არქეოლოგია

იაპონიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროსთან ჩაძირულ ვულკანურ კრატერში მეცნიერებმა ჰიდროთერმული წყაროები იპოვეს, რომლებშიც დიდი რაოდენობის ოქრო გვხვდება. გარდა იმისა, რომ ამ წყაროებიდან ოქროს პატარა ნატეხები ცვივა, ისინი “უხილავ ოქროსაც” წარმოქმნის, რომლის დანახვაც შეუიარაღებელი თვალით შეუძლებელია.

ოქრო ზღვის ფსკერზე არსებულ სხვა ნივთიერებებთანაა შერეული. საინტერესოა, რომ ამ კონკრეტულ წყალქვეშა კრატერში ოქრო იმაზე დიდი კონცენტრაციითაა, ვიდრე მსოფლიოს ნებისმიერ სხვა ადგილას (რაც აქამდე აღმოგვიჩენია).

ამ ყველაფრის დასადგენად იაპონელმა მკვლევრებმა ჰიდროთერმული ველებიდან მოპოვებული ქანების ნიმუშები გააანალიზეს. აღნიშნული ველები ტოკიოდან დაახლოებით 350 კმ-ის დაშორებით მდებარეობს.

მეცნიერებმა მეორადი იონური მას-სპექტრომეტრიის (SIMS) მეთოდი გამოიყენეს, რომელიც ოქროს მცირე რაოდენობასაც კი გრძნობს. მკვლევრების მიერ ნაპოვნი ნანონაწილაკები პირიტშია “დამალული”. ეს სულფიდური მინერალია, რომელიც ოკეანის ფსკერიდან ამონთხეული ცხელი, მეტალებით გამდიდრებული სითხეებისგანაც შეიძლება წარმოიშვას.

სხვათა შორის, პირიტი რკინისა და გოგირდის პრიალა ნაზავია. ასეთი ვიზუალის გამო, მას ხშირად “სულელების ოქროდ” მოიხსენიებენ. შეიძლება უცნაურია, მაგრამ ამ შემთხვევაში “სულელების ოქროში” ნამდვილი ოქრო აღმოჩნდა.

ოქრო პირიტში შეიძლება ნანონაწილაკების სახით გვხვდებოდეს ან ამ მინერალში ცალკეული ატომების სახით იყოს ჩაშენებული. ახალ საბადოში ოქრო ორივე ფორმით გვხვდება. გარდა ამისა, ეს ლოკაცია ძალიან მარტივადაა მისაწვდომი.

საინტერესოა, რომ დღესდღეობით ოკეანის ფსკერზე ოქროს არცერთ საბადოს კომერციული მიზნებით არ იყენებენ. მეცნიერები დღემდე ცდილობენ ამოხსნან, თუ როგორ შეიძლება ეს მაქსიმალურად იაფად და ეფექტიანად მოხერხდეს.

მსგავსი მცდელობა პაპუა-ახალი გვინეაში იყო, თუმცა კომპანიას ფინანსური პრობლემები შეექმნა. თანაც, საბადოს გახსნას ბევრი პროტესტი მოჰყვა.

ნაშრომი გამოცემაში Scientific Reports გამოქვეყნდა.

წყარო: on.ge

თურქეთის ანტიკურ ქალაქ ლაოდიკეაში ძველბერძნული ქალღმერთის ათენას ქანდაკება აღმოაჩინეს. ის დასავლეთ თეატრში მიმდინარე გათხრებისა და სარესტავრაციო სამუშაოების დროს იპოვეს.

დასავლეთ თეატრი, სადაც ათენას ქანდაკება იპოვეს, ძვ. წ. II საუკუნით თარიღდება. სკულპტურა ნაგებობის კედელში, ნანგრევების ქვეშ იყო მოქცეული. სავარაუდოდ, ის ნიშაში ან სვეტებს შორის იდგა.

ქანდაკება თეთრი მარმარილოსგან არის შესრულებული და სიმაღლეში დაახლოებით 2 მეტრს აღწევს. ათენა მრგვალ საფუძველზე დგას, თუმცა მას თავი არ აქვს. სკულპტურაზე დეტალურადაა გამოსახული ტრადიციული ბერძნული სამოსი – პეპლოსი, რომელსაც მოსასხამი ასრულებს.

ათენას მკერდზე განთავსებულია ეგიდი გველებით გარშემორტყმული მედუზას თავით. ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ სამოსის ნაოჭების რთული კვეთა და ქსოვილის ნატურალისტური გადმოცემა მოქანდაკის მაღალ ოსტატობაზე მეტყველებს.

ამ ქანდაკებას უნიკალურს ხდის ის, რომ მსგავს სკულპტურებში მოსასხამი იშვიათად გვხვდება. ათენას უკანა ნაწილი უხეშად დამუშავებული ჩანს. არქეოლოგების აზრით, ეს ნამუშევარი ავგუსტუსის ეპოქის (ძვ. წ. 27 – ახ. წ. 14 წწ.) ხელოვნებას განეკუთვნება.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

ნიდერლანდებში, ქალაქ მაასტრიხტის ეკლესიაში, აღმოაჩინეს ჩონჩხი, რომელიც შესაძლოა ფრანგ მუშკეტერ დ’არტანიანს ეკუთვნოდეს. ალექსანდრ დიუმას ცნობილი რომანის გმირის პროტოტიპი რამდენიმე საუკუნის წინ სწორედ ამ ქალაქში დაიღუპა. ნეშტი თანამედროვე ეკლესიაში იპოვეს, რომლის ისტორიაც სულ მცირე XIII საუკუნით თარიღდება. აღმოჩენა თებერვალში, იატაკის ნაწილობრივი ჩამონგრევის შემდეგ დაწყებული სარემონტო სამუშაოების დროს გაკეთდა.

დიაკვან იოს ვალკეს თქმით, რომელიც პირველ გათხრებს ესწრებოდა, მაასტრიხტში ჩონჩხის გვერდით ფრანგული მონეტა იპოვეს. „გარდა ამისა, საფლავის მდებარეობა მიუთითებს იმაზე, რომ ეს მნიშვნელოვანი პიროვნება იყო: ჩონჩხი იქ იპოვეს, სადაც ადრე საკურთხეველი იდგა, იმ დროს კი საკურთხევლის ქვეშ მხოლოდ სამეფო ოჯახის წევრებს ან სხვა გავლენიან პირებს მარხავდნენ“, – განუცხადა მან ჟურნალისტებს.

ჩონჩხი ეკლესიიდან უკვე გადაასვენეს და ახლა ნიდერლანდების აღმოსავლეთით, დევენტერის არქეოლოგიურ ინსტიტუტში იმყოფება. 13 მარტს ნეშტიდან აიღეს დნმ-ის ნიმუში, რომელიც ამჟამად მიუნხენის ლაბორატორიაში მოწმდება.

შარლ ოჟე დე ბატს დე კასტელმორმა, რომელიც ცნობილია როგორც დ’არტანიანი – ლუი XIII-ისა და ლუი XIV-ის ლეგენდარული მუშკეტერი, მთელი ცხოვრება საფრანგეთის გვირგვინის სამსახურს მიუძღვნა. სწორედ ეს გასკონელი აზნაური გახდა ალექსანდრ დიუმას XIX საუკუნის მსოფლიო ბესტსელერის, „სამი მუშკეტერის“ მთავარი გმირის პროტოტიპი.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

ადამიანის ევოლუციის ისტორია შესაძლოა ბევრად უფრო რთული იყოს, ვიდრე
აქამდე ითვლებოდა. ახალი ნამარხები მიუთითებს, რომ აფრიკის დატოვება
მხოლოდ Homo erectus-ის დამსახურება არ ყოფილა. მკვლევრები ვარაუდობენ,
რომ უფრო პრიმიტიულ ჰომინინებსაც შეეძლოთ კონტინენტის დატოვება
მილიონობით წლის წინ.
აღმოჩენილი ძვლები და ქვის იარაღები მიუთითებს, რომ ადრეული ადამიანები
გაცილებით მოქნილები იყვნენ გარემოსთან ადაპტაციის მხრივ. ეს ნიშნავს, რომ
მიგრაცია არ ყოფილა ერთჯერადი მოვლენა, არამედ ეტაპობრივი და
მრავალტალღოვანი პროცესი, რომელშიც სხვადასხვა სახეობა მონაწილეობდა.
ეს აღმოჩენა ცვლის ადამიანის გავრცელების კლასიკურ სქემას და აჩენს ახალ
კითხვებს: რა ფაქტორებმა უბიძგა ადრეულ ადამიანებს მიგრაციისკენ და როგორ
მოახერხეს ისინი მკაცრი გარემო პირობების დაძლევა თანამედროვე
ტექნოლოგიების გარეშე.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სერბეთის ჩრდილოეთით ქალებისა და ბავშვების მასობრივი სამარხი აღმოაჩინეს, რომლებიც 2800 წლის წინ სასტიკად დახოცეს. ინფორმაცია აღმოჩენის შესახებ ჟურნალში Nature Human Behaviour გამოქვეყნდა.

სამარხი გომოლავას არქეოლოგიურ მონაკვეთზე იპოვეს. დასახლება ძვ.წ. VI ათასწლეულში დაარსდა, თუმცა ძვ.წ. IX საუკუნისთვის იქ ნახევრად მომთაბარე ჯგუფებმა დაიწყეს თავმოყრა, რამაც „ფიზიკური, პოლიტიკური და კონცეპტუალური კონფლიქტები“ გამოიწვია.

სამარხის დიამეტრი 2,9 მეტრია, სიღრმე კი – 0,5 მეტრი. საფლავში ასევე აღმოაჩინეს კერამიკული ჭურჭელი, ბრინჯაოს სამკაულები და თითქმის 100 ცხოველის ძვალი.

მეცნიერებმა დიდი ბრიტანეთიდან, დანიიდან, ირლანდიიდან, ნიდერლანდებიდან და სხვა ქვეყნებიდან დაადგინეს, რომ ორმოში ნაპოვნი 77 ადამიანის ჩონჩხიდან 69% ბავშვებს ეკუთვნოდა.​ ნაშთებზე აღმოჩენილია თავის არეში განზრახ მიყენებული, სასტიკი ტრავმების კვალი, რომელიც სხვადასხვა იარაღითაა შესრულებული.სავარაუდოდ, თავდამსხმელები მსხვერპლზე გაცილებით მაღლები იყვნენ ან ცხენზე ამხედრებულები გადაადგილდებოდნენ.

კვლევის წამყვანმა ავტორმა და ედინბურგის უნივერსიტეტის ბიოარქეოლოგმა, ლინდა ფიბიგერმა აღნიშნა, რომ არ არსებობს მონაცემები, რომლებიც ამ ადამიანების დატყვევებაზე მიუთითებდა. „ჩვენ ვსწავლობთ დასახლებების სტრუქტურის, მიწათსარგებლობისა და, სავარაუდოდ, თანმხლები ძალაუფლების სტრუქტურების ცვლილებას“, – დასძინა მან.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”