close

გეოგრაფია

ეოგრაფიას საინტერესოასოფლიო

ველურად მცხოვრები ადამიანები თანამედროვე მსოფლიოში

ტომები

დღემდე დედამიწის სხვადასხვა კუთხეში ვხვდებით ადამიანთა ჯგუფებს, რომლებიც ნადიროებთა და შემგროვებლობით არსებობენ, ყველაზე ცნობილი ავსტრალიის აბორიგენები ანუ ძირძველი მცხოვრებნი არიან, ისინი იქ 40 000-ზე მეტი წელია, რაც იქ ცხოვრობენ. მათ დღემდე არ იციან მიწათმოქმედება და მესაქონლეობა. არიან შემგროვებლები.

ალიასკასა და კანადის ესკიმოსები უძველესი მონადირეები არიან. არც ისე დიდი ხანია, რაც მათ ხელში აიღეს ცეცხლსასროლი იარაღი და გადასხდნენ თოვლმსვლელ მანქანებზე.

დღემდე ბევრი მკვიდრი ამერიკელისათვის ანუ ინდიელისათვის თევზაობა, ნადირობა და შემგროვებლობა არსებობის ძირითადი წყაროა.

სამხრეთი ამერიკის ზოგიერთ რაიონში ასევე ცხოვრობენ ძველესი მონადირე-შემგროვებლები.

მსოფლიოში დღეს 5 000-მდე ასეთი ჯგუფია, რომელშიც 300  მილიონი ადამიანია გაერთიანებული.

 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი  – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ეოგრაფიას საინტერესოა

რა არის ცუნამი – სად და როგორ წარმოიქმნება?

cunami

ცუნამი  – ეს არის ოკეანის ძალიან დიდი სიგრძის გრავიტაციული ტალღების ნაკადი, რომლებიც უმთავრესად წარმოიქმნება ფსკერზე ან სანაპირო ზოლში მომხდარი მიწისძვრის (რიხტერის სკალით 6,5 ბალზე მეტი სიძლიერისა და ჰიპოცენტრით 50 კმ-ზე ნაკლებ სიღრმეზე), ვულკანური მოქმედებისა და სხვა ტექტონიკური პროცესების შედეგად.
ცუნამი უმეტესწილად ოკეანეებში წარმოიქმნება.   ცუნამი შეიძლება გამოიწვიოს ასტეროიდის დაცემამაც წყლის ზედაპირზე. ტალღის სიგრძე (ანუ მანძილი ტალღის ერთი წვეროდან მეორემდე) ზოგჯერ 100 კილომეტრს აღწევს, სიმაღლე კი ნაპირებთან, როგორც წესი, 3 მეტრამდეა. განსაკუთრებულ შემთხვევებში შეიძლება 30 მეტრამდე გაიზარდოს. ამავე დროს, ღრმა ოკეანეში ცუნამის ტალღის სიმაღლე იმდენად მცირეა, რომ მას მეზღვაურები ვერ გრძნობენ და ამდენად, საშიშიც არ არის. სახიფათო ისინი ხდება მხოლოდ ნაპირთან.  ცუნამი ყველაზე ხშირია წყნარ ოკეანეში, განსაკუთრებით იაპონიის ნაპირებთან. შიდა ზღვებში ძალზე იშვიათია. შავ ზღვაზე ეს მოვლენა შემჩნეული არ ყოფილა. ცუნამის არაფერი აქვს საერთო მიმოქცევით ტალღებთან.

ყველაზე დიდი ცუნამის გამომწვევი აღმოჩნდა მიწისძვრა ინდოეთის ოკეანეში, 2004 წელს. ინდოეთის ოკეანეში დაახლოებით 9-ბალიანი მიწისძვრის შემდეგ ინდონეზია, ინდოეთი, შრი-ლანკა, ტაილანდი და სხვა ქვეყნები ტალღებში ,,ჩაიძირა”, ტალღების სიმაღლე 49 მეტრს აღწევდა.

 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ეოგრაფია

ევერესტი – ,,დედამიწის ღმერთების დედა” და ,,სამყაროს მბრძანებელი”

ევერესტი

1953 წელს ნეპალელმა შერპმა ნორგეი თენცინგმა და ახალზელანდიელმა ედმონდ პილარმა დედამიწის ,,მესამე პოლუსი” – მსოფლიოს ულამაზესი მწვერვალი – ევერესტი – დაიპყრეს და ეს დაპყრობა ბრიტანეთის დედოფლის – ელისაბედ  II-ის გამეფებას მიუძღვნეს.

საინტერესოა, რომ ამ მწვერვალს რამდენიმე სახელი აქვს – ტიბეტელებისთვის იგი ჯომოლუნგმა – ,,დედამიწის ღმერთების დედა”, ხოლო ნეპალელებისთვის საგარმატრა – ,,სამყაროს მბრძანებელია”.

მისი აბსოლუტური სიმაღლე (8 848 მ) 1952 წელს ინდოეთის ტოპოგრაფიული ექსპედიციის ხელმძღვანელმა – ინგლისელმა ჯორჯ ევერესტმა განსაზღვა, რომლის პატივსაცემად მას კიდევ ერთი სახელი – ევერესტი ეწოდა.

 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ეოგრაფიას საინტერესოა

რა არის ოზონის ხვრელი და რატომ არის საშიში?

ოზონის ხვრელი

დედამიწის ატმსოფეროს ზედა ფენებში, სტრატოსფეროში, ოზონის ფენის სისქე ბოლო ათწლეულებში ანთროპოგენური (ადამიანის) ზემოქმედების შედეგად საგრძნობლად შემცირდა.

ოზონის ხვრელის გაჩენამ კაცობრობის დიდ ინტერესი იმის გამო გამოიწვია, რომ სწორედ ოზონის ფენა იცავს დედამიწის ზედაპირს მზის ულტრააისფერი გამოსხივებისგან. ოზონის ხვრელი 1000 კმ დიამეტრით პირველად 1986 წელს აღმოაჩინეს ანტრაქტიდის თავზე, იგი ყოველ აგვისტოში ჩნდება, ხოლო დეკემბერში ან იანვარში ქრება.

ჩრდილოეთ ნახევრასფეროში, არქტიკის თავზე, გაცილებით მცირე ზომის მეორე ხვრელი ჩნდება.

რატომ არის ოზონის ხვრელი საშიში?

როგორც ზევით აღინიშნა, ოზონის შრე ულტრაიისფერი გამოსხივებისგან გვიცავს, რომლის პირობებშიც არცერთ უჯრედს არ შეუძლია სიცოცხლე. ოზონის შრეს აქვს თვისება, შთანთქას ის ისე, რომ ჩვენამდე მოღწეული ულტრააისფერი გამოსხივების ინტენსივობა იყოს უსაფრთხო. თუმცა, ოზონის ხვრელის წარმოშობამ და მისი ფენის გათხელებამ მეცნიერები შეაშფოთა.

საქმე ისაა, რომ ჯერჯერობით ულტრააისფერი გამოსხივების შემოჭრის ინტენსივობა ძალიან საგანგაშოც არ არის, თუმცა, დედამიწაზე დაწყებულ ბიომრავალფეროვნებასთან, კანის სიმსივნურ დაავადებებთან მიმართებით არსებული პრობლემების წარმოშობის მიზეზად მეცნიერები ოზონის ხვრელის არსებობას ასახელებენ.

 

 

 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ეოგრაფია

საიდან იღებს სათავეს გეოგრაფიული გრძედი და განედი?

გლობუსი

ჩვენს წელთაღციხვამდე მე-2 საუკუნეში ბერძენმა ასტრონომმა და გეოგრაფმა – ჰიპარქემ , პირველმა შემოიტანა გეოგრაფიული გრძედისა და განედის ცნება. მთავარ პარალელად მაშინვე ეკვატორი მიიჩნიეს, საწყის მერიდიანად კი მან ის მერიდიანი აირჩია, რომელის ეგეოსის ზღვაში მდებარე როდოსის კუნძულზე, ამავე სახელწოდების ქალაქზე გადიოდა. მოგვიანებით, საწყისმა მერიდიანმა რამდენიმეჯერ შეიცვალა ადგილდმედაბეობა. მხოლოდ 1884 წელს საერთაშორისო შეთანხმებით, საწყის მერიდიანად ქ. ლონდონის გარეუბანში მდიბარე გრინვიჩის ობსერატორიაზე გამავალი მერიდიანი მიიჩნიეს. ობსერვატორიის დირექტორმა, ჯონ ფლემსტილმა, იგი პირდაპირ თავის ლაბორატორიაზე გაატარა.

 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ეოგრაფიაკოლოგია

რა არის გლობალური დათბობა?

გლობალური დათბობა

ხშირად გსმენიათ ტერმინი ,,გლობალური დათბობა” და ის, რომ იგი სავალალო შედეგების მომტანია, თუმცა, არ იცით, რას ნიშნავს  იგი? მაშინ ,,დოქტრინა” სწორედ თქვენ გთავაზობთ მის განმარტებას:

გლობალური დათბობა დედამიწის ატმოსფეროს მიწისპირა ფენის და მსოფლიო ოკეანის წლიური ტემპერატურია სწრაფი ზრდის პროცესია. ატმოსფეროს საშუალო ტემპერატურა დედამიწის ზედაპირზე ბოლო საუკუნის განმავლობაში ო.74-0.18 გრადუსით გაიზარდა. ატმოსფეროს საშუალო ტემპერატურის შემდგომი ზრდა გამოიწვევს ზღვის დონის აწევას, გაიზრდება კატასტროფული კლიმატური  მოვლენების სიხშირე და სიძლიერე, შეიცვლება ნალექების რაოდენობა და განაწილება, შემცირდება მყვინვარების ფართობები, გადაშენდება ცოცხალი ორგანიზმების ზოგიერთი სახელობა, გაიზრდება დაავადებათა რიცხვი და ა.შ.

 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ეოგრაფიააქართველო

ევროპაში ზღვის დონიდან ყველაზე მაღალი სოფელი თუშეთშია

ბოჭორნაა

ბოლო მონაცემებით, ევროპაში ზღვის დონიდან ყველაზე მაღალი სოფელი თუშეთშია. სოფელი ბოჭორნა  ზღვის დონიდან 2345 მეტრზე მდებარეობს, იგი გომეწრის ხეობაშია.

ბოჭორნა ევროპის მასშტაბით ყველაზე მაღალი სოფელი მას შემდეგ გახდა, რაც მოსახლეობის 2014 წლის საყოველთაო აღწერის მონაცემებით, იქ ერთადერთი მუდმივი მცხოვრები გამოვლინდა –  76 წლის ირაკლი ხვედაგურიძე.

წინა კვლევებით, ევროპაში ყველაზე მაღლა მდებარე დასახლებად თრუსოს ხეობის სოფელი რესი მიიჩნეოდა (ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი).  რესის შემდეგ, ევროპაში ზღვის დონიდან ყველაზე მაღლა მდებარე დასახლებად სოფელ უშგულს მოიხსენიებენ (მესტიის მუნიციპალიტეტი, სვანეთი).  სოფლის სიმაღლე მერყეობს ზღვის დონიდან 2060 მეტრიდან 2200 მეტრამდე.

ცნობისთვის, სოფელ ბოჭორნას სიმაღლე დაახლოებით 117 მეტრით აღემატება ავსტრალიის კონტინენტის ყველაზე მაღალ მწვერვალს – კოსციუშკოს. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2 228 მეტრია.

 

 

ფოტო: http://www.icmm.ge

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

 

 

სრულად ნახვა
ეოგრაფიააქართველო

მსოფლიოს ყველაზე ღრმა კარსტული გამოქვაბული აფხაზეთშია

kruberi

იცით თუ არა, რომ მსოფლიოში ყველაზე ღრმა კარსტული გამოქვაბული საქართველოში, აფხაზეთში მდებარეობს?

კრუბერის გამოქვაბული (ვორონია-კრუბერის გამოქვაბული) – აფხაზეთში, არაბიკის მასივში (კირქვული მასივი გაგრის ქედის დასავლეთ ნაწილში) მდებარეობს. დედამიწაზე დღემდე აღმოჩენილ გამოქვაბულთაგან იგი ყველაზე ღრმაა (სიღრმე – 2190 მ). სახელი ეწოდა ალექსანდრე კრუბერის (რუსი გეოგრაფი. სპელეოლოგიის აღიარებული მკვლევარი) პატივსაცემად.

,,უფსკრულში” შესასვლელი ზღვის დონიდან დაახლოებით 2250 მეტრზე მდებარეობს. ეს უღრმესი კარსტული გამოქვაბული გახლავთ ჭების კასკადი, რომელთაც აერთიანებს გალერეები და ვიწრო გადასასვლელი. ზოგიერთი ქვაბულის სიღრმე 1000 მეტრია, ზოგისაც – მეტი.

კიდევ ერთი საინტერესო ფაქტი უკავშირდება ,,უძირო გამოქვაბულს” – აქ შეხვდებით მიწისქვეშეთში მობინადრე ცხოველს. მეცნიერებმა 1980 მეტრის სიღრმეში აღმოაჩინეს და დაარქვეს Plutomurus Ortobalaganensis.

პირველად გამოქვაბული ქართველმა სპელეოლოგებმა აღმოაჩინეს 1960 წელს და 95 მეტრამდე გამოიკვლიეს. მეორედ კრუბერა კრასნოიარსკელმა სპელეოლოგებმა 1968 წელს მოინახულეს და უკვე 210 მეტრზე გამოიკვლიეს. შემდგომი ექსპედიციები სულ უფრო ღრმად ჩადიოდნენ მიწის ქვეშ და ახალ სიღრმეებს აღწევდნენ. 2007 წლისთვის რეკორდი უკრაინელმა სპელეოლოგმა დაამყარა, რომელმაც 2191 მეტრის სიღრმეზე შეძლო ჩასვლა, რაც შეეხება ქალბატონებს, პირველი რეკორდსმენი ქალი გახლდათ ლიტველი საულე პენკენე.

 

ფოტო:  სტივენ ალვარესი –  Time Magazine და National Geographic

 

 

სრულად ნახვა
ეოგრაფიააქართველო

საქართველოში 26 060 მდინარეა

მდინარე

საქართველოში, აღწერის მიხედვით, 26 060 მდინარეა, მათი საერთო სიგრძე კი დაახლოებით 60 ათას კილომეტრს შეადგენს, აქედან შავი ზღვის აუზს მიეკუთვნება 18 109 მდინარე, ხოლო კასპიის ზღვის აუზს – 7951.

საქართველოს მდინარეები შეიძლება დაიყოს ადგილობრივ და ტრანზიტულ მდინარეებად. ამ მდინარეებში წყლის მთლიანი რესურსები 61.5 კმ3 ტოლია და ამ რესურსების 85.9% ანუ 52.8 კმადგილობრივ მდინარეებს უკავშირდება.

აღსანიშნავია რომ დასავლეთი საქართველოს მდინარეთა უმრავლესობას დამოუკიდებელი წყალშემკრები აუზი აქვს, ხოლო აღმოსავლეთ საქართველოს ყველა მდინარე მტკვრის აუზს მიეკუთვნება.

კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედით დასავლეთ საქართველოს მდინარეები მდ.ყუბანის აუზისგან,აღმოსავლეთ საქართველოს მდინარეები თერგისა და სულაკის აუზისგან არის გამოყოფილი.
საქართველოს მდინარეებიდან წყლიანობით გამოირჩევა მდ.რიონი (13,2 კვ/კუბ), ჭოროხი (8,58 კვ/კუბ), კოდორი( 3,97 კვ/კუბ), ალაზანი ( 3,23 კვ/კუბ) და სხვა.
უგრძესი მდინარეა ალაზანი (406 კმ), შემდეგი ადგილი უკავია მდ.იორსა (343 კმ) და რიონს (327 კმ).
მტკვარი (1384 კმ ) სამხრეთ კავკასიის უგრძესი მდინარეა.მისი სიგრძე საქართველოს ტერიტორიაზე 383 კმ-ა.
მდინარეები წვიმის, მიწისქვეშა, თოვლისა და მყინვარების ნადნობი წყლებით საზრდოობენ. მათ საზრდოობაში თითოეული ამ წყაროს მონაწილეობა და წვლილი განისაზღვრება წყალშემკრები აუზის სიმაღლის,ტერიტორიის გეოლოგიური აგებულების, რელიეფისა და ჰავის შესაბამისად.
მაღალმთიან ადგილებში მდინარეები, ძირითადად თოვლისა და მყინვარების ნადნობი წყლებით საზრდოობენ, საშუალომთიან ზონაში წვიმისა და სეზონური თოვლის ნადნობი წყლებით.
კოლხეთის დაბლობსა და მის მიმდებარე გორაკ-ბორცვებზე მდებარე მდინარეები კი -წვიმისა და ნაწილობრივ მიწისქვეშა წყლებით.
ბევრი მდინარის საზრდოობაში ამა თუ იმ წყაროს წვლილი იცვლება მდინარის სიგრძისა და წელიწადის დროის მიხედვით.
გაზაფხულზე მდინარეთა უმეტესობა თოვლის ნადნობი წყლებით საზრდოობს, ზაფხულსა და ზამთარში კი-მიწისქვეშა წყლებით.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ეოგრაფიააქართველოურიზმი

ეროვნული მნიშვნელობის უცნობი ადგილები გიორგი დვალაშვილის წიგნში

01_Omalo

საქართველოს სრულქმნილი ბუნება ოდითგანვე აღფრთოვანებას იწვევდა დამთვალიერებელში, თითოეული კუთხე გამორჩეულია როგორც მატერიალური, ისე არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობით. ეროვნული მნიშვნელობის მქონე უნიკალური, მომნუსხველი, ბუნების დიდებული და სრულყოფილი ქმნილებები შესულია წიგნში ,,საქართველოს ბუნების 100 საოცრება”, რომლის ავტორია ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზუსტ და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა ფაკულტეტის გეოგრაფიის დეპარტამენტის გეომორფოლოგია-კარტოგრაფიის კათედრის ასისტენტ-პროფესორი, გეოგრაფიის აკადემიური დოქტორი – გიორგი დვალაშვილი. წიგნში იხილავთ ზღაპრულ მღვიმეებს, კლდე-შთენილებს, ტბებს, მყინვარებს, ტრავერტინებს, ხეობებს, მოკლედ, მაღალი ესთეტიკური მახასიათებლების მქონე გასაოცარ ადგილებს.

,,აღნიშნული ადგილები შევარჩიეთ რეგიონების მიხედვით, ნაშრომში ზუსტადაა აღწერილი მარშრუტი, მითითებულია მანძილი ქვეყნის დედაქალაქიდან, მუნიციპალიტეტის ცენტრიდან და რეგიონის ცენტრიდან. აღსანიშნავია ისიც, რომ წიგნში შესული ბუნების 22 საოცრება, ამავდროულად, არის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი, მაგალითად, უფლისციხე. ვფიქრობ, წიგნში ბევრ უცხო და გამორჩეულ ადგილს იხილავს საზოგადოება. წიგნი ილუსტრირებულია 350 ფოტოკადრითა და რუკით. გამოიცა ქართულ, ინგლისურ და რუსულ ენებზე, რადგან, მოგეხსენებათ, დაინტერესება დიდია, შესაბამისად, ვიზრუნეთ ტურისტებზეც,” – აღნიშნა გიორგი დვალაშვილმა ,,დოქტრინასთან” საუბრისას.

1.ტაბაწყურის ტბა

სოფელი ტაბაწყური მდებარეობს სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ბორჯომისა და ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის საზღვარზე. მისი სახელი ტბის (ტაბის) ყურეს ნიშნავს. სოფელი მართლაც პირდაპირ ტბაშია შეჭრილი.  ვულკანის ამოფრქვევის შედეგად წარმოქმნილ ტბასაც ტაბაწყური ჰქვია. ტბის მაქსიმალური სიღრმე 40.2 მეტრია და საქართველოს ტბებს შორის ყველაზე დიდი მოცულობა აქვს (221 მლნ მ3). ზაფხულში ცისფრად მოლივლივე ტბა ნოემბერში სარკესავით იყინება. ტბის წყალი იმდენად სუფთაა, რომ ადგილობრივი მოსახლეობა წლების მანძილზე სასმელად იყენებდა.

2.ასკანის თიხები

თიხა საქართველოში ბევრგან მოიპოვება და მას უძველესი დროიდან იყენებს ადამიანი. საბადო, რომელიც გურიაში, სოფელ მთისპირში, 1932 წელს აღმოაჩინეს, უნიკალურია. ეს არის 60 მილიონი წლის წინათ წყალქვეშა ვულკანების ფერფლის ზღვის წყლის პირობებში დალექვის შედეგად წარმოქმნილი ბუნებრივი განძი, რომელსაც მეცნიერები ბენტონიტურ თიხებს უწოდებენ. ასკანის თიხა გამოიყენება: ფარმაცევტულ თუ საფეიქრო მრეწველობებში, პარფიუმერიაში, ენერგეტიკულ მრეწველობაში, სოფლის მეურნეობაში, ასკანგელი გამოიყენება მანქანათმშენებლობაში, კერამიკულ და საფეიქრო მრეწველობაში და ა.შ. ,,ასკანის” წარმოშობის შესახებ მრავალი ლეგენდა არსებობს, ამბობენ, რომ გურიაში გავრცელებული ეპიდემიის დროს ჯანმრთელი მხოლოდ ამ სოფლის მოსახლეობა დარჩა, სწორედ ამიტომ, მათ ,,ასკანიანები” უწოდეს. კიდევ ერთი ვერსიით, მოსახლეობა მეფუტკრეობას მისდევდა, ,,ასკანის” ფუძეც სიტყვა ,,სკა” არის.

3.ჩანჩხალოს მღვიმე-მაცივარი

აჭარაში მდებარე სოფელ ჩანჩხალოში მდებარეობს საინტერესო ბუნებრივი წარმონაქმნი ,,მღვიმე-მაცივარი”. სოფლის ამ ნაწილს ნამალევი ჰქვია. სიტყვა ,,ნამალევიდან” გამომდინარე, ვარაუდობენ, რომ ომიანობის დროს ციხესთან არსებული ბუნებრივი მღვიმე სამალავადაც გამოიყენებოდა. მოსახლეობა მღვიმის მიმდებარე ტერიტორიაზე ხშირად თხრის ორმოს და სურსათს ინახავს თხრილში, სადაც ზაფხულში დაახლოებით ისეთივე ტემპერატურა ფიქსირდება, რაც მაცივარში. პაპანაქება სიცხეშიც კი მღვიმეში არ დნება ყინული, რომელიც სოფლის მოსახლეობას ამოაქვს და სხვადასხვა დანიშნულებით იყენებს. ჩანჩხალოს მკვიდრს, რომელსაც კლდესთან ახლოს აქვს სახლი, მღვიმე-მაცივრის პრაქტიკული გამოყენებაც გადაუწყვეტავს, ბუნებრივი ,,მაცივრისთვის” რკინის კარი შეუბამს და საკუჭნაოდ გაუკეთებია.

4.უშოლთის მღვიმე

რაჭის ქედზე, ონის მუნიციპალიტეტში, სოფელ შქმერთან ახლოს, ფოცხვრების მთის აღმოსავლეთ ფერდობზე, სუბალპურ სარტყელში, სათავეს იღებს მდინარე რიონის მარცხენა შენაკადი – მდინარე ხეორი. ეს ანკარა მთის მდინარე პირდაპირ, სოფლის ორღობეებში მოედინება. მისი სიგრძე 14,5 კმ-ია.

ხეორის ძნელად მისადგომი კანიონის ქვეშ, ე.წ. ბრმა ხეობაში მიედინება ხეორი. მდინარის აუზში მდებარეობს უშოლთის მღვიმე. 2150 მ სიგრძის ბუნებრივი გამოქვაბული მდიდარია ქიმიური ნაღვენთებით, განსაკუთრებით ორი დარბაზი – ,,თბილისის უნივერსიტეტი” და ,,ვახუშტი”.

5.კაცხის სვეტი

ზემო იმერეთის სოფლებს შორის ერთ-ერთი უძველესი და ულამაზესია სოფელი კაცხი, რომელსაც საინტერესო ისტორია აქვს. სიტყვა ,,კაცხი” სვანურია  და მწვერვალს ნიშნავს. კაცხის ტერიტორიაზე აღმართულია ბუნებრივი კირქვული სვეტი – ტექტონიკური ძვრების შედეგად წარმოქმნილი კლდოვანი მასა, გეოლოგების ენაზე – დენუდაციური ,,მოწმე” შთენილი. კაცხის სვეტის მიდამოები და თხემი ფართოფოთლოვანი მცენარეებითა და ლიანებით არის შემოსილი, რაც განუმეორებელ ლანდშაფტს ქმნის.

ადრინდელ შუა საუკუნეებში აქ განდეგილთა სამყოფელი და სალოცავი ყოფილა. სვეტის ზედა ბაქანზე დგას მომცრო ზომის ეკლესია.

6.კვერნაქების კლდე-შთენილები

კვერნაქის ქედი გადაჭიმულია მტკვრის მარცხენა სანაპიროზე მდინარე საქაშეთისხევიდან მდინარე არაგვამდე.

აღმოსავლეთ კვერნაქის სამხრეთ კალთაზე კლდოვანი რელიეფი მრავალრიცხოვანი ფლატეებითა და ქარაფებითაა წარმოდგენილი. აქ მრავლდაა ხელოვნური გამოქვაბულები. მათგან ყველაზე გამორჩეულია კლდეში ნაკვეთი კომპლექსი-გამოქვაბული – ციხე-ქალაქი უფლისციხე. დღეს უფლისციხე ღია ცის ქვეშ არსებული მუზეუმია. უფლისციხეში არის წმიდა გიორგის სახელობის ბიზანტიური სტილის სამნავიანი ბაზილიკა.

7.ხორხების მღვიმე

ხორხების ყინულოვანი მღვიმე ბედენის პლატოს სამხრულ შვერილზე მდინარე კლდეისის წყლის ორ მდგენელს შორის მდებარეობს. ლოდების ქვეშ საყინულეა. სწორედ ამ ლოდებს შორის არის ვიწრო შესასვლელი, საიდანაც გვირაბებით დაქსელილ მიწისქვეშეთში შეიძლება შესვლა.

სოფელ კლდეისის ტერიტორიაზე არის ჩანჩქერი, სწორედ აქ მდებარეობს გამოქვაბული. თქმულების მიხედვით, აქ ნადირობდა თამარ მეფე, ნადირობისას კლდეს ისარი შეერჭო და სოფლის სახელწოდებაც აქედან მომდინარეობს – ,,კლდეისი”.

8.შამგონის კუნძული

ზუგდიდში მდებარე სოფელი შამგონა გაშენებულია მოშლამულ მდინარეულ კუნძულზე. დღევანდელი შამგონა შორეულ წარსულში ტყით ყოფილა დაფარული. ძველად იქ ხარობდა ვაზის ჯიში – შამგუ, რომელიც გადაშენდა, თუმცა სახელი შემორჩა კუნძულს. იტალიელ მისიონერ არქანჯელო ლამბერტის, რომელიც სამეგრელოს ეწვია (1611-1657), თავის ნაშრომში ნახსენები აქვს შამგონაში მდგარი ,,წიფურიას მონასტერი”. მისივე ჩანახატის მიხედვით, მონასტერი მდებარეობდა მდ.ენგურის მარცხენა ტოტის მარჯვენა ნაპირზე, სოფელ ნობაკევსა და ზუგდიდს შორის – ეს კი თანამედროვე შამგონის ტერიტორიაა.

9.აბუდელაურის ტბები

აბუდელაურის მყინვარის მოქმედების მიერ წარმოქმნილ ჩადაბლებაში მდებარეობს სამი ერთმანეთისგან განსხვავებული ტბა: მწვანე, ლურჯი და თეთრი. სოფელ როშკიდან ტბებამდე საფეხმავლო მარშრუტი მიემართება. მარშრუტის პირველი ობიექტი მწვანე ტბაა. მას დიდი რაოდენობით ბალახებეულობის გამო აქვს მწვანე შეფერილობა. ტბის მაქსიმალური სიღრმე 3.8 მეტრია, მოცულობა 45500მ3.

მწვანე ტბის ჩრდილოეთით 200 მეტრში მდებარე ჩადაბლებაში გვხვდება ,,ლურჯი ტბა”. ამ ტბაში ზაფხულის პერიოდში ნაკადები არ შეედინება, შესაბამისად, წყალი სუფთა და ანკარაა, სწორედ ამიტომ ტბას მკვეთრად ლურჯი ფერი აქვს.

ლურჯი ტბიდან ჩრდილო-დასავლეთით, 1 კილომეტრში, მდებარეობს ,,თეთრი ტბა”, რომელიც წარმოიქმნა აბუდელაურის მყინვარის დაბოლოების ადგილას. ტბებიდან მიწისქვეშა გამოსავლებით გამოედინება ნაკადები, რომლებიც ქმნიან მდინარე აბუდელაურს.

10.გომბორის შთენილი

გომბორის უღელტეხილის საავტომობილო გზასთან ახლოს, სოფელ ვერონის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მდინარე გომბორულას აუზში, საავტომობილო გზასთან ახლოს, დაახლოებით 50 მ სიმაღლის საინტერესო ფორმის ბუნებრივი წარმონაქმნი დგას. გადმოცემით, ომიანობის დროს მიმდებარე სოფლების მოსახლეობა ამ გამოქვაბულებს თავშესაფრად იყენებდა. კლდე-შთენილის ჩრდილოეთი მხარე ტყით არის დაფარული. მწვერვალზე მოხვედრა სწორედ ამ კლდის გავლით შეგიძლიათ. გომბორის ქედის თხემზე მეორეული სუბალპური მდელოებია, კალთებზე – ფოთლოვანი ტყე და ფიჭვნარი. ახლოს მდებარეობს მარიამჯვრის ნაკრძალი. ეს ტერიტორია კულტურული, სათავგადასავლო და საფეხმავლო ტურების მოყვარულთა საყვარელი ადგილია.

11.თუშეთი

დღევანდელი ადმინისტრაციული დაყოფით თუშეთის მთელი ტერიტორია კახეთის მხარის ახმეტის მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში შედის და მოიცავს რამდენიმე სოფელს, სადაც მუდმივი მოსახლეობა შემორჩა. სოფლები განლაგებულია ზღვის დონიდან 1900 მ-დან 2400 მ-მდე. თუშეთის ცენტრად ითვლება სოფელი ომალო.

თუშეთი დღეს მთლიანად დაცულ ტერიტორიად არის გამოცხადებული. აქ ჯერ კიდევ შენარჩუნებულია კულტურული მემკვიდრეობის უნიკალური ძეგლები: უძველესი ნასოფლარები, ხალხური ხელსაქმის ნიმუშები, ყოფითი კულტურის ნივთები, ციხე-კოშკები ბუნებრივ გარემოსთან ერთად ლანდშაფტურ ღირებულებას ქმნის.

თუშეთში იხილავთ სოფელ ბოჭორნას – ევროპაში ყველაზე მაღლა მდებარე დასახლებული პუნქტს, რომელიც ზღვის დონიდან 2345 მეტრზე მდებარეობს.

 

 

მომზადებულია გიორგი დვალაშვილის წიგნის მიხედვით – ,,საქართველოს ბუნების 100 საოცრება”.

 

მასალა მოამზადა: ნინი მშვენიერიძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

 

სრულად ნახვა
1 2 3 4
Page 4 of 4
error: Content is protected !!