close

ეს საინტერესოა

ეოგრაფიას საინტერესოა

რა არის ცუნამი – სად და როგორ წარმოიქმნება?

cunami

ცუნამი  – ეს არის ოკეანის ძალიან დიდი სიგრძის გრავიტაციული ტალღების ნაკადი, რომლებიც უმთავრესად წარმოიქმნება ფსკერზე ან სანაპირო ზოლში მომხდარი მიწისძვრის (რიხტერის სკალით 6,5 ბალზე მეტი სიძლიერისა და ჰიპოცენტრით 50 კმ-ზე ნაკლებ სიღრმეზე), ვულკანური მოქმედებისა და სხვა ტექტონიკური პროცესების შედეგად.
ცუნამი უმეტესწილად ოკეანეებში წარმოიქმნება.   ცუნამი შეიძლება გამოიწვიოს ასტეროიდის დაცემამაც წყლის ზედაპირზე. ტალღის სიგრძე (ანუ მანძილი ტალღის ერთი წვეროდან მეორემდე) ზოგჯერ 100 კილომეტრს აღწევს, სიმაღლე კი ნაპირებთან, როგორც წესი, 3 მეტრამდეა. განსაკუთრებულ შემთხვევებში შეიძლება 30 მეტრამდე გაიზარდოს. ამავე დროს, ღრმა ოკეანეში ცუნამის ტალღის სიმაღლე იმდენად მცირეა, რომ მას მეზღვაურები ვერ გრძნობენ და ამდენად, საშიშიც არ არის. სახიფათო ისინი ხდება მხოლოდ ნაპირთან.  ცუნამი ყველაზე ხშირია წყნარ ოკეანეში, განსაკუთრებით იაპონიის ნაპირებთან. შიდა ზღვებში ძალზე იშვიათია. შავ ზღვაზე ეს მოვლენა შემჩნეული არ ყოფილა. ცუნამის არაფერი აქვს საერთო მიმოქცევით ტალღებთან.

ყველაზე დიდი ცუნამის გამომწვევი აღმოჩნდა მიწისძვრა ინდოეთის ოკეანეში, 2004 წელს. ინდოეთის ოკეანეში დაახლოებით 9-ბალიანი მიწისძვრის შემდეგ ინდონეზია, ინდოეთი, შრი-ლანკა, ტაილანდი და სხვა ქვეყნები ტალღებში ,,ჩაიძირა”, ტალღების სიმაღლე 49 მეტრს აღწევდა.

 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ეოგრაფიას საინტერესოა

რა არის ოზონის ხვრელი და რატომ არის საშიში?

ოზონის ხვრელი

დედამიწის ატმსოფეროს ზედა ფენებში, სტრატოსფეროში, ოზონის ფენის სისქე ბოლო ათწლეულებში ანთროპოგენური (ადამიანის) ზემოქმედების შედეგად საგრძნობლად შემცირდა.

ოზონის ხვრელის გაჩენამ კაცობრობის დიდ ინტერესი იმის გამო გამოიწვია, რომ სწორედ ოზონის ფენა იცავს დედამიწის ზედაპირს მზის ულტრააისფერი გამოსხივებისგან. ოზონის ხვრელი 1000 კმ დიამეტრით პირველად 1986 წელს აღმოაჩინეს ანტრაქტიდის თავზე, იგი ყოველ აგვისტოში ჩნდება, ხოლო დეკემბერში ან იანვარში ქრება.

ჩრდილოეთ ნახევრასფეროში, არქტიკის თავზე, გაცილებით მცირე ზომის მეორე ხვრელი ჩნდება.

რატომ არის ოზონის ხვრელი საშიში?

როგორც ზევით აღინიშნა, ოზონის შრე ულტრაიისფერი გამოსხივებისგან გვიცავს, რომლის პირობებშიც არცერთ უჯრედს არ შეუძლია სიცოცხლე. ოზონის შრეს აქვს თვისება, შთანთქას ის ისე, რომ ჩვენამდე მოღწეული ულტრააისფერი გამოსხივების ინტენსივობა იყოს უსაფრთხო. თუმცა, ოზონის ხვრელის წარმოშობამ და მისი ფენის გათხელებამ მეცნიერები შეაშფოთა.

საქმე ისაა, რომ ჯერჯერობით ულტრააისფერი გამოსხივების შემოჭრის ინტენსივობა ძალიან საგანგაშოც არ არის, თუმცა, დედამიწაზე დაწყებულ ბიომრავალფეროვნებასთან, კანის სიმსივნურ დაავადებებთან მიმართებით არსებული პრობლემების წარმოშობის მიზეზად მეცნიერები ოზონის ხვრელის არსებობას ასახელებენ.

 

 

 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ს საინტერესოა

ელენე ახვლედიანის ნახატი, რომელიც მან პიკასოს არ მიჰყიდა

ელენე ახვლედიანი

ელენე ახვლედიანმა პარიზის ცნობილ ,,შემოდგომის სალონში” ,,ზამთრის კახეთი” გამოფინა. ეს სურათი მან საფრანგეთში ყოფნისას სამშობლოს მონატრების გამო დახატა.

პაბლო პიკასოს ძალიან მოსწონებია ,,ზამთარი კახეთში” და მისი შეძენის სურვილი გამოუთქვამს. ავტორი ვერ შეელია თავის საყვარელ ნამუშევარს – ,,ეს ნახატი მეც ძალიან მომწონს და არასდროს გავყიდიო”.

 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ედამიწას საინტერესოაედიცინა

რა საფრთხეს ქმნის ბუზები?

პური და ბუზი

 გაზაფხულსა და ზაფხულს სითბოს, მზის სხივებთან ერთად, ბუზებიც მოჰყვება, რომლებიც გამუდმებით ცდილობენ საკვებ პროდუქტებზე დასხდომას.

თუმცა ბევრმა შესაძლოა არც კი იცოდეს, რეალურად რა საფრთხეს წარმოადგენს მიკრობებით სავსე ბუზები.

ბუზები საშუალოდ 200-ზე მეტი სახის მავნე ბაქტერიის მატარებლები არიან, რომლებსაც იმ საგნებიდან იღებენ, რომლებსაც ასხდებიან, მათ შორის მიწა, დამპალი საკვები და ფეკალური მასები.  შემდეგ კი კიდურებზე განლაგებული ათასობით წვრილი თმით იმ საკვებზე გადააქვთ, რომელსაც ასხდებიან.

„მათ მხოლოდ წამი სჭირდებათ იმისთვის, რომ მიკრობები თავიანთი სხეულიდან ადამიანების საკვებზე გადაიტანონ,“ – განაცხადა ბრიტანეთის მავნებლებთან ბრძოლის სამსახურის ენტომოლოგმა და ტექნიკური მომსახურების დირექტორმა რონ ჰარისონმა. „იმის გამო, რომ ბუზებს ისეთი სერიოზული, გადამდები დაავადებების გადატანა შეუძლიათ, როგორიცაა : ქოლერა, დიზენტერია, და ტიფი, საუკეთესო გამოსავალია, უარი ვთქვათ იმ საკვების მიღებაზე, რომელზეც ბუზი იჯდა,“ – დასძინა მან.

რამდენად ამაზრზენადაც უნდა ჟღერდეს, ბუზი საკვებზე დაჯდომისთანავე ნაწლავებს ითავისუფლებს და აღებინებს, ამიტომ ექსპერტები გვირჩევენ, რომ საკვების ის ნაწილი, რომელსაც ბუზი დააჯდა, მოვაცალოთ და გადავაგდოთ.

 

წყარო: Dailymail

მასალა მოამზადა:  თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

 

სრულად ნახვა
ს საინტერესოასიქოლოგია

პლაცებოს ეფექტი – ადამიანის თვითდარწმუნებისა და ,,განკურნების” საშუალება

პლაცებო

პლაცებო  – ეს არის ნივთიერება სამკურნალო თვისებების გარეშე, რომელსაც წამლის საშუალების სახით იყენებენ. ექიმი არწმუნებს პაციენტს, რომ ის პროცედურის შემდეგ გამოჯანმრთელდება, თუმცა უმალავს წამლის ინერტულობის ფაქტს.
ეს ქმედება საჭიროა იმისთვის, რომ პაციენტმა ირწმუნოს საკუთარი გამოჯანმრთელების შესახებ.
ხშირად პლაცებოს ჩვეულებრივი წამლის საწინააღმდეგოდაც იყენებენ – ახალი წამლის შემოღებისას პაციენტთა ნაწილს პლაცებოს ასმევენ, ნაწილს – ნამდვილ წამალს და შედეგებს აკვირდებიან. მხოლოდ მაშინ, თუკი წამალს გაცილებით უკეთესი შედეგი ექნება, ვიდრე პლაცებოს, მას ვარგისად აღიარებენ. ბევრი მიიჩნევს, რომ მსგავსი რამ არასწორი და არაეთიკურია, რადგან პაციენტს რაღაცას ატყუებენ.
პლაცებოს ეფექტი დაახლოებით იგივეა, რომ თავს დააჯერო რაიმე არარეალური და შემდგომ მართლაც შეძლო მისი შესრულება.
დაზუსტებით იმის თქმა, თუ როგორ მუშაობს პლაცებო, ჯერ კიდევ შეუძლებელია, მაგრამ კვლევებმა აჩვენა, რომ პოზიტივის მოლოდინი ჩვენს ტვინში დადებით ცვლილებებს იწვევს. პლაცებოს მიღება იწვევს ტვინში ენდორფინის გამომუშავებას, რაც ხელს უწყობს ტკივილის შემცირებას ან მთლიანად მოხსნას.
პლაცებოს ეფექტის მოქმედების ხარისხი უკავშირდება ადამიანის თვითდარწმუნებას და „მკურნალობის“ გარეფაქტორებს – მაგალითად, პლაცებოს სახეს, მის ღირებულებას და „წამლის“ მოპოვების საშუალების სირთულეს, ნდობას ექიმისადმი და კლინიკის ავტორიტეტს. მეცნიერებმა ასევე აღმოაჩინეს: მსხვილი და დიდი ზომის პლაცებოს აბი უფრო ეფექტურია, ვიდრე პატარა. ასევე მნიშვნელოვანია ფერიც – ფერადი უფრო ქმედითია, ვიდრე თეთრი.
პლაცებოს ეფექტი რეალურია და ნამდვილად არსებობს, რომელიც მრავალი ექსპერიმენტითაა დამოწმებული. პლაცებო არის მაგალითი იმისა, თუ რამხელა მნიშვნელობა აქვს პაციენტის განწყობას მკურნალობისას.

 

მასალა მოამზადა: ნინო კერესელიძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

 

სრულად ნახვა
ს საინტერესოა

საინტერესო ფაქტები დელფინების შესახებ და მათი მსგავსება ადამიანთან

დელფინი

,,დოქტრინა” გთავაზობთ საინტერესო ფაქტებს ბევრისთვის საყვარელ ძუძუმწოვრებზე – დელფინებზე:

  • სიტყვა დელფინის ეტიმოლოგია ბერძნულია და სათავეს იღებს ,,დელფოსისგან”, რომელიც ძმას ნიშნავს;
  • დელფინი ნებისმიერ საკვებს ჭამს;
  • დელფინებს წრიული ცურვა ახასიათებთ, ძირითადად, ამის მიზეზი დაზვერვაა;
  • მდედრი ცალნამგალა ვეშაპი არის ერთადერთი ძუძუმწოვარი, რომელიც განიცდის მენოპაუზას, ისევე, როგორც ადამიანი და მას შემდეგ ცოცხლობს მრავალი წელი, თუმცა, გამრავლების უნარი არ აქვს;
  • დელფინების გუნდურად დადიან და ყველაფერში გუნდურობა ახასიათებთ. მაშინ, როდესაც რომელიმე მათგანი უძლურდება, ისინი ცდილობენ, გადაარჩინონ და წყლის ზედაპირზე ამოიყვანონ, რადგანაც, ცნობილია, რომ დელფინისთვის სუნთქვა აუცილებელია;
  • დელფინებს 100 კბილი აქვთ, მაგრამ მათ საკვების დაღეჭვისთვის არ იყენებენ, კბილებით მხოლოდ საჭმლის მოპოვება შეუძლიათ;
  • დელფინების ტვინი ადამიანის ტვინის ზომისაა;
  • დელფინებს ადამიანების მსგავსად ოთხსარქვლიანი გული აქვთ, სუნთქავენ ფილტვებით და თბილსისხლიანები არიან;
  • ამ ძუძუმწოვრებს ძალიან უყვართ დედა და დიდხანს ცხოვრობენ მასთან, ზოგ შემთხვევაში, 3-8 წლამდეც კი;
  • დელფინების სიგრძეც ადამიანის ზომის საპირწონეა – 150-200 სმ;
  • დელფინებს გააჩნიათ ადამიანის მსგავსი კოგნიტური უნარები და ქცევები. ზოგიერთმა მკვლევარმა გამოთქვა აზრი, რომ იგი ცალკე კლასიფიკაციად დაიყოს;
  • მკვლევარებმა აღმოაჩინეს, რომ ყველა დელფინს აქვს თავისი სახელი ისევე, როგორც ადამიანებს. ისინი სტვენითი ბგერებით უხმობენ ერთმანეთს.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

 

 

 

 

სრულად ნახვა
ს საინტერესოა

25-ე კადრი ანუ მომხმარებლის ჰიპნოზი – მითი თუ რეალობა?

5

 ბევრ ქვეყანაში 25-ე კადრი აკრძალულია, როგორც ადამიანის ფსიქიკაზე ნების საწინააღმდეგოდ ზემოქმედების მექნიზმი.

„ფარული შეტყობინების“ ( ოფიციალურად ასე ჰქვია 25-ე კადრს) მეთოდი პირველად 1957 წელს ამერიკელმა მარკეტერმა – ჯეიმს ვაიქერიმ – დააპატენტა. მან ფილმ „პიკნიკის“ ფირში ჩაამონტაჟა 1/30000 ხანგრძლივობის კადრი, რომელიც გახლდათ ერთგვარი მოწოდება: „დალიე კოკა-კოლა“, „გშია? ჭამე პოპ-კორნი“, არსებულ ტექსტს მაყურებლის თვალი ვერ აღიქვამდა, ფილმის მსვლელობას უადგილო კადრის ჩამატების გამო ხელი არ შეშლია, ჩვენების დასრულებისთანავე კი მაყურებლის 90% კოკა-კოლისა და პოპკორნის რიგში ჩადგა. ცდის ჩატარების შემდეგ, ვაიქერმა ექსპერიმენტების შედეგები წარადგინა, რასაც თავისთავად დიდი ხმაური მოჰყვა, მეთოდი ადამიანის მანიპულაციად გამოაცხადეს და მისი გამოყენება აკრძალეს.

რატომ ვერ აღიქვამს თვალი 25-ე კადრს? ექსპერტები გვიხსნიან, რომ თვალის ბადურა რეალურად წამში 25 კადრს კი აღიქვამს, მაგრამ ტვინს  მხოლოდ 24-ის გაშიფვრა შეუძლია. ის ერთი კადრი კი არაცნობიერში იგზავნება, ილექება და ადამიანზე ზემოქმედებას ახდენს.

 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი – ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
1 45 46 47
Page 47 of 47