close

ეს საინტერესოა

ს საინტერესოასტორია

როგორი იყო ძველი ეგვიპტის საზოგადოება?

ფარაონები

ეგვიპტეს მართავდა ფარაონი – უმაღლესი ხელისუფალი, სარდალი და ქურუმი. მას აღმერთებდნენ, ტაძრებს, დიდებულ აკლდამებსა და პირამიდებს უშენებდნენ. ფარაონთა შორის ყველაზე ცნობილია რამზეს II, მისი მმართელობა ეგვიპტური ცივილიზაციის მწვერვალად მიიჩნევა. იყვნენ ქალი ფარაონებიც. მათ შორის ყველაზე განთქმული დედოფალი ჰატშეფსუტია. ვინაიდან ფარაონი ცის ღმერთის – ჰორის, განსახიერება იყო და, შესაბამისად, მამაკაცი უნდა ყოფილიყო, დედოფალი ჰატფშესუტი ხშირად მამაკაცის ტანსაცმელს იცვამდა და ხელოვნურ წვერს იკეთებდა.

ფარაონი უამრავ მოხელეს 2 ვეზირის დახმარებით მართავდა. უმაღლესი საერო ფენა ფარაონთან დაახლოებული  დიდებულები იყვნენ. გავლენიან ფენას წარმოადგენდნენ ქურუმებიც. გლეხები თემებად ცხოვრობდნენ, სარწყავ არხებს აშენებდნენ, მეურნეობას ეწეოდნენ, გადასახადებს იხდიდნენ, ტაძრების, პირამიდების, გზების მშნებლობაში მონაწილეობდნენ, ეგვიპტეშ მრავლად იყვნენ მონები.

 

 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ს საინტერესოასტორია

,,დაკიდული ბაღების” ნამდვილი ისტორია

დაკიდული ბაღები

ძვ.წ. IV საუკუნეში ბაბილონის მეფე ნაბუქოდონოსორ II-მ  საყვარელ მეუღლეს, მიდიის მეფის ასულ ამიტას, ,,დაკიდული ბაღები” აუშენა. ამიტას ბაბილონის სიცხე ძალიან აწუხებდა და თავისი ქვეყნის მცენარეები ენატრებოდა. ქვისა და აგურის სვეტებს ეყრდნობოდა ტყვიის ფირფიტებით დაფარული ოთხი ტერასა, სარწყავი წყალი მდინარიდან ტუმბოებით ამოჰქონდათ მოედნებზე, რომელზეც მიდიიდან და სხვა ქვეყნებიდან ჩამოტანილი ნარგავები იყო გაშენებული. ბაღები თავზე დაჰყურებდა ქალაქს და თითქოს ცაზე იყო ჩამოკიდებული. ბაღებს დედოფალ სემირამიდასაც მიაწერდნენ, თუმცა იგი სამი საუკუნით ადრე ცხოვრობდა. წყალდიდობებმა ტერასები დაანგრია, ნანგრევები კი XIX საუკუნეში გერმანელმა არქეოლოგმა, რობერტ კოლდევაიმ, აღმოაჩინა.

 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ს საინტერესოაელიგია და მეცნიერება

როგორ ჩამოყალიბდა ქრისტიანულ ეკლესიაში იერარქიები?

წმინდა პეტრე

IV საუკუნის ბოლოს ქრისტიანულ ეკლესიაში დასავლეთისა და აღმოსავლეთის ეკლესიები გამოიყო. ეკლესიის ყველა მღვდელმსახური განსაკუთრებულ ფენას – სამღვდელოებას – შეადგენდა. ისინი იერარქიულად მაღალ და დაბალ სამღვდელოებად იყოფოდა. თითოეულ მღვდელს თავისი მრევლი ჰყავდა, იგი რამდენიმე სოფელს ან ქალაქის კვარტალს მოიცავდა. მღვდელი სამრევლო ტაძარში ღვთისმსახურებას ეწეოდა. რამდენიმე სამრევლო საეპისკოპოსოს შეადგენდა, რომლის სათავეშიც ეპისკოპოსი იდგა, მისი რეზიდენცია ქალაქში მდებარეობდა. სამღვდელოების იერარქიაში შემდეგ საფეხურზე მიტოპოლიტი და არქიეპისკოპოსი იდგა. ისინი სათავეში ედგნენ დიდი ქალაქის ეკლესიასა და მსხვილი ოლქების საეკლესიო საქმეებს განაგებდნენ.

ქრისტიანულ აღმოსავლეთში საელესიო იერარქიას სათავეში 4 პატრიარქი ედგა. მათი ცენტრები კონტანტინეპოლში, ალექსანდრიაში, ანტიოქიასა და იერუსალიმში მდებარეობდა. მათ შორის უფრო გავლენიანი კონტანტინეპოლის პატრიაქრი იყო. დასავლეთში ასეთივე უფლებით რომის ეპისკოპოსი – რომის პაპი – სარგებლობდა. მან თავი პეტრე მოციქულის მემკვიდრედ გამოაცხადა. ქრისტიანული რმწენით იესო ქრისტემ პეტრე  ყველა მოციქულის მეთაურად დანიშნა.

ზოგიერთი მხურვალე მორწმუნე ყოველდღიურობას ტოვებდა და მყუდრო ადგილას ცხოვრობდა, აქ ისინი ლოცულობდნენ და სამუდამო ცხოვრებაზე ფიქრობდნენ – მათ ბერები ეწოდებოდათ. გვიან ისინი მონასტრებში დაბინავდნენ და ბერ-მონაზვნებად აღიკვეცნენ. მათ ,,შავი” სამღვდელოება ერქვათ.

 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ს საინტერესოასტორია

როგორი იყო გლადიატორთა ბრძოლები?

გლადიატორი

რომაული საგარეო პოლიტიკოს ფორმულას – ,,გათიშე და იბატონე”, საშინაო პოლიტიკაში ემატებოდა ,,პური და სანახაობა”.  პოპულარობის მოსაპოვებლად და სოციალური პრობლემებიდან  ხალხის ყურადღების ჩამოსაშორებლად, პოლიტიკოსები ხშირად პურს უფასოდ არიგებდნენ და სანახაობებს მართავდნენ. რომაელთა საყვარელმა გასართობმა – გლადიატორთა ბრძოლებმა, პიკს იმპერიის ხანაში მიაღწია. იმპერატორებს არენაზე გლადიატორთა ათეულ ათასობით წყვილი გაჰყავდათ. სანახაობათა რაოდენობა წელიწადში 100-200 დღეს აღწევდა. მაყურებლის ზევით აწეული ცერი დამარცხებული გლადიატორისთვის სიცოცხლის შენარჩუნებას ნიშნავდა. დაწეული სასიკვდილო განაჩენს. მის ბედს საბოლოოდ იმპერატორი წყვეტდა. ერთადერთი, ვისაც იმპერატორის გადაწყვეტილების შეცვლა შეეძლო, ვესტას ქურუმი ქალი იყო. ბევრ მდიდარ რომაელს საკუთარი გლადიატორები ჰყავდა, რომლებიც ბრძოლებში მონაწილეობის გარდა პატრონსაც იცავდნენ. რომის იმპერიის დაცემის ხანაში გლადიატორთა ბრძოლები შეწყდა.

ყველაზე განთქმულ გლადიატორი სპარტაკი იყო, რომლის ხელმძღვანელობით მონათა დიდმა აჯანყებამ ძვ.წ. 73-71 წლებში რომის იმპერი შეაზანზარა.

 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ს საინტერესოასტორია

,,დაკიდული ბაღების” ნამდვილი ისტორია

დაკიდული ბაღები

ძვ. წ. VI საუკუნეში  ბაბილონის მეფე ნაბუქოდონოსორ II-მ აუშენა საყვარელ მეუღლეს ,,დაკიდული ბაღები”. მიდიის მეფის ასულ ამიტას ბაბილონის სიცხე ძალიან აწუხებდა და თავისი ქვეყნის მცენარეები ენატრებოდა. ქვისა და აგურის სვეტებს ეყრდნობოდა ტყვიის ფირფიტებით დაფარული ოთხი ტერასა, სარწყავი წყალი მდინარიდან ტუმბოებით აჰქონდათ მოედნებზე, რომლებზეც მიდიიდან და სხვადასხვა ქვეყნიდან  ჩამოტანილი ნარგავები იყო გაშენებული. ბაღები თავზე დაჰყურებდა ქალაქს და თითქოს ცაზე იყო ჩამოკიებული. ბაღებს დედოფალ სემირამიდასაც მიაწერდნენ, თუცა ის სამი საუკუნით ადრე ცხოვრობდა, წყალდიდობებმა ტერასები დაანგრია, ნანგრევები კი მე-19 საუკუნეში გერმანელმა არქეოლოგმა, რობერტ კოლდევაიმ, აღმოაჩინა.

 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ეოგრაფიას საინტერესოასოფლიო

ველურად მცხოვრები ადამიანები თანამედროვე მსოფლიოში

ტომები

დღემდე დედამიწის სხვადასხვა კუთხეში ვხვდებით ადამიანთა ჯგუფებს, რომლებიც ნადიროებთა და შემგროვებლობით არსებობენ, ყველაზე ცნობილი ავსტრალიის აბორიგენები ანუ ძირძველი მცხოვრებნი არიან, ისინი იქ 40 000-ზე მეტი წელია, რაც იქ ცხოვრობენ. მათ დღემდე არ იციან მიწათმოქმედება და მესაქონლეობა. არიან შემგროვებლები.

ალიასკასა და კანადის ესკიმოსები უძველესი მონადირეები არიან. არც ისე დიდი ხანია, რაც მათ ხელში აიღეს ცეცხლსასროლი იარაღი და გადასხდნენ თოვლმსვლელ მანქანებზე.

დღემდე ბევრი მკვიდრი ამერიკელისათვის ანუ ინდიელისათვის თევზაობა, ნადირობა და შემგროვებლობა არსებობის ძირითადი წყაროა.

სამხრეთი ამერიკის ზოგიერთ რაიონში ასევე ცხოვრობენ ძველესი მონადირე-შემგროვებლები.

მსოფლიოში დღეს 5 000-მდე ასეთი ჯგუფია, რომელშიც 300  მილიონი ადამიანია გაერთიანებული.

 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი  – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ს საინტერესოა

რატომ უწოდეს სოლომონ მეფეს ,,ბრძენი”?

solomon

ისრაელის სამეფოს მმართველს – სოლომონ მეფეს –  ხალხმა ,,ბრძენი” უწოდა. მასზე მრავალი ლეგენდა არსებობს. მაგალითად:

ერთ ქალს ჩვილი დაეღუპა, ჩუმად მეორეს გაუცვალა. ორივე იჩემებდა ბავშვს და სოლომონის სამსჯავროზე სამართალს ითხოვდა. სოლომონმა ბრძანა,  ხმლით გაეპოთ ბავში და ქალებისათვის მიეცათ. ერთი დასთანხმდა, მეორე კი მზად იყო დაეთმო, ოღონდ ბავშვი ცოცხალი დარჩენილიყო. სოლომონმა სწორად მას მისცა ბავშვი, რადგანაც ნამდვილი დედა შვილს სასიკვდილო ვერ გაიმეტებდა.

განრისხების ჟამს სოლომონი თვალს შეავლებდა ბეჭედზე წარწერას ,,ესეც გაივლის” და წყნარდებოდა. ერთხელ, როცა წარწერამ კიდე უფრო გააბრაზა, ბეჭედი მოიხსნა და გადაგდება დააპირა. წარწერა შიგნიდანაც შეამჩნია, ,,ესეც გაივლის” ეწერა ბეჭედზე. შუა საუკუნეებში სოლომონის ბეჭედმა სხვა მნიშვნელობა შეიძინა, ,,ათას ერთი ღამის“ ზღაპრებში აღწერილი ჯინი, რომელიც მეფე სოლომონმა ბოთლში ჩაკეტა და თავისი ბეჭდით დაბეჭდა. ჯინი მხოლოდ 1000 წლის შემდეგ გათავისუფლდა, როცა ბოთლი მებადურმა იპოვა და ბეჭედი ახსნა.

 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა

 

სრულად ნახვა
ეოგრაფიას საინტერესოა

რა არის ცუნამი – სად და როგორ წარმოიქმნება?

cunami

ცუნამი  – ეს არის ოკეანის ძალიან დიდი სიგრძის გრავიტაციული ტალღების ნაკადი, რომლებიც უმთავრესად წარმოიქმნება ფსკერზე ან სანაპირო ზოლში მომხდარი მიწისძვრის (რიხტერის სკალით 6,5 ბალზე მეტი სიძლიერისა და ჰიპოცენტრით 50 კმ-ზე ნაკლებ სიღრმეზე), ვულკანური მოქმედებისა და სხვა ტექტონიკური პროცესების შედეგად.
ცუნამი უმეტესწილად ოკეანეებში წარმოიქმნება.   ცუნამი შეიძლება გამოიწვიოს ასტეროიდის დაცემამაც წყლის ზედაპირზე. ტალღის სიგრძე (ანუ მანძილი ტალღის ერთი წვეროდან მეორემდე) ზოგჯერ 100 კილომეტრს აღწევს, სიმაღლე კი ნაპირებთან, როგორც წესი, 3 მეტრამდეა. განსაკუთრებულ შემთხვევებში შეიძლება 30 მეტრამდე გაიზარდოს. ამავე დროს, ღრმა ოკეანეში ცუნამის ტალღის სიმაღლე იმდენად მცირეა, რომ მას მეზღვაურები ვერ გრძნობენ და ამდენად, საშიშიც არ არის. სახიფათო ისინი ხდება მხოლოდ ნაპირთან.  ცუნამი ყველაზე ხშირია წყნარ ოკეანეში, განსაკუთრებით იაპონიის ნაპირებთან. შიდა ზღვებში ძალზე იშვიათია. შავ ზღვაზე ეს მოვლენა შემჩნეული არ ყოფილა. ცუნამის არაფერი აქვს საერთო მიმოქცევით ტალღებთან.

ყველაზე დიდი ცუნამის გამომწვევი აღმოჩნდა მიწისძვრა ინდოეთის ოკეანეში, 2004 წელს. ინდოეთის ოკეანეში დაახლოებით 9-ბალიანი მიწისძვრის შემდეგ ინდონეზია, ინდოეთი, შრი-ლანკა, ტაილანდი და სხვა ქვეყნები ტალღებში ,,ჩაიძირა”, ტალღების სიმაღლე 49 მეტრს აღწევდა.

 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ეოგრაფიას საინტერესოა

რა არის ოზონის ხვრელი და რატომ არის საშიში?

ოზონის ხვრელი

დედამიწის ატმსოფეროს ზედა ფენებში, სტრატოსფეროში, ოზონის ფენის სისქე ბოლო ათწლეულებში ანთროპოგენური (ადამიანის) ზემოქმედების შედეგად საგრძნობლად შემცირდა.

ოზონის ხვრელის გაჩენამ კაცობრობის დიდ ინტერესი იმის გამო გამოიწვია, რომ სწორედ ოზონის ფენა იცავს დედამიწის ზედაპირს მზის ულტრააისფერი გამოსხივებისგან. ოზონის ხვრელი 1000 კმ დიამეტრით პირველად 1986 წელს აღმოაჩინეს ანტრაქტიდის თავზე, იგი ყოველ აგვისტოში ჩნდება, ხოლო დეკემბერში ან იანვარში ქრება.

ჩრდილოეთ ნახევრასფეროში, არქტიკის თავზე, გაცილებით მცირე ზომის მეორე ხვრელი ჩნდება.

რატომ არის ოზონის ხვრელი საშიში?

როგორც ზევით აღინიშნა, ოზონის შრე ულტრაიისფერი გამოსხივებისგან გვიცავს, რომლის პირობებშიც არცერთ უჯრედს არ შეუძლია სიცოცხლე. ოზონის შრეს აქვს თვისება, შთანთქას ის ისე, რომ ჩვენამდე მოღწეული ულტრააისფერი გამოსხივების ინტენსივობა იყოს უსაფრთხო. თუმცა, ოზონის ხვრელის წარმოშობამ და მისი ფენის გათხელებამ მეცნიერები შეაშფოთა.

საქმე ისაა, რომ ჯერჯერობით ულტრააისფერი გამოსხივების შემოჭრის ინტენსივობა ძალიან საგანგაშოც არ არის, თუმცა, დედამიწაზე დაწყებულ ბიომრავალფეროვნებასთან, კანის სიმსივნურ დაავადებებთან მიმართებით არსებული პრობლემების წარმოშობის მიზეზად მეცნიერები ოზონის ხვრელის არსებობას ასახელებენ.

 

 

 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ს საინტერესოა

ელენე ახვლედიანის ნახატი, რომელიც მან პიკასოს არ მიჰყიდა

ელენე ახვლედიანი

ელენე ახვლედიანმა პარიზის ცნობილ ,,შემოდგომის სალონში” ,,ზამთრის კახეთი” გამოფინა. ეს სურათი მან საფრანგეთში ყოფნისას სამშობლოს მონატრების გამო დახატა.

პაბლო პიკასოს ძალიან მოსწონებია ,,ზამთარი კახეთში” და მისი შეძენის სურვილი გამოუთქვამს. ავტორი ვერ შეელია თავის საყვარელ ნამუშევარს – ,,ეს ნახატი მეც ძალიან მომწონს და არასდროს გავყიდიო”.

 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
1 52 53 54 55
Page 54 of 55