მედიცინა

სტენფორდის უნივერსიტეტის მიერ თაგვებზე ჩატარებული კვლევით დადგინდა, ხრტილების დაკარგვა, რომელიც ასაკთან ერთად მოდის, გამოწვეულია ერთი ცილით. აღმოჩენა მიუთითებს მკურნალობის მეთოდებზე, რომლებმაც შეიძლება ერთ მშვენიერ დღეს ხანდაზმულებში აღადგინოს მოძრაობის უნარი და შეამსუბუქოს დისკომფორტი.

წინა კვლევებში, ცილა 15-PGDH ფართოდ დაკავშირებული აღმოჩნდა დაბერებასთან — ასაკთან ერთად, მისი რაოდენობა იმატებს და ხელს უშლის მოლეკულებს, რომლებიც ქსოვილებს აღადგენენ და ანთებას ამცირებენ.

ამან მეცნიერები აიძულა განეხილათ, შესაძლოა თუ არა 15-PGDH ჩართული იყოს ოსტეოართრიტში — დაავადებაში, რომელშიც სახსრებზე დატვირთვა განაპირობებს ხრტილში კოლაგენის დაშლას, რაც ანთებას და ტკივილს იწვევს.

ხანდაზმულ თაგვებზე ჩატარებულ ცდებში, 15-PGDH ინჰიბიტორის (მბლოკავი) შეყვანის შემდეგ, მუხლის გაცვეთილი ხრტილი კვლავ გასქელდა. ახალგაზრდა თაგვებზე ჩატარებულ ასეთივე ცდებში, ინჰიბიტორმა ისინი დაიცვა ტრავმით გამოწვეული ოსტეოართრიტის ჩვეულებრივი ეფექტებისგან.

როდესაც მკვლევრებმა თაგვებში ხელოვნურად გამოიწვიეს წინა ჯვარედინი იოგის დაზიანების ეკვივალენტი და შემდეგ უმკურნალეს, ოსტეოართრიტი აღარ განვითარდა, რაც როგორც წესი, მოსალოდნელია ხოლმე ამ სახის სამოდელო თაგვებში.

ხრტილის აღდგენის წინა მცდელობები მოიცავდა ღეროვანი უჯრედების გამოყენებას — ფაქტორს, რომელიც უკვე აღარაა საჭირო, როცა ცილა 15-PGDH დაბლოკილია. ამის ნაცვლად, ქონდროციტი უჯრედები, რომლებიც ხრტილებს წარმოქმნიან და ინარჩუნებენ — გარდაიქმნა ჯანმრთელ, უფრო გამოსადეგ ფორმაში.

„ეს გახლავთ ზრდასრული ქსოვილის რეგენერაციის ახალი გზა და მნიშვნელოვანი კლინიკური პერსპექტივა აქვს დაბერებით ან დაზიანებით გამოწვეული ართრიტის სამკურნალოდ. ჩვენ ღეროვან უჯრედებს ვიკვლევდით, მაგრამ ისინი აქ აშკარად არ არიან ჩართული. ძლიერ ამაღელვებელი ამბავია“, — ამბობს მიკრობიოლოგი ჰელენ ბლაუ.

დამუშავებულ თაგვებს უფრო სტაბილური სიარული ჰქონდათ, რაც მიუთითებს, რომ განიცდიდნენ ნაკლებ ტკივილს; ასევე, დაზიანებულ ფეხებზე იტანდნენ უფრო მეტ წონას — ნიშანი იმისა, რომ ხრტილის აღდგენა ფიზიკური ჯანმრთელობის გაუმჯობესებას უტოლდებოდა.

ასეთივე ექსპერიმენტი სცადეს იმ ადამიანებისგან აღებული ქსოვილების ნიმუშებზე, რომლებსაც მუხლის ჩანაცვლების ოპერაცია ჰქონდათ ჩატარებული. აქაც დაფიქსირდა აღდგენის მკაფიო ნიშნები, ხრტილი გახდა უფრო მაგარი და აღენიშნებოდა ანთების მხოლოდ მცირე ნიშნები.

„მექანიზმი ფრიად გასაოცარია და ნამდვილად შეცვალა ჩვენი წარმოდგენა ქსოვილის აღდგენის გზების შესახებ. აშკარაა, რომ ხრტილში უკვე არსებული უჯრედების დიდი რაოდენობა ცვლის მათი გენის ექსპრესიის მახასიათებლებს. აღდგენისთვის ამ უჯრედების მიზანში ამოღებით, შესაძლოა, კლინიკურად უფრო დიდი საერთო გავლენის მოხდენის შესაძლებლობა გვქონდეს“, — ამბობს ორთოპედიული მეცნიერი ნიდჰი ბჰუტანი.

მიუხედავად იმისა, რომ ჯერ კიდევ ბევრი სამუშაოა ჩასატარებელი, ამ მიმართულებამ შეიძლება მიგვიყვანოს ეფექტიან სამკურნალო საშუალებებთან, რომელიც უკუაქცებს ართრიტით ან ასაკით გამოწვეულ დაზიანებას. შეიძლება წინ გველოდება მომავალი, რომელშიც საჭირო აღარ იქნება თეძოსა და მუხლის ჩანაცვლების ქირურგიული ოპერაციები.

ოსტეოართრიტის ამჟამინდელი მკურნალობა შემოიფარგლება მხოლოდ სახსრების ჩანაცვლებით ან ტკივილის მართვით. მიუხედავად ბოლო წლებში იმედისმომცემი კვლევებისა, ჯერ მაინც არაფერი გვაქვს, რომელიც ამ დაავადების გამომწვევ მიზეზს აღმოფხვრის.

შემდეგი ნაბიჯი უნდა მოიცავდეს კლინიკურ ცდებს. კუნთების დასუსტების წინააღმდეგ 15-PGDH მბლოკავის გამოყენებაზე ჩატარებულმა წინა ცდამ ვერ გამოავლინა რაიმე საფრთხე ჯანმრთელობის ან უსაფრთხოების თვალსაზრისით, რაც ასეთი პრეპარატების ცდების პროცესს დააჩქარებს.

მომზადებულია news.stanford.edu-სა და ScienceAlert-ის მიხედვით, რომელიც მიხეილ ჭაბუკაშვილმა თარგმნა

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

მეცნიერებმა ადამიანის ჯანმრთელობაზე მარილის მოხმარების გავლენასთან დაკავშირებით ყველაზე მასშტაბური კვლევის შედეგები გამოაქვეყნეს. ამის შესახებ Guardian-ი წერს.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

მეცნიერებმა აღმოაჩინეს ახალი ანტიბიოტიკი, რომელიც წლების განმავლობაში სამეცნიერო ყურადღების ცენტრში იყო, თუმცა მისი პოტენციალი დაფარული დარჩა.

ნაერთი, სახელად პრე-მეთილენომიცინ C ლაქტონი, ბრიტანეთის უორვიკის უნივერსიტეტისა და ავსტრალიის მონაშის უნივერსიტეტის მკვლევართა ჯგუფმა აღმოაჩინა.

პოტენციურად, მას შეუძლია ბრძოლა ბაქტერიებთან, რომლებიც სულ უფრო რეზისტენტული გახდნენ თანამედროვე პრეპარატებისადმი; სინამდვილეში, ის შუალედური ქიმიური ნივთიერებაა, რომელიც სხვა ანტიბიოტიკის, მეთილენომიცინ A-ს წარმოების პროცესში წარმოიქმნება.

„მნიშვნელოვანია, რომ ბაქტერია, სახელად Streptomyces coelicolor-ი, რომელიც გამოიმუშავებს მეთილენომიცინ A-ს და პრე-მეთილენომიცინ C ლაქტონს, არის ანტიბიოტიკების წარმომქმნელი მოდელის სახეობა, რომელიც ფართოდ არის შესწავლილი 1950-იანი წლებიდან. ასეთ ნაცნობ ორგანიზმში ახალი ანტიბიოტიკის პოვნა ნამდვილი სიურპრიზია“, — ამბობს უორვიკის უნივერსიტეტის ქიმიკოსი ლონა ალხალაფი.

ახლა საჭიროა პრე-მეთილენომიცინ C ლაქტონის უფრო მეტი პრეკლინიკური და ლაბორატორიული ტესტირება, რათა სრულად გაირკვეს მისი, როგორც ანტიბიოტიკის პოტენციალი, როგორც იმ მექანიზმებში, რომლებითაც ის მუშაობს, ისე მის სამიზნე პათოგენებში.

მკვლევრები ასევე ხედავენ პოტენციალს სხვა ანტიბიოტიკების შუალედური პროექტების კვლევაში, რათა ნახონ, შესაძლებელია თუ არა კიდევ უფრო მეტი ასეთი ნაერთის პოვნა.

„ეს აღმოჩენა მიუთითებს ახალ პარადიგმაზე ანტიბიოტიკების აღმოჩენაში. შუამავალი პროდუქტების გამოვლენითა და დატესტვით, შეიძლება მივაგნოთ ძლიერ ახალი ანტიბიოტიკებს, რომლებიც დაგვეხმარება ანტიმიკრობულ რეზისტენტულობასთან ბრძოლაში“, — ამბობს ჩალისი.

მეცნიერებმა კიბოსთან ბრძოლის ახალი, იმედისმომცემი მიდგომა აღმოაჩინეს იაპონური ხის ბაყაყის (Dryophytes japonicus) ნაწლავის ბაქტერიაში, რომლის ერთმა შტამმა თაგვებში სრულად შეამცირა სიმსივნეები ყოველგვარი მწვავე გვერდითი ეფექტების გარეშე.

აღმოჩენა შემთხვევითი არ ყოფილა. ცნობილია, რომ ამფიბიებსა და ქვეწარმავლებს კიბო იშვიათად ემართებათ და ამიტომ, იაპონიის მოწინავე მეცნიერებათა და ტექნოლოგიების ინსტიტუტის მკვლევრებს სურდათ, ენახათ, ექნებოდა თუ არა კიბოს საწინააღმდეგო ეფექტები ბაყაყებიდან თაგვებში გადატანილ ნაწლავის ბაქტერიებს.

ტესტირებისთვის მკვლევრებმა ჯამში 45 სხვადასხვა ბაქტერიული შტამი აიღეს ბაყაყებიდან, ტრიტონებიდან და ხვლიკებიდან. მათგან ცხრა შტამმა კიბოსთან ბრძოლის მნიშვნელოვანი შესაძლებლობები აჩვენა.

ყველაზე შთამბეჭდავი იყო ბაყაყის ბაქტერია Ewingella americana.

„აღმოჩენა მიუთითებს, რომ დაბალი ხერხემლიანების ნაწლავის მიკრობიომი შეიცავს მრავალ დაუხასიათებელ ბაქტერიულ სახეობას განსაკუთრებული თერაპიული პოტენციალით“, — წერენ მკვლევრები.

მიუხედავად იმისა, რომ სხვა შტამებმა კიბოს საწინააღმდეგო ხანმოკლე ეფექტები აჩვენა, E. americana-ს ერთმა დოზამ თაგვებში სიმსივნეები არა მხოლოდ ზომაში შეამცირა, არამედ სრულად გააქრო…

წყარო

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

ცალკეული ვიტამინების მოხმარებამ შეიძლება სხვადასხვა გავლენა მოახდინოს ონკოლოგიური დაავადებების განვითარების რისკზე – ასეთ დასკვნას აკეთებენ მეცნიერების ჯგუფი, რომლებიც აშშ-ის ჯანმრთელობისა და კვების ეროვნული კვლევის (NHANES) 2003–2016 წლების მონაცემების ფართომასშტაბიან ანალიზს ეყრდნობიან. კვლევამ მოიცვა 29 ათასზე მეტი ზრდასრული ადამიანი, რომელთაგან თითქმის 3 ათასს კიბოს დიაგნოზი ჰქონდა. ნაშრომი გამოქვეყნდა ჟურნალში Frontiers in Nutrition.

ანალიზმა აჩვენა, რომ იმ ადამიანებში, რომლებიც ვიტამინ B3-ს ყველაზე მაღალი ოდენობით იღებდნენ, ონკოლოგიური დაავადების არსებობის რისკი 22 პროცენტით დაბალი იყო იმ პირებთან შედარებით, ვინც მას მინიმალურად მოიხმარდა. ეს კავშირი შენარჩუნდა ასაკის, სქესის, ცხოვრების წესისა და სხვა ფაქტორების გათვალისწინების შემდეგაც. ამავე დროს, ვიტამინ A-სთვის საპირისპირო ეფექტი გამოვლინდა: მისი მოხმარების ზრდასთან ერთად სიმსივნეების რისკიც იმატებდა. სრული სტატისტიკური კორექციის შემდეგ, ვიტამინ A-ს უფრო მაღალი მოხმარების მქონე ადამიანებში კიბოს არსებობის ალბათობა დაახლოებით 38 პროცენტით მაღალი აღმოჩნდა. ფოლიუმის მჟავისთვის კავშირი სუსტი იყო: მომატებული რისკი მხოლოდ მოხმარების ვიწრო დიაპაზონში დაფიქსირდა – დაახლოებით 267–367 მიკროგრამი დღეში.

სხვა ვიტამინებმა და ანტიოქსიდანტებმა, მათ შორის C და E ვიტამინებმა, B ჯგუფის ვიტამინებმა, K ვიტამინმა, ასევე ალფა- და ბეტა-კაროტინმა, კიბოს განვითარების რისკთან სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი კავშირი არ აჩვენა. ავტორები ხაზს უსვამენ, რომ კვლევა დაკვირვებითია და მიზეზ-შედეგობრივ კავშირს არ ამტკიცებს, თუმცა შედეგები მიუთითებს ცალკეული ვიტამინების მაღალი მოხმარებისადმი ფრთხილი დამოკიდებულების აუცილებლობაზე და საჭიროებს დადასტურებას გრძელვადიან პერსპექტიულ კვლევებში.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

პირის ღრუს ჯანმრთელობა შესაძლოა პირდაპირ კავშირში იყოს ტვინის სისხლძარღვების მდგომარეობასთან,- ამ დასკვნამდე მივიდნენ მეცნიერები 21-წლიანი ფართომასშტაბიანი კვლევის შედეგად, რომელიც ჟურნალ ScienceAlert-ში გამოქვეყნდა.

მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ ადამიანები, რომლებსაც ჰქონდათ პერიოდონტიტი (ღრძილების ქრონიკული ანთება) და კარიესი, უფრო ხშირად განიცდიდნენ ინსულტს, ვიდრე ისინი, ვისაც პირის ღრუ ჯანმრთელი ჰქონდათ.

კვლევა ჩაატარა სამხრეთ კაროლინის უნივერსიტეტის ნევროლოგიის დეპარტამენტმა ექიმ სოვიკ სენის ხელმძღვანელობით. კვლევაში მონაწილეობდა 5 986 ზრდასრული ადამიანი, საშუალო ასაკით 63 წელი, რომელთაც თავდაპირველად ინსულტის ან გულის დაავადების ისტორია არ ჰქონდათ.

მონაწილეები პირის ღრუს მდგომარეობის მიხედვით სამ ჯგუფად დაყვეს:

ჯანმრთელი პირის ღრუ;
პერიოდონტიტით დაავადებული პირები;
პერიოდონტიტისა და კარიესის მქონე პირები ერთად.
21-წლიანი დაკვირვების შედეგად მეცნიერებმა დაადგინეს შემდეგი შედეგები:

ჯანმრთელ პირებში ინსულტის შემთხვევა შეადგენდა 4.1%-ს;
მხოლოდ პერიოდონტიტის მქონე ჯგუფში — 6.9%-ს;
ხოლო მათ, ვისაც ორივე პრობლემა ერთად ჰქონდა, ინსულტის შემთხვევა 10%-მდე იზრდებოდა.
სტატისტიკური ანალიზის შემდეგ გაირკვა, რომ მხოლოდ ღრძილების ანთება ზრდიდა ინსულტის რისკს დაახლოებით 44%-ით, ხოლო პერიოდონტიტისა და კარიესის ერთდროული არსებობა — 86%-ით.

მეცნიერები აღნიშნავენ, რომ პირის ღრუს ბაქტერიები და მათ მიერ გამოწვეული ანთებითი პროცესები შესაძლოა სისხლში მოხვდნენ და გავლენა მოახდინონ არტერიების კედლებზე.

ეს ანთება ზრდის თრომბების წარმოქმნის ალბათობას, რაც თავის ტვინის სისხლძარღვების ბლოკირებას და, შედეგად, იშემიურ ინსულტს იწვევს.

გარდა ამისა, ქრონიკული ანთება შეიძლება ორგანიზმში ზოგადი ანთებითი ფონიც გაზარდოს, რაც ზრდის გულისა და სისხლძარღვთა სხვა დაავადებების რისკსაც.

კვლევამ აჩვენა, რომ ადამიანები, რომლებიც რეგულარულად სტუმრობდნენ სტომატოლოგს, გაცილებით იშვიათად ხდებოდნენ ქრონიკული პირის ღრუს ინფექციების მსხვერპლნი.
რეგულარული ვიზიტი ამცირებდა პერიოდონტიტის განვითარების რისკს 29%-ით, ხოლო კომბინირებული ინფექციების რისკს — თითქმის 81%-ით.

მეცნიერების თქმით, ეს შედეგები ნათლად აჩვენებს, რომ კბილებისა და ღრძილების მოვლა მხოლოდ ესთეტიკური საკითხი აღარ არის — ის შეიძლება გახდეს ტვინისა და გულის ჯანმრთელობის დაცვის ერთ-ერთი გზა.

ავტორები აღნიშნავენ, რომ კვლევა აჩვენებს მხოლოდ კორელაციას და არა პირდაპირ მიზეზ-შედეგობრივ კავშირს. გარდა ამისა, მონაწილეთა პირის ღრუს მდგომარეობა შეფასდა მხოლოდ კვლევის დაწყებისას, რაც ნიშნავს, რომ წლების განმავლობაში განვითარებული ცვლილებები გათვალისწინებული არ ყოფილა.

თუმცა მეცნიერები თანხმდებიან, რომ შედეგები საკმარისად სერიოზულია იმისთვის, რომ საზოგადოებამ და ექიმებმა პირის ღრუს მოვლას მეტი ყურადღება მიაქციონ — როგორც ინსულტის პრევენციის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ნაბიჯს.

ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი “დოქტრინა”