close

დედამიწა

დედამიწა

აფრიკაში, ნამიბის უდაბნოში უძველეს მყინვართა კვალი იპოვეს

დაახლოებით 300 მილიონი წლის წინ, როცა აფრიკის სამხრეთი ნაწილი სამხრეთ ამერიკასთან იყო მიერთებული, ეს ამჟამად მშრალი, ცხელი რეგიონი დიდი მყინვარებით იყო დაფარული.

ჩრდილოეთ ნამიბიაში, ტვიფელფონტეინის მშრალი, ვულკანური უდაბნოს ცქერისას დღეს მსგავსს ვერაფერს შენიშნავთ. თუმცა, 4,5 მილიარდ წლიანი ისტორიის განმავლობაში, ჩვენი პლანეტა გამუდმებით იცვლება.

ხანდახან, თუკი ასეთ ლანდშაფტს ფენებს გადავაცლით, შესაძლოა, ჩვენ თვალწინ წარსული გადაიშალოს.

სწორედ ასე მოიქცნენ ნაბიბიაში გეოლოგები, გრაჰამ ენდრიუსი და სარა ბრაუნი. მათი კვლევა სრულიად მოულოდნელი აღმოჩენით დასრულდა.

როგორც ჩანს, ეს რეგიონი დაფარული იყო ვრცელი ყინულის ნაკადებით — არტერიებით, რომლებიც ნაკადის სახით მყინვარის ცენტრიდან მისი კიდეებისაკენ მიმართება. როგორც ირკვევა, ეს ყინულები იმდენად შთამბეჭდავი უნდა ყოფილიყო, რომ თამამად გაუწევდა კონკურენციას ანტარქტიდის ამჟამინდელ მყინვარებს.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
დედამიწა

ნაკრძალიდან გამოქცეული სპილოების ჯგუფი ჩინეთის ტერიტორიაზე მოგზაურობას აგრძელებს

მოხეტიალე სპილოები ჩინეთში, იუნანის პროვინციის ნაკრძალიდან გამოიქცნენ. სპილოებმა მოგზაურობა 2020 წლის მარტში დაიწყეს და ჯერჯერობით უცნობია რა იყო მიზეზი მათი მხრიდან ჰაბიტატის დატოვებისა და ხანგრძლივი მოგზაურობის დაწყებისა.

სპოლოების გადაადგილებას დრონებით აკვირდებიან და მუდმივად უთვალთვალებენ, როგორც ადგილზე, ასევე ჰაერიდან თვითმფრინავით, რადგან ისინი გადაადგილდებიან მიდვრებში, სოფლებსა თუ ქალაქებში. საბედნიეროდ, სპილოების მოგზაურობას მსხვერპლი არ მოჰყოლია, მაგრამ მთელი ამ დროის განმავლობაში გზად 1 მილიონ დოლარზე მეტი ღირებულების მოსავალი გაანადგურეს, ასევე ნათესები, გზად აზიანებენ სახლებსა და ფანჯრებს.

აღსანიშნავია, რომ მოგზაურობის დაწყებისას სპილოების გუნდი შედგებოდა 16 წევრისგან, თუმცა ერთი კვირის შემდეგ, ორი მათგანი უკან დაბრუნდა, გზად კი ერთი სპლიყვი შეემატათ და ამჟამად 15 სპილო განაგრძობს ხეტიალს.

აზიური სპილო გადაშენების პირას მყოფი სახეობაა. ჩინეთში დაახლოებით 300-მდე ითვლიან გარეული სპილოების რიცხვს და ძირითადად იუნანის პროვინციაში არიან.

მასალა მოამზადა: ნინი ხეცურიანმა

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
გეოგრაფიადედამიწაკვლევებიმსოფლიო

მკვლევრებმა დედამიწის ზედაპირის ყველაზე ცხელი ადგილი გამოავლინეს

კალიფორნიაში მდებარე სიკვდილის ველს ხშირად დედამიწის ყველაზე ცხელ ადგილად მიიჩნევენ. ტემპერატურა იქ რეკორდულ ნიშნულს, 56,7 გრადუს ცელსიუსს აღწევს, მაგრამ უნდა აღინიშნოს, რომ ეს მხოლოდ ჰაერის ტემპერატურაა.

დედამიწის ზედაპირის ყველაზე ექსტრემალური ტემპერატურების ახალი კვლევის მიხედვით, ყველაზე ცხელი ზედაპირი ირანის დაშთე-ლუთის და ჩრდილოეთ ამერიკის სონორის უდაბნოშია.

გასული ოცი წლის განმავლობაში შეგროვებული მაღალი რეზოლუციის თანამგზავრული მონაცემების მიხედვით, ამ ორი რეგიონის მიწისპირი ხშირად წარმოუდგენლად ცხელდება, 80,8 გრადუს ცელსიუსამდე.

ხმელეთის ზედაპირის ყველაზე მაღალი ტემპერატურა დაშთე-ლუთის უდაბნოშია. 2002-2019 წლებს შორის, ამ ქვიშიან უდაბნოში ექსტრემალური ტემპერატურები ფიქსირდებოდა; ამის მიზეზი კი ის არის, რომ ის მოქცეულია მთის ქედებს შორის, რომელიც ცხელ ჰაერს დიუნებს მაღლა ამწყვდევს, განსაკუთრებით იმ ნაწილში, სადაც შავი ვულკანური ქანებია.

ეს კვლევა ეთანხმება 2011 წელს ჩატარებულ კვლევას, რომლის მიხედვითაც, დაშთე-ლუთის უდაბნო დედამიწის ერთ-ერთი ყველაზე ცხელი ადგილია.

2004-დან 2007 წლამდე და შემდეგ 2009 წელს, ამ ქვიშაში უმაღლესი ზედაპირის ტემპერატურა დაფიქსირდა დედამიწაზე. ამ კვლევის მონაცემების მიხედვით, 2005 წელს რეგიონში ტემპერატურამ 70,7 °C-ს მიაღწია.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
გეოგრაფიადედამიწა

მასიური ხვრელი მექსიკის ცენტრში

დაახლოებით 60 მეტრი დიამეტრის მქონე ხვრელი გაჩნდა მექსიკის ცენტრში, ერთ-ერთი ფერმერის მინდორში. აღნიშნული ხვრელი საფრთხეს უქმნის ახლოს მდებარე სახლებს.

ორშაბათს პრესკომფერენციაზე შტატის გუბერნატორმა განაცხადა, რომ  ხვრელის სიღრმე 20 მეტრია და ახლოს მდებარე ტერიტორიიდან მოსახლეობა უკვე ევაკუირებულია. ამ დროისათვის არავინ დაშავებულა და გუბერნატორი მოუწოდებს მოსახლეობას მაქსიმალურად მოერიდონ მიმდებარე ტერიტორიას.

ხვრელის დიამეტრი, როდესაც ის პირველად გამოჩნდა, იყო მხოლოდ 5 მეტრი, შემდეგ საკმაოდ სწრაფი ტემპით გაიზარდა, სულ რამდენიმე საათში. მკვლევართა მოსაზრებით, ხვრელის გაჩენა შესაძლოა ორი ფაქტორის კომბინაციას გამოეწვია: მთლიანი ტერიტორიის დიდი რაოდენობით მორწყა და ასევე  მიწისქვეშა წყლები, რომლებიც იწვევს ნიადაგის დარბილებას.

მსგავში შემთხვევა მოხდა 2021 წლის იანვარში, რომელმაც იტალიაში რამდენიმე მანქანა დააზიანა. ხოლო 2020 წლის იანვარში, მინიმუმ ექვსი ადამიანი გარდაიცვალა და 16 ადამიანი დაშავდა, მას შემდეგ, რაც ჩინეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მსგავსი ხვრელი გაჩნდა, რამაც ავტობუსიც თან ჩაითრია, რომელშიც მგზავრები ისხდნენ.

მასალა მოამზადა: ნინი ხეცურიანმა

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ბიოლოგიადედამიწაეკოლოგია

3 000 წლის შემდეგ ავსტრალიაში “ტასმანიური ეშმაკები” გაჩნდნენ

გადაშენების პირას მყოფი “ტასმანიური ეშმაკები” ავსტრალიის კონტინენტზე 3 ათასი წლის შემდეგ პირველად გაჩნდნენ – ველურ ბუნებას 7 ძუძუმწოვარი მოევლინა.

ჩანთოსანთა სახელწოდება შემთხვევითი სულაც არ არის – მართალია, ისინი ადრეულ პერიოდში ავსტრალიის მთელ ტერიტორიაზე ბინადრობდნენ, მაგრამ ბოლოს მხოლოდ კუნძულ ტასმანიაზე შემორჩნენ. მათი გადაშენების სავარაუდო და სარწმუნო მიზეზად ველური ძაღლი დინგოს მასობრივი გავრცელება სახელდება.

სამწუხაროდ, კუნძულ ტასმანიაზე ძუძუმწოვრებს 1941 წლამდე, ანუ ნადირობის ოფიციალურ აკრძალვამდე, უმოწყალოდ ხოცავდნენ. 1990-იან წლებში კი ჩანთოსან ცხოველებს ახალ საფრთხედ სიმსივნური დაავადება მოევლინათ, რის შედეგადაც ამ სახეობის დაახლოებით 90% განადგურდა – საბოლოოდ კი, სავარაუდოდ, ველურ ბუნებაში 25 000-ზე ნაკლები ტასმანიური ეშმაკი დარჩა.

“ამ საქმეზე ძალიან ბევრი ფაქტორი მოქმედებს… ჩვენ ყველაფერს ვაკეთებთ, რაც შეგვიძლია, მაგრამ თუ ტასმანიური ეშმაკები არ გამრავლდებიან, ყველაფერი დასრულებული იქნება” – Aussie Ark-ის საკონსერვაციო ჯგუფის პრეზიდენტი, ტიმ ფოლკნერი. აღსანიშნავია, რომ სწორედ აღნიშნული კომპანია ზრუნავს ამ ძუძუმწოვრების გადარჩენასა და გამრავლებაზე.

ეშმაკები პატარა ძაღლის ზომისაა და ალბათ, ყველასათვის ცნობილი ანიმაციური ფილმი “ლუნი ტუნსის შოუს” შემდეგ გახდა.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
დედამიწაეკოლოგიაკვლევებიმსოფლიო

ეკოლოგიურად ყველაზე სუფთა ქალაქი დასახელდა

ავსტრალიის დედაქალაქი მსოფლიოში ეკოლოგიურად ყველაზე სუფთა ქალაქად დასახელდა. დაბინძურების დაბალი მაჩვენებლების შედეგად კანბერა რეიტინგის ლიდერია. ამის შესახებ დასკვნა ბრიტანულმა ორგანიზაცია Uswitch-მა მოამზადა.

ექსპერტებმა მიაქციეს ყურადღება, რომ კანბერას მოსახლეობა ელექტროენერგიის 48%-ს ქარის სადგურებისგან იღებს. ამავდროულად განვითარებულია სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურა, ამიტომ ნაკლები კერძო ავტომობილი მოძრაობს.

ეკოლოგიურად ყველაზე სუფთა ქალაქების ტოპ სამეულშია მადრიდი (ესპანეთი), ბრისბენი ( ავსტრალია).

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
დედამიწა

ანტარქტიდას მსოფლიოში ყველაზე დიდი აისბერგი გამოეყო

ანტარქტიდას მსოფლიოში ყველაზე დიდი აისბერგი გამოეყო. ამის შესახებ CNN-ი იტყობინება.

ტელეარხის ცნობით, აისბერგი, სახელწოდებით A-76 ვედელის ზღვაშია. მისი სიგრძე 170, სიგანე კი 25 კილომეტრია. ფართობით (4 250 კვადრატული კილომეტრი) A-76 კუნძულ მალიორკაზე (3 640 კვადრატული კილომეტრი) ოდნავ დიდია.

სპეციალისტები განმარტავენ, რომ ასეთი აისებრგის დნობა ზღვის დონეს არ გაზრდის, რადგან ის მოტივტივე ყინულის შელფს გამოეყო, ისევე როგორც ჭიქაში ყინულის კუბის დნობა სასმელის დონეს არ ზრდის.

სწორად ამით განსხვავდება ასეთი აისბერგები იმ ობიექტებისგან, რომლებიც ნაპირზე მყოფ მყინვარებს ეყოფა.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
დედამიწაეკოლოგია

მსოფლიოს ყველაზე დიდი აისბერგი დადნა და ფრაგმენტებად დაიშალა

A68 – აისბერგი, რომლის ფართობიც 2017 წელს 6 ათას კვადრატულ კილომეტრს შეადგენდა და რომელიც ანტარქტიდას 4 წლის წინ გამოეყო, ზომაში მნიშვნელოვნად შემცირდა და დაიშალა – წერს BBC.

სატელიტის გამოსახულება აჩვენებს, რომ ერთ დროს ყველაზე დიდი აისბერგი, პრაქტიკულად, გაქრა და უამრავ მცირე ფრაგმენტად დაიყო.

2017 წელს, როცა ყინულის ეს ნაწილი ვეებერთელა მასას გამოეყო, ის თითქმის არ მოძრაობდა. ერთი წლის შემდეგ კი, მოძრაობა ჩრდილოეთით, ძლიერი დინებისა და ქარის გავლენით დაიწყო.

A68 ყველაზე დიდი აისბერგის სტატუსს 3 წელი ინარჩუნებდა.

სრულად ნახვა
დედამიწაეკოლოგიაკვლევებიმსოფლიო

როგორ შეიცვალა დედამიწა 1984 წლიდან დღემდე. Google Earth-ის ე.წ. „თაიმ ლეპსი“

Google Earth-მა გამოაქვეყნა ვიდეო, ე.წ. „თაიმ ლეპსი“ რათა ეჩვენებინა, თუ როგორ შეიცვალა პლანეტა 1984 წლის შემდეგ.

თითქმის სამწუთიანი ვიდეო ადამიანის დედამიწაზე ზემოქმედებას – მწვანე საფარის განადგურებას, ყინულის დნობასა და ტბების დაშრობას ასახავს.

სრულად ნახვა
ბიოლოგიაგეოგრაფიადედამიწა

კალიფორნიის სანაპიროზე უცნაური ფორმის თევზი გამოირიყა

გასულ კვირას, კალიფორნიის სანაპიროზე, Crystal Cove State Park-ში წყალმა გამორიყა მეტად უჩვეულო ფორმის თევზი, სახელად Footballfish. თევზს შავი ფერის, იმდენად ბასრი კბილები აქვს, რომ მინის ნამსხვრევებს მოგვაგონებს.
მეცნიერების თქმით, Footballfish წყნარი ოკეანის ბნელ სიღრმეში მცხოვრები თევზია, 2 000-დან 3 300 მეტრის სიღრმეზე, სადაც მზის სხივები ვერ აღწევს. ასე რომ, მისი სანაპიროზე ნახვა იშვიათი და უცნაური მოვლენაა. თევზს შეუძლია საკუთარი ზომის მტაცებლის გადაყლაპვაც კი.
მათი აზრით, ქმნილების ზომისა და მის თავზე არსებული წამონაზარდის მიხედვით ის მდედრია, რადგან მსგავსი წამონაზარდი მხოლოდ მდედრებს აქვთ და იყენებენ მას სატყუარად ნადავლის მოსაპოვებლად. მას აქვს ფოსფორისებრი დაბოლოება, რომელიც ანათებს და მისი საშუალებით იზიდავს მსხვერპლს. მამრის ერთადერთი დანიშნულება კი არის რეპროდუქციაში მონაწილეობის მიღება. მამრობითი და მდედრობითი თევზების ზომა მნიშვნელოვნად განსხვავდება ერთმანეთისგან, ზოგჯერ მდედრის ზომა ათჯერაც კი აღემატება მამრობითი სქესის წარმომადგენელს.
თევზზე უკვე დაიწყო კვლევების ჩატარება, ნიმუში გადაეცა კალიფორნიის თევზისა და ველური ბუნების დეპარტამენტს, რაც შემდგომ სამეცნიერო და საგანმანათლებლო მიზნებისთვის გამოიყენება.

მასალა მოამზადა: ნინი ხეცურიანმა

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა

სრულად ნახვა
1 15 16 17 18 19 36
Page 17 of 36