სწორია“, – თქვა ვილმორმა და აღნიშნა, რომ მას და უილიამსს არ ჰქონდათ ინფორმაცია, რა მოხდა დახურულ კარს მიღმა.

„ამიტომაც მჯერა მისი. მე არ ვიცი ყველა ეს დეტალი და არ მგონია, რომ რომელიმე ჩვენგანს ნამდვილად შეუძლია მოგცეთ პასუხი, რომლის იმედიც შეიძლება გქონდეთ“, – დასძინა მან.

შემდეგ ასტრონავტმა შეაქო ტრამპი და მასკი და თქვა – „ჩვენ მათ დიდ პატივს ვცემთ“.

ინტერვიუ მას შემდეგ გამოქვეყნდა, რაც ტრამპმა მასკს უბრძანა ასტრონავტების რაც შეიძლება მალე ჩამოყვანა და დაბრუნების თარიღი 19 ან 20 მარტამდე დადგინდა.

ცნობისთვის, უილიამსი და ვილმორი ISS-ში ჩავიდნენ 6 ივნისს Boeing-ის კოსმოსური ხომალდის Starliner-ზე, სადაც ისინი რვა დღის განმავლობაში დარჩებოდნენ.

NASA-ს მაშინდელმა ადმინისტრატორმა თქვა: „მე შემიძლია ცალსახად გითხრათ, პირადი პოზიციიდან, რომ პოლიტიკას არანაირი როლი არ მიუღია ამ გადაწყვეტილებაში. მას აბსოლუტურად არაფერი აქვს საერთო ამ საქმესთან“.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

ჰარვარდის მეცნიერი, ასტროფიზიკოსი და აეროკოსმოსური სფეროს ინჟინერი ვილი სუნი აცხადებს, რომ მათემატიკური ფორმულა სინამდვილეში ღმერთის არსებობას ამტკიცებს, – წერს DailyMail-ი.

მისი თქმით, ფიზიკური კანონები და სამყაროს პირობები იდეალურად უხდება სიცოცხლის არსებობას და ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ეს ყველაფერი შემთხვევით მოხდა. მან ასევე აღნიშნა, რომ ანტიმატერია და მატერია ერთდროულად დიდი აფეთქების შემდეგ წარმოიშვა, თუმცა სამყაროში ნაკლები ანტიმატერიაა.

ვილი სუნმა ასევე აღნიშნა, რომ არსებული ასიმეტრია მატერიასა და ანტიმატერიას შორის სამყაროში მიუთითებს იმაზე, რომ არსებობდა ჩანაფიქრი. მან აღნიშნა, რომ ფიზიკასა და მათემატიკაში არსებობს ისეთი მომენტები, რომლებსაც არანაირი კავშირი არ აქვთ რეალურ სამყაროსთან, მაგრამ ისინი მაინც სწორია ისევე, როგორც კემბრიჯის პროფესორის პოლ დირაკის თეორია, რომელმაც ფიზიკის ცნობილი კანონები დაარღვია. დირაკს აინტერესებდა გაეგო, რატომ შეეძლოთ ნაწილაკებს სინათლის სიჩქარეზე უფრო სწრაფად მოძრაობა.

ატმოსფეროს ფენებში განლაგებულ კოსმოსურ სხივებზე დაკვირვების შემდეგ მეცნიერებმა ანტიმატერიის პირველი ნაწილაკები აღმოაჩინეს, რითაც დირაკის ჰიპოთეზა დამტკიცდა. მისმა აღმოჩენამ ფიზიკაში ახალი კარი გააღო, რომელიც ველის კვანტური თეორიით არის ცნობილი. 1963 წელს დირაკმა სამეცნიერო ჟურნალებში ღმერთი აღწერა, როგორც უმაღლესი დონის მათემატიკოსი.

„შესაძლოა, სიტუაციის აღწერა შეიძლება ასე, რომ ღმერთი არის უმაღლესი დონის მათემატიკოსი და მან სამყაროს აგებისთვის მოწინავე მათემატიკა გამოიყენა“, – წერდა დირაკი.

მეცნიერებამ დაამტკიცა, რომ გრავიტაცია შედარებით სუსტი რომ ყოფილიყო, სამყაროში ვარსკვლავები და პლანეტები ვერ შეიქმნებოდა, ან პირიქით, გრავიტაცია შედარებით ძლიერი რომ ყოფილიყო, სამყარო შავ ხვრელში შეიკუმშებოდა. ასევე, პროტონისა და ელექტრონის თანაფარდობა სხვაგვარი რომ ყოფილიყო და არა ისეთი, როგორიც არის, ვერც ფუნდამენტური ქიმია, ვერც დნმ იარსებებდნენ. ეს ყველაფერი კი, მეცნიერების აზრით, მიუთითებს იმაზე, რომ სამყაროს შექმნის ჩანაფიქრი არსებობდა.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

მარსმავალმა Perseverance-მა მარსზე თავისი მისიის განმავლობაში პირველი უჩვეულო ქანის ნიმუში აღმოაჩინა. ეს არის 2,9 სანტიმეტრის ქვა, რომელსაც „ვერცხლის მთა“ დაარქვეს. ის „ეზეროს” კრატერიდან იყო ამოღებული.

NASA-ში აღნიშნავენ, რომ მისი ტექსტურიდან გამომდინარე, მსგავსი ნიმუში აქამდე აღმოჩენილი არ ყოფილა.

„ჩემი 26-ე ნიმუში, ცნობილი, როგორც „ვერცხლის მთა“. მას აქვს ტექსტურა, რომელიც ჩვენ ადრე არ გვინახავს“, – ვკითხულობთ Perseverance-ის ოფიციალურ გვერდზე X-ში.

მეცნიერები მიიჩნევენ, რომ ეს არის მზის სისტემის ერთ-ერთი უძველესი ქანი. ასეთი ქვების შესწავლა დაეხმარება მეცნიერებს გაიგონ, თუ როგორი იყო მარსი შორეულ წარსულში. ასეთი მასალა ასევე მისცემს მეცნიერებს საშუალებას, მეტი რამ შეიტყონ დედამიწის ადრეული ისტორიის შესახებ.

NASA-ში განმარტავენ, რომ ეს არის Perseverance-ის მიერ ნაპოვნი პირველი ნიმუში, რომელიც ასეთი ძველია – დაახლოებით ოთხი მილიარდი წლის. ეს ის პერიოდია, როდესაც ასტეროიდებისა და კომეტების ხშირი შეჯახება მარსის ზედაპირის ფორმირებას ახდენდა.

Perseverance-ი მარსზე 2021 წლიდან მუშაობს და აგრძელებს ნიმუშების შეგროვებას. ბოლო მონაცემებით, ნიმუშების წითელი პლანეტიდან დედამიწაზე ჩამოტანა 2040 წლისთვის იგეგმება, თუმცა NASA ალტერნატიულ ვარიანტებზეც მუშაობს.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

კოსმოსურმა აპარატმა Blue Ghost-მა ერთ კადრში მთვარე და მზე დააფიქსირა.

კომპანია Firefly Aerospace-ის კოსმოსურმა აპარატმა, რომელმაც თავისი მისია იანვარში დაიწყო, უნიკალური კადრი დაიჭირა, რომელშიც მთვარე და მზე ერთადაა დაფიქსირებული.

ფოტოზე ჩანს მზე, მთვარე და კოსმოსური აპარატის ელემენტები. ასევე, ფოტოში მოჩანს ანტენები დედამიწასთან კავშირის დამყარებისთვის და LEXI-ის ინსტრუმენტები, რომლებსაც კოსმოსური ამინდის დადგენისთვის იყენებენ.

კოსმოსური აპარატის მთვარეზე დაშვება მიმდინარე წლის 2 მარტს არის დაგეგმილი.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“