ტექნოლოგიები

იაპონიაში მდებარე ოკინავას მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის ინსტიტუტში (OIST) მომუშავე სპეციალისტებმა ლევიტაციის დემონსტრირება შეძლეს ისე, რომ ენერგიის გარე წყარო არ გამოუყენებიათ. ამისთვის მათ ახალი მატერია შექმნეს, რაც სამომავლოდ გრავიტაციისგან თავისუფალ ტექნოლოგიას უხსნის გზას.

მაგნიტების ზემოთ ასეთი “ლივლივი” ზეგამტარი და დიამაგნიტური მასალებისგან დამზადებულ ობიექტებს შეუძლია. ეს მაგნიტური ლევიტაციისას გამოიყენება, სადაც ზეგამტარები ძლიერ მაგნიტურ ველს ქმნის, დიამაგნიტები კი ლევიტაციას აღწევს.

მსგავსი მეთოდით საშუალება გვეძლევა, მაღალი სიჩქარით მოძრავი ლევიტაციური მატარებლები შევქმნათ, სენსორები დავამზადოთ და ა.შ. მეცნიერთა ზემოხსენებული ჯგუფი სწორედ ისეთ ოსცილატორებზეა(პერიოდული სიგნალების წარმომქმნელი მოწყობილობები) კონცენტრირებული, რომლებიც ზემგრძნობიარე სენსორებში შეიძლება, გამოვიყენოთ. გარე ენერგიის გარეშე ამის გაკეთება საქმეს საგრძნობლად ამარტივებს, მაგრამ გამოწვევაც ბევრია.

კერძოდ, OIST-ის გუნდის მაგნიტური სისტემა დროთა განმავლობაში ენერგიას კარგავდა, რადგან მას გარე ძალები ახშობდა. მეორე პრობლემა, რომელთანაც გამკლავება მოუწიათ, პლატფორმის კინეტიკური ენერგიის მინიმუმამდე დაყვანა იყო, რადგან ეს მის სენსორულ მგრძნობელობას აძლიერებს.

თუ კინეტიკურ მოძრაობას გაცივებით ისეთ მდგომარეობაში გადავიყვანთ, რომ დომინანტობა კვანტურმა ეფექტებმა მოიპოვოს, ეს მეტი სიზუსტის მიღწევაში დაგვეხმარება. ამისთვის მკვლევრებმა ახალი მატერია გრაფიტისგან შექმნეს, რომელიც ნახშირბადის ერთ-ერთი ყველაზე სტაბილური ფორმაა და ელექტრობას კარგად ატარებს. მისი ფრაგმენტების სილიციუმის დიოქსიდით დაფარვითა და ცვილში შერევით სპეციალისტებმა გრაფიტი იზოლატორად გარდაქმნეს. მსგავსი ცვლილება ენერგიის დანაკარგს ამცირებს და ვაკუუმში ობიექტის ლევიტაციას იწყობს ხელს.

საექსპერიმენტო გარემოში ავტორებმა ზემოხსენებული პლატფორმის მოძრაობა მაგნიტური ძალის მეშვეობით ჩაახშეს და “გააცივეს”, შესაბამისად, მოძრაობას შენელდა,

“სითბო მოძრაობას განაპირობებს, მაგრამ სისტემის მუდმივი კონტროლითა და რეალურ დროში მასში ცვლილებების შეტანით, ამ მოძრაობის შენელება შეგვიძლია”, — აცხადებენ ისინი.

მსგავსი ცვლილებებით კინეტიკური ენერგია მცირდება. მეცნიერები ამბობენ, რომ “გაცივების” ეფექტის გაძლიერებით მათმა პლატფორმამ შესაძლოა, ყველაზე მგრძნობიარე ატომურ გრავიმეტრებსაც კი აჯობოს, რომელთა მეშვეობითაც გრავიტაციულ ველს ზომავენ.

ამისთვის სისტემა ვიბრაციებისგან, მაგნიტური ველებისგან და ელექტრული სიგნალებისგან უფრო მეტად იზოლირებული უნდა იყოს. გუნდს მისი სრული პოტენციალის გამოვლენა სურს.

მათი ნაშრომი გამოცემაში Applied Physics Letters გამოქვეყნდა.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

იანვარში ცნობილი გახდა, რომ ილონ მასკის კომპანია Neuralink-მა ტვინის უსადენო ჩიპი ადამიანის ორგანიზმში პირველად ჩანერგა. ამას მოჰყვა ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ ამ ცდის პირმა პროცედურის შემდეგ მაუსის კურსორი ეკრანზე გონების ძალით აამოძრავა.

ახლა კი ერთ-ერთი ასეთი პაციენტის პირველი ვიდეო გამოქვეყნდა, რომელშიც მისი შესაძლებლობების დემონსტრაციას ვხედავთ.

ილონ მასკმა სოციალურ ქსელში გააზიარა პირდაპირი ტრანსლაცია, რომელშიც Neuralink-ის წარმომადგენელი პარალიზებულ პაციენტთან ერთად ჩანს. 29 წლის კაცი, ნოლანდ არბო, რომელსაც ტვინში იმპლანტი ჩაუნერგეს, ლეპტოპში ჭადრაკს თამაშობს, თუმცა ამისთვის ხელებს სულაც არ იყენებს. კურსორს ის “ტელეპათიურად” ამოძრავებს, რაც სწორედ ჩიპის დამსახურებაა.

Neuralink-ის მიზანი ადამიანის ტვინისა და კომპიუტერის ერთმანეთთან დაკავშირებაა, რასაც ნეიროკომპიუტერული ინტერფეისი ეწოდება. მისი მეშვეობით სხვადასხვა მძიმე ნევროლოგიური პრობლემის მქონე ინდივიდებს საშუალება ექნებათ, რომ სხვებთან ნორმალური კომუნიკაცია შეძლონ.

რაც შეეხება ნოლანდ არბოს, მას პარაპლეგია, ანუ კიდურების დამბლა, დაივინგის დროს მიღებული დაზიანების გამო განუვითარდა. ის ერთ-ერთია იმ 6 ადამიანიდან, რომლებიც Neuralink-ის ნეიროკომპიუტერული ინტერფეისის ცდაში ჩართეს.

პაციენტი ზემოხსენებულ ტექნოლოგიას ტრანსფორმაციულს უწოდებს.

„კურსორის ამოძრავება მაშინ შემიძლია, როცა მოვინდომებ. ამისთვის ეკრანზე რომელიმე წერტილს უნდა ვუყურო და კურსორი სასურველი მიმართულებით გადავაადგილო. ეს ძალიან მაგარია”, — აცხადებს არბო.

კომპანია გეგმავს, რომ ცდებში მეტი ადამიანი ჩართოს. Neuralink-ისგან უნდა ველოდოთ არდოს პროგრესისა და ტექნოლოგიური წინსვლების შესახებ ინფორმაციასაც.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი “დოქტრინა”

და აი ისიც, მეცნიერებმა 3D პრინტერის გამოყენებით ადამიანის ტვინის ქსოვილი დაბეჭდეს. მკვლევრებს ეს ადამიანის ტვინის ფუნქციის შესწავლაში გამოადგებათ.

ვისკონსინ-მედისონის უნივერსიტეტის ექსპერტების თქმით, დაბეჭდილ ქსოვილს შეუძლია “იზრდებოდეს და ფუნქციონირდეს ტიპური ტვინის ქსოვილის მსგავსად”.

3D პრინტერით დაბეჭდილი ტვინის ქსოვილი, შესაძლოა, სასარგებლო იყოს სხვადასხვა ნევროლოგიური და ნეიროგანვითარების პრობლემების შესასწავლად, მათ შორის ალცჰაიმერის და პარკინსონის დაავადების.

„ეს შეიძლება იყოს ისეთი მოდელი, რომელიც დაგვეხმარება გავიგოთ, თუ როგორ ურთიერთობენ ტვინის უჯრედები და ტვინის ნაწილები ადამიანებში. ამას შეუძლია შეცვალოს ღეროვანი უჯრედების ბიოლოგიის, ნეირომეცნიერებისა და მრავალი ნევროლოგიური აშლილობის პათოგენეზის აღქმა”, – თქვა სუ-ჩუნ ჟენგმა, ნეირომეცნიერებისა და ნევროლოგიის პროფესორმა.

ჰორიზონტალური 3D ბეჭდვის მიდგომის გამოყენება
ჩვეულებრივი ვერტიკალური ფენების მეთოდის გამოყენების ნაცვლად, მკვლევრებმა ინოვაციურ ჰორიზონტალურ 3D ბეჭდვის მიდგომას მიმართეს.

ინდუცირებული პლურიპოტენტური ღეროვანი უჯრედებისგან წარმოქმნილი ნეირონები რბილი ბიო-მელნის გელის მასალაში მოათავსეს. ეს მათი ზრდისთვის უფრო ხელსაყრელ გარემოს ქმნის.

შემქმნელები აღნიშნავენ, რომ მათ განზრახ შეინარჩუნეს ქსოვილის სიმკვრივე, რათა უზრუნველყონ ჟანგბადისა და საჭირო ნივთიერებების ოპტიმალური გამომუშავება ნეირონებისთვის.

მრავალშრიანი ბეჭდვა საშუალებას აძლევდა უჯრედებს შეექმნათ კავშირები, რის შედეგადაც გაჩნდა ისეთი ქსელები, როგორიც ადამიანის ტვინშია.

ამ ქსელებში ნეირონები აქტიურად ურთიერთობენ ერთმანეთთან სიგნალების გაგზავნის სახით. ეს კომუნიკაცია ხდება ნეიროტრანსმიტერების, ქიმიური მესენჯერების მეშვეობით, რომლებიც ხელს უწყობენ სიგნალების გადაცემას ნეირონებს შორის.

„ის რაც შედეგად აღმოვაჩინეთ გასაოცარია. მაშინაც კი, როდესაც ვბეჭდავდით სხვადასხვა უჯრედებს, რომლებიც მიეკუთვნებოდნენ ტვინის სხვადასხვა ნაწილს, მათ მაინც შეეძლოთ ერთმანეთთან კონტაქტი განსაკუთრებული და სპეციფიკური გზით”, – თქვა ჟენგმა პრესრელიზში.

ავტორები ხაზს უსვამენ, რომ ეს მეთოდი საშუალებას იძლევა გაკონტროლდეს უჯრედების ტიპები და განლაგება.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი “დოქტრინა”

ცოტა ხნის წინ შევიტყვეთ, რომ ილონ მასკის კომპანიამ ადამიანის ტვინში პირველი ჩიპი ჩადგა.

როგორც ცნობილია, ყველაფერმა კარგად ჩაიარა. პაციენტის პირველადმა გამოკვლევამ ნეირონული აქტიურობა და იმპულსები გამოავლინა. პროცედურის შემდგომ ის თავს კარგად გრძნობდა.

პროდუქტს Telepathy ჰქვია. მისი მეშვეობით ადამიანები ტელეფონისა თუ კომპიუტერის გაკონტროლებას გონებით შეძლებენ, პირველი ცდის პირები კი ის ინდივიდები იქნებიან, რომლებიც კიდურებს ვერ ამოძრავებენ.

და აი ახლა, მასკი ამბობს, რომ იმპლანტის მიმღები ადამიანი მაუსის კურსორს გონებით მართავს.

„პროგრესი აშკარაა. ოპერაციის შემდეგ პაციენტი სრულად გამოჯანმრთელდა, ნერვული ეფექტები აღდგენილია და ახლა მას ეკრანზე მაუსის კურსორის გადაადგილება მხოლოდ ფიქრით შეუძლია”, — თქვა მასკმა.

Neuralink-ის მიზანი ადამიანის ტვინისა და კომპიუტერის ერთმანეთთან დაკავშირებაა, რასაც ნეიროკომპიუტერული ინტერფეისი ეწოდება. მისი მეშვეობით სხვადასხვა მძიმე ნევროლოგიური პრობლემის მქონე ინდივიდებს საშუალება ექნებათ, რომ სხვებთან ნორმალური კომუნიკაცია შეძლონ.

ჯერ კიდევ 2021 წელს ჩვენ ვნახეთ მაიმუნი, რომელიც Neuralink-ის ტვინის იმპლანტით Pong-ს გონებით თამაშობდა.

მაშინ ვიდეოს დიდი გამოხმაურება მოჰყვა. მაიმუნმა თავდაპირველად ჯოისტიკის გამოყენებით ისწავლა თამაში, რისთვისაც ბანანის სასმლით აჯილდოებდნენ. ამ დროს კი, Neuralink-ის მოწყობილობა იწერდა ინფორმაციას იმის შესახებ, თუ რომელი ნეირონები აქტიურდებოდა თამაშისას. ამ ინფორმაციის საფუძველზე მეცნიერებმა შეძლეს მაიმუნის კიდურების მოძრაობის პროგნოზირება. ნიმუშების შესწავლის შემდეგ, ჯოისტიკი, რომელსაც პეიჯერი იყენებდა, კომპიუტერიდან გამოაერთეს, მაიმუნმა კი მხოლოდ თავისი გონების გამოყენებით გააგრძელა თამაში.

და აი ახლა, როგორც ჩანს, ადამიანის ჯერიც მოვიდა.

ცნობისთვის, ამ მიმართულებით სხვა კომპანიებიც აქტიურად მუშაობენ. ასეთია, მაგალითად, Blackrock Neurotech, რომელმაც ადამიანის ტვინში ჩიპი ჯერ კიდევ 2004 წელს ჩანერგა. ასევე, Neuralink-ზე ნაკლებად არაინვაზიური პროცედურა შეიმუშავა Precision Neuroscience-მა. როგორ შედეგებს აჩვენებს Neuralink-ის ინტერფეისი, მომავალში გავიგებთ.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი “დოქტრინა”

მილიარდერმა ილონ მასკმა განაცხადა, რომ მისმა კომპანიამ Neuralink ადამიანის ტვინში უსადენო ჩიპი პირველად ჩანერგა წარმატებით. ამის შესახებ BBC წერს.

გამოცემის ინფორმაციით, მასკმა აღნიშნა, რომ მოწყობილობის მუშაობის პირველი შედეგები იმედისმომცემია და ჩიპი ნერვულ იმპულსებს კარგად ცნობს. ჩიპი ტვინში ადამიანსა და კომპიუტერს შორის დამაკავშირებელი რგოლი უნდა იყოს და დაეხმაროს ადამიანებს, რომლებსაც ფიზიკური პრობლემები და ფსიქოლოგიური აშლილობები აქვთ.

მასკმა თავის სოციალურ ქსელში X განაცხადა, რომ მისი კომპანიის ქმნილებას „ტელეპათია“ დაარქვა და პირველ რიგში მას ჩაუნერგავენ ადამიანებს პარალიზებული კიდურებით.

„ეს მათ საშუალებას მისცემს გამოიყენონ ტელეფონი, კომპიუტერი, მათი მეშვეობით კი პრაქტიკულად ნებისმიერი სხვა მოწყობილობა მხოლოდ აზრის ძალით“, – განმარტა მასკმა.

Neuralink-ის აღწერის თანახმად, ოპერაციას ტვინზე რობოტი ატარებს. ის ნერგავს ტვინში ჩიპს, რომელსაც 1024 სენსორი აქვს. ჩიპი ტვინის იმ ნაწილში ინერგება, რომელიც აკონტროლებს „მოძრაობის განხორციელების განზრახვას“. ის ტვინის სიგნალებს გარე მოწყობილობას გადასცეს, რომელიც მათ შიფრავს და „ხვდება“ რა მოძრაობის განხორციელება უნდა ადამიანს.

აშშ-ის მთავრობამ მასკის კომპანიას ადამიანზე ცდების ლიცენზია გასული წლის მაისში გასცა. გეგმის მიხედვით, ტესტირება 6 წლის განმავლობაში გაგრძელდება.

რამდენიმე თვის წინ ცნობილი გახდა, რომ Neuralink-ი 2024 წელს ტვინში იმპლანტების ჩასანერგად 11 ოპერაციის ჩატარებას გეგმავს.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი “დოქტრინა”

საერთაშორისო სავალუტო ფონდის (IMF) თანახმად, ხელოვნური ინტელექტის (AI) განვითარებამ, შეიძლება, მსოფლიოში სამუშაო ადგილების 40% შეამციროს. ზოგიერთი სამუშაო კი, შეიძლება, საერთოდ გაქრეს.

საერთაშორისო სავალუტო ფონდის ხელმძღვანელმა კრისტალინა გეორგიევამ მოუწოდა მთავრობებს, შექმნან სოციალური უსაფრთხოების ქსელები და გადამზადების პროგრამები ხელოვნური ინტელექტის უარყოფითი გავლენის შესამცირებლად.

„ხელოვნური ინტელექტი, სავარაუდოდ, გააღრმავებს უთანასწორობას, ამიტომ პოლიტიკის შემქმნელებმა უნდა იზრუნონ, რომ ამ ტექნოლოგიამ არ გამოიწვიოს სოციალური დაძაბულობა,” – წერს იგი დავოსის მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმის წინ, სადაც AI ერთ-ერთი მთავარი განსახილველი თემა იქნება.

გეორგიევას თქმით, ხელოვნური ინტელექტის გავლენა გაცილებით უფრო დიდი იქნება მოწინავე ეკონომიკებში, ვიდრე განვითარებად ბაზრებზე. ეს ნაწილობრივ იმის გამო მოხდება, რომ „თეთრსაყელოიანი” თანამშრომლები უფრო მეტად არიან რისკის ქვეშ, ვიდრე მუშები.

ხელოვნური ინტელექტის აპლიკაციებს შეუძლიათ გადაჭრან ადამიანების წინაშე არსებული ძირითადი ამოცანები. ამან შეიძლება შეამციროს მოთხოვნა, რაც გამოიწვევს ხელფასების და  დაქირავებულთა რაოდენობის შემცირებას“, – წერს გეორგიევა IMF-ის ანალიზზე დაყრდნობით.

გეორგიევა ასევე აღნიშნავს AI-ის გამოყენებით წარმოების და შემოსავლების გაზრდის შესაძლებლობებს.

„AI გარდაქმნის გლობალურ ეკონომიკას,” – წერს იგი.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი “დოქტრინა”

რა არის ხელოვნური ინტელექტი?

ხელოვნური ინტელექტი AI (Artificial Intelligence) არის კომპიუტერული მეცნიერებების სფერო, რომელიც ფოკუსირებულია შეასრულოს ისეთი დავალებები, რომელსაც ისტორიულად ადამიანის შრომა და ინტელექტი საჭიროებდა. ხელოვნური ინტელექტი გამოიყენება სხვადასხვა სფეროებში როგორიცაა ჯანმრთელობის დაცვა, ფინანსები, ტრანსპორტირება, გასართობი ინდუსტრია და სხვა. ხელოვნურ ინტელექტს აქვს პოტენციალი, რომ ჩვენს ყოველდღიურ ცხოვრებაში რევოლუციური ცვლილებები შეიტანოს და შეცვალოს ჩვენი ყოველდღიურობა – გააიოლოს საქმის კეთება და აამაღლოს შესრულებული სამუშაოს ეფექტურობა. ეს პროცესი გახლავთ მეოთხე ინდუსტრიული რევოლუციის განუყოფელი ნაწილი, რომელიც მოსალოდნელია, რომ ჩვენს ყოველდღიურ ცხოვრებაში მნიშვნელოვან ცვლილებებს გამოიწვევს. შესაბამისად, ამ პროცესებში საზოგადოების და თითოეული ადამიანის მზადყოფნა და ადაპტაცია უმნიშვნელოვანესია. მაგალითისათვის, ხელოვნურმა ინტელექტმა გაამართლა ისეთ საშუალებებში, როგორიცაა ამაზონის „ალექსა“, „გუგლ ასისტენტი“, სმარტ ფონის „სირი“და სხვა, რომელიც ჩვენს ყოველდღიურ ცხოვრებაში მნიშვნელოვნადაა შემოსული ახორციელებს სხვადასხვა დავალებების შეხსენებას, დროის კონტროლს, სხვადასხვა ინფორმაციებზე ხელმისაწვდომობას, მუსიკის მრავალფეროვნება და სხვადასხვა კითხვებზე პასუხები. ხელოვნური ინტელექტი მნიშვნელოვნადაა უკვე შემოსული მედიცინაში და ეხმარება ექიმებს, რომ უფრო სწორი და სწრაფი დიაგნოზები დასვან, მკურნალობა იყოს უფრო კომპლექსური და კვალიფიციური. მკვლევარებს ეხმარება სხვადასხვა მასალებზე მუშაობაში სხვადასხვა წამლებისა სამკურნალო საშუალებების შესახებ უახლესი ინფორმაციის მიღებაში და ა.შ.

ხელოვნური ინტელექტი და პროფესიები

პროფესიები, რომლებსაც ჩაანაცვლებს:

მოსალოდნელია, რომ ხელოვნურ ინტელექტს მნიშვნელოვანი გავლენა ექნება მომავლის პროფესიებზე და ადამიანის შრომაზე – კიდევ უფრო ბევრი სამსახური გახდება ავტომატიზებული და შეიქმნება ახალი მიმართულებები. მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმის კვლევების შესაბამისად გენერირებული ხელოვნური ინტელექტი მომავლის ადამიანის შრომაზე რევოლუციურ ზეგავლენას მოახდენს და ბევრი პროფესია აღარ იარსებებს, განსაკუთრებით ეს შეეხება: ჯანდაცვას, ფინანსებს, სატრანსპორტო სფეროს და გართობის სფეროს. მეორეს მხრივ, ის ასევე მნიშვნელოვან ზეგავლენას მოახდენს – საოფისე საქმიანობაზე, სხვადასხვა სერვისებზე, გაყიდვებზე, საწარმოო პროცესისა და საკვების სერვისებზე და სხვა მომსახურებებზე.

პროფესიები, რომლებიც შეიძლება ჯერჯერობით ვერ ჩაანაცვლოს:

მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმის შესაბამისად ხელოვნური ინტელექტი ნაკლებსავარაუდოა, რომ ჩაანაცვლებს ისეთ მიმართულებებს სადაც დავა, განხილვა, კრეატიულობა, ფიზიკრი მოხერხებულობა, ადამიანის ემოციური ინტელექტი იქნება საჭირო. ზოგიერთი პროფესიონალი ვარაუდობს, რომ მისი პროფესია დაცულია ხელოვნური ინტელექტის ზეგავლენისაგან ასეთები არიან აგრარული აღჭურვილობისა და შესაბამისი სამუშაოს შესრულების პროფესიონალები, მძიმე ტექნიკისა და ტრაქტორების ავტობუსების მძღოლები, პროფესიული განათლების მასწავლებლები, ექთნები, ექიმები, თერაპევტები, მრჩევლები, მუსიკოსები, მხატვრები, მწერლები და ჟურნალისტები. თუმცა, მეორეს მხრივ, ვიდრე ამ თემას მსოფლო ეკონომიკური ფორუმი ისევ შეეხება უნდა ითქვას, რომ ხელოვნური ინტელექტი ხელოვნების ნიმუშებს უკვე ქმნის და ხატავს სურათებს, შექმნა ელექტრონული მუსიკა, რომელიც მსმენელებისთვის 10ჯერ უფრო საინტერესო გახდა ვიდრე ადამიანის მიერ შექმნი და ეს მაშინ როცა ადამიანი ამას ქმნის მუზის შესაბამისად დღეების, საათების, კვირეებისა თუ თვეების განმავლობაში და ხელოვნური ინტელექტი ამას რამდენიმე წუთში აკეთებს. ასე, რომ ხელოვნური ინტელექტის შესაძლებლობები ადვილი მისახვედრია, რომ უსაზღვროა და რამე პროგნოზების გაკეთება ძალიან საფრთხილო და პირობითი.

სარგებელი ახალი პროფესიონალებისთვის

ამასთან, მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ ხელოვნური ინტელექტი გაამდიდრებს და გაამრავალფეროვნებს ადამიანების საქმიანობას სხვადასხვა მიმართულებით, თუმცა პროცესი შეუქცევადია და მომავალში კიდევ უფრო მეტი სიახლეებია მოსალოდნელი. ის შექმნის ახალ შესაძლებლობებს მეტი სწავლისა და განვითარებისათვის და ახალ როლებსა და პროფესიებზე მოსარგებად. მომავალში მოსალოდნელია, რომ ხელოვნური ინტელექტი ჩვენი ცხოვრების ყველა ასპექტში შემოაღწევს და მნიშვნელოვანი იქნება მასთან ერთად თანაცხოვრების სწავლა და ეთიკური და მორალური ნორმების გათვალისწინება, რომ საზოგადოებამ რაც შეიძლება მეტი სარგებელი მიიღოს მისგან.

ხელოვნური ინტელექტი და რელიგია

ხელოვნური ინტელექტი და რელიგია არის საინტერესო თემა, რომელიც გულისხმობს, როგორ შეიძლება ტექნოლოგიურმა განვითარებამ ზეგავლენა მოახდინოს ადამიანების რწმენის კატეგორიებზე, სულიერებასა და შესაბამისად მათ ცხოვრებაზე. რამდენიმე მნიშვნელოვანი მომენტი, რასაც ის აუცილებლად შეეხება და უკვე შეეხო გახლავთ

რობოტი მღვდლები:

ზოგიერთმა რელიგიებმა უკვე გამოსცადეს რობოტი მღვდლების ფენომენი რომელიც რელიგიურ რიტუალებს ასრულებს – მაგალითად ლოცულობს, ქადაგებს, ადამიანების ნუგეშისცემა და მიცვალებულების მოსახსენებელი მსახურება. მაგალითად ბუდისტურ ტაძარს იაპონიაში ჰყავს სასულიერო პირი სახელად მინდარი, რომელსაც შეუძლია იქადაგოს გულის სუტრებთანდაკავშირებით. კვლევებმა აჩვენა, რომ რობოტი მღვდლები ადამიანების გარკვეული ნაწილისთვის უფრო პრაქტიკული და მისაღებია: თითქოს ისინი მეტად სამართლიანები, თანმიმდევრულები არიან ვიდრე ადამიანი მღვდლები. მეორეს მხრივ დება ავთენტურობის, გულწრფელობისა და სანდოობის, ემოციური ბმის პრობლემა.

სწავლებებისა და ქადაგებების ელექტრონული მონაცემთა ბაზა:

ფაქტობრივად ყველა რელიგიური სწავლება დღეს ელექტრონულად ხელმისაწვდომია, – ელექტრო წიგნები, აპლიკაციები და ვებგვერდები. ეს კიდევ უფრო მოხერხებულს, მრავალმხრივს და ონტერაქტიულს ქმნის ხელოვნური ინტელექტის საქმიანობას ამ მიმართულებით. მაგალითად ბიბლიის You ვერსიის 500 მილიონზე მეტი ჩამოწერაა განხორციელებული, რომელიც აუდიო ვერსიასაც გვთავაზობს, საკითხავებს, კალენდრებს და იძლევა გაზიარების საშუალებებსა. ბევრ ადამიანს და უფრო მეტად ახალგაზრდებს ელექტრონული ვერსია უფრო პრაქტიკული და გამოსადეგი მიაჩნიათ. ასევე ხდება მათი მორგება ინდივიდუალურ მოთხოვნებზე და უფრო პრაქტიკულია, ვიდრე ბეჭდვითი ვერსია. თუმცა, არის გარკვეული კატეგორია ადამიანებისა, რომელთაც მაინც ნაბეჭდი ვერსიების გამოყენება ურჩენიათ.

ხელოვნური ინტელექტის ეთიკა:

რაც უფრო მეტად ძლიერდება, იხვეწება და შეუქცევადი ხდება ხელოვნური ინტელექტი, მით უფრო მეტი ეთიკური კითხვები და გამოწვევები იბადება რელიგიური თვალსაზრისით რწმენებთან დაკავშირებით და თავად რელიგიური ლიდერების მხრიდანაც. მაგალითად როგორი იქნება ხელოვნური ინტელექტის დიზაინი, ვიზუალური ფორმა, მისი რეგულაცია და საზღვრები, შესაბამისობა რელიგიურ ღირებულებებთან და პრინციპებთან. როგორ მოხდება ხელოვნური ინტელექტის მიღება, დაცვა და დაფასება, როგორც პოტენციური აგენტი, ერთეული, პირი თუ რა ფორმით მოხდება მისი მიღაბა და გათვალისწინება? როგორ იქნება ხელოვნური ინტელექტი ინტეგრირებული, ჰარმონიზებული და შერწყმული რელიგიურდოქტრინებთან და რწმენასთან. მოგეხსენებათ, სხვადასხვა რელიგიას სხვადასხვა ხედვა გააჩნია და სხვადასხვა საკითხებზე და გარემოებებზე ინდივიდუალური მოსაზრება და პოზიციები, – რომელიც თეოლოგიურ სწავლებებზეა დამყარებული და სხვადასხვა მორალური და სოციალური ჩარჩოები გააჩნია.

გიორგი მიქანაძე
ქართულ-ამერიკული უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი
ბიზნეს საქმიანობისა და წარმატების ქოუჩი

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი “დოქტრინა”