close

მსოფლიო

სტრონომია - კოსმოსისოფლიო

ტრამპი: ,,მალე ამერიკელები მთვარეზე დაბრუნდებიან და მარსზე გაემგზავრებიან”

ტრამპი კოსმოსი

იმ დროს, როდესაც ჩინეთი ამბიციურ მთვარის პროგრამაზე მუშაობს, პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი პირობას დებს, რომ ამერიკის შეერთებული შტატები კოსმოსის კვლევის ლიდერი გახდება, ვინაიდან მან ამერიკელების მთვარეზე დაბრუნების პროცესი დაიწყო.

,,ჩვენ ვართ ლიდერი ქვეყანა და ვაპირებთ, რომ ლიდერად დავრჩეთ, ვაპირებთ, რომ ჩვენი ლიდერობა რამდენჯერმე გავზარდოთ”, – განაცხადა ტრამპმა ,,Space Policy Directive 1” -ზე ხელმოწერისას. ეს გახლავთ პროგრამა, რომლის ფარგლებშიც დაგეგმილია მთვარეზე მისიის გაგზავნის საფუძველის ჩაყრა.

,,ამჯერად, ჩვენ არა მარტო ჩვენს დროშას ავაფრიალებთ და კვალს დავტოვებთ, არამედ მარსზე, და ალბათ სხვა უამრავ სამყაროშიც, მომავალ მისიებსაც ჩავუყრით საფუძველს,” – განაცხადა ტრამპმა.

ტრამპის მტკიცებით, ის უდიდეს ნაბიჯს დგამს იმისათვის, რომ ამერიკამ კოსმოსში ღირსეული ადგილი დაიბრუნოს. ,,კოსმოსს უამრავი თვალსაზრისით დიდი სამსახურის გაწევა შეუძლია, მათ შორის, სამხედრო თვალსაზრისითაც,” – აღნიშნა ამერიკის პრეზიდენტმა.

ივნისში ჩინეთის ოფიციალურმა წარმომადგენელმა განაცხადა, რომ ქვეყანა რომ ადამიანის მთვარეზე გასაგზავნად ,,წინასწარ” მოსამზადებელ სამუშაოებს ახორციელებდა.

წყარო: www.reuters.com

მასალა მოამზადა:  თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ს საინტერესოასოფლიო

5 ცნობილი ადამიანი, რომელიც ბავშვობაში ჩაგვრის მსხვერპლი იყო 

ცნობილები ბულინგი

ძალადობა, დღვანდელ რეალობაში კი – ბულინგი, ძველი დროიდან ძალიან აქტუალური თემა იყო. თვითონ ტერმინი დაშინებას, დატერორებას ნიშნავს. ის შეიძლება აღინიშნოს, როგორც წინასწარგანზრახული აგრესიული ქცევა, რომელიც მიმართულია სხვების დაზიანებისკენ. მას ყოველთვის აქვს სამიზნე, რომელზეც ინდივიდები ძალის გამოყენებას ცდილობენ.

ბულინგის სხვადასხვა სახე არსებობს:

 ვერბალური–დამცინავი სიტყვიერი მიმართვა, ირონია.

ფარული– ინდივიდის ზურგს უკან მოქმედებები, რაც კონკრეტული პიროვნების რეპუტაციას შელახავს.

 კიბერბულინგი– ციფრული ტექნოლოგიების გამოყენებით, მაგალითად, შანტაჟი ფოტოებისა და ვიდეოების საშუალებით.

,,ბიზნეს ინსაიდერმა” გამოაქვეყნა სია, სადაც ნახსენებია 5 ცნობილი ადამიანი, რომლებიც ბულინგის მსხვერპლნი იყვნენ ბავშვობაში:

  1. Rihanna
  2. ქეით მიდლტონი
  3. Eminem
  4. მაიკლ ფელპსი
  5. ელონ მასკი

წყარო: Businessinsider.com

მასალა მოამზადა:  ლაშა ჯინჭარაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ნალიტიკასოფლიოოლიტიკა

ერაყი ISIS-ის წინააღმდეგ ომს დასრულებულად აცხადებს

ერაყი ISS

ერაყის პრემიერმინისტრის, ჰაიდერ ალ-აბადის განცხადებით, ერაყის სამხედრო ნაწილებმა დაამარცხეს ე.წ ისლამური სახელმწიფო. ეს განცხადება მას შემდეგ გაკეთდა, რაც მანამდე, რუსეთის ხელისუფლებამ ოფიციალურად განაცხადა სირიაში მოწინააღმდეგეების დამარცხების შესახებ.

ერაყის საჯარისო ნაწილებმა მოახერხეს ISIS-ის მფლობელობაში არსებული სირიის საზღვრის მიმდებარე ტერიტორიების გამოთავისეუფლება. ერთ-ერთ სოციალურ ქსელში ერაყის პრემიერ-მინისტრი შემდეგ სტატუსს აქვეყნებს: „ეს ნიშნავს ტერორისტებთან ომის დასასრულს. ისინი დამარცხდნენ და განიდევნენ ერაყიდან“.

აშშ და სხვა ევროპული სახელმწიფოები, რომლებიც ერაყთან ერთად იბრძოდნენ ე.წ ისლამური სახელწმიფოს წინააღმდეგ, მიესალმნენ ახალ ამბავს და აღნიშნეს, რომ: „კოალიცია ულოცავს ერაყსა და მის მოსახლეობას ამ მნიშვნელობან გამარჯვებას ტერორიზმის წინააღმდეგ. ჩვენ თქვენ გვერდით ვართ, რადგან თქვენ ქმნით მშვიდობიან და თავისუფალ ერაყს, თუმცა, მიუხედავად ამ გამარჯვებისა, ბრძოლა არ დასრულებულა, რადგან ტერორისტული დაჯგუფება კვლავ წარმოადგენს მნიშვნელოვან საფრთხეს.“

უსაფრთხოების სამსახურის მდივნის – გეივინ უილიამსონის განცხადებით, ექსტრემისტებმა შესაძლოა კვლავ დაგეგმონ ტერორისტული თავდასხმები, ან მოუწოდონ თავიანთ მიმდევრებს, რომ გააგრძელონ ტერორისტული საქმიანობა, ამიტომ „საჭიროა, რომ გავაგრძელოთ ერაყის ხელისუფლების მხარდაჭერა, რათა ვუზრუნველყოთ მისი გრძელვადიანი მშვიდობა და უსაფრთხოება, რეგიონული სტაბილურობა, ერაყელი და სირიელი მოსახლეობის მშვიდ გარემოში ცხოვრება“.

დიდი პრიტანეთის პრემიერ-მინისტრის, ტერეზა მეის თქმით, მას მოვლენების მსგავსი განვითარების მოლოდინი ჰქონდა ჯერ კიდევ წინა კვირას, როდესაც ერაყში დიპლომატიური ვიზიტით იმყოფებოდა: „ტერორისტულ დაჯგუფებას აღარ ჰქონდა მნშვნელოვანი ტერიტორია და პოზიცია ერაყში ან სირიაში. მადლობას ვუხდი ერაყის უსაფრთხოების სამსახურს გამბედაობისა და თავგანწირვისთვის. ამაყი ვარ რომ, დიდი ბრიტანეთი, როგორც კოალიციის წამყვანი სახელმწიფო, ერაყის გვერდით იდგა ამ ბრძოლაში“.

აღსანიშნავია, რომ დიდმა ბრიტანეთმა 1350-მდე საჰაერო თავდასხმა განახორციელა და მონაწილეობა მიიღო  60 000-მდე ერაყელი ჯარისკაცის გაწვრთნასა და გადამზადებაში. დღეს კი – სახელმწიფო აქტიურადაა ჩართული ჰუმანიტარულ საქმიანობაში: ამარაგებს ერაყს სასმელი წყლით, სამედიცინო საშუალებებითა და თავშესაფრით. ტერეზა მეის განცხადებით, დროა, ერაყმა ეკონომიკურ განვითარებაზე იფიქროს. ამ კუთხით კი, დიდი ბრიტანეთი მზადაა ფინანსური დახმარება გაუწიოს მას. კერძოდ, 20 მილიონი ფუნტი ჰუმანიტარული დახმარებისთვის, 10 მილიონი ტერორიზმის საწინააღმდეგო ღონისძიებების გატარებისთვის და 30 მილიონი სტაბილიზაციისთვის.

ერაყის ხელისუფლების განცხადებით, მიუხედავად ამ გამარჯვებისა, რეგიონი მაინც რჩება უსაფრთხოების მხრივ არასტაბილურ ზონად. ამიტომ. საჭიროა გაგრძელდეს ერთობლივი ქმედებები ტერორისტული დაჯგუფებების გასანეიტრალებლად.

 

წყარო: dailymail.co.uk, alarabya.net

მასალა მოამზადა: ცირა შვანგირაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

 

სრულად ნახვა
კოლოგიაკოლოგიასოფლიორანსპორტი

ჩინეთმა პირველი ელექტროსატვირთო გემი გამოუშვა

ჩინეთი ელექტროგემი

ჩინეთმა მსოფლიოში პირველი ელექტროსატვირთო გემი შექმნა და ექსპლუატაციაში გაუშვა.

გამოცემა China Dail-ის ცნობით ცნობით, 2,000 მეტრული ტონა გემის მშენებლობა ჩინეთის ქალაქ გვანჯოუში ნოემბერში დაიწყო.

კომპანია ,,Guangzhou Shipyard International-ის” მიერ აგებულ გემს, დამუხტვის შემდეგ, ორი საათის განმავლობაში 80 კმ მანძილის გავლა შეუძლია.

ნულოვანი ემისიის გემის სიგრძე 70.5 მეტრია, ბატარეის მოცულობა 2,400 კვ/საათი, სიჩქარე – 12.8 კმ/სთ-ში.

,,გემი სისწრაფით არ გამოირჩევა, მაგრამ, იმის გამო, რომ ის მთლიანად ელექტროა, გარემოს საფრთხეს არ უქმნის,” – აცხადებენ მწარმოებელი კომპანიის წარმომადგენლები. მათივე ინფორმაციით, ტექნოლოგიას მალე სამგზავრო გემებშიც გამოიყენებენ.

,,რამდენად ირონიულადაც უნდა აღიქმებოდეს, პირველი ელექტრონული სატვირთო გემი ქვანახშირის გადასატანად გამოიყენეს,” – განაცხადა Guangzhou Shipyard International-ის გენერალურმა მენეჯერმა ჩენ ჯიმ.

,,იმედია, ელექტრო სატვირთო გემი დიდხანს არ ატარებს ქვანახშირს და ჩინეთი მას უკეთესი მიზნისთვის გამოიყენებს, მაგალითად, როგორიცაა ქარის ტურბინის მშენებლობისთვის განკუთვნილი ნაწილების ან ლითიუმ-იონის ბატარეების გადატანა,” – დასძინა მან.

წყარო: http://www.sciencealert.com/

მასალა მოამზადა: თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

 

სრულად ნახვა
ედიცინასოფლიო

ბიჭი, რომელიც მსოფლიომ დაბადებამდე გაიცნო  

სამულე არმა ხელი

სემუელ ალექსანდერ არმასს, მუცლად ყოფნის პერიოდში,  ექიმებმა ხერხემლის იშვიათი დაავადება დაუდგინეს.  ამ დაავადების დროს, ადამიანს დამოუკიდებლად ფეხზე დგომა და გადაადგილება არ შეუძლია.

საბედნიეროდ, თანამედროვე მედიცინის დამსახურებით, თუ ოპერაცია ხერხემლის ჩამოყალიბების პროცესში ჩატარდება,  ამ პრობლემის გადაჭრა შესაძლებელია, მაგრამ ძალიან სარისკოა – როგორც დედისთვის, ასევე ნაყოფისთვის.

ექიმებმა ალექსის მშობლები რთული არჩევანის წინაშე დააყენეს: აბორტი ან რთული ოპერაცია.

მშობლებსაც  ბევრი არ უფიქრიათ და არჩევანი მეორე ვარიანტზე შეაჩერეს.

ჯულიას ოპერაცია ფეხმძიმობის 21-ე კვირას ჩაუტარეს. შუა ოპერაციის დროს, როცა არავინ ელოდა, დედის საშვილოსნოდან პაწაწინა ხელი გამოჩნდა და ექიმ ჯოზეფ ბრიუნერის თითს ჩაებღაუჭა.

სწორედ ეს მომენტი აღბეჭდა ფოტოგრაფმა, რომელიც ოპერაციას ესწრებოდა. ფოტოს  „იმედის ხელი“ დაარქვეს და  მომენტალურად მსოფლიოს წამყვანი გამოცემები მოიარა.

ოპერაციის წარმატებით დასრულებიდან დღეს, სამუელი 17 წლის არის და მიუხედავად იმისა რომ ხერხემალთან დაკავშირებით მცირედი პრობლემები მაინც აქვს, ის კარგად განვითარებული და ბედნიერი ადამიანია, ბევრს ვარჯიშობს და ახლახან საკალათბურთო შეჯიბრში მთავარი პრიზის მფლობელიც გახდა.

წყარო: interesno.cc

მასალა მოამზადა: ციცი კიკვაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

სრულად ნახვა
სტრონომია - კოსმოსისოფლიოოფლის მეურნეობა

მეცნიერები არაბთა გაერთიანებული საამიროებიდან მარსზე ფინიკის პალმების და მარწყვის ბაღის გაშენებას აპირებენ

არაბები მარსი მარწყვი

წითელმა პლანეტამ არაბეთის გაერთიანებული ემირატების მეცნიერებს ახალი იდეეები გაუჩინა. მიზეზი მისი უდაბნოსთან მიმსგავსებაა. ისინი იქ პალმებისა და მარწყვის გაშენებას გეგმავენ.

,,იდეა არაბეთის გაერთიანებული კოსმოსური სააგენტოს სტრატეგიული სააგენტოს ხელმძღვანელმა – რაშიდ ალ-ზაადი განაცხადა”, – წერს უცხოური მედია. მისი აზრით, მარსის ნიადაგი უდაბნოს ჰგავს, ამიტომ, პროექტის ფარგლებში, დაგეგმილია, ერთი მხრივ, ფინიკის პალმის, მეორე მხრივ კი – მარწყვის, პომიდორისა და სალათის ფოთოლის გაშენება.

მედიის ცნობით, პროექტის განსახორციელებლად უკვე გამოყო 5,5 მლრდ დოლარი.

მასალა მოამზადა: ციცი კიკვიძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
AMGანათლებასოფლიო

5 საუკეთესო წიგნი ბილ გეიტსისთვის 2017 წელს

ბილ გეითსი წიგნები

განათლება ნებისმიერი ადამიანისთვის უმნიშვნელოვანეს ფაქტორს წარმოადგენს, დღეს, ნაკითხი ადამიანების რიცხვი საკმაოდ მცირეა, რადგან საზოგადოება ძირითადად ვიდეოებითა და სოციალურ ქსელებში მოკლე მიმოხილვებით ინფორმირდება.

კითხვა ადამიანის ტვინს აძლევს საშუალებას იმოქმედოს უკეთ, გაიაზროს სიღრმისეული ფასეულობები, რაც შემდგომში ცხოვრებისეულ მაგალითებში გამოადგებათ. ბილ გეიტთსი ერთ–ერთი ყველაზე წარმატებული ბიზნესმენია მთელ მსოფლიოში, ადამიანების ფსიქოლოგიაზე დადებითად მოქმედებს ის ფაქტი, როდესაც იციან, რომ ეს 5 საუკეთესო წიგნი ცნობილი ადამიანის რჩეულია, შესაბამისად, მათთვის შესაძლოა მხოლოდ ეს გახდეს მოტივი ამ წიგნების წაკითხვისა:

  1. “Evicted”
  2. “The Sympathizer”
  3. “The best we could do”
  4. “Energy and Civilization a History”
  5. “Believe me”

წყარო: Entrepreneur.com

მასალა მოამზადა:  ლაშა ჯინჭარაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

 

სრულად ნახვა
სოფლიო

29 წელი სპიტაკის მიწისძვრიდან – 30 წამში დანგრეული ქალაქი

სპიტაკის მიწისძრა

ზუსტად 29 წლის წინ,  1988 წლის 7 დეკემბერს, ადგილობრივი დროით 11 საათსა და 41 წუთზე, სომხეთში დამანგრეველი მიწისძვრა მიწისძვრა მოხდა  – 30 წამში ქალაქი სპიტაკი ,,აღიგავა პირისაგან მიწისა”.

მიწისძვრის ძალამ 10 ბალს მიაღწია (12-ბალიანი შკალის მიხედვით), თუმცა, მარტო სპიტაკი არ აღმოჩნდა კატასტროფულ მდგომარეობაში – სულ სტიქიისგან 21 ქალაქი დაზარალდა, ასევე 350 სოფელი (რომელთაგან 58 სრულიად დაინგრა).
მიწისქვეშა ბიძგები იმდენად დიდი იყო, რომ თბილისშიც კი იგრძნობოდა.

სპეციალისტების თქმით, სპიტაკის მიწისძვრისას მიწის გახსნის ადგილიდან გამოიყო ათი ატომური ბომბის აფეთქების ეკვივალენტური ენერგია, თითოეული მათგანი 1945 წელს ჰიროსიმაში მომხდარის მსგავსი იყო. ტალღამ, რომელიც მიწისძვრამ გამოიწვია, დედამიწას შემოუარა და ის დაარეგისტრირეს ევროპის, აზიის, ამერიკისა და ავსტრალიის მეცნიერთა ლაბორატორიებმა.

 ოფიციალური მონაცემებით, სტიქიურ უბედურებას 25 ათასი ადამიანი ემსხვერპლა, 140 ათასი დასახიჩრდა, ხოლო 514 ათასმა ადამიანმა თავშესაფარი დაკარგა.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

 

სრულად ნახვა
ვლევებიედიცინასოფლიო

Stau2 – ტვინში შემავალი ცილა, რომელიც სწავლისა და მახსოვრობის უნარს ავითარებს

ტვინი

აღმოჩნდა, რომ იდუმალი ცილა, რომელიც რიბონუკლეინის მჟავას კრავს, ვირთაგვებში მახსოვრობის ფორმირების პროცესში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს.

ეს არის პირველი შემთხვევა, როცა მოლეკულური ფაქტორი სინაფსურ პლასტიკურობასა და ცოდნასთან დააკავშირეს.

მეცნიერებმა ჩაახშეს ცილებ სტეფენ ჰომოგო 2-ის სინთეზი (Stau2) ვირთაგვებში და აღმოაჩინეს, რომ შედეგად, მათი სწავლის უნარი დაქვეითდა ანუ პროტეინების დაბალი დონის მქონე ვირთაგვებს მეხსიერების გაუარესება აღენიშნებოდათ.

როდესაც ჩვენ რაღაცას ვსწავლობთ, ჩვენი ტვინის სტრუქტურა მკაფიოდ იცვლება ახალი ინფორმაციის შესანახად, „სინასპტიკურ პლასტიკურობაში“.

ამ ცვლილების გრძელვადიანი მოლეკულური ალტერაცია იშიფრება მაცნე რიბონუკლეინის მჟავის მოლეკულებში, რომლებიც შემდეგ მოგზაურობენ ადგილზე და კონკრეტულ პროტეინებ აპროგრამებენ, რომელიც ინფორმაციის შენახვაში გვეხმარება.

გასული წლის კვლევაში, მიუნხენის ლუდვიგ-მაქსიმილის უნივერსიტეტის ნეირომეცნიერმა მაიკლ კეიბლერმა აჩვენა, რომ Stau2 არის ცილა, რომელიც ეხმარება mRNA-ის ნეირონული სინაპეციებისკენ გაგზავნას – ნეირონსა და სხვა ნეირონს, ან უჯრედი – მიშენის შორის კომუნიკაციის წერტილი.

მაგრამ რა როლი ითამაშა მან სწავლისა და მეხსიერების ფორმირების პროცესში, ჯერ კიდევ არ იყო კარგად ახსნილი.

გერმანიის მანჰაიემის უნივერსიტეტსა და ესპანეთის სევილიის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა მოამზადეს ვირთაგვები Stau2- ის დეფიციტით, რათა მოქმედებაში დაკვირვებიდნენ სწავლის უნარზე მის ზეგავლენას.

,,პირველად მეცნიერების ისტორიაში, ეს ნამუშევარი საშუალებას გვაძლევს, კონკრეტული მოლეკულური ფაქტორი – რიბონუკლეინის მჟავის შემაკავშირებელი ცილა – Stau2-ი, სინაფსურ პლასტიკურობასა და სწავლის უნართან დაგვეკავშირებინა”, – განაცხადეს კვლევის ავტორებმა.

ცდის ფარგლებში ვირთაგვებს სხვადასხვა სახის დავალება მისცეს, Stau2-ის დეფიციტის მქონე ვირთაგვებმა საკონტროლო ჯგუფთან შედარებით მუშა მეხსიერების შესამჩნევად დაბალი დონე აჩვენეს.

მეცნიერები აცხადებენ, რომ სწავლისა და მახსოვრობის პროცესში Stau2-ის ზუსტი როლის განსასაზღვრად დამატებითი კვლევების ჩატარებაა საჭირო.

წყარო: http://www.sciencealert.com

მასალა მოამზადა: თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

 

სრულად ნახვა
კოლოგიას საინტერესოავლევებისოფლიო

მეცნიერები ჩერნობილის კატასტროფის ახალ მიზეზებზე საუბრობენ

ჩერნობილი ახალი კვლევა

1986 წელს უკრაინაში მდებარე ჩერნობილის ატომურ სადგურზე  ერთ-ერთი რეაქტორი აფეთქდა და კაცობრიობის ისტორიაში უდიდესი ატომური კატასტროფა გამოიწვია.

თავდაპირველად ფიქრობდნენ, რომ მიზეზი ორთქლის აფეთქება იყო, თუმცა, ახლა მეცნიერები სხვაგვარად ფიქრობენ.

1986 წლის 25 აპრილის დილას რამდენიმე შემთხვევა მოხდა, რამაც კატასტროფა გამოიწვია. ოპერატორები რეაქტორს დაბალი სიმძლავრის ქვეშ და შესაბამისი უსაფრთხოების ზომების დაცვის გარეშე ამუშავებდნენ.

ქარხნის მუშები ცდილობდნენ ექსპერიმენტის ჩატარებას,  რომლის მიზანი იყო პროექტული რეჟიმის შემოწმება, ის ითვალისწინებდა გენერატორის ტურბინის ინერციის გამოყენებას, შიდაელექტრომომარაგების გათიშვის შემთხვევაში.

თუმცა, მოხდა რეაქტორის ავტომატური კონტროლის სისტემის ჩარევა, მარეგულირებელი ღეროების ჩასმა და სიმძლავრის დაცემა.

გაუკრვეველი მიზეზის გამო,  ვიღაცამ ავარიული დახურვა განახორციელა. რეგულატორებმა და ავარიულმა ღეროებმა დაიწყო ქვევით მოძრაობა, აქტიურ ზონაში ჩასვლა, მაგრამ რამდენიმე წამის შემდეგ რეაქტორის სითბური სიმძლავრე მყისიერად გაიზარდა უცნობ მაღალ სიდიდეებზე (სიმძლავრემ გადააჭარბა ყველა გამზომი მოწყობილობის შკალას). მოხდა ორი აფეთქება რამდენიმე წამის ინტერვალით. შედეგად, რეაქტორი მთლიანად დაინგრა. პროცესის, რომელიც მიმდინარეობდა აფეთქებამდე, ზუსტი მიმდევრობის შესახებ არ არსებობს საერთო წარმოდგენა. ზოგადად მოიაზრება, რომ თავიდან მოხდა რეაქტორის არაკონტროლირებადი გაქანება, რომლის შედეგად, დაინგრა რამდენიმე ТВЭЛ (სითბოს გამომყოფი ელემენტი), ხოლო შემდგომ, ამით გამოწვეულ იქნა ტექნოლოგიური არხების ჰერმეტულობის დარღვევა, რომელშიც ეს ТВЭЛ-ები იმყოფებოდა. დაზიანებული არხების ორთქლი შევიდა არხთაშორის რეაქტორულ არეში. ამის შედეგად იქ სწრაფად გაიზარდა წნევა, რამაც რეაქტორის გამორთვა და მისი ზედა ფენის აქტივობა გამოიწვია. ამას კი – მექანიკურად არხების მასობრივი ნგრევა, აქტიური ზონის მთელი მოცულობის გადახურება და ორთქლის გარეთ გამოვარდნა მოჰყვა — ეს იყო პირველი აფეთქება (ორთქლით).

მაგრამ ბირთვული ფიზიკოსი ლარს-ერიკ დე გიერი და მისი გუნდი შვედეთის თავდაცვის კვლევის სააგენტოდან, შვედეთის მეტეოროლოგიისა და ჰიდროლოგიური ინსტიტუტისა და სტოკჰოლმის უნივერსიტეტიდან აცხადებდნენ, რომ პირველი აფეთქება ბირთვული იყო.

თუკი ეს სიმართლეა, მაშინ მათი დასკვნები ეწინააღმდეგება ადრე არსებულ შეხედულებას იმის შესახებ, რომ ბირთვულ ელექტროსადგურს არასდროს განუცდია ბირთვული აფეთქება, ან რომ ასეთი აფეთქება ,,შეუძლებელია”.

ორმა აფეთქებამ ჰაერში  რადიოაქტიური მასალის გაფანტვა გამოიწვია, რომელიც ქარმა ევროპის მასშტაბით გაავრცელა.

1986 წელს პეტერბურგში დაფუძნებულმა VG Khlopin Radium Institute -ის მკვლევარებმა აფეთქების ნალექები ქსენონის იზოტოპების სახით რუსეთის ქალაქ ჩერეპოვეცში აღმოაჩინეს, რომელიც ჩერნობილის ჩრდილოეთით 1000 კილომეტრში, ხოლო მოსკოვის ჩრდილოეთით 370 კმ-ში მდებარეობს.

დე გერსის და მისი გუნდის განცხადებით, თუ ქარხანაში ბირთვული აფეთქება მოხდა, ნივთიერება უფრო შორს უნდა გადასროლილიყო, ვიდრე ორთქლის აფეთქების დროს

VG Khlopin Radium Institute -ის მკვლევარებმა ჩერეპოვეცში აღმოჩენილი იზოტოპების ანალიზი ჩაატარეს და აღმოაჩინეს, რომ ისინი პირველი აფეთქებისთანავე წარმოიქმნენ ატომის დაყოფის შედეგად – რაც ბირთვულ აფეთქებაზე მეტყველებს.

რეაქტორის შესწავლამ ასევე დაადგინა, რომ აფეთქებამ ბირთვის ქვეშ არსებული  2 მეტრის სისქის რკინის ფირფიტა დაადნო. დე გეერის გუნდის ცნობით, ეს ასევე შეესაბამება ბირთვულ აფეთქებას და არა ორთქლის აფეთქებას.

ასეა თუ ისე, როგორც ჩანს, აფეთქების ზუსტი მიზეზის დადგენა ამ დრომდე ვერ ხერხდება. ჩერნობილის ატომური ელექტროსადგური RBMK-ის ტიპის იყო.  ის გაუმჯობესდა, თუმცა, როგორც ჩანს, მისი შემდგომი გაუმჯობესება აუცილებელია იმისათვის, რომ სამომავლო კატასტროფები ავიცილოთ.

წყარო: http://www.sciencealert.com

მასალა მოამზადა: თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
1 2 3 21
Page 1 of 21