close

ჰუმანიტარული მეცნიერებები

ილოსოფიარაზები

,,ვინც ჭიად იქცა, ნუღარ დაიჩივლებს, რატომ მსრესენო” – იმანუელ კანტი

იმანუელ კანტი

,,ადამიანის ღირსება! უნდა ვიცოდეთ, რას ნიშნავს ეს, და შეგვეძლოს მისი დაცვა. ნუ ემონებით სხვას. დაუსჯელად ნუ დატოვებთ თქვენი უფლებების შელახვას. ნუ დაიდებთ ვალს (თუ ნამდვილად დარწმუნებული არა ხართ, რომ გაისტუმრებთ მას). ნუ მიიღებთ სხვის წყალობას. ნუ იქნებით მუქთახორა და პირმოთნე. ამით შეინარჩუნებთ ღირსებას. ხოლო ვინც ჭიად იქცა, ნუღარ დაიჩივლებს, რატომ მსრესენო.”

იმანუელ კანტი

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ნალიტიკაანათლებას საინტერესოავლევებისიქოლოგია

რამდენად კარგია ან ცუდი საშინაო დავალება? – ექსპერტთა რჩევები პედაგოგებსა და მშობლებს

საშინაო დავალება ექსპერტები

ბევრი პედაგოგი და მშობელი მიიჩნევს, რომ საშინაო დავალება ხელს უწყობს მოსწავლეების და სტუდენტებს სასწავლო უნარ-ჩვევების განვითარებას. ზოგიერთი კი მიიჩნევს, რომ საშინაო დავალება მავნე და არასაჭიროა და ბავშვის გონების ,,გადაწვას” იწვევს. 

ათწლეულები მანძილზე ჩატარებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ საკითხი ბევრად უფრო კომპლექსურია, ვიდრე ამას ბევრი ფიქრობს: საშინაო დავალება სასარგებლოა, მაგრამ უფრო მეტად უფროსკლასელებისთვის, ვიდრე პატარებისთვის.

მშობლებისა და მასწავლებლების ეროვნული ასოციაცია PTA და ეროვნული განათლების ასოციაცია მხარს უჭერენ ,,10-წუთიანი საშინაო დავალების გაიდლაინს”, მაგრამ ბევრი პედაგოგი და მშობელი მიიჩნევს, რომ მთავარია შესრულებული დავალების ხარისხი და არა ის დრო, რასაც მოსწავლე მის შესრულებას ანდომებს.

სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ეს ის შემთხვევაა, როცა მნიშვნელოვანია ხარისხი და არა რაოდენობა.

ექსპერტები აცხადებენ, რომ საშინაო დავალება უფროს კლასელებისთვის უფრო სასარგებლოა, თუმცა რისკიც მატარებელიცაა.

როდესაც მოსწავლე მაღალ კლასშია, ის დამოუკიდებლად სწავლას ეჩვევა, ამ კუთხით, დავალებების შესრულება დიდ როლს თამაშობს. თუმცა, თუკი მოსწავლე დავალების შესრულებას 2 საათზე მეტხანს უნდება, ეს მას ართმევს თანატოლებთან და ოჯახის წევრებთან ურთიერთობის ძვირფას დროს, რამაც, შესაძლოა, ფიზიკური და მენტალური ჯანრთელობის  პრობლემები გამოიწვიოს.

პედაგოგმა უნდა გაითვალისწინოს, რომ დავალების შესასრულებლად ყველა მოსწავლეს ერთნაირი გონებრივი და ტექნოლოგიური რესურსი არ აქვს. შესაბამისად, შესაძლოა ზოგიერთმა მოსწავლემ დავალების სათანადოდ შესრულება ვერ შეძლოს. ამ შემთხვევაში, მისი დაბალი ნიშნით შეფასება, ცოტა არ იყოს, უსამართლო იქნება.

საშინაო დავალების კომპონენტში დიდ როლს თამაშობს მშობელი. ეს მათ ეხმარება, უფრო მეტად იყვნენ ჩართული შვილის სწავლის პროცესში.  მას შეუძლია ბავშვის შესაძლებლობებსა და ინტერესებში გაერკვეს. თუ მშობელს საშინაო დავალების მიმართ დადებითი დამოკიდებულება აქვს, ამას, ხშირ შემთხვევაში, შვილიც იზიარებს, რაც მას წარმატებაში ეხმარება.

მაგრამ საშინაო დავალება, შესაძლოა, მშობელსა და შვილს შორის კონფლიქტის საფუძველიც გახდეს, როცა მშობლები ზედმეტად აკონტროლებენ შვილების დავალებებს და ტესტების ქულებს. ექსპერტები მშობლებს ურჩევენ, იყვნენ ჩართულები საშინაო დავალების შესრულებაში, მაგრამ არა იმდენად, რომ შვილის ავტონომია შეზღუდონ და საშინაო დავალება მათსა და შვილებს შორის კონფლიქტის წყაროდ იქცეს.

წყარო: https://www.edutopia.org

მასალა მოამზადა:  თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

სრულად ნახვა
AMGანათლებააქართველო

რესპუბლიკური კონფერენციის გამარჯვებული საბაუნის ბიზნესის ფაკულტეტის სტუდენტია

საბაუნი რეზი

საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს ტურიზმის ეროვნული ადმინისტრაციის ორგანიზებით 14 აპრილს სტუდენტური კონფერენცია „ტურიზმის განვითარების პერსპექტივები საქართველოში და სტრატეგიული მიზნები” გაიმართა. 
საპრიზო ადგილები დაიკავეს:
I ადგილი – რევაზ წიკლაური;
II ადგილი – ქეთევან ჯალაღონია;
III ადგილი – თამარ გაბისონია.

კონფერენციაში მონაწილეობის მიღება შეეძლოთ საქართველოში აკრედიტებული უნივერსიტეტების ბაკალავრიატის, მაგისტრატურის და დოქტორანტურის სტუდენტებს. ასევე პროფესიულ სასწავლებლებსაც.

,,დოქტრინა“ 2018 წლის რესპუბლიკური კონფერენციის გამარჯვებულ საბაუნის სტუდენტ რევაზ წიკლაურს დაეკონტაქტა. გთავაზობთ ინტერვიუს:

-რა იყო თქვენი საკონფერენციო თემის სახელი და მისი არჩევის მიზეზი?

-საკონფერენციო თემის სახელი იყო „უცნობი კახეთი-სოფელი ახალსოფლის ტურისტული პოტენციალი“. პირველი მიზეზი იყო ის, რომ დავიბადე ახალსოფელში, ჩემი მიზანი ის არის, რომ გავაცნო ფართო საზოგადოებას ასეთივე დიდი პოტენციალის მქონე უცნობიკუთხეები ტურიზმის კუთხით. ჩემი მიზანი იყო გამოცდილების მიღება და ფართო საზოგადოებისთვის კახეთის კუთხის    ტურისტული პოტენციალის წარდგენა.

-რა გამოცდილება მიიღე ამ კონფერენციის საშუალებით და აქამდე თუ მიგიღია მონაწილეობა მსგავსი ფორმატის მქონე კონფერენციაში?

-უპირველეს ყოვლისა, ფართო აუდიტორიასთან კონტაქტი, რაც ამ ფორმატში ჩემთვის პირველი იყო, თუ არ ჩავთვლით იმას, რომ ჩვენს უნივერსიტეტში ჩატარდა კონფერენცია ანალოგიურ თემასთან დაკავშირებით.

ჩვენს უნივერსიტეტში ჩატარდა კონფერენცია ანალოგიურ თემასთან დაკავშირებით – „ბიზნესის გამოწვევები და მდგრადი ტურისტული განვითარების აქტუალური საკითხები საქართველოში“.

უნივერსიტეტში ჩატარებული კონფერენციის ჟიურის წევრების რჩევა-დარიგებებმა,  დიდი სტიმული მომცა.

-რეზი, შენს მოლოდინს რაც შეეხება – როგორი იყო?

-ვაღიარებ,რომ კონფერენციის ჩემმა შედეგებმა მოლოდინს გადააჭარბა.თუმცა, მე ძალა არ დავიშურე, იმისათვის რომ ეს თემა შესაფერისად გამეტანა აუდიტორიის წინაშე.

-მოგვიყევი შენი ფაკულტეტისა და კურსის შესახებ.

-მე ვარ საბაუნის ბიზნესისა და ტურიზმის ფაკულტეტის, ტურიზმის პროგრამის მესამე კურსის სტუდენტი. ჩემთვის ძალიან საინტერესოა ამ პროფესიაზე სწავლა, რადგან ეს ჩემთვის, ასე ვთქვათ, ახალი აღმოჩენა იყო. ამ ფაკულტეტზე სწავლა მმატებს მეტ მოტივაციას და სამომავლო გეგმებს მისახავს.

ჩემთვის, ასევე ძალიან სასიამოვნოა, რომ ამ ფაკულტეტზე არის თბილი და მეგობრული დამოკიდებულება  სტუდენტებს შორის, ხოლო ლექტორების მხრიდან იგრძნობა დიდი დაინტერესება და მოტივაციის გაღვივების მცდელობა სტუდენტებში.

აღსანიშნავია, აგრეთვე ის ფაქტიც, რომ ფაკულტეტზე გვაქვს როგორც შემეცნებითი, ასევე  პრაქტიკული აქტივობები.

-სამომავლო გეგმები ?

-უპირველეს ყოვლისა, ვაპირებ ამ სფეროში განვითარებას, ასევე მსურს განათლების მიღება საქართველოს ფარგლებს გარეთ, ასევე მაქვს ამ თემის განხორციელების სურვილი, მსურს შევკრა გუნდი და უფრო მეტი ადამიანი დაკავდეს მსგავს საკითხებზე მუშაობით, ასევე ვაპირებ განვითარებას მუსიკის მიმართულებით კონკრეტულად მყავს ბენდი  და მსურს ცნობადობის  გამოცდილების და  მაქსიმალური შედეგის მიღება, რადგან ყველაზე დიდ როლს ასრულებს მუსიკა ჩემს ცხოვრებაში. ასევე ვარ სპორტსმენი და მსურს და მაქვს პერსპექტივა  სწავლასთან ერთად სპორტშიც ვპოვო განვითარება საქართველოს ფარგლებს გარეთ.

 

-რას გვეტყვი შენს ჰობზე – სხვა აქტივობებსა და მიღწევებზე?

-მუსიკის წერა, მოსმენა, ხატვა და წიგნების კითხვა. 15 წლიდან ვარ საქართველოს ფრენბურთის ეროვნულ ნაკრებში. მონაწილეობა მიღებული მაქვს არაერთ ევროპულ და მსოფლიო დონის ჩემპიონატებში. მათ შორის, მონაწილეობა მაქვს მიღებული 2015 წელს თბილისში  ჩატარებულ ოლიმპიადაზე.

ვარ თვითნასწავლი მუსიკოსი, ვფლობ გიტარას და მყავს ახლად შექმნილი მეტალბენდი, რომელთან დაკავშირებითაც მაქვს სამომავლო გეგმები. აგრეთვე – ვარ გიტარის მასწავლებელი და მყავს ჩემი მოსწავლეები.

-თვისება, რომელიც გამოგარჩევს კონკურენტულ სიტუაციაში და ყველაზე დიდ როლს ასრულებს  შენი მიზნების მიღწევაში?

-ვარ მიზანდასახული, რაც ყველაზე მთავარია პიროვნებაში – ასევე, აღსანიშნავი არის ის ფაქტი, რომ ამ საქმის კეთება მანიჭებს სიამოვნებას. კონკურენცია დიდ გავლენას ვერ ახდენს ჩემზე და ვაკეთებ მაქსიმუმს, რომ მივიღო მაქსიმალური შედეგი. აგრეთვე მსიამოვნებს ყურადღების ცენტრში ყოფნა.

-დასკვნისათვის – შენ რა რჩევას მისცემდი სტუდენტებს ვინც მომავალში აპირებს მსგავს კონფერენციაში მონაწილეობის მიღებას?

-უპირველეს ყოვლისა, იყვნენ ჩართულები სხვადასხვა აქტივობაში გამოიყენონ სტუდენტური წლები, რათა უფრო მეტი ცოდნა და გამოცდილება დააგროვონ.

 

თინათინ მოსიაშვილი (ლექტორი/საკონფერენციო ნაშრომის ხელმძღვანელი): უკვე ოთხი წელია ტურიზმის ეროვნული ადმინისტრაცია ტურიზმის საერთაშორისო გამოფენის პარარელურად აწყობს სტუდენტურ კონფერენციას. პირადად მე დავსწრებივარ ოთხივე კონფერენციას და შემიძლია თამამად ვთქვა, რომ წელს განსაკუთრებით საინტერესო თემები იყო წარმოდგენილი. მიხარია ის ფაქტიც, რომ წელს ჩვენი უნივერსიტეტი ძალიან ფართოდ იყო წარმოდგენილი. რაც მე ვიცი, ოთხი ნამუშევარი გავაგზავნეთ და აქედან სამი გავიდა ფინალურ ეტაპზე.ეს ალბათ იმითაც არის განპირობებული, რომ ამ კონფერნეციას წინ უსწრებდა ჩვენი საუნივერსიტეტო ასეთივე ღონისძიება. წარმატებული ნამუშევრების ავტორებს ჰქონდათ დრო, რომ თემები დაეხვეწათ. წელს რესპუბლიკურ კონფერენციაზე ჟიურიმ უპირატესობა მიანიჭა არა აკადემიურ და კვლევით ნაშრომებს, არამედ სწორედ პრაქტიკულ პროექტებს. როგორც ჩანს, რეზის თემაც ამით იყო საინტერესო.

 

 

მასალა მოამზადა:  ნინო გიკაშვილმა

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ანათლებას საინტერესოააქართველო

საქართველოში რომელ სკოლას ჰყავს ყველაზე მეტი წამყვანი მასწავლებელი?

სკოლა

ცნობილია საქართველოს 10 სკოლა, რომელსაც ყველაზე მეტი წამყვანი მასწავლებელი ჰყავს. ამის შესახებ ინფორმაცია გამოცემა edu.aris.ge-მ განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის მიერ მიწოდებულ სტატისტიკურ მონაცემებზე დაყრდნობით შეადგინა.

ეს სკოლებია:

1. სსიპ – ვლადიმირ კომაროვის თბილისის ფიზიკა-მათემატიკის №199 საჯარო სკოლა – 9 წამყვანი მასწავლებელი;

2. სსიპ – აკადემიკოს ილია ვეკუას სახელობის ფიზიკა -მათემატიკის ქალაქ თბილისის №42 საჯარო სკოლა – 7 წამყვანი მასწავლებელი;

3.სსიპ – ანდრია რაზმაძის სახელობის ქალაქ ქუთაისის №41 ფიზიკა – მათემატიკის საჯარო სკოლა – 5 წამყვანი მასწავლებელი;

4. შპს საერთაშორისო აკადემია ლოგოსი – 5 წამყვანი მასწავლებელი;

5. შპს ბრიტანულ ქართული აკადემია – 4 წამყვანი მასწავლებელი;

6. შპს საქართველოს სასწავლო ცენტრი ჯი-ელ-სი – 4 წამყვანი მასწავლებელი;

7. სსიპ – გენერალ გიორგი კვინიტაძის სახელობის კადეტთა სამხედრო ლიცეუმი – 4 წამყვანი მასწავლებელი;

8. სსიპ – ქალაქ თბილისის №171 საჯარო სკოლა – 4 წამყვანი

9. სსიპ – წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფელ გეგუთის №1 საჯარო სკოლა – 3 წამყვანი მასწავლებელი;

10. სსიპ – ქრისტეფორე III-ის სახელობის ხაშურის მუნიციპალიტეტის დაბა სურამის №4 საჯარო სკოლა – 3 წამყვანი მასწავლებელი.

ბოლო მონაცემებით,  საქართველოში, ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების 67 342 მასწავლებლიდან უმაღლესი კატეგორიის მხოლოდ 9 პედაგოგია. 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ს საინტერესოავლევებისოფლიოამართალისიქოლოგია

რატომ არიან მასობრივი მკვლელების 98% კაცები?

მკვლელობა მამაკაცები

როდესაც მასობრივი მკვლელობები ხდება, 98 %-ია იმის შანსი, რომ დამნაშავე მამრობითი სქესის წარმომადგენელი იქნება.

მიუხედავად იმისა, რომ რთულია მასობრივი მკვლელის კატეგორიაზაცია, რადგან კონკრეტული ინდივიდის სოციო-ეკონომიკური მდგომარეობა, რასა და ასაკი დიდ როლს ასრულებს, მკვლევარებს დარწმუნებით შეუძლიათ განაცხადონ, რომ მასობრივი მკლელი თითქმის ყოველთვის იქნება კაცი.  ,,THE TIMES-მა“ გამოაქვეყნა კვლევა, სადავ აღნიშნულია, რომ მასობრივი მკლელობები, სხვა ძალადობრივი ქმედებებისგან განსხვავებით, მამრობითი სქესით დომინირებული ფენომენია, შემთხვევათა 98 %-ში დამნაშავე მამაკაცია.

ქალები აშშ-ში მომხდარ მკვლელობათა მხოლოდ 10-13 %-ში არიან ეჭვმიტანილნი. ამასთან, ამ შემთხვევებში, იშვიათადაა გამოყენებული ცივი იარაღი. უპირატესობა ენიჭება საწამლავის ან ცეცხლის გამოყენებას.

„ქალების მასმკლელობებში მონაწილეობა იმდენად იშვიათია, რომ ეს ფენომენი საკმარისად შესწავლილი არ არის“- აცხადებს ჯეიმს გარბარინო, ადამიანის განვითარებისა და ძალადობის მკვლევარი.

ამ განსხვავების მიზეზი მრავალგვარია და შეიძლება ვეძიოთ ევოლუციაში, ბიოლოგიასა და კულტურულ პროცესებში.

ევოლუციური ახსნა მოიაზრებს, რომ კაცობრიობის განვითარების მანძილზე, ტიპურად, მამრობითი სქესი აგრესიასა და ძალას იყენებდა საკუთარი სოციალური სტატუსის გასამყარებლად. (საპირისპირო სქესის მოხიბვლა, კონკურენტებისთვის წინააღმდეგობის გაწევა და ა.შ.) ეს შეხედულება დროთა განმავლობაში კულტურაშიც ჩაინერგა. ზემოთ აღნიშნული განსაკუთრებით რელევანტურია სკოლაში განხორციელებულ მასობრივი სროლებისთვის: ახალგაზრდა მამაკაცები და მოზარდი ბიჭები უფრო მეტად განიცდიან იმედგაცრუებას, სოციალური ჯგუფებიდან გარიყულობასა და ზოგჯერ დამცირებასაც. საპასუხო რეაქცია ძალადობრივი ქმედებებია, რომელიც, დამნაშავის აღქმით, მასკულინობასა და სიმამაცესთანაა დაკავშირებული – ამტკიცებს მასაჩუსეტსის უნივერსიტეტის სოციოლოგი.

ბიოლოგიურ ფაქტორებში მოიაზრება ადამიანში ე.წ MAOA-ს გენის ვარიაცია, რომელიც მყარი საფუძველი ხდება მამაკაცის კრიმინალად ჩამოყალიბებისთვის, თუკი მას თან ახლავს ნარკოტიკდამოკიდებულება ან დაჩაგვრის, დამცირების ეპიზოდები ბავშვობაში.

კულტურული ფაქტორები, როგორიცაა – ძალადობრივი სპორტი, ვიდეოთამაშები და სხვა, გავლენას ახდენს მამაკაცებში აგრესიის დონეზე. კვლევებით დასტურდება, ასევე, სექსუალური ფაქტორების ზეგავლენა.

წყარო: thescienceexplorer

მასალა მოამზადა:  ცირა შვანგირაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

სრულად ნახვა
რქიტექტურა/დიზაინის საინტერესოაიდეოსოფლიო

მალდივის კუნძულებზე პირველი წყალქვეშა სახლი ააშენეს [ვიდეო]

იოგა წყალქვეშ მადილვები

მალდივის კუნძულებზე პირველი წყალქვეშა რეზიდენცია ააშენეს, რომელიც იოგას ცენტრს, დელფინებით გარშემორტყმულ ოთახსა ორ საძინებელს აერთიანებს. 

როგორც ცნობილია, მისი აშენება  $15 მილიონი დაჯდა.

მალდივები ინდოეთის ოკეანეში მდებარეობს და  100-მდე კურორტს აერთიანებს.

წყარო: Telegraph

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ანათლებააქართველო

პროფესიული განათლების მიღების მსურველთა რეგისტრაცია 22 აპრილამდე იქნება

პროფესიული განათლება
პროფესიულ პროგრამებზე სწავლის გაგრძელების მსურველთა რეგისტრაცია 10 აპრილს დაიწყება და 22 აპრილის ჩათვლით გაგრძელდება.
აპლიკანტებს საშუალება ექნებათ ასევე გამოიყენონ ელექტრონული (ონლაინ) რეგისტრაციის რეჟიმიც www.vet.emis.ge ვებგვერდის მეშვეობით.
დაინტერესებულ პირებს შეუძლიათ სახელმწიფოს სრული დაფინანსებით დაეუფლონ სასურველ პროფესიას ტურიზმის, მშენებლობის, სოფლის მეურნეობის, ტრანსპორტის, ინფორმაციული ტექნოლოგიებისა და სხვა მიმართულებებით.
რეგისტრაციის გავლა, პირადობის მოწმობით, შესაძლებელია საქართველოს მასშტაბით არსებულ საგანმანათლებლო რესურსცენტრებსა და პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამების განმახორციელებელ დაწესებულებებში.
ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”
სრულად ნახვა
რქიტექტურა/დიზაინიამოგონება - ინოვაციას საინტერესოასოფლიოექნოლოგიები

საფრანგეთში პირველი 3Dნაბეჭდი სახლი ააშენეს

3D სახლი

მკვლევარებმა საფრანგეთში მსოფლიოს პირველი 3Dნაბეჭდი სახლი წარმოადგინეს.  ნანტეს უნივერსიტეტის მეცნიერებმა განაცხადეს, რომ ეს იყო პირველი სახლი, რომელიც 3Dპრინტერის საშუალებით ადამიანთა საცხოვრებლად აშენდა.

რობოტი, რომელიც ცნობილია – როგორც BatiPrint3D, იყენებს სპეციალურ პოლიმერულ მასალას, რომელიც შენობის საიმედოობას საუკუნის მანძილზე ინარჩუნებს.

BatiPrint3D-ს სახლის კარკასის ასაშენებლად 18 დღე დასჭირდა.

,,ეს მომავალია? ეს არის გამოსავალი და კონსტრუქციული პრინციპი, რომელიც საინტერესოა იმიტომ, რომ ჩვენ ვქმნით სახლს პირდაპირ ადგილზე და რობოტის წყალობით, ჩვენ შეგვიძლია შევქმნათ რთული ფორმების მქონე კედლები“, – განაცხადა პროფესორმა ბენოიტ ფურეტმა, რომელიც პროექტზე მუშაობდა.

95 კვადრატული მეტრი, ხუთ-ოთახიანი სახლი ერთ-ერთ ადგილობრივ ოჯახს გადაეცემა.

Y- ფორმის სახლი აღჭურვილია მრავალი სენსორით, რომლებიც უზრუნველყოფენ ჰაერის ხარისხის, ტენიანობისა და ტემპერატურის მონიტორინგს, ასევე აღჭურვილობით, რომელიც შენობის თერმული თვისებების შესწავლას და ანალიზს უზრუნველყოფს.

მკვლევარები მიიჩნევენ, რომ ეს ტექნოლოგია საშუალებას მისცემს მესაკუთრეებს, დაზოგონ ენერგოხარჯები.

ნანტას ადგილობრივი ხელისუფლება 3D-ნაბეჭდი შენობის პროექტების გაგრძელებას აპირებს, რომლის ფარგლებში საზოგადოებრივ მისაღებსა და საცხოვრებელ ბინებს ააშენებენ.

წყარო: Reuters

მასალა მოამზადა:  თამარ ტაბტაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

სრულად ნახვა
სიქოლოგია

ფსიქიკური აშლილობის სახეები და სიმპტომები

ფსიქიკური აშლილობა

 ხშირად ზღვარი ფსიქიურ აშლილობების დიაგნოსტირებისას პიროვნების ინდივიდუალიზმზე გადის, უპირველეს ყოვლისა, უნდა განვმარტოთ ცნება ფსიქიკური აშლილობის შესახებ. ფსიქიკური აშლილობების დროს ადგილი აქვს არატიპურ, სხვებისთვის ხელისშემშლელ, დეზადაპტურ და საფუძველს მოკლებულ ქცევას. მედიცინამ ფსიქიკური დარღვევები ავადმყოფობად მხოლოდ მეთვრამეტე საუკუნეში სცნო, ხოლო მეცხრამეტე საუკუნეში აღიწერა ,,სულით ავადმყოფთაჩივილები ანუ სიმპტომები და მათი თანმხლები ობიექტური გამოვლინებებინიშნები. სიმპტომებისა და ნიშნების ნაკრებს, თავის მხრივ, წარმოადგენს სინდრომი. სწორედ ინდრომის საფუძველზე გამოიყო დაავადებათა სახეებინოზოლოგიები.

  ფსიქიკური დაავადების თავდაპრველი გაგება ფროიდმა ნევროზების, უმეტესად ე.წ კონვერსიული ისტერიის მკურნალობის გამოცდილებაზე დააფუძნა. ამჟამად უფრო გავრცელებული მიდგომის თანახმად, ფსიქიკური აშლილობა ბიოლოგიური, სოციოკულტურული და ფსიქოლოგიური ფატების შეხამებასა და ურთიერთქმედების შედეგს წარმოადგენს.

  ტრადიციულ კლასიფიკაციაში დაავადებათა რამდენიმე ჯგუფი გამოიყოფოდა; მათ შორის მაინც უმთავრესი ფსიქოზებისა და ნევროზების გამიჯვნა იყო. ფსიქოზის დროს ადამიანი კარგავს რეალობასთან კონტაქტს, აღენიშნება ირაციონალური იდეები და დამახინჯებული აღქმა. ხოლო ნევროზის შემთხვევაში ადამიანი იტანჯება, მაგრამ ინარჩუნებს რაციონალური აზროვნებისა  და სოციალური ურთიერთობების უნარს.

  რაც შეეხება შიზოფრენიას ეს არის სერიოზული ფსიქოტური დარღვევების ჯგუფის საერთო სახელი, რომემლიც ხასიათდება დეზორგანიზებული ან ბოდვითი აზროვნებით, დამახინჯებული აღქმით, არაადეკვატური ემოციებითა და ქცევით. შიზოფრენიის ძირითადი სიმპტომები არის  აზროვნების დეზინტეგრაცია, . პარანოიდური შიზოფრენიის შემთხვევაში აზროვენბა ბოდვის ხასიათს იძენს, ხშირია ჰალუცინაციები, იკარგება კონტაქტი გარემოცვასთან და ადამიანი იკეტება საკუთარ თავში, ირღვევა ქცევითი სფერო, ამის გამოვლინებაა აბულია ანუ ქცეის რეგულაცის პათოლოგიური დაქვეითება. ხოლო ე.წ კატატონიური შიზოფრენიის დროს თავს იჩენს ქცევის მოტორული ფუნქციის თავისებური შეცვლა, დაწყებული გადაჭარბებული მოძრაობით დამთავრებული სრული სტუპორით. ასევე ახასიათებთ ნეგატივიზმი – უაზრო წინააღმდეგობის გაწევა, მუტიზმი, ე.წ დეზორგანიზებული შიზოფრენიის დროს უვითარდებათ უთავბოლო მეტყველება, ქცევისა და ემოციის შეუსატყვისობა. ე.წ არადიფერენცირებული შიზოფრენია მოიცავს  დაავადების ყველა იმ ფორმას რომელიც შიზოფრენიის ზემოთ აღნიშნულ სახეობებს არ განეკუთვნება.

თანამდეროვე მკვლევარების უმეტესობა მას აბსოლუტურად სომატურ დაავადებად მიიჩნევს და ტვინის სტრუქტურულ დაზიანებებს ან იქ მიმდინარე ბიოქიმიურ პროცესებს და გენეტიკურ ანომალიას უკავშირებს.

სხვები, ამასთან ერთად, ფსიქოლოგიური მიზეზების არსებობასაც აღიარებენ. ის რომ შიზოფრენიის აღმოცენებაში გენეტიკური ფაქტორი მონაწილეობს ეჭვს არ იწვევს. გარემოს უთუოდ მიუძღვის თავისი წვლილი, თუმცა ჯერ ვერ მოიძება  ერთი ისეთი გარეგანი მიზეზი, როემლიც შეძლებს ამ დაავადების გამოწვევას იმათში, ვისაც არ ჰყავთ შიზოფრენიით დაავადებული ნათესავები.

 როდესაც ფსიქიკურ აშლილობებზე ვსაუბრობთ, შეუძლებელია არ შევეხოთ აფექტური აშლილობებს, რომელის დროს  მთავარი დარტყმა ემოციურ და ნებელობით სფეროზე მოდის. ძირითადად განასხვავებენ  ბიპოლარულ აფექტურ აშლილობას და დიდ დეპრესიას.

 ბიპოლარული აშლილობები ხასიათდება  ორი ურთიერთსაწინააღმდეგო ემოციური მდგომარეობის  მანიაკალურის და დეპრესიულის მონაცვლეობით. დიდი დეპრესიის , ანუ მონოპოლარული დარღვევისას ემოციური სფერო მხოლოდ ერთი მიმართულებით არის შეცვლილი. ბიპოლარლი აშლილობა ხასიათდება შეტევის ფაზებით და შეტევათაშორსი ინტერვალებთ- რემსისებით. მანიაკალური მდგომარეობას კი ახასიათებს აგზნებულობა, ჰიპერაქტიურობა, ჭარბსიტყვაობა, ზედმეტი ოპტიმიზმი.

  ხშირად გვსმენია ფრაზა ,,დეპრესიაში ვარ“, რაც ძალიან აქტუალურია ცხოვრების არსებული რიტმიდან გამომდინარე. სანამ საკუთარ თავს დავუსვამთ დიაგნოზს უმჯობესია დეპრესიის შესახებ უფრო დეტალური ინფორმაციას გავეცნოთ. დეპრესია მანიის საპირისპირო მდგომარეობაა. იგი ხასიათდება განსაკუთრებულად გამოკვეთილი უარყოფითი ემოციური ფონით, ცვლილებებით მოტივაციურ-ნებელობით სფეროში და საერთო ქცევითი პასიურობით.

  დიდი დეპრესიის დროს ხშირად თავს იჩენს კოგნიტური სფეროს ფუნქციონიერბის ზოგადი დაქვეიტება, აზოვნება შნელებულია, ყურადღების კონცენტრაცია გართულებული, დამახსოვრება და გახსენება გაძნელებული, დამახასიათებელია აკვიატებული აზრები, უსუსურობის გრძნობა,  პერსპექტივის უქონლობის მწვავე განცდა, განადგურებულია სუბიქტის თვითშეფასება, შეცვლილია დროის აღქმა, ქცევა ხდება შენელებული და უინიციატივო, ადამიანი დასუსტებულია , მალე იღლება, შესამჩნევად იკლებს მოქმედების პროდუქტიულობა,  ადამიანმა შეიძლება თვითკვლელობის მცდელობა განახორციელოს.

  დეპრესიის იოლ ფორმებს კი შიაძლება დაწეული ფუნქციონალური მდგომარობის ხასიათი ჰქონდეს, რასაც პერიოდულად თითქმის ყველა განიცდის.გამოყოფენ აგრეთვე ე.წ ,,ნევროტულ დეპრესიასრომელიც ნაკლებად მძიმეა და უპირატესად დაღლილობის  ან სტრესის შედეგად აღმოცენდება.

  რაც შეეხება შფოთვით აშლილობებს, მათ აქვთ რამდენიმე ფორმა რომელთა საერთო სიმპტომებია ირაციონალური შფოთვის ან შიშის გრძნობა და მისგან თავის დაღწევის მცდელობა.

  ფობია წარმოადგენს კონკრეტული ობიქტების, ქცევებისა და სიტუაციების ძლიერ და უსაფუძვლო შიშს. ე.წ სპეციფიკური ფობიების ჩამოყალიბება ჩვეულებრივ გარდამავალ ასაკში ხდება, როგორებიცაა აგორაფობია – ღია სივრცის შიში, კლაუსტროფობია – დახურული სივრცის შიში, აკროფობია – სიმაღლის შიში, ზოოფობია – ცხოველების შიში და ა.შ.

  ე.წ სოციალური ფობიების შემთხვევაში ადამიანს ეშინია, რომ უუნარო ან დამცირებული გამოჩნდება სხვის თვალში.ხოლო გენერალიზებული შფთვითი აშლილობებსიას შფოთვა არ არის დაკავშირებული რაიმე კონკრეტულთან – იგი ყოვლისმომცველი და უსასრულოა. ამ დარღვევის მქონე პირები მუდამ არიან დაძაბულნი, ცუდის მოლოდინში, ახასიათებთ ჭირვეულობა, ზემგრიძნობელობა, უჭირთ კონცენტრაცია,უჭირთ გადაწყვეტილეების მიღება, აწუხებთ უძილობა, ახასიათებთ გაძლიერებული გულისცემა, ოფლიანობა, კუჭის აშლილობა და ა.შ.

  შფოთვითი აშლილობების პანიკური ფორმის დროს შფოთვა პერიოდულად იღებს ე.წ პანიკური შეტევის სახეს,ხოლო მისი ფიზიკური სიმპტომებია გახშირებული სუნთქვა, თავბრუსხვევა,კანკალი, ტაქიკარდია, გულისყრა. ამის შედეგია აგორაფობია ანუ სახლის გარეთ , გასაკუთრებით ხალხმრავალ ადგილებში მარტო ყოფნის შიში.

ობსესიური და კომპულსური აშლილობების შემთხვევაში ადამიანს აწუხებს აკვიატებული აზრები (აბსცესია) ან რაიმე მოქმედების შესრულების დაუძლეველი სურვილი (კომპულსია), რომლებსაც არავითარი რაციონალური გამართლება არ აქვთ.

  ამჟამად უფრო გავრცელებული შეხედულებების მიხედვით ფობია აღმოცენდება  დასწავლის შედეგად.

  დისოციაციური აშლილობები წარმოადგენს სინდრომების ჯგუფს , რომელიც ხასიათდება ფსიქიკური  ფუნქციების, მე-ს რეალურობის ან მოტორული ქცევის ინტეგრირებულობისა და ერთიანობის უეცარი დარღვევით რის გამოც ამ ფუნქციების ნაწილი იკარგება. თვითონ დისოციაციური აშლილობა ვლინდება ფსიქოგენური ამნეზიის,ფსიქოგენური გაქცევის,პიროვნეიბის იდენტობის დარღვევის, დეპერსონალიზაციის სახით.ეს უკანასკვნელი არის საკუთარი თავის აღქმის დარღვევა იმ დონემდე, რომ საკუთარი თავის რეალობის განცდა დროებით ქრება.

  სომატომორფული აშლილობის შემთხვევაში წინა პლანზეა არა ფსიქიკური , არამედ ფიზიკური სიმპტომები.ავადმყოფს აღენიშნება სხვადასხვა სახის სხეულებრივი ჩივილები ისე რომ არ არსებობს  არავითარი ორგანული ნიშანი, როემლიც შეიძლება მიაკუთვნო მედიცინაში ცნობილ დაავადებებს. ამ ანომალიებში შედის კონვერსიული აშლილობები(კონვერსიული ისტერია). იპოქონდრია  კონვერსიულ აშლილობებში ყველაზე მეტად არის გავრცელებული. იგი ვლინდება გადამეტებულ წუხილში საკუთარ ჯანმრთელობაზე. იგივე ხდება ე.წ სომატიზებული აშლილობებისას.

  პიროვნების აშლილბები ყოვეთვის დიდ ყურადღებას იპყრობს, რადგან რთულია მისი გამიჯვნა პიროვნების ინდივიუალიზმისგან. პიროვნული აშლილობები, არსებითად, ხასიათის თავისებურებების პათოლოგიური ცვლილებაა, მას ფსიქოპატიასაც უწოდებენ.მისი დიაგნოსტიკური კრიტერიუმებია ხასიათის პათოლოგიური ნიშნების ტოტალურობა და ამ ნიშნების სტაბილურობა ბავშვობიდან უმეტესად მოზარდობიდან მოყოლებული, ისინი ადამიანს მთელი ცხოვრების მანძილზე მიყვება.

განასხვავებენ პიროვნების აშლილობის რამდენიმე სახეობას:

პარანოიდული – პიროვნებისთვის დამახასიათებელია ზღვარგადასული ეჭვიანობა, სხვებისთვის ბოროტი ზრახვების მიწერა

შიზოიდური – პიროვნებას არ გააჩნია სოციალური ურთიერთობების სურვილი და ორიენტირებულია თვითიზოლაციაზე

ისტერიული – პიროვნებას ახასიათებს ქცევის თეატრალურობა და ექსპრესიულობა, დემონსტრაციული ემოციურობა, საკუთარი პერსონისადმი ყურადღების მიპყრობის მუდმივი სწრაფვა

ნარცისული – პიროვნება გადაჭარბებულად აფასებს საკუთარი პერსონის მნიშვნელობას და არაფრად აგდებს სხვების უფლებებს

დამოკიდებული – პიროვნება უკიდურესად მორჩილია და განიცდის მფარველობის ქვეშ ყოფნის მუდმივ მოთხოვნილებას

განრიდებული – პიროვნება არის უაღრესად მორცხვი და მორიდებული, შეპყრობილია სოციალურ სიტუაციებთან დაკავშირებული შიშებით

პასიურაგრესიული – პიროვნება არაპროდუქტიულია, უზომოდ ჯიუტი, ჯიბრიანი, მუდმივად მოკამათე

ანტისოციალური (სოციოპათი) – პიროვნებას ფაქტიურად არ გააჩნია უნარი მოიქცეს სოციალური ნორმების შესაბამისად, დაამყაროს მტკიცე სოციალური ურთიერთობები, შეასრულოს სოციალური ვალდებულებები, არ აქვს დანაშაულის განცდა.

  ფსიქიკური აშლილობების მკურნალობა დამოკიდებულია , როგორც თვით დაავადების ხასიათზე , ისე ზოგად თვალსაზრისზე ფსიქიკური აშლილობების ბუნების შესახებ.თუ ეს თვალსაზრისი ბუნებრივია ბიოლოგიურ მიდგომას შეესაბამება მკურნალობაც ბიოლოგიური მეთოდით წარიმართება: მედიკამენტები,ნეიროქირურგია, ელექროშოკური თერაპია. ხოლო თუ დაავადების ბუნება ფსიქოლოგიური თვალსაზრისით არის განპირობებული, მაშინ აქცენტიც ფსიქოთერაპიაზე გაკეთდება.

 

მასალა მოამზადა: მაკა დოლიძემ – დავითიანნის ფსიქოლოგიის ცენტრი

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

სრულად ნახვა
რაზებისიქოლოგია

ფროიდი: ,,ადამიანების უმეტესობას არ სურს თავისუფლება”

ზიგმუნდ ფროიდი

,,ადამიანების უმეტესობას არ სურს თავისუფლება, რადგან ის მოითხოვს პასუხისმგებლობას, ხოლო პასუხისმგებლობა მათ აშინებს.”

ზიგმუნდ ფროიდი

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
1 2 3 42
Page 1 of 42