close

ეს საინტერესოა

ს საინტერესოაელიგია და მეცნიერება

არსებობდა თუ არა ნოეს კიდობანი?

kid4

ათეისტები დიდხანს ამტკიცებდნენ, რომ მსოფლიო წარღვნა და ნოეს ისტორია მხოლოდ მითია, რომელსაც რეალობასთან არანაირი საერთო არა აქვს. ცოტა ხნის წინ გაიხსნა სამხედრო დაზვერვის საიდუმლო მასალები, სადაც მითითებულია, რომ 40-იან წლებში არარატზე გადაფრენილი თვითმფრინავის მფრინავმა მაღალ მთაში შეამჩნია ტბაში გაყინული უზარმაზარი ხომალდის ნამსხვრევები.

რა ვიცით ნოეს კიდობანზე?
ადამისა და ევას შთამომავლობა სწრაფად გამრავლდა. სეითის შვილები ღვთისმოსავნი და კეთილნი იყვნენ. ბიბლია მათ ღმერთის შვილებს უწოდებს, კაენის შვილები კი უწმინდურნი და ბოროტნი – ბიბლიის მიხედვით „ძენი კაცისანი“. კაენისა და სეითის ერთამენთში აღრეული შთამომავლები გარყვნილნი და უწმინდურნი გახდნენ. მთელ კაცობრიობაში მხოლოდ ნოე და მისი ოჯახი იყო მართალი. ღმერთმა ინება, დედამიწა გაეწმინდა (განებანა) ბოროტებისაგან, ნოე კი გადაერჩინა კაცობრიობის გასამრავლებლად.
უფალი გამოეცხადა ნოეს, გააფრთხილა მოსალოდნელი წარღვნის შესახებ და უბრძანა აეშენებინა კიდობანი, სადაც თავს შეაფარებდა ოჯახთან და ცოცხალ არსებებთან ერთად. ღმერთმა ნოეს კიდობნის ზუსტი ზომებიც უკარნახა: სიგრძით 300 წყრთა და სიგანით 50 წყრთა, ხოლო სიმაღლით – 30 (150X25X15). იმ დროისთვის ეს უზარმაზარი ნაგებობა იყო.
რაციონალიზმის საუკუნეში ეჭვი შეიტანეს ბიბლიაში აღწერილი მოვლენების რეალობაში, ცდილობდნენ დაემტკიცებინათ, რომ ნოეს ისტორია მხოლოდ მითია.
უცნაურია, მაგრამ ნოეს ისტორიის დასაბუთება მეცნიერებმა პირველად სწორედ მითოლოგიაში აღმოაჩინეს. სხვადასხვა კონტინენტზე მცხოვრებ ეთნოსთა ცნობიერებაში დალექილი მოგონებები წარღვნასა და რჩეული ხალხის გადარჩენაზე.
მსოფლიო წარღვნის რეალობის მეორე დასაბუთება მოგვცა თანამედროვე არქეოლოგიამ, რომელმაც დედამიწის გაქვავებულ ქანებში აღმოაჩინა საყოველთაო კატასტროფის დამადასტურებელი მრავალი ფაქტი.
მსოფლიო წარღვნის და ნოეს ისტორიის ყველაზე ნათელი დადასტურება ნოეს კიდობნის აღმოჩენა იყო.
ბიბლიაში წერია, რომ კიდობანი არარატის მთაზე შეჩერდა. დიდი არარატი 5165 მეტრის სიმაღლის მთაა. 50-იანი წლების დასაწყისში ალპინისტები ორჯერ შეეცადნენ დაელაშქრათ არარატი ნოეს კიდობნის მოსაძებნად, მაგრამ ორივე მცდელობა წარუმატებლად დამთავრდა – დიდთოვლობამ ალპინისტებს საშუალება არ მისცა მწვერვალზე ასულიყვნენ. ექსპედიციის მოწყობას ართულებდა ის გარემოებაც, რომ არარატის მთა სამი სახემლწიფოს საზღვარზე მდებარეობს. ამ სახელმწიფოთა შორის დადებული ხელშეკრულების თანახმად, არარატზე ასვლა აკრძალულია.
ნოეს კიდობანი ფრანგმა ალპინისტმა ფერნან ნავარამ აღმოაჩინა. 1955 წელს ამ აღმოჩენის აღიარება სენსაციად იქცა. ნავარამ 5 კილომეტრის სიმაღლეზე მდებარე გაყინულ ტბაში აღმოაჩინა კიდობნის ნამსხვრევები და ფიცრის ნაწილი ჩამოიტანა. რამდენიმე ქვეყანაში ჩატარებულმა მედიოქანურმა ანალიზმა ერთნაირი შედეგი აჩვენა – ფიცარი 5 ათასი წლის აღმოჩნდა. ნავარას ექსპედიცია უნებართვოდ იმყოფებოდა მთაზე. მესაზღვრეებმა ის დააპატიმრეს, მაგრამ მოგვიანებით მშვიდობით გაუშვეს, ხელი არ უხლიათ მისი ფოტოსურათებისათვის და ფიცრის ნაჭრისათვის.
ნავარა პირველი მაძიებელი არ იყო.
ქრისტემდე მე-3 საუკუნეში ცნობილი ბაბილონელი და ბერძენი ისტორიკოსები წერდნენ, რომ სომხეთის მთებში მდებარეობს ძველისძველი კიდობანი. ახლომახლო მცხოვრებნი მას ფისს აძრობენ და ავგაროზებს აკეთებენო. იოსებ ფლავიუსი თავის წიგნში – „იუდეის სიძველეები“ (I ს.) – წერს, რომ ბევრს ჩამოჰქონდა არარატიდან კიდობნის ნაწილები. ამავეს წელს თეოფანე ანტიოქელი 180 წელს.
XIX საუკუნეში გაჩნდა ცნობები კიდობნის მნახველებზე, თურქები კი ამბობდნენ, რომ კიდობნის შიგნითაც შეაღწიეს. ხომალდი ნაკვეთურებად არის დაყოფილი, მათი უმეტესობა ყინულითაა ამოვსებული. 1916 წელს კიდობანი შეამჩნია რუსმა ავიატორმა როსტოვიცკიმ.
მიუხედავად მრავალი მცდელობისა, მხოლოდ ნავარამ მოახერხა, ფოტოსურათებით და სამეცნიერო გამოკვლევებით დაემტკიცებინა კიდობნის არსებობა. მას შემდეგ არარატზე რამდენიმე ექსპედიცია ავიდა, რომელთაც დაადასტურეს ნავარას აღმოჩენა. 70-იან წლებში თურქეთის მთავრობამ არარატზე ასვლა აკრძალა.

წყარო:   ჟურნალი „საფარველი“ № 2, 2004 წ.

სრულად ნახვა
ს საინტერესოასტორიააქართველო

ბოლშევიკების დამამარცხებელი ქართველი გენერლის ისტორია

aa

„არ არის ტყვია რომელიც მე მომკლავს , რადგან ჩემი ფესვები იმ ქვეყანაშია რომელსაც კლავდნენ და არ კვდებოდა“

“ბრძოლაში ცალკეული ნაწილი კი არა, მთელი ერი დასახელმწიფოა ჩაბმული“

 გიორგი კვინიტაძე დაიბდა  დაღესტანში სამხედრო ოჯახში, მამაპოლკოვნიკი ივანე კვინიტაძე (საინტერესო ფაქტია ის, რომ მამამისი13 წლამდე ჩიქოვანის გვარს ატარებდა თუმცა უცნობი მიზეზებისგამო, შემდეგ გვარი კვინიტაძედ გადაუკეთებია) დედა -პელაგიასუალაძე.

 მომავალი ქართველი გენერლის სამხედრო კარიერა ჯერ კიდევ 10 წლის ასაკში დაიწყო, როცა ის თბილისი კადეტთა კორპუსშიმიაბარეს, სწავლა პეტერგურგის ფეხოსანთა სასწავლებელშიგანაგრძო. სასწავლებელი 1894 წელს დაასრულა ოფიცრის ჩინით. პირველი სამხედრო სამსახური მისთვისიყო ვლადიკავკაზის 153-ე პოლკი.  რუსეთ იაპონიის ომის დაწყებისთანავე  ის  თავისი ნებით ჩაერთო ომში. 1907-09 წლებში სწავლობდა რუსეთის გენერალური შტაბის აკადემიაში. მისი დამთავრებისთანავე მანკაპიტნის წოდება მიიღო. სამხედრო სამსახური კი კავკასის სახედრო  ოლქის შტაბში დაიწყო. პირველმსოფლიო ომში   გორგი კვინიტაძე დივიზიის შტაბის უფროსი გახლდათ ხოლო 1916 წელს მანპოლკოვნიკის წოდება მიიღო და მე-4 მსროლელი დივიზიის მეთაურობა ჩაიაბარა. არზრუმისათვისგამართულ ბრძოლაში წარმატებულად განხორციელებული სამხედრო ოპერაციის  გამო გიორგი კვინიტაძედააჯილდოვეს: ოქრის ვადიანი ხმლით,  წმ.გიორგის მეოთხე ხარისხის ორდენით და გენერლის წოდებით.

გენერალ-მაიორმა გიორგი კვინიტაძემ 1918 წელს უარი განაცხადა რუსულ ჯარში გაეგრძელებინა სამხედროსამსახური (რეალურად რუსეთში სამეფო ხელისუფლების ერთგული მსახურების დევნა დაიწყო) დადაბრუნდა დამოუკიდებელ საქართველოში. დაიწყო აქტიური მოღვაწეობა ქართული არმიისა შექმნასა დაფორმირების საქმეში. 1918 წელს მისი მეთაურობით (ის გახლდათ სამხედრო შტაბის მეთაური) დაამარცხეს სომხეთის არმია. 1919 წელს კვინიტაძემ დაამარცხა თურქები, მან გაანადგურა სევერ ბეგი რაცვერ მოახერხა გენერალმა მაზნიაშვილმა. სწორედ ამ პერიოდში  საქრთველოს თავდაცვის მინისტრმაგრიგოლ ლორთქიფანიძემ მას სამხედრო სკოლის ჩამოყალიბება სთხოვა. ქართველი გენერლის ძლისხმევითშეიქმნა იუნკერთა სასწავლებელი (სამხედრო სკოლა), რომლის პირველი ხელმძღვანელი თვითონგახლდათ. სამწუხაროდ, გენერალს არ ენდობოდა საქართველოს მაშინდელი ხელისუფლება, მათ ეშინოდათსახედროთა ხელში ძალუფლების მომძლავრებისა, ამასთანავე მეფის რუსეთის ჯარში მოღვაწე გენერლებირუსოფილებად აღიქმებოდნენ და მათ მონარქისტობაში დებდნენ ბრალს. რის გამოც გენერალი კვინიტაძერამდენჯერმე გადადგა.

  1921 წლის თებერვალში შექმნილი უმძიმესი ვითარესი გამო ნოე ჟორდანიამ მას თხოვნით მიმართა დასარდლობა ისევ ჩააბარა.

„მხოლოდ ბრძოლა შეიძლებოდა, მხოლოდ თბილისის ევაკუაციაზე უნდა გვეფიქრა, უნდა დაგვეცვაიარაღის ღირსება, რომელსაც ბრძოლის დასაწყისშივე უზარმაზარი ჩრდილი მიადგა“ (გენერალიგ.კვინიტაძე)

 მე-11 არმიის შესახებ ცნობა საქართველოს მთავრობას ჯერ კიდევ 1920 წლის ნოემბერში ჰქონდა, თუმცასაქართველოს მთავრობა ამ ცნობას უგულისყუროდ მოეკიდა.

აღსანიშნავია ის, რომ  როდესაც მეცხრე, მერვე, მეათე და მეთერთმეტე არმიებმა საქართველოს თითქმისყველა მხიდან შემოუტიეს, სამხრეთ დასავლეთ საქართველოს ოკუპაცისათვის დაიძრა თურქეთიც,რომელიც ბოლშევიკებთან შეთანხმებულად მოქმედებდა.  თურქეთმა ულიტიმატუმი წაუყენა საქართველოსმთავრობას, რაც ფაქტიურად ომის გამოცხადებას ნიშნავდა.11 თებერვალს ღამით ლორეს რაიონში მდგარქართულ ნაწილებზე იერიში  მე -11 არმის ნაწილებმა მიიტანა, ვითომ ადგილობრივი სომხურიბოლშევიკური მოძრაობის სახით. 12- დან 15 თებერვლამდე ბოლშევიკური ნაწილები უპრობლემოდმოიწევდნენ თბილისისაკენ (უმნიშვნელო დანაკარგებით) 15 თებერვალს კი ბოლშევიკების დამამარცხებელგენრალს დაურეკეს (1920 წელს კვინიტაძემ დაამარცხა ბოლშევიკების არმია და ერთ წლით გადადოსაქართველოს ოკუპაცია, თუმცა ხელისუფლებასთან უთანხმოების გამო გადადგა) გენერალ ნოე ჟორდანიასთხოვნა ვალიკო ჯუღელმა გააცნო, რომელიც თავის დროზე დიდი სიხარულით შეხვდა გიორგი კვინიტაძისგადაგომას. ვითარების გაცნობის შემდეგ  გენრალმა ნოე ჟორდანიას საპასუხოდ გადასცა, რომ ომიწაგებული იყო თუმცა უნდა ებრძოლათ.  თბილის დაცვის ორგანიზებას იმ დღესვე შეუდგა. მანგლისისგაზატკეცილზე მე -4   პოლკის ორი ასეული, ტაბახმელის მონაკვეთზე გენერალ ანდრონიკაშვილისმეთაურობით სამხედრო სკოლის კურსანტები და უნტერ ოფიცერთა ბატალიონები განალაგა. ნავთლუღისმონაკვეთს გენერალ ჯიხიას სახალხო გვარდია, შავნაბდას მონასტრიდან მდინარე მტკვარამდე კი თბილისსგენერელი მაზნიშვილი იცავდა. როგორც კვინიტაძის მოგონებებიდან ირკვევა მას და გენერალ მაზნიშვილსძალიან კარგი ურთერთობა ჰქონდათ, სწორედ მას ანდო ყველაზე ცხელი წერტილი, სადაც გამარჯვებაქართულ ჯარს ჰაერივით სჭირდებოდა, მაზნიაშვილს ბრწყინვალე მოქმედეებით ბოლშევიკთა იერიშებირამდენჯერმე იქნა მოგერიებული ბოლოს თვითონ გადავიდა შეტევაზე და 1600 კაცი იგდო ტყვედ. გენერალ მაზნიაშვილის მიერ მოპოვებული წარმატების შემდეგ ბოლშევიკებმა  იერში მიიტანეს გენერალჯიხიას არმიაზე თუმცა გენერალმა დაამარცხა რუსები  და ფრონტზე 10 კილომეტრით წინ წაიწია, მაგრამმტრის დასვენებული ახალი არმიის გამოჩენის შემდეგ უკან დაიხია. მიუხედავად უდიდესი გმირობებისაბოლშევიკთა მრავალმრიცხოვნობამ და უკეთესმა შეირაღებამ (საერთო ჯამში- 36000 ფეხოსანი ჯარისკაცი, 4300 კავალერისტი 196 ქვემეხი, 1065 ტყვიამფრქვევი, 5-7 ჯავშნიანი მატარებელი, 4 ტანკი 50-ამდეთვითმფრინავი) თავის გააკეთა შეთხელებული ქართული არმია, მომავალ იერიშებს ვეღარ გაუძლებდა, გაწელილი ფრონტის ხაზი უმალ დაირღვეოდა. საქართველოს გენერალმა გიორგი კვინიტაძემ უკან დახევისდა თბილისის ევაკუაციის ბრძანება გასცა. „სწორი იყო თუ არა ეს გადაწყვეტილება? მიმაჩნია რომ სწორიიყო, ისტორიულადაც ცნობილია რომ თბილისის მტრის ხელში ჩავარნდა ერის დამორჩილებას როდინიშნავდა…დედაქალაქის დატოვა ომის დასრულებას არ მოასწავებეს, ვინაიდან ბრძოლაში ცალკეულინაწილები კი არა, მთელი ერი და სახელმწიფოა ჩართული“ (გიორგი კვინიტაძე) სამწუხაროდ ბრძოლისგაგრძელება ვერ მოხერხდა საქართველოს მთავრობა და მათ შორის გენრალიგიორგი კვინიტაძე ემიგრაციაში წავიდა.

zz გენერალს მის მეუღლესაგან (თავადის ასულიმარიამ მაყაშვილი) ჰყავდა სამი ქალიშვილი: ლიდა, თამარი და ნინო, (სწორედ ნინოსქალიშვილი მარიამ დამბო გახლდათფრანგული კინოს ვარსკვლავი.)  მას ძალიანუჭირდა სამი შვილის რჩენა ამიტომაციძულებული იყო, ქარხანაში ემუშავა მუშად. ჭრილობების გაურარესების გამო ის ამსაქამიანობას ვეღარ გააგრძელებდა , ოჯახიკატასტროფისგან იხსნა ბავშვების ძიძამბაბალემ, რომელიც საოცარ მაწონს ამზადებდა. გიორგი კვინიტაძე ერთ-ერთ მოგონებაში იხსნებს, გადაეცით საქართველოში რომ გენერალი მემაწვნეგავხდიო, ის ველოსიპედით არიგებდა მაწონს, რომლიც დიდი პოპულარობით სარგებლოდა. აღსანიშნავიაფაქტია ისიც, რომ მასთან ხშირად დადიოდა საფრანგეთის სახალხო გმირი დიმიტრი ამილახვარი, გიორგიკვინიტაძის ქალიშვილი იხსენებს რომ მამა ხშირად უტარებდა მას ჭადრაკის ქვებით უმაღლეს სამხედროსტრატეგიულ გაკევთილებსო.

 მთელი დარჩენილი ცხოვრება გენერალმა საფრანგეთში გაატარა იგი ღრმად მოხუცებული 1970 წლის 7 აგვისტოს გარდაიცვალა პარიზის მახლობლად, დაბა შატუში. 1985 წელს, პარიზში გამომცემლობა YMCA-PRESS-მა დასტამბა გენრელის მემუარები რუსულ ენაზე „მოგონებები:საქართველოს დამოუკიდებლობისწლები,1917-1921“

მე სამსახურზე უარი არასდროს მითქვამს, რაოდენ რთულიც არ უნდა ყოფილიყო მდგომარეობა. დავმხარებოდი სათაყვანებელ სამშობლო საქართველოს დამოუკიდებლობის საქმეს, იყო და არის ჩემიუწმინდესი მოვალეობა“

გენერალი გიორგი კვინიტაძე

სრულად ნახვა
ს საინტერესოასტორიაულტურასოფლიოაქართველო

ნიკოლოზ ბაგრატიონი – „ვეფხისტყაოსნის“ სულისკვეთებით სავსე ქართველი რაინდი აფრიკაში

ლმ

კაცობრიობის ისტორიის მსვლელობისას დროდადრო გამოჩნდებიან ხოლმე ისეთი ადამიანები, რომლებიც თავიანთი უანგარო და მაღალზნეობრივი ცხოვრებით გმირობის საოცარ მაგალითს გვიჩვენებენ. ერთ-ერთი მათგანი იყო ნიკოლოზ ბაგრატიონი – ნიკო ბური, რომლის რაინდული ცხოვრება იყო ცოცხალი მაგალითი „ვეფხისტყაოსნის“ გმირების სულიერების რეალურ ცხოვრებაში განხორციელებისა. ნიკოლოზ ბაგრატიონი შუა საუკუნეების სარაინდო რომანების გმირს უფრო გავდა, ვიდრე XIX-XX  საუკუნეების მიჯნაზე მცხოვრებ ადამიანს. მან გადაწყვიტა სრულიად უანგაროდ დახმარებოდა მისი სამშობლოს მსგავსად გაჭირვებაში მყოფ, ბურების აფრიკულ სახელმწიფოს და უშუალო მონაწილეობა მიეღო საბრძოლო ოპერაციებში.

     ნიკოლოზი ბაგრატიონ-მუხრანბატონთა შტოს განეკუთვნებოდა, მათ მამულები ჰქონდათ მუხრანის ველის ტერიტორიაზე, რომლის ცენტრიც სოფელი მუხრანი გახლდათ. ნიკოლოზი პირდაპირი შთამომავალი იყო არჩილ მეფისა. ნიკო1868 წელს დაიბადა, მის ოჯახთან დაახლოებულ ილია ჭავჭავაძეს მგზნებარე სიტყვა წარმოუთქვამს და გიორგი ბაგრატიონისთვის ურჩევია, შვილები ქართულ წესზე აღეზარდა და სამშობლოს სიყვარული ჩაენერგა მათთვის.  ნიკოს მამა, გიორგი ბაგრატიონ-მუხრანელი სამხედრო პირი  გახლდათ, რომელსაც დიდ პატივს სცემდნენ. ცნობილი ფაქტია, რომ რუსეთ-თურქეთის ომის დროს ალექსანდროპოლში თურქთა არმია, რომელსაც ზიულ ფაშა მეთაურობდა რუსეთის არმიამ ალყაში მოაქცია. ზიულ ფაშამ რუსეთის არმიის მეთაურ ოგლობოჟიოს მოღალატე უწოდა და იარაღი არა მას, არამედ  მის ადიუტანტ გიორგი ბაგრატიონ-მუხრან ბატონს ჩააბარა, რომელიც შემდგომ ნიკო ბაგრატიონმა საქართველოს მუზეუმს ჩააბარა.   გიორგი ბაგრატიონს და მის მეუღლეს ეკატერინე მესიშვილს 15 ვაჟიშვილი და ერთადერთი ქალიშვილი თამარი ჰყავდათ.

პატარა ნიკოლოზი მუხრანში, ბაგრატიონ მუხრანელთა რეზიდენციაში იზრდებოდა. როგორც თავის წიგნში აღნიშნავს, მისი ბავშვობის ოცნება ყოფილა ფეხით მოევლო და საკუთარი თვალით ენახა მთელი ქვეყნიერება. ნიკოს ბავშვური და კეთილი სულის სწორად განვითარებაში დიდი წვლილი მიუძღვის მის გამზრდელ თინათინს. იგი უამბობდა მას მშვენიერ ზღაპრებს, თქმულებებს, „ვეფხისტყაოსნის“ სიუჟეტებს. პატარა ნიკოს სულში ღრმად გაიდგა ფესვი სიკეთისკენ სწრაფვამ და ბოროტების წინააღმდეგ ბრძოლის სურვილმა.

“გული იმ უცნობი მხარეებისკენ მიილტვოდა, რომლებსაც გამდელი ამიწერდა. ყოველი ზღაპრის მოსმენის შემდგომ, სიტყვას ვაძლევდი ჩემს თავს, რომ ოდესმე უთუოდ წავიდოდი იმ საარაკო ქვეყნებში, თან საყვარელ ტარიელად გახდომას ვნატრობდი.” 

   ბავშვობის ტკბილი ოცნებები მკაცრმა მამაკაცურმა აღზრდამ შეცვალა. ნიკოლოზ ბაგრატიონი პატარა ასაკიდანვე შეაჩვიეს ცხენზე ჯდომას,  იარაღის ხმარებას, სიძნელეების გადატანას. saaaa

   ნიკოლოზ ბაგრატიონის ოჯახს დიდი განსაცდელი დაატყდა თავს, როდესაც ფინანსური მაქინაციების წყალობით ებრაელმა ხასკინმა 600 000-იანი ვალი აჰკიდა ნიკოს ოჯახს. ეს ვალი მძიმე ტვირთად იქცა ოჯახისთვის. ნიკოს მამა იძულებული გახდა, წასულიყო და რუსეთის იმპერატორისთვის ვალის პატიება ეთხოვა. საბედნიეროდ იმპერატორმა ნიკოს ოჯახს ვალი აპატია.

   გიორგი ბაგრატიონმა გადაწყვიტა კარგი განათლება მიეცა შვილებისთვის. ნიკო და ლევანი თბილისში გაგზავნეს. მოხუცი ფრანგი ქალი ბერლემონი 3 წელიწადი ასწავლიდა ძმებს ფრანგულ ენას. უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ ნიკოს განათლებაში დიდი წვლილი მიუძღვის ცნობილ ქართველ ისტორიკოსს პლატონ იოსელიანს, იგი ნიკოს მამიდის ქმარი გახლდათ. პლატონმა ღრმად შეასწავლა ნიკოლოზ ბაგრატიონს საქართველოს ისტორია,  კულტურა, არქეოლოგია.უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ ფრანგულის გარდა ნიკომ ბრწყინვალედ შეისწავლა რუსული და ინგლისური ენა.

  გარკვეული პერიოდის შემდგომ ნიკო და მისი ძმა რუსულ გიმნაზიაში იწყებენ სწავლას. გიმნაზიაში სწავლის პერიოდშიც ნიკოს სული პატრიოტულ ნიადაგზე განაგრძობდა ზრდას, იგი ოცნებობდა საქართველოს უკეთეს მომავალზე და თავისუფლებაზე.

   1884 წელს გარდაიცვალა ნიკოს მამა, გიორგი ბაგრატიონი-მუხრანელი. ნიკოს უფროსი ძმა, ლევანი თბილისში დაბრუნდა სწავლის გასაგრძელებლად, ოჯახის ტვირთი კი ნიკოს დააწვა. ნიკომ პატარა არყის სახდელი გახსნა და ამით ეხმარებოდა ოჯახს. ბავშვობაში სუსტი ნიკო ახლა ნამდვილი გოლიათი იყო, 2 მეტრი და 10 სანტიმეტრი სიმაღლის. ბრწყინვალე მსროლელი, მოჯირითე, საარაკო ძალის პატრონი, ბრძენი ხასიათის მქონე. გიმნაზიის დამთავრების შემდგომ ლევანი დაბრუნდა მუხრანში და გადაწყვიტა, როგორც უფროსმა ძმამ, თავის თავზე აეღო მეურნეობის გაძღოლა. თუმცა ლევანი კარგი მეურნე არ აღმოჩნდა, გულნატკენმა ნიკომ გადაწყვიტა დაეტოვებინა სახლი და სხვაგან ეძებნა ბედი. თავდაპირველად ნიკომ კავშირი გააბა მატყლის შემსყიდველი ინგლისური კომპანიის წარმომადგენელთან. თუმცა ეს სავაჭრო წარმომადგენელი საზღვაო კატასტროფაში დაიღუპა და ნიკომ იძულებული გახდა სხვა სამუშაო ეძებნა. ამის შემდგომ ნიკო ყარსის რკინიგზის სამუშაოებზე მუშაობდა 2 წელი.

   1896 წელს ნიკო შეიყვანეს ქართველ დეპუტატთა რიცხვში, რომლებიც ნიკოლოზ II-ის მეფედ კურთხევას უნდა დასწრებოდნენ. ნიკო მეფედ კურთხევის შემდგომაც დარჩა მოსკოვში, სადაც მან გაიცნო ნადირობის დიდი ტრფიალი ნიკოლოზ ორბელიანი. მან შესთავაზა ნიკოს წასულიყვნენ აფრიკაში ლომებზე სანადიროდ.

“აი აქ ხელახლა წარმომიდგა თვალწინ ტარიელი, მთელი თავისი ვაჟკაცობით და გამბედაობით. სუსტსა და უძლურს ბავშვობაში, ახლა ისეთი ძალა მქონდა, რომ ვერცხლის აბაზიანს სულ იოლად გავტეხდი შუაზე.”

ნიკოლოზ ბაგრატიონმა სიხარულით მიიღო ეს წინადადება.

    ნიკოლოზი სამშობლოში დაბრუნდა და ოჯახის საქმეებს მიჰყო ხელი და თან სულმოუთქმელად ელოდა ორბელიანის წერილს.  თითქმის 2 წლის შემდგომ ნიკოლოზ ორბელიანის წერილიც მოვიდა. 1899 წელს ნიკოლოზ ბაგრატიონი პეტერბურგში გაემგზავრა მეგობართან შესახვედრად.

“ლომებზე ნადირობა ჩემთვის იყო მხოლოდ საბაბი -გავმგზავრებულიყავი შორ ქვეყნებში, მენახა უცხო ხალხები, გავცნობოდი მათ ზნე ჩვეულებას, კულტურას, დავმტკბარიყავი უცხო ბუნების სილამაზით. თუმცა მჯეროდა, რომ  საქართველოს მსგავსი ქვეყანა არსად იყო.”

   მეგობრები პარიზში გაემგზავრნენ, აქ მათ უნდა შეერთებოდათ ლომებზე ნადირობის სხვა მსურველნი. თუმცა ნიკოლოზ ორბელიანი დიდად მოიხიბლა პარიზით და აღარ ჰქონდა სურვილი აფრიკაში ლომებზე სანადიროდ წასვლისა. ნიკომ გადაწყვიტა მარტო გამგზავრებულიყო აფრიკაში. სექტემბრის ბოლოს რიცხვებში მარსელის ნავსადგურიდან გავიდა გემი, რომელზეც ნიკო ბაგრატიონი იმყოფებოდა. გემზე ყოფნისას მას ე.წ „ზღვის ავადმყოფობა“ დაემართა და მძიმედ გადაიტანა მგზავრობა. როგორც იქნა ჩააღწიეს ალექსანდრიაში, სადაც ნიკო მეტად დაინტერესდა ანტიკური კულტურით. ალექსანდრიაში ნიკომ შეიტყო ბურების რესპუბლიკის შესახებ, რომელიც სამხრეთ აფრიკაში მდებარეობდა და რომლის დაპყრობასაც ინგლისის იმპერია აპირებდა.

“მთელი ჩემი არსება მოიცვა ბურებისადმი თანაგრძნობამ და უყოყმანოდ გულში ღრმად ამოვიჭერი დავხმარებოდი თავისუფლების მოყვარულ პატარა ხალხს, რომელსაც ინგლისი მოსპობას უპირებდა.”

 “ბურების მდგომარეობა როგორღაც მაგონებდა  ჩემს  სამშობლოს  და მწამდა თუ შევებრძოლებოდი ბურების მტერს, ეს იმასაც ნიშნავდა, რომ მე ამით სამაგიეროს გადავუხდიდი ჩემი ქვეყნის მტრებსაც.”

   ბურების  რესპუბლიკის პრეზიდენტი გახლდათ 75 წლის მხნე მოხუცი პაულუს კრიეგერი. ნიკოლოზ ბაგრატიონმა გადაწყვიტა სასწრაფოდ დაეტოვებინა სასტუმრო და ბურებს დამხარებოდა თავისუფლებისთვის ბრძოლაში.

   ნიკილოზ ბაგრატიონმა გემით ჩააღწია დელაგოას  ნავსადგურში, რომელიც სამხრეთ აფრიკის ნაპირზე მდებარეობს, აქედან კი გაემგზავრა ტრანსვაალიის რესპუბლიკის დედაქალაქ პრეტორიაში, პრეზიდენტ კრიუგერის სანახავად, თუმცა პრეზიდენტი იქ არ დახვდა. ბაგრატიონი იმედოვნებდა, რომ პრეზიდენტს იოჰანესბურგში ნახავდა, თუმცა აქაც გაუცრუვდა იმედი. ნიკოლოზ ბაგრატიონი  თავის წიგნში „ბურებთან“ საუბრობს ბურების რესპუბლიკის ისტორიაზეც. თავდაპირველად ამ ტერიტორიაზე კოლონია დაარსეს ჰოლანდიელებმა, თუმცა მათ მალე შეუერთდნენ ფრანგები, რომელთა დიდი ნაწილი ხელისუფლებისგან დევნილი ჰუგენოტები იყვნენ. მათ დაიწყეს მიწის დამუშავება, მესაქონლეობა, სირაქლემების მოშენება, ასევე აღმოჩნდა არაერთი ოქროს თუ ალმასის საბადო.

  “ბურები ზოგჯერ უცნაურებიც არიან, ისინი ომობენ თავიანთი განწყობილებისა და შეხედულებებისამებრ, რასაც ხშირად მოჰყოლია კატასტროფა. მათი დისციპლინა, უმთავრესად რელიგიაა, რამაც აგრეთვე რესპუბლიკის სახელმწიფოებრივ ორგანიზაციას, უდავოდ თავისი დაღი დაასვა.”

    ინგლისელებმა დააარსეს კოლონია ნატალიში, ბურები იძულებულნი გახდნენ მიეყიდათ ეს ნაწილი ინგლისელებისთვის. ამის მიუხედავად ინგლისელები კვლავ ავიწროებდნენ ბურებს, ამიტომ ბურების ერთი ნაწილი მდინარე ვაალის გაღმა გადავიდა და ტრანსვაალის ბურების რესპუბლიკა დააარსა. ასევე ბურების მეორე ნაწილმა დაარსა რესპუბლიკა ორანჟი.

    ნიკოლოზ ბაგრატიონმა გადაწყვიტა დაეთვალიერებინა მიდამოები, გზად შავკანიანი გამყოლი იახლა. გზად მათ გადაეყარათ უზარმაზარი, მძინარე მახრჩობელა გველი,  რამაც  გვარიანად შეაშინათ და იძულებულები გახდნენ ფერმისთვის შეეფარებინათ თავი. როგორც გაირკვა, ფერმას ერთი საშიში მძვინვარე ვეფხვი შესჩვეოდა, რომელიც ანადგურებდა  ჯოგს. ნიკოლოზმა სიმამაცე გამოიჩინა და მრისხანე ცხოველი ორი გასროლით განგმირა. ნიკოლოზმა გადაწყვიტა შეხვედროდა პრეზიდენტ კრიუგერს. პრეზიდენტის მეუღლემ სამამ,  შეხვედრა ორშაბათს 11 საათზე დაუნიშნა.  დათქმულ დროს ნიკოლოზ ბაგრატიონი ეწვია პრეზიდენტის რეზიდენციას,  რომელიც წარმოადგენდა სადა სააგარაკო სახლს, რომელსაც ორი მწოლიარე ლომის ქანდაკება ამშვენებდა.  ბაგრატიონს სალუტით შეეგებნენ. პრეზიდენტ კრიუგერის და ნიკოს შეხვედრა მეტად გულთბილი აღმოჩნდა. ბაგრატიონს პრეზიდენტმა გააცნო სამი სამხედრო პირი:  ფრანგი გენერალი-ჟუბერი, გენერალი კრონიე, რომელიც არტილერიას ხელმძღვანელობდა და გენერალი დელარეი, რომელიც ნიკო ბაგრატიონივით გოლიათური აღნაგობისა გახლდათ. გადაწყდა, რომ ნიკო დელარეის დივიზიაში იმსახურებდა. მეორე დღეს ბაგრატიონი კვლავ ეწვია პრეზიდენტს და მასთან და მის მეუღლესთან ერთად სურათი გადაიღო. გენერალმა დელარეიმ ნიკო შტაბში დიაბარა დილის ხუთ საათზე,  ნიკოს შტაბში მისვლის შემდგომ ისინი გაემართნენ საბრძოლო ბანაკისკენ.

   “ყველაფერი მოეცვა კუპრივით ბნელ ღამეს. ჩქამიც არ ისმოდა, არც გუშაგები ჩანდნენ. ეს როგორი სამხედრო ბანაკია? უცებ სასწაული მოხდა – გაისმა სტვენისმაგვარი რაღაც და ყოველი ხე ბურად იქცა. როგორც კი პირველმა გუშაგმა შეიცნო დელარეი, მყისვე მისი მოსვლა გაიგო მთელმა ბანაკმაც. აქა-იქ  ციცინათელების მსგავსად აციალდნენ პატარა ფანრები.”

   ბურებმა თავაზიანად მიიღეს ნიკო, მტრის ჭარბი ძალების გამო ისინი ერიდებოდნენ გადამწყვეტ ბრძოლას და პარტიზანულ თავდასხმებს ანხორციელებდნენ მტერზე. ბურების ჯარის უდიდესი ნაკლი გახლდათ უდისციპლინობა. ზოგი მათგანი ტოვებდა ბანაკს რამდენიმე დღით და შემდეგ კვლავ ბრუდნებოდა. ნიკოლოზ ბაგრატიონი აღნიშნავს ბურების გენერლების მაღალ პროფესიონალიზმს, განსაკუთრებით გენერალ ლუი ბოტას და გენერალ დე-ვეტას.

   “დე-ვეტას ტაქტიკა იყო შესანიშნავი. იგი მოძრაობდა ინგლისის ჯარის პარალელურად, რის დროსაც მოულოდნელად ესხმოდა მათ თავს. იტყუებდა ისეთ ადგილებში, საიდანაც გამოსვლა მტერს  ძვირად უჯდებოდა.”

    ნიკოლოზ ბაგრატიონმა გადაწყვიტა მოხალისეთა პოლკს შეერთებოდა, რომელსაც ვილბუა-დე-მორეია მეთაურობდა და რომელმაც მარი ბროსეს  ნაშრომებით ბევრი რამ იცოდა საქართველოზე. სხვათა შორის ნიკოს აღნიშნული აქვს, რომ სამხედრო ბანაკში ყოფნისას იგი გადააწყდა „მორნინგ პოსტის“ ახალგაზრდა კორესპოდენტ უინსტონ ჩერჩილს, რომელიც ტყვედ ჩავარდნოდა ბურებს და რომელმაც ადვილად მოახერხა ტყვეობიდან გაქცევა ბურების არამკაცრი მეთვალყურეობის გამო.

  ბურპოლკოვნიკმა ვილბუამ შეიტყო, რომ მტერი აპირებდა დელარეის დივიზიისთვის ალყის შემორტყმას და განადგურებას, რომლის შემადგენლობაშიც შედიოდა თავად ვილბუას პოლკი და ნიკო ბაგრატიონი. დაზვერვამ, რომელშიც ნიკო ბაგრატიონიც მონაწილეობდა, ეს ინფორმაცია დაადასტურა. ბურებმა დაასწრეს მტრებს და დილაადრიან მიიტანეს იერიში ინგლისელებზე, ინგლისელები დააბნია მოულოდნელმა იერიშმა, მაგრამ მალე მოეგნენ გონს და პირველი დღის ბრძოლა ფაქტობრივად უშედეგოდ დასრულდა. მეორე დილას ინგლისელების არმიამ, რომელსაც კიტჩენერი მეთაურობდა არტილერიით მიიტანა იერიში ბურებზე. არც ერთი მხარე არ აპირებდა ჯერ გადამწყვეტ იერიშს. კიტჩენერეი დამხმარე ძალებს ელოდა რკინიგზით, ხოლო გენერალი კრონიე კი ელოდა, რომ მტერი გადმოვიდოდა შეტევაზე და ადვილად გაანადგურებდა მათ. მოხალისეთა პოლკს, რომელშიც ნიკო ბაგრატიონიც იყო, ნაბრძანები ჰქონდათ არ გასცილებოდნენ სანგრებს  და განსაკუთრებული შემთხვევისთვის ინახავდნენ მათ.

  ინგლისელების არმიას ალყაში მოქცევის საფრთხე ემუქრებოდა, ამიტომ რამდენიმე დღის შემდგომ მათ იერიში მიიტანეს ბურებზე, მათ მოიგერიეს ეს იერიში, რომელშიც ნიკო ბაგრატიონის პოლკიც იღებდა მონაწილეობას. საღამოს ინგლისელების დამხმარე არტილერია გამოჩნდა, მაგრამ ბრწყინვალე არტილერისტმა კრონიემ ისეთი ცეცხლი გაუხსნა, რომ მათ

არტილერიის განლაგებაც კი ვერ შეძლეს და უკან დაიხიეს.

  ნიკოლოზ ბაგრატიონის პოლკი ბრძოლებს ქალაქ ლედისმიტის მიდამოებში განაგრძობდა, რომელსაც ინგლისელი გენერალი უაიტი იცავდა. ამ ბრძოლებიდან მალევე გარდაიცვალა გენერალი ჟუბერი, რაც დიდი დანაკლისი იყო ბურებისთვის. ომი გრძელდებოდა. ინგლისის არმიამ ვერ მოახერხა სწრაფი განადგურება ბურებისა, საკუთარი სამშობლოსთვის ბურები თავდადებით იბრძოდნენ. პარტიზანული თავდასხმებით ბურები მტერს დიდ ზიანს აყენებდნენ. გენერალ კრონიეს 7-8 ათასიანი ჯარი კიმბერლეის გარშემო იყო განლაგებული. გენერალმა დელარეიმ კი ბრწყინვალედ დაამარცხა ლორდი მეტუენის არმია, ხოლო ტყვედ ჩავარდნილი მეტუენი კი გაანთავისუფლა. უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ ბურები კაცთმოყვარეობის გამო ათავისუფლებდნენ ტყვედ ჩავარდნილ მტრის ჯარისკაცებს. ომის გაწელვის გამო ინგლისელებმა დაიწყეს ფიქრი ზავზე, მაგრამ ინგლისმა ბურების მიერ წაყენებული არც-ერთი პუნქტი არ დააკმაყოფილა და ბურებს თავისუფლება არ მიანიჭა, ბურებმა დაიწყეს ფიქრი ფართოუფლებიან ავტონომიაზე ინგლისის მფარველობის ქვეშ. მოლაპარაკება გაჭიანურდა და გენერალმა კიტჩენერმა გააძლიერა იერიშები ბურების წინააღმდეგ. ქალაქ ბოსჰოფთან დაიღუპა პოლკოვნიკი ვილბუა და იმ პოლკის თითქმის ნახევარი, რომელშიც ნიკო ბაგრატიონი იყო გაწევრიანებული. ბურების არმია და გენერალი კრონიე მიმწყვდეულები აღმოჩნდნენ ბოსჰოფთან, კრონიე იძულებული გახდა მტერს დანებებოდა. ტყვედ ჩავარდა ნიკოლოზ ბაგრატიონიც. მას ინგლისელებმა დახვრეტა მიუსაჯეს. ნიკო ფაქტიურად შეგუებული იყო იმ აზრს, რომ მალე გამოასალმებდნენ სიცოცხლეს, იხსენებდა სამშობლოს, ნათესავებს, მეგობრებს.

  „დედის მოგონებამ რაღაცნაირად გული შემიქანა. გულის ჯიბიდან ამოვიღე მშობლის სურათი, რომელსაც მუდამ თან ვატარებდი და მთვარის შუქზე დავცქეროდი, მისი სახით კვლავ თვალწინ წარმომიდგა შორს დარჩენილი ჩემი საყვარელი სამშობლო“

   ნიკო დასახვრეტად გამზადებულთა რიგში აღმოჩნდა.

„ვიდექი უძრავად, ხელში კვლავ დედის სურათი მეჭირა – სიკვდილის წინ მინდოდა კიდევ ერთხელ დამეხედა მისთვის.”

  ოფიცერმა შეამჩნია ნიკოს დედის უცნაური ჩაცმულობა და შეეკითხა ნიკოს თუ ვინ იყო იგი, როდესაც ნიკოს წარმომავლობა გაიგო, ნიკო გამოაყვანინა სიკვდილმისჯილთა რიგიდან და ჩააგდებინა სატუსაღო ხაროში. ნიკოლოზ ბაგრატიონი დაბარებული აღმოჩნდა გენერალ კიტჩენერის მიერ. შეხვედრისას კიტჩენერი თავაზიანად მიესალმა და ჰკითხა, თუ რატომ იბრძოდა ინგლისის წინააღმდეგ. ნიკოლოზ ბაგრატიონის პასუხი ასეთი გახლდათ:

“ყველა ხალხს უნდა შეეძლოს თავისუფლად იცხოვროს ამ ქვეყანაზე, ამისთვის ხალხი არ უნდა ისჯებოდეს“

კიტჩენერმა ნიკოს წმინდა ელენეს კუნძულზე გადასახლება მიუსაჯა.

  წმინდა ელენეს კუნძულზე ნიკო კიდევ უფრო  მეტად დაუახლოვდა ფრანგ გრაფ ბრედს, რომელიც აფრიკაში გაიცნო. ნიკოს მეტად მძიმე პირობებში უხდებოდა ცხოვრება. მას დამხარება გაუწია  ბრედმა, ამ თანხით მან სუფთა ტანისამოსი შეიძინა. ნიკო სხვადასხვა გზებს ეძებდა სახსრების მოსაძიებლად. მან გადაწყვიტა  დოღის მოწყობა  და არებული სახსრებით ტყვეების დახმარება.

   დოღი დილის 12 საათზე იყო დანიშნული, უამრავი ადამიანი დაეინტერესებინა დოღს და გულისფანცქალით ელოდნენ სანახაობას. სხვადასხვა მუსიკალური ნომრების შემდგომ დაიწყო დოღი, რომელშიც მონაწილეობდნენ ინგლისელთა ცხენოსანი ჯარის ნაწილების, თუმცა გამარჯვება ტყვე ბურებს დარჩათ. ნიკოს გამოსვლის დროც დადგა, ოთხმა ზანგმა ორი მეტად ღონიერი ცხენი გამოიყვანა, მეჯინიბეებმა ცხენების გრძელი თასმების ყულფები ჩამოაცვეს ნიკოს მკლავებზე, ნიკომ მყისვე კისერზე მოგდებულ მთავარ ღვედს ჩაავლო ხელი.

„გაუშვით ხელი – ვიყვირე მე  და მეჯინიბეები რომელთაც ცხენები აქეთ-იქით აღვირით ეჭირათ განზე გახტნენ. ცხენებმა წამსვე გაიწიეს, მაგრამ ადგილზევე გაქვავდნენ. მაშინ მეჯინიბეებმა ცხენებს შოლტები გადაჰკრეს. ახლა ცხენებმა მოინდომეს ერთბაშად თავის დაღწევა, მაგრამ როცა ადგილიდან ოდნავაც ვერ დამძრეს, ყალზე აიმართნენ. ვატყობდი ძარღვები დაწყდომაზე მქონდა, მაგრამ მაინც ვიდექი, როგორც მიწაში ღრმად ფესვებგამდგარი მუხა, ცხენები თითქოს ჩემს ორ ტოტზე გამობმული იყვნენ.“

 ნიკოს ამ ნომერმა დამსწრე საზოგადოების უდიდესი აღტაცება დაიმსახურა.

   ბურების რესპუბლიკას აღსასრულის დღე ედგა, მარცხს განიცდიდნენ ბურების არმიები. რასაც ნიკო მეტად განიცდიდა. სრულიად მოულოდნელად ნიკოს მიეცა წინადადება, რომ იგი მოიპოვებდა თავისუფლებას თუ იგი აღარ დაბრუნდებოდა აფრიკაში. ნიკო დათანხმდა. მეგობარ ბრედასთან ერთად 1901 წლის 10 ნოემბერს  დატოვა წმინდა ელენეს კუნძული და ინგლისისკენ გაემართა. ლონდონიდან მეგობრები პარიზში გაემგზავრნენ. ბრედას მშობლები ძალიან გაახარა შვილის დაბრუნებამ, მათ ნიკოც გულთბილად მიიღეს. პარიზიდან ნიკო მიემგზავრება პეტერბურგში, საიდანაც იგი საქართველოსკენ წამოვიდა.

   სამშობლოში დაბრუნებულმა  ნიკომ თავადის ასულ ანა ბუჭყიაშვილზე იქორწინა,რომელთანაც 6 შვილი შეეძინა. საქართველოს თავზე ჩამოწოლილმა შავმა ბოლშევიკურმა ღრუბელმა ნიკოს ოჯახსაც გადაუარა  და მისი არაერთი ნათესავი იმსხვერპლა, თვითონ ნიკო აქტიურად გამოდიოდა ბოლშევიკების წინააღმდეგ და რაღაც სასწაულით გადაურჩა სიკვდილს. ნიკოს ბოლშევიკებმა სახლ-კარი და ადგილ-მამულები ჩამოართვეს.ზოგიერთი ცნობით, გაღარიბებული ნიკო ბაგრატიონი თბილისის ბაზარში სიგარეტების გაყიდვით ირჩენდა თავს.

ასეთი  გახლდათ თავგადასავალი კიდევ ერთი  ქართველი რაინდისა,რომელმაც საკუთარი სიცოცხლე გადასდო იმისათვის, რათა დახმარებოდა გაჭირვებაში მყოფ ბურების პატარა რესპუბლიკას და რომლის გმირობა სამაგალითოა თითოეული  ქართველისათვის და მსოფლიოს ნებისმიერი კუთხის მკვიდრთათვის.

სრულად ნახვა
ს საინტერესოასტორიაულტურასოფლიოაქართველო

ნიკოლოზ ბაგრატიონი – „ვეფხისტყაოსნის“ სულისკვეთებით სავსე ქართველი რაინდი აფრიკაში

ლმ

1ccc
კაცობრიობის ისტორიის მსვლელობისას დროდადრო გამოჩნდებიან ხოლმე ისეთი ადამიანები, რომლებიც თავიანთი უანგარო და მაღალზნეობრივი ცხოვრებით გმირობის საოცარ მაგალითს გვიჩვენებენ. ერთ-ერთი მათგანი იყო ნიკოლოზ ბაგრატიონი – ნიკო ბური, რომლის რაინდული ცხოვრება იყო ცოცხალი მაგალითი „ვეფხისტყაოსნის“ გმირების სულიერების რეალურ ცხოვრებაში განხორციელებისა. ნიკოლოზ ბაგრატიონი შუა საუკუნეების სარაინდო რომანების გმირს უფრო გავდა, ვიდრე XIX-XX  საუკუნეების მიჯნაზე მცხოვრებ ადამიანს. მან გადაწყვიტა სრულიად უანგაროდ დახმარებოდა მისი სამშობლოს მსგავსად გაჭირვებაში მყოფ, ბურების აფრიკულ სახელმწიფოს და უშუალო მონაწილეობა მიეღო საბრძოლო ოპერაციებში.

     ნიკოლოზი ბაგრატიონ-მუხრანბატონთა შტოს განეკუთვნებოდა, მათ მამულები ჰქონდათ მუხრანის ველის ტერიტორიაზე, რომლის ცენტრიც სოფელი მუხრანი გახლდათ. ნიკოლოზი პირდაპირი შთამომავალი იყო არჩილ მეფისა. ნიკო1868 წელს დაიბადა, მის ოჯახთან დაახლოებულ ილია ჭავჭავაძეს მგზნებარე სიტყვა წარმოუთქვამს და გიორგი ბაგრატიონისთვის ურჩევია, შვილები ქართულ წესზე აღეზარდა და სამშობლოს სიყვარული ჩაენერგა მათთვის.  ნიკოს მამა, გიორგი ბაგრატიონ-მუხრანელი სამხედრო პირი  გახლდათ, რომელსაც დიდ პატივს სცემდნენ. ცნობილი ფაქტია, რომ რუსეთ-თურქეთის ომის დროს ალექსანდროპოლში თურქთა არმია, რომელსაც ზიულ ფაშა მეთაურობდა რუსეთის არმიამ ალყაში მოაქცია. ზიულ ფაშამ რუსეთის არმიის მეთაურ ოგლობოჟიოს მოღალატე უწოდა და იარაღი არა მას, არამედ  მის ადიუტანტ გიორგი ბაგრატიონ-მუხრან ბატონს ჩააბარა, რომელიც შემდგომ ნიკო ბაგრატიონმა საქართველოს მუზეუმს ჩააბარა.   გიორგი ბაგრატიონს და მის მეუღლეს ეკატერინე მესიშვილს 15 ვაჟიშვილი და ერთადერთი ქალიშვილი თამარი ჰყავდათ.

პატარა ნიკოლოზი მუხრანში, ბაგრატიონ მუხრანელთა რეზიდენციაში იზრდებოდა. როგორც თავის წიგნში აღნიშნავს, მისი ბავშვობის ოცნება ყოფილა ფეხით მოევლო და საკუთარი თვალით ენახა მთელი ქვეყნიერება. ნიკოს ბავშვური და კეთილი სულის სწორად განვითარებაში დიდი წვლილი მიუძღვის მის გამზრდელ თინათინს. იგი უამბობდა მას მშვენიერ ზღაპრებს, თქმულებებს, „ვეფხისტყაოსნის“ სიუჟეტებს. პატარა ნიკოს სულში ღრმად გაიდგა ფესვი სიკეთისკენ სწრაფვამ და ბოროტების წინააღმდეგ ბრძოლის სურვილმა.

“გული იმ უცნობი მხარეებისკენ მიილტვოდა, რომლებსაც გამდელი ამიწერდა. ყოველი ზღაპრის მოსმენის შემდგომ, სიტყვას ვაძლევდი ჩემს თავს, რომ ოდესმე უთუოდ წავიდოდი იმ საარაკო ქვეყნებში, თან საყვარელ ტარიელად გახდომას ვნატრობდი.” 

   ბავშვობის ტკბილი ოცნებები მკაცრმა მამაკაცურმა აღზრდამ შეცვალა. ნიკოლოზ ბაგრატიონი პატარა ასაკიდანვე შეაჩვიეს ცხენზე ჯდომას,  იარაღის ხმარებას, სიძნელეების გადატანას. saaaa

   ნიკოლოზ ბაგრატიონის ოჯახს დიდი განსაცდელი დაატყდა თავს, როდესაც ფინანსური მაქინაციების წყალობით ებრაელმა ხასკინმა 600 000-იანი ვალი აჰკიდა ნიკოს ოჯახს. ეს ვალი მძიმე ტვირთად იქცა ოჯახისთვის. ნიკოს მამა იძულებული გახდა, წასულიყო და რუსეთის იმპერატორისთვის ვალის პატიება ეთხოვა. საბედნიეროდ იმპერატორმა ნიკოს ოჯახს ვალი აპატია.

   გიორგი ბაგრატიონმა გადაწყვიტა კარგი განათლება მიეცა შვილებისთვის. ნიკო და ლევანი თბილისში გაგზავნეს. მოხუცი ფრანგი ქალი ბერლემონი 3 წელიწადი ასწავლიდა ძმებს ფრანგულ ენას. უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ ნიკოს განათლებაში დიდი წვლილი მიუძღვის ცნობილ ქართველ ისტორიკოსს პლატონ იოსელიანს, იგი ნიკოს მამიდის ქმარი გახლდათ. პლატონმა ღრმად შეასწავლა ნიკოლოზ ბაგრატიონს საქართველოს ისტორია,  კულტურა, არქეოლოგია.უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ ფრანგულის გარდა ნიკომ ბრწყინვალედ შეისწავლა რუსული და ინგლისური ენა.

  გარკვეული პერიოდის შემდგომ ნიკო და მისი ძმა რუსულ გიმნაზიაში იწყებენ სწავლას. გიმნაზიაში სწავლის პერიოდშიც ნიკოს სული პატრიოტულ ნიადაგზე განაგრძობდა ზრდას, იგი ოცნებობდა საქართველოს უკეთეს მომავალზე და თავისუფლებაზე.

   1884 წელს გარდაიცვალა ნიკოს მამა, გიორგი ბაგრატიონი-მუხრანელი. ნიკოს უფროსი ძმა, ლევანი თბილისში დაბრუნდა სწავლის გასაგრძელებლად, ოჯახის ტვირთი კი ნიკოს დააწვა. ნიკომ პატარა არყის სახდელი გახსნა და ამით ეხმარებოდა ოჯახს. ბავშვობაში სუსტი ნიკო ახლა ნამდვილი გოლიათი იყო, 2 მეტრი და 10 სანტიმეტრი სიმაღლის. ბრწყინვალე მსროლელი, მოჯირითე, საარაკო ძალის პატრონი, ბრძენი ხასიათის მქონე. გიმნაზიის დამთავრების შემდგომ ლევანი დაბრუნდა მუხრანში და გადაწყვიტა, როგორც უფროსმა ძმამ, თავის თავზე აეღო მეურნეობის გაძღოლა. თუმცა ლევანი კარგი მეურნე არ აღმოჩნდა, გულნატკენმა ნიკომ გადაწყვიტა დაეტოვებინა სახლი და სხვაგან ეძებნა ბედი. თავდაპირველად ნიკომ კავშირი გააბა მატყლის შემსყიდველი ინგლისური კომპანიის წარმომადგენელთან. თუმცა ეს სავაჭრო წარმომადგენელი საზღვაო კატასტროფაში დაიღუპა და ნიკომ იძულებული გახდა სხვა სამუშაო ეძებნა. ამის შემდგომ ნიკო ყარსის რკინიგზის სამუშაოებზე მუშაობდა 2 წელი.

   1896 წელს ნიკო შეიყვანეს ქართველ დეპუტატთა რიცხვში, რომლებიც ნიკოლოზ II-ის მეფედ კურთხევას უნდა დასწრებოდნენ. ნიკო მეფედ კურთხევის შემდგომაც დარჩა მოსკოვში, სადაც მან გაიცნო ნადირობის დიდი ტრფიალი ნიკოლოზ ორბელიანი. მან შესთავაზა ნიკოს წასულიყვნენ აფრიკაში ლომებზე სანადიროდ.

“აი აქ ხელახლა წარმომიდგა თვალწინ ტარიელი, მთელი თავისი ვაჟკაცობით და გამბედაობით. სუსტსა და უძლურს ბავშვობაში, ახლა ისეთი ძალა მქონდა, რომ ვერცხლის აბაზიანს სულ იოლად გავტეხდი შუაზე.”

ნიკოლოზ ბაგრატიონმა სიხარულით მიიღო ეს წინადადება.

    ნიკოლოზი სამშობლოში დაბრუნდა და ოჯახის საქმეებს მიჰყო ხელი და თან სულმოუთქმელად ელოდა ორბელიანის წერილს.  თითქმის 2 წლის შემდგომ ნიკოლოზ ორბელიანის წერილიც მოვიდა. 1899 წელს ნიკოლოზ ბაგრატიონი პეტერბურგში გაემგზავრა მეგობართან შესახვედრად.

“ლომებზე ნადირობა ჩემთვის იყო მხოლოდ საბაბი -გავმგზავრებულიყავი შორ ქვეყნებში, მენახა უცხო ხალხები, გავცნობოდი მათ ზნე ჩვეულებას, კულტურას, დავმტკბარიყავი უცხო ბუნების სილამაზით. თუმცა მჯეროდა, რომ  საქართველოს მსგავსი ქვეყანა არსად იყო.”

   მეგობრები პარიზში გაემგზავრნენ, აქ მათ უნდა შეერთებოდათ ლომებზე ნადირობის სხვა მსურველნი. თუმცა ნიკოლოზ ორბელიანი დიდად მოიხიბლა პარიზით და აღარ ჰქონდა სურვილი აფრიკაში ლომებზე სანადიროდ წასვლისა. ნიკომ გადაწყვიტა მარტო გამგზავრებულიყო აფრიკაში. სექტემბრის ბოლოს რიცხვებში მარსელის ნავსადგურიდან გავიდა გემი, რომელზეც ნიკო ბაგრატიონი იმყოფებოდა. გემზე ყოფნისას მას ე.წ „ზღვის ავადმყოფობა“ დაემართა და მძიმედ გადაიტანა მგზავრობა. როგორც იქნა ჩააღწიეს ალექსანდრიაში, სადაც ნიკო მეტად დაინტერესდა ანტიკური კულტურით. ალექსანდრიაში ნიკომ შეიტყო ბურების რესპუბლიკის შესახებ, რომელიც სამხრეთ აფრიკაში მდებარეობდა და რომლის დაპყრობასაც ინგლისის იმპერია აპირებდა.

“მთელი ჩემი არსება მოიცვა ბურებისადმი თანაგრძნობამ და უყოყმანოდ გულში ღრმად ამოვიჭერი დავხმარებოდი თავისუფლების მოყვარულ პატარა ხალხს, რომელსაც ინგლისი მოსპობას უპირებდა.”

 “ბურების მდგომარეობა როგორღაც მაგონებდა  ჩემს  სამშობლოს  და მწამდა თუ შევებრძოლებოდი ბურების მტერს, ეს იმასაც ნიშნავდა, რომ მე ამით სამაგიეროს გადავუხდიდი ჩემი ქვეყნის მტრებსაც.”

   ბურების  რესპუბლიკის პრეზიდენტი გახლდათ 75 წლის მხნე მოხუცი პაულუს კრიეგერი. ნიკოლოზ ბაგრატიონმა გადაწყვიტა სასწრაფოდ დაეტოვებინა სასტუმრო და ბურებს დამხარებოდა თავისუფლებისთვის ბრძოლაში.

   ნიკილოზ ბაგრატიონმა გემით ჩააღწია დელაგოას  ნავსადგურში, რომელიც სამხრეთ აფრიკის ნაპირზე მდებარეობს, აქედან კი გაემგზავრა ტრანსვაალიის რესპუბლიკის დედაქალაქ პრეტორიაში, პრეზიდენტ კრიუგერის სანახავად, თუმცა პრეზიდენტი იქ არ დახვდა. ბაგრატიონი იმედოვნებდა, რომ პრეზიდენტს იოჰანესბურგში ნახავდა, თუმცა აქაც გაუცრუვდა იმედი. ნიკოლოზ ბაგრატიონი  თავის წიგნში „ბურებთან“ საუბრობს ბურების რესპუბლიკის ისტორიაზეც. თავდაპირველად ამ ტერიტორიაზე კოლონია დაარსეს ჰოლანდიელებმა, თუმცა მათ მალე შეუერთდნენ ფრანგები, რომელთა დიდი ნაწილი ხელისუფლებისგან დევნილი ჰუგენოტები იყვნენ. მათ დაიწყეს მიწის დამუშავება, მესაქონლეობა, სირაქლემების მოშენება, ასევე აღმოჩნდა არაერთი ოქროს თუ ალმასის საბადო.

  “ბურები ზოგჯერ უცნაურებიც არიან, ისინი ომობენ თავიანთი განწყობილებისა და შეხედულებებისამებრ, რასაც ხშირად მოჰყოლია კატასტროფა. მათი დისციპლინა, უმთავრესად რელიგიაა, რამაც აგრეთვე რესპუბლიკის სახელმწიფოებრივ ორგანიზაციას, უდავოდ თავისი დაღი დაასვა.”

    ინგლისელებმა დააარსეს კოლონია ნატალიში, ბურები იძულებულნი გახდნენ მიეყიდათ ეს ნაწილი ინგლისელებისთვის. ამის მიუხედავად ინგლისელები კვლავ ავიწროებდნენ ბურებს, ამიტომ ბურების ერთი ნაწილი მდინარე ვაალის გაღმა გადავიდა და ტრანსვაალის ბურების რესპუბლიკა დააარსა. ასევე ბურების მეორე ნაწილმა დაარსა რესპუბლიკა ორანჟი.

    ნიკოლოზ ბაგრატიონმა გადაწყვიტა დაეთვალიერებინა მიდამოები, გზად შავკანიანი გამყოლი იახლა. გზად მათ გადაეყარათ უზარმაზარი, მძინარე მახრჩობელა გველი,  რამაც  გვარიანად შეაშინათ და იძულებულები გახდნენ ფერმისთვის შეეფარებინათ თავი. როგორც გაირკვა, ფერმას ერთი საშიში მძვინვარე ვეფხვი შესჩვეოდა, რომელიც ანადგურებდა  ჯოგს. ნიკოლოზმა სიმამაცე გამოიჩინა და მრისხანე ცხოველი ორი გასროლით განგმირა. ნიკოლოზმა გადაწყვიტა შეხვედროდა პრეზიდენტ კრიუგერს. პრეზიდენტის მეუღლემ სამამ,  შეხვედრა ორშაბათს 11 საათზე დაუნიშნა.  დათქმულ დროს ნიკოლოზ ბაგრატიონი ეწვია პრეზიდენტის რეზიდენციას,  რომელიც წარმოადგენდა სადა სააგარაკო სახლს, რომელსაც ორი მწოლიარე ლომის ქანდაკება ამშვენებდა.  ბაგრატიონს სალუტით შეეგებნენ. პრეზიდენტ კრიუგერის და ნიკოს შეხვედრა მეტად გულთბილი აღმოჩნდა. ბაგრატიონს პრეზიდენტმა გააცნო სამი სამხედრო პირი:  ფრანგი გენერალი-ჟუბერი, გენერალი კრონიე, რომელიც არტილერიას ხელმძღვანელობდა და გენერალი დელარეი, რომელიც ნიკო ბაგრატიონივით გოლიათური აღნაგობისა გახლდათ. გადაწყდა, რომ ნიკო დელარეის დივიზიაში იმსახურებდა. მეორე დღეს ბაგრატიონი კვლავ ეწვია პრეზიდენტს და მასთან და მის მეუღლესთან ერთად სურათი გადაიღო. გენერალმა დელარეიმ ნიკო შტაბში დიაბარა დილის ხუთ საათზე,  ნიკოს შტაბში მისვლის შემდგომ ისინი გაემართნენ საბრძოლო ბანაკისკენ.

   “ყველაფერი მოეცვა კუპრივით ბნელ ღამეს. ჩქამიც არ ისმოდა, არც გუშაგები ჩანდნენ. ეს როგორი სამხედრო ბანაკია? უცებ სასწაული მოხდა – გაისმა სტვენისმაგვარი რაღაც და ყოველი ხე ბურად იქცა. როგორც კი პირველმა გუშაგმა შეიცნო დელარეი, მყისვე მისი მოსვლა გაიგო მთელმა ბანაკმაც. აქა-იქ  ციცინათელების მსგავსად აციალდნენ პატარა ფანრები.”

   ბურებმა თავაზიანად მიიღეს ნიკო, მტრის ჭარბი ძალების გამო ისინი ერიდებოდნენ გადამწყვეტ ბრძოლას და პარტიზანულ თავდასხმებს ანხორციელებდნენ მტერზე. ბურების ჯარის უდიდესი ნაკლი გახლდათ უდისციპლინობა. ზოგი მათგანი ტოვებდა ბანაკს რამდენიმე დღით და შემდეგ კვლავ ბრუდნებოდა. ნიკოლოზ ბაგრატიონი აღნიშნავს ბურების გენერლების მაღალ პროფესიონალიზმს, განსაკუთრებით გენერალ ლუი ბოტას და გენერალ დე-ვეტას.

   “დე-ვეტას ტაქტიკა იყო შესანიშნავი. იგი მოძრაობდა ინგლისის ჯარის პარალელურად, რის დროსაც მოულოდნელად ესხმოდა მათ თავს. იტყუებდა ისეთ ადგილებში, საიდანაც გამოსვლა მტერს  ძვირად უჯდებოდა.”

    ნიკოლოზ ბაგრატიონმა გადაწყვიტა მოხალისეთა პოლკს შეერთებოდა, რომელსაც ვილბუა-დე-მორეია მეთაურობდა და რომელმაც მარი ბროსეს  ნაშრომებით ბევრი რამ იცოდა საქართველოზე. სხვათა შორის ნიკოს აღნიშნული აქვს, რომ სამხედრო ბანაკში ყოფნისას იგი გადააწყდა „მორნინგ პოსტის“ ახალგაზრდა კორესპოდენტ უინსტონ ჩერჩილს, რომელიც ტყვედ ჩავარდნოდა ბურებს და რომელმაც ადვილად მოახერხა ტყვეობიდან გაქცევა ბურების არამკაცრი მეთვალყურეობის გამო.

  ბურპოლკოვნიკმა ვილბუამ შეიტყო, რომ მტერი აპირებდა დელარეის დივიზიისთვის ალყის შემორტყმას და განადგურებას, რომლის შემადგენლობაშიც შედიოდა თავად ვილბუას პოლკი და ნიკო ბაგრატიონი. დაზვერვამ, რომელშიც ნიკო ბაგრატიონიც მონაწილეობდა, ეს ინფორმაცია დაადასტურა. ბურებმა დაასწრეს მტრებს და დილაადრიან მიიტანეს იერიში ინგლისელებზე, ინგლისელები დააბნია მოულოდნელმა იერიშმა, მაგრამ მალე მოეგნენ გონს და პირველი დღის ბრძოლა ფაქტობრივად უშედეგოდ დასრულდა. მეორე დილას ინგლისელების არმიამ, რომელსაც კიტჩენერი მეთაურობდა არტილერიით მიიტანა იერიში ბურებზე. არც ერთი მხარე არ აპირებდა ჯერ გადამწყვეტ იერიშს. კიტჩენერეი დამხმარე ძალებს ელოდა რკინიგზით, ხოლო გენერალი კრონიე კი ელოდა, რომ მტერი გადმოვიდოდა შეტევაზე და ადვილად გაანადგურებდა მათ. მოხალისეთა პოლკს, რომელშიც ნიკო ბაგრატიონიც იყო, ნაბრძანები ჰქონდათ არ გასცილებოდნენ სანგრებს  და განსაკუთრებული შემთხვევისთვის ინახავდნენ მათ.

  ინგლისელების არმიას ალყაში მოქცევის საფრთხე ემუქრებოდა, ამიტომ რამდენიმე დღის შემდგომ მათ იერიში მიიტანეს ბურებზე, მათ მოიგერიეს ეს იერიში, რომელშიც ნიკო ბაგრატიონის პოლკიც იღებდა მონაწილეობას. საღამოს ინგლისელების დამხმარე არტილერია გამოჩნდა, მაგრამ ბრწყინვალე არტილერისტმა კრონიემ ისეთი ცეცხლი გაუხსნა, რომ მათ

არტილერიის განლაგებაც კი ვერ შეძლეს და უკან დაიხიეს.

  ნიკოლოზ ბაგრატიონის პოლკი ბრძოლებს ქალაქ ლედისმიტის მიდამოებში განაგრძობდა, რომელსაც ინგლისელი გენერალი უაიტი იცავდა. ამ ბრძოლებიდან მალევე გარდაიცვალა გენერალი ჟუბერი, რაც დიდი დანაკლისი იყო ბურებისთვის. ომი გრძელდებოდა. ინგლისის არმიამ ვერ მოახერხა სწრაფი განადგურება ბურებისა, საკუთარი სამშობლოსთვის ბურები თავდადებით იბრძოდნენ. პარტიზანული თავდასხმებით ბურები მტერს დიდ ზიანს აყენებდნენ. გენერალ კრონიეს 7-8 ათასიანი ჯარი კიმბერლეის გარშემო იყო განლაგებული. გენერალმა დელარეიმ კი ბრწყინვალედ დაამარცხა ლორდი მეტუენის არმია, ხოლო ტყვედ ჩავარდნილი მეტუენი კი გაანთავისუფლა. უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ ბურები კაცთმოყვარეობის გამო ათავისუფლებდნენ ტყვედ ჩავარდნილ მტრის ჯარისკაცებს. ომის გაწელვის გამო ინგლისელებმა დაიწყეს ფიქრი ზავზე, მაგრამ ინგლისმა ბურების მიერ წაყენებული არც-ერთი პუნქტი არ დააკმაყოფილა და ბურებს თავისუფლება არ მიანიჭა, ბურებმა დაიწყეს ფიქრი ფართოუფლებიან ავტონომიაზე ინგლისის მფარველობის ქვეშ. მოლაპარაკება გაჭიანურდა და გენერალმა კიტჩენერმა გააძლიერა იერიშები ბურების წინააღმდეგ. ქალაქ ბოსჰოფთან დაიღუპა პოლკოვნიკი ვილბუა და იმ პოლკის თითქმის ნახევარი, რომელშიც ნიკო ბაგრატიონი იყო გაწევრიანებული. ბურების არმია და გენერალი კრონიე მიმწყვდეულები აღმოჩნდნენ ბოსჰოფთან, კრონიე იძულებული გახდა მტერს დანებებოდა. ტყვედ ჩავარდა ნიკოლოზ ბაგრატიონიც. მას ინგლისელებმა დახვრეტა მიუსაჯეს. ნიკო ფაქტიურად შეგუებული იყო იმ აზრს, რომ მალე გამოასალმებდნენ სიცოცხლეს, იხსენებდა სამშობლოს, ნათესავებს, მეგობრებს.

  „დედის მოგონებამ რაღაცნაირად გული შემიქანა. გულის ჯიბიდან ამოვიღე მშობლის სურათი, რომელსაც მუდამ თან ვატარებდი და მთვარის შუქზე დავცქეროდი, მისი სახით კვლავ თვალწინ წარმომიდგა შორს დარჩენილი ჩემი საყვარელი სამშობლო“

   ნიკო დასახვრეტად გამზადებულთა რიგში აღმოჩნდა.

„ვიდექი უძრავად, ხელში კვლავ დედის სურათი მეჭირა – სიკვდილის წინ მინდოდა კიდევ ერთხელ დამეხედა მისთვის.”

  ოფიცერმა შეამჩნია ნიკოს დედის უცნაური ჩაცმულობა და შეეკითხა ნიკოს თუ ვინ იყო იგი, როდესაც ნიკოს წარმომავლობა გაიგო, ნიკო გამოაყვანინა სიკვდილმისჯილთა რიგიდან და ჩააგდებინა სატუსაღო ხაროში. ნიკოლოზ ბაგრატიონი დაბარებული აღმოჩნდა გენერალ კიტჩენერის მიერ. შეხვედრისას კიტჩენერი თავაზიანად მიესალმა და ჰკითხა, თუ რატომ იბრძოდა ინგლისის წინააღმდეგ. ნიკოლოზ ბაგრატიონის პასუხი ასეთი გახლდათ:

“ყველა ხალხს უნდა შეეძლოს თავისუფლად იცხოვროს ამ ქვეყანაზე, ამისთვის ხალხი არ უნდა ისჯებოდეს“

კიტჩენერმა ნიკოს წმინდა ელენეს კუნძულზე გადასახლება მიუსაჯა.

  წმინდა ელენეს კუნძულზე ნიკო კიდევ უფრო  მეტად დაუახლოვდა ფრანგ გრაფ ბრედს, რომელიც აფრიკაში გაიცნო. ნიკოს მეტად მძიმე პირობებში უხდებოდა ცხოვრება. მას დამხარება გაუწია  ბრედმა, ამ თანხით მან სუფთა ტანისამოსი შეიძინა. ნიკო სხვადასხვა გზებს ეძებდა სახსრების მოსაძიებლად. მან გადაწყვიტა  დოღის მოწყობა  და არებული სახსრებით ტყვეების დახმარება.

   დოღი დილის 12 საათზე იყო დანიშნული, უამრავი ადამიანი დაეინტერესებინა დოღს და გულისფანცქალით ელოდნენ სანახაობას. სხვადასხვა მუსიკალური ნომრების შემდგომ დაიწყო დოღი, რომელშიც მონაწილეობდნენ ინგლისელთა ცხენოსანი ჯარის ნაწილების, თუმცა გამარჯვება ტყვე ბურებს დარჩათ. ნიკოს გამოსვლის დროც დადგა, ოთხმა ზანგმა ორი მეტად ღონიერი ცხენი გამოიყვანა, მეჯინიბეებმა ცხენების გრძელი თასმების ყულფები ჩამოაცვეს ნიკოს მკლავებზე, ნიკომ მყისვე კისერზე მოგდებულ მთავარ ღვედს ჩაავლო ხელი.

„გაუშვით ხელი – ვიყვირე მე  და მეჯინიბეები რომელთაც ცხენები აქეთ-იქით აღვირით ეჭირათ განზე გახტნენ. ცხენებმა წამსვე გაიწიეს, მაგრამ ადგილზევე გაქვავდნენ. მაშინ მეჯინიბეებმა ცხენებს შოლტები გადაჰკრეს. ახლა ცხენებმა მოინდომეს ერთბაშად თავის დაღწევა, მაგრამ როცა ადგილიდან ოდნავაც ვერ დამძრეს, ყალზე აიმართნენ. ვატყობდი ძარღვები დაწყდომაზე მქონდა, მაგრამ მაინც ვიდექი, როგორც მიწაში ღრმად ფესვებგამდგარი მუხა, ცხენები თითქოს ჩემს ორ ტოტზე გამობმული იყვნენ.“

 ნიკოს ამ ნომერმა დამსწრე საზოგადოების უდიდესი აღტაცება დაიმსახურა.

   ბურების რესპუბლიკას აღსასრულის დღე ედგა, მარცხს განიცდიდნენ ბურების არმიები. რასაც ნიკო მეტად განიცდიდა. სრულიად მოულოდნელად ნიკოს მიეცა წინადადება, რომ იგი მოიპოვებდა თავისუფლებას თუ იგი აღარ დაბრუნდებოდა აფრიკაში. ნიკო დათანხმდა. მეგობარ ბრედასთან ერთად 1901 წლის 10 ნოემბერს  დატოვა წმინდა ელენეს კუნძული და ინგლისისკენ გაემართა. ლონდონიდან მეგობრები პარიზში გაემგზავრნენ. ბრედას მშობლები ძალიან გაახარა შვილის დაბრუნებამ, მათ ნიკოც გულთბილად მიიღეს. პარიზიდან ნიკო მიემგზავრება პეტერბურგში, საიდანაც იგი საქართველოსკენ წამოვიდა.

   სამშობლოში დაბრუნებულმა  ნიკომ თავადის ასულ ანა ბუჭყიაშვილზე იქორწინა,რომელთანაც 6 შვილი შეეძინა. საქართველოს თავზე ჩამოწოლილმა შავმა ბოლშევიკურმა ღრუბელმა ნიკოს ოჯახსაც გადაუარა  და მისი არაერთი ნათესავი იმსხვერპლა, თვითონ ნიკო აქტიურად გამოდიოდა ბოლშევიკების წინააღმდეგ და რაღაც სასწაულით გადაურჩა სიკვდილს. ნიკოს ბოლშევიკებმა სახლ-კარი და ადგილ-მამულები ჩამოართვეს.ზოგიერთი ცნობით, გაღარიბებული ნიკო ბაგრატიონი თბილისის ბაზარში სიგარეტების გაყიდვით ირჩენდა თავს.

ასეთი  გახლდათ თავგადასავალი კიდევ ერთი  ქართველი რაინდისა,რომელმაც საკუთარი სიცოცხლე გადასდო იმისათვის, რათა დახმარებოდა გაჭირვებაში მყოფ ბურების პატარა რესპუბლიკას და რომლის გმირობა სამაგალითოა თითოეული  ქართველისათვის და მსოფლიოს ნებისმიერი კუთხის მკვიდრთათვის.

სრულად ნახვა
ს საინტერესოაატეგორიის გარეშეედიცინა

10 დაავადება, რომელსაც შეუძლია 24 საათში მოკლას ადამიანი! ფრთხილად!

10_children_in_colorado_have_been_infected_with_a_mystery_illness_which_causes_polio_like_symptoms._reuters.jpg_1718483346

კიბო, გულის დაავადებები და შიდსი – თითოეული მათგანი შიშს იწვევს პაციენტებში. ეს ის დაავადებებია, რომლებიც დროში პროგრესირდებიან და საბოლოო ჯამში, თითოეული შეიძლება ფატალურად დამთავრდეს.

თუმცა, არსებობს რიგი დაავადებებისა, რომლებსაც ადამიანის სიკვდილის გამოწვევა 24 საათის განმავლობაში შეუძლიათ.

გასულ წელს მთელი მსოფლიო შეძრა  ებოლას ეპიდემიამ, რომელსაც, მსოფლიოს ჯანდაცვის ორგანიზაციის მონაცემებით, 11.314 ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა. კრიზისის პერიოდში დაავადებამ აშშ-ს, დიდი ბრიტანეთის, ესპანეთის და სხვა ერების საზღვრებამდეც მიაღწია.

წარმოგიდგენთ იმ 10 საშიში დაავადების სიას, რომელსაც სიკვდილის გამოწვევა დროის ძალიან მოკლე პერიოდში შეუძლიათ.

1.     ნეკროზული ფასციიტი

იგი ხშირად მოიხსენიება, როგორც ხორცის მჭამელი ბაქტერია, რომელიც ძალიან სწრაფად ვრცელდება ორგანიზმში და სხეულის რბილ ქსოვილებს ჭამს.

დაავადება შეიძლება გამოწვეული იყოს ერთზე მეტი ტიპის ბაქტერიებით, Streptococcus (A ჯგუფის strep) დაავადების ყველაზე გავრცელებული გამომწვევი მიზეზია. ჩვეულებრივ, A ჯგუფის strep-ის ბაქტერიების მიერ გამოწვეული ინფექციები ადვილად ინკურნება.

მაგრამ ნეკროზული ფასციიტის შემთხვევაში,  ბაქტერიები სწრაფად ვრცელდება ორგანიზმში.

ისინი აინფიცირებენ ქსოვილებს, მათ შემაერთებელ ზოლებს, რომლებიც კარს ეკვრიან კუნთებს, ნერვებს, ცხიმს და სისხლძარღვების. ბატქრეეიბი ფაქტობრივად ჭამენ ადამიანს და გამოყოფენ ტოქსინებს, რომლებიც ანადგურებს რბილ ქსოვილებს.

როცა ეს ხდება, ინფექცია ძალიან სერიოზულია და შეიძლება გამოიწვიოს  კიდურების დაკარგვა ან სიკვდილი.

მიუხედავად იმისა, რომ სასიკვდილოა, ეს დაავადება იშვიათია.

2.      მენინგოკოკური დაავადება.

მენინგოკოკური დაავადება, რომელსაც ტვინის მენინგიტაც უწოდებენ, არის მენინგოკოკით (Neisseria meningitidis) გამოწვეული გადამდები ბაქტერიული დაავადება.

ის ვრცელდება ინფიცირებულ ადამიანთან პირდაპირი კონტაქტის, ანუ ჰაერწვეთოვანი გზით.

არსებობს ამ დაავადების სამი ძირითადი კლინიკური ფორმა: მენინგეალური სინდრომი, სეპტიური ფორმა და პნევმონია.

დაავადებას სიკვდილის გამოწვევა სიმპტომების გაჩენიდან რამდენიმე საათში შეუძლია.

გადარჩენილთა 10-15 პროცენტს რჩება მუდმივი ნევროლოგიური დეფექტები, მათ შორის, სმენის დაკარგვა, მეტყველების დარღვევა,  გონებრივი ჩამორჩენილობა და დამბლა.

N. meningitidis ბინადრობს ცხვირისა და ყელის ლორწოვან გარსში, სადაც იგი ჩვეულებრივ არანაირ ზიანს არიწვევს.

მოსახლეობის დაახლოებით 5-10 პროცენტი შეიძლება იყოს დაავადების ასიმპტომური მატარებელი. დაავადება უფრო ხშირად გვხვდება ჩვილებში, ბავშვებში, მოზარდებშიდა ახალგაზრდებში.

არსებობს Neisseria meningitides-ის ხუთის ერო ჯგუფი (“შტამების”): A, B, C, E, და Y.

დაავადების დროს ინფიცირდება თავისა და ზურგის ტვინის დამცავი გარსები .

სიმპტომები მოიცავს მოულოდნელ ცხელებას, თავის ტკივილს, კისრის ძლიერ ტკივილს სინათლის ზიზღს, გულისრევასა და დაბნეულობას.

მენინგიტით დაავადებული ჩვილები  არიან ნელი ან არააქტიურები, გაღიზიანებულები, აღენიშნებათ ღებინება.

თუ მშობელი ეჭვობს, რომ მის ბავშვს მენინგიტის აქვს, ის დაუყოვნებლივ უნდა დაუკავშორდეს ექიმს.

მენინგოკოკური მენინგიტის არის ძალიან სერიოზული დაავადება, რომელიც შესაძლოა  ფატალური აღმოჩნდეს.

3.   შაგასის დაავადება

შაგასის დაავადება არის პოტენციურად სიცოცხლისათვის საშიში დაავადება, რომლის გამომწვევია პარაზიტი protozoan.

აღნიშნული პარაზიტი ტიპიურია ლათინურ ამერიკაში, სადაც იგი გადადის ადამიანებისა ფეკალური მასებით და ცნობილია, როგორც „კოცნის ბაქტერიები.“

ჯანმოს მონაცემებით, მსოფლიოში შაგასით დაახლოებით ექვსი-შვიდი მილიონი ადამიანია დაავადებული.

მიუხედავად იმისა, რომ აღნიშნული დაავადება პოტენციურად სასიკვდილოა, დაავადება დროული მკურნალობის შემთხვევაში განკურნებადია.

შაგასის პირველი ხილული ნიშანი არის კანის დაზიანება ან მეწამული შეშუპება ქუთუთოებზე, რომელსაც თან ახლავს ცხელება, თავის ტკივილი, გადიდებული ლიმფური ჯირკვლები, კუნთების ტკივილი, სუნთქვის გაძნელება, შეშუპება და ტკივილი მუცლის ან გულმკერდის არეში.

დაახლოებით სამი პაციენტიდან ერთს გულის დაავადებები აწუხებს, ხოლო 10 პროცენტი განიცდის მსხვილი ნაწლავის ან საყლაპავის გაფართოებას და სხვა საჭმლის მონელებასთან დაკავშირებულ პრობლემებს.

ბოლო წლების განმავლობაში ინფიცირებული მოულოდნელად იღუპებიან ან განიცდიან გულის უკმარისობა, რომელიც გამოწვეულია გულის კუნთის და ნერვული სისტემის პროგრესული განადგურებით.

თუმცა, უკვე არსებობს რამდენიმე მედიკამენტი, რომლებიც დაავადების სამკურნალო 100 პროცენტიანი საშუალებებია, თუ მათი გამოყენება  დაავადების საწყის ფაზაშივე მოხდება.

4. ცერებროვასკულარული დაავადება

ცერებროვასკულური დაავადება, რომელიც უფრო ფართოდ ცნობილია, როგორც ინსულტი, გამოწვეულია ტვინისთვის სისხლის მიწოდების შეწყვეტით.

ჯანმოს მონაცემებით, 2012 წელს გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებით, როგორიცაა გულის შეტევა ან ინსულტი, 17,5 მილიონზე მეტი ადანიანია  დაღუპული.

საბედნიეროდ, შესაძლებელი გახდა ნაადრევი გულის შეტევისა და ინსულტის 80 პროცენტით პრევენცია. ჯანსაღი დიეტა, რეგულარული ფიზიკური აქტივობა თამბაქოზე უარის თქმა –  გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების პრევენციას უწყობს ხელს.

ამ მხრივ ასევე ძალიან მნიშვნელოვანია მაღალი არტერიული წნევის, სისხლში ქოლესტერინისა და შაქრის მუდმივი კონტროლი.

ანტიბიოტიკ-რეზისტენტული სტაფილოკოკური ინფექცია

5. მეტიცილინ-რეზისტენტული ოქროსფერი სტაფილოკოკი (MRSA). 

Staphylococcus aureus (ოქროსფერი სტაფილოკოკი) არის ბაქტერია, რომელიც ბინადრობს ჯანმრთელი ადამიანის კანსა და ცხვირის ლორწოვანზე 30%-ში.  უმრავლეს   შემთხვევაში, აღნიშნული ბაქტერია პათოლოგიური სიმპტომებისგან ვითარებას არ იწვევს.

კანის საფარველის მთლიანობის  დარღვევისას,   ნაკაწრების ან სხვა მიკრო ტრავმების შედეგად,  სტაფილოკოკმა შეიძლება გამოიწვიოს სხვადასხვა  პრობლემები:  დაწყებული უბრალო აკნედან, დამთავრებული მძიმე დაავადებებით, განსაკუთრებით ბავშვებში,  და იმ პირებში რომელთაც დაქვეითებული აქვთ იმუნური სისტემა.

სტატისტიკის მიხედვით, 100-დან 2 ადამიანი MRSA-ს მატარებელია.

როგორ ვრცელდება MRSA? – შესაძლოა თქვენ ხართ MRSA-მტარებელი, რაც იმას ნიშნავს რომ თქვენს კანზე ან ცხვირის ლორწოვანზე ბინადრობს ეს ბაქტერია, მაგრამ სიმპტომურად  არ ვლინდება.

MRSA-მტარებელი შეიძლება გახდეთ სხვადასხვა გზით:

• იმ პირებთან შეხებით რომლებიც არიან მტარებლები;

• დაბინძურებულ ზედაპირებთა ნშეხებით,  მაგ: როგორიცაა კარის სახელურები, ტელეფონის ყურმილი;

თქვენ შეიძლება დაგემართოთ MRSA – ინფექცია, თუ ხართ ბაქტერია მტარებელი და კანის საფარველის მთლიანობა დაირღვევა.

MRSA – ის რისკ – ფაქტორები: – ნებისმიერი ადამიანი შეიძლება გახდეს MRSA-მტარებელი.  ზოგიერთს  კი აქვს დასნებოვნების მაღალი რისკი.  კერძოდ ჰოსპიტალ-ასოცირებული MRSA რისკი  აქვთ  პირებს, რომლებიც მკურნალობენ კლინიკაში:

• ქირურგიული ჩარევა, ან ინტრავენური ინექცია;

• ხანგრძლივი დროით ჰოსპიტალიზაცია;

• ბოლოს მიღებული ანტიბიოტიკები;

• დაქვეითებული იმუნური სისტემა

• კონტაქტი იმ პირებთან ან სამედიცინო პერსონალთა, რომლებიც არიან მტარებელები.

ყველა ეს ფაქტორი წარმოადგენს დასნებოვნების რისკს ჰოსპიტალში.

საავადმყოფოებში  MRSA  შეძლება გადავიდეს პერსონალის ხელებით. სამედიცინო მუშაკმა უნდა დაიბანოს ხელები და გამოიცვალოს ხელთათმანები პაციენტთან შეხებამდე და შეხების შემდეგ. საზოგადოებრივი MRSA – ჰოსპიტალის გარეთ დასნებოვნების რისკს წარმოადგენს:

• კანისტრავმა (დამწვრობა, ნაკაწრი ან ჭრილობა);

• პარსვის ან ცვილის საშუალებით თმის მოცილება, განსაკუთრებით იღლიისა  და  საზარდულისარიდან.

• თუ გაქვთ ტატუ ან პირსინგი;

• სხვისი პირადი ჰიგიენის ნივთების  გამოყენება, თუ არ გარეცხილა და არ გაუვლია სტერილიზაცია.

• მტარებელთანან და სნებოვნებულთან ფიზიკური შეხება.

საზოგადოებასთან ასოცირებული MRSA  ინფექციები, ძირითადად გვხვდება მჭიდრო კოლექტივებში, როგორიცაა საბავშვო ბაღები, ციხეები, ჯარი, სპორტის ჯგუფური სახეობის წარმომადგენლებში.

ინვაზიური ინფექციის ნიშნებია: მაღალი ტემპერატურა, 38 გრადუსი და ზემოთ, შემცივნება, ზოგადად ცუდად ყოფნის შეგრძნება, თავბრუსხვევა, დაბნეულობა, კუნთების ტკივილი, შეშუპება და სიმსივნე ნფექციის ადგილას.

RSA -ინფექციის  დიაგნოსტიკა – პაციენტების ტესტირება კანის ინფექციაზე შეიძლება მოვახდინოთ კულტურის კვლევით, რომლის პასუხიც, როგორც წესი 48-72სთ საჭიროებს.

შინაგანი ორგანოების დაინფიცირების შემთხვევაში საჭიროა დამატებითი კვლევები: სისხლის ანალიზი, RO-გრაფია; CT-კვლევა,   ექოკარდიოგრაფიადა ა.შ.

MRSA -ინფექციის მკურნალობა- თუ უკვე მოვახდინეთ MRSA დიაგნოსტირება შეგვიძლია დავიწყოთ ანტიბიოტიკოთერაპია. ანტიბიოტიკის დოზის და ტიპის შერჩევა ხდება მას შემდეგ, რაც გვეცოდინება კულტურის პასუხი.

ინვაზიური MRSA ინფექციები მოიცავს სისხლის მოწამვლას, რომელიც ცნობილია როგორც სეფსისი, რომელმაც შეიძლება გამოიწვიოს სეპტიური შოკი ან დაავადებული ადამიანის სისხლის წნევის საგანგაშოდ დაბლა დაცემა.

MRSA-ს მძიმე ფორმებს განეკუთვნება : საშარდე გზების ინფექციები, ენდოკარდიტი, რომელიც არის გულის სარქველების ინფექცია, პნევმონია, სეპტიური ართრიტი და ოსტეომიელიტი, ანუ ძვლის ინფექცია.

6. ქოლერა

ქოლერა არის მწვავე ნაწლავური ინფექცია, რომელსაც იწვევს vibrio ქოლერის ბაქტერიით დაბინძურებული საკვების ან წყლის ჩაყლაპვა.

ეს არის სასიკვდილო დაავადება, რომლითაც შეიძლება დაავადდნენ როგორც მოზრდილები, ასევე ბავშვები და რომელსაც რამდენიმე საათში შეუძლია სიკვდილის გამოწვევა.

ინკუბაციური პერიოდი ხანმოკლეა, ერთიდან ხუთ დღემდე.

ინფიცირებულებს აღენიშნებათ უხვი, უმტკივნეულო, წყლიანი დიარეა, რომელმაც შესაძლოა სწრაფად გამოიწვიოს მძიმე დეჰიდრატაცია და სიკვდილი, რასაკვირველია, თუ მკურნალობა ადროულად არ ჩატარდა.

ათი ინფიცირებულიდან დაახლოებით რვას დაავადების სიმპტომები არ აქვს, მაგრამ ბაქტერიას მათ განავალში 10 დღის განმავლობაში შეუძლია არსებობა, შემდეგ გარემოში ხვდება და სხვა ადამიანების დაინფიცირება შეუძლია.

იმ ადამიანებს შორის ვისაც სიმპტომები აღენიშნება, 80 პროცენტს დაავადება მსუბუქად ან საშუალო სიმძიმით გადააქვს, ხოლო 20 პროცენტი ფატალურად მძიმე დეჰიდრატაციის რისკის ქვეშაა.

მკვლევარები აცხადებენ,  რომ მსოფლიოში ყოველწლიურად ქოლერას 1.4 – 4.3 მილიონი შემთხვევა ფიქსირდება და აქედან 28,000-დან 142,000-მდე შემთხვევა სიკვდილით მთავრდება.

7. ენტეროვირუსული D68

ყოველ წელს ენტეროვირუსებით მილიონობით ბავშვი ავადდება, რაც იწვევს  ხველას, ცემინებასა და ცხელებას.

ჩვილები, ბავშვები და თინეიჯერები შედარებით სუსტი იმუნიტეტის გამო აღნიშნული დაავადებით დასნებოვნების ყველაზე მაღალი რისკის ქვეშ იმყოფებიან. ხოლო მათ, ვისაც ასთმაც აწუხებთ, EV-D68-ით დაავადების კიდევ უფრო დიდი შანსი აქვთ.

ვირუსი ვრცელდება დაზარალებულთა ნერწყვითა და სხვა რესპირატორული გამონადენით, როდესაც ადამიანი ახველებს ან აცემინებს.

იგი შესაძლოა „ავითვისოთ“ საყოფაცხოვრებო ნივთების ზედაპირებიდანაც.

სიმპტომები განსხვავებულია, დაწყებული შედარებით რბილი, მათ შორის, ცხელება, გამონადენი ცხვირიდან, ცემინება, ხველა და კუნთების ტკივილი, დამთავრებული უფრო მძიმემდე, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს სუნთქვის გაძნელება და სუნთქვის მწვავე უკმარისობა, რომელმაც საბოლოო ჯამში შესაძლოა სიკვდილიც გამოიწვიოს.

EV-D68-ის კონკრეტული მკურნალობა არ არსებობს, თუმცა ექიმები გვაძლევენ რეკომენდაციებს დაავადების საკონტროლებლად.

8. ბუბონური შავი ჭირი

5468765324968765

ამ დაავადებას  “შავ სიკვდილსაც” უწოდებენ, რომელმაც მეთოთხმეტე საუკუნეში, დაახლოებით 50 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა.

ეს არის ჭირის ყველაზე გავრცელებული ფორმა და გამოწვეულია ინფიცირებული რწყილის ნაკბენიგან.

ჭირის ბაცილა ორგანიზმში ნაკბენიან შედის და ლიმფური სისტემის გავით უახლოეს ლიმფურ კვანძში გადაადგილდება, სადაც მრავლდება.

დღესდღეობით ჭირი ენდემურია ბევრ აფრიკულ ქვეყანაში, რუსეთში, ამერიკისა და აზიაში.

ჭირი ძალიან მძიმე დაავადებაა, 30-60 პროცენტიანი ლეტალობით, თუკი, რასაკვირველია, სათანადო მკურნალობა არ ჩატარდა.

ჯანმოს მონაცემებით, 2013 წელს მთელ მსოფლიოში დაავადების 783 შემთხვევა დაფიქსირა და აქედან 126 ლეტალურად დამთავრდა.

დაავადების ადრეულ ეტაპზე ადამიანები გრიპისმაგვარ სიმპომებს უჩივიან. როგორც წესი, მას ახასიათებს მოულოდნელად დაწყებული ცხელება, შემცივნება, სხეულის ტკივილი, სისუსტე და ღებინება.

მკურნალობის გარეშე ჭირი შეიძლება ფატალური აღმოჩნდეს, ასე რომ ადრეული დიაგნოსტიკა და მკურნალობა აუცილებელია.

ანტიბიოტიკები და დამხმარე თერაპიები დაავადებულების განკურნებას უწყობს ხელს.

9. ებოლა

მსოფლიოში ებოლას ვირუსისგან 11.314 ადამიანი დაიღუპა.

34324643256323423524674

შემთხვევების უმრავლესობა დასავლეთ აფრიკაში, გვინეაში, სიერა ლეონესა და ლიბერიაში დაფიქსირდა. ებოლა წარმოადგენს ჰემორაგიულ ცხელებას. ის იშვიათი დაავადებაა, თუმცა ხასიათდება მაღალი სიკვდილიანობით (დაავადებულთა 90%-ზე მეტი დაიღუპა). ვირუსით ავადდებიან ადამიანები, ზოგიერთი პრიმატები და წყვილჩლიქოსნები.

7 ნოემბერს, მსოფლიო ჯანდაცვის განაცხადა, რომ ებოლას გადაცემა უკვე შეწყვეტილია სიერა-ლეონეში.

ქვეყნამ 90-დღიან გაძლიერებული მეთვალყურეობის ქვეშ იმყოფება, რომელიც მომავალი წლის 5 თებერვალს დასრულდება.

გვინიაში ნოემბერში ვირუსის არცერთი შემთხვევა არ დაფიქსირებულა, ხოლო ბოლო 21 დღის განმავლობაში ებოლათი სულ 4 ადამიანი დაავადდა, რომლებიც ერთი ოჯახის წევრები არიან. ბოლო 21 დღის განმავლობაში დაავადების არცერთი შემთხვევა არ დაფიქსირებულა ლიბერიაშიც.

ვირუსი ვრცელდება ლორწოვანი გარსით და კანის მიკრო დაზიანებებით. კანადელმა მეცნიერებმა ექსპერიმენტებით დაადასტურეს, რომ ვირუსი შესაძლებელია კონტაქტის გარეშეც გადაეცეს.

დაკრძალვის რიტუალები, რომლის დროსაც ჭირისუფლებს აქვთ კონტაქტი დაღუპულის სხეულთან, ვირუსის გავრცელების ერთ-ერთი წყაროა. დაღუპულის ორგანიზმიდან ვირუსი 3 კვირის განმავლობაში გამოიყოფა.

დაფიქსირებულია ვირუსის გავრცელება გორილებიდან, შიმპანზეებიდან და დუკერებიდან (აფრიკული წყვილ ჩლიქოსანი ცხოველი). ვირუსის გავრცელებუნებრივ არეალად ითვლება ეკვატორული აფრიკის ჯუნგლები.

ვირუსის საინკუბაციო პერიოდი 2-დან 21 დღემდე გრძელდება

დაავადების განსხვავებული სიმძიმე და სიკვდილიანობის განსხვავებული სტატისტიკა გამოწვეულია ვირუსის სხვადასხვა შტამებით (ქვე სახეობებით). ებოლას ვირუსი იყოფა 5 ქვესახეობად: სუდანის, ზაირის, ტაისტყის (კოტ-დივუარის), რესტონის და ბუნდიბუგიოს. ადამიანისათვის საშიში 4 ქვესახეობა. ებოლას რესტონული ვირუსით დაავადება უსიმპტომოდ მინდინარეობს. ტაისტყის და რესტონის ებოლას ვირუსები შედარებით იშვიათია.

დაავადების სიმპტომებია თავის, კუნთებისა და მუცლის ძლიერი ტკივილები, დიარეა და ანგინა. მოგვიანებით ჩნდება მშრალი ხველება, მჩხვლეტავი ტკივილები მკერდში და დეჰიდრატაცია. ვირუსი იწვევს სისხლის შემადგენლობის შეცვლას – იწყება ანემია, ლეიკოციტებისა და ტრომბოციტების მკვეთრი შემცირება. შედეგად იშლება სისხლის შედედების ფუნქცია, ზიანდება სასხლძარღვები და იწყება სისხლდენები. სიკვდილი დგება დაავადების მეორე კვირას სისხლდენებისა და შოკის შედეგად.

10. დენგეს ცხელება

დენგეს ცხელება არის დაავადება, რომელიც ინფიცირებული კოღოს ნაკბენით გადაიცემა.

დადგენილია, რომ მსოფლიოში ყოველწლიურად დაავადების 100 მილიონი შემთხვევა ფიქსირდება. დენგეს ცხელების ყველაზე მკაცრი ფრმა არის დენგეს ჰემორაგიული ცხელება. თუკი დაავადების დროული დიაგნოსტიკა არ მოხდება, იგი დამღუპველი ხდება დაავადებული ადამიანისთვის.

დაავადების სიმპტომებია : მაღალი სიცხე, თავის ტკივილი, მწვავე ტკივილი უკან თვალში, კუნთებისა და ძვლების ტკივილი, გამონაყარი და რბილი სისხლდენა ცხვირიდან და ღრძილებიდან.

დენგეს ინკუბაციური პერიოდი ჩვეულებრივ 5-7 დღეა, კლასიკური ფორმის დროს 15 დღემდე მერყეობს, ჰემორაგიულის დროს 10-მდე. სხეულის ტემპერატურა 3-4 დღის განმავლობაში რჩება მომატებული, 1-2 დღიანი რემისიის შემდეგ კი ვითარდება ცხელების ახალი ტალღა, რომელიც გრძელდება 2-3 დღე.

დენგე შეიძლება გართულდეს ენცეფალიტით, პოლინევრიტით, ფსიქოზით, პნევმონიით, ოტიტით, თრომბო ფლებიტით, ორქიტითადა  პაროტიტით. დენგეს გადატანის შემდეგ რჩება არამყარი ტიპო სპეციფიური იმუნიტეტი რამდენიმე წლის განმავლობაში.

დაავადებამ შესაძლოა გამოიწვიოს გულსისძარღვთა სისტემის მოშლა, შოკი და სიკვდილი.

დენგეს სპეციფიური მკურნალობა არ არსებობს, მძიმე შემთხვევებში, განსაკუთრებით დენგეს ჰემორაგიული ცხელების დროს, ტარდებაინფუზური თერაპია, ინიშნება კორტიკოს ტეროიდები, ნაჩვენებია ტკივილგამაყუჩებელი,  ანტიჰისტამინური, სედატიური საშუალებები, ვიტამინო თერაპია, რეკომენდებულია დიდი რაოდენობით სითხის მიღებადა  ცილებით მდიდარი დიეტა.

დენგეს კლასიკური ფორმის დროს შემთხვევათა უმეტესობაში, პროგნოზი კეთილ საიმედოა, ჰემორაგიული ცხელებისაგან განსხვავებით, რომლის დროსაც  პაციენტთა დაახლოებით 40%-ში მე – 3-7 დღეს ვითარდება შოკი.

დენგეს პროფილაქტიკა მოიცავს ვირუსის გადამტანი კოღოების განადგურებას, რეპელენტებისა და დამცავი ბადეების გამოყენებას.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზო “დოქოტრინა”

სრულად ნახვა
AMGს საინტერესოა

ვილ ბოუნის ძალიან საინტერესო მოხსენება – სამყარო წუწუნის გარეშე

2018102314480981656

ტედექსი არის მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული პროექტი, რომელსაც უამრავი მონაწილე ჰყავს. ისინი დროის გარკვეულ მონაკვეთში წარმოაგდენენ მოხსენებას სხვადასხვა საკითხის შესახებ, მონაწილეები არიან კარგი მოსაუბრები და საკითხის ირგვლივ წარმოაგდენენ თავიანთ მოსაზრებას. ამ სტატიაში მინდა წარმოგიდგინოთ ნაწყვეტები ვილ ბოუნის მოხსენებიდან. იგი საუბრობს წუწუნის შესახებ, რატომაა იგი მავნებელი და როგორ უნდა დავაღწიოთ თავი ამ სენს. იგი არის ბესტსელერების ავტორი და მისმა იდეამ მოიცვა არა მარტო შეერთებული შტატები, არამედ ევროპის სხვადასხვა ქვეყანები.

მაშ ასე, გთავაზობთ ნაწყვეტებს მისი მოხსენებიდან:

1. რა მოხდება, თუ თქვენ გააცნობიერებთ, რომ გაქვთ ვირუსი, ვირუსი, რომელიც თქვენს ცხოვრებას ანადგურებს. ამ ვირუსმა მოკლა ჩემი ძმა 59 წლის ასაკში. ამ ვირუსის გამო შესაძლოა გასუქდეთ. აგიწიოთ წნევამ, გაგიჩნდეთ დიაბეტი, მიიღოთ გულის ინფარქტი. ამ ვირუსს შეუძლია თქვენი ტვინი მთლიანად დააავადოს, რადგან სწორედ ეს ვირუსი იწვევს თქვენს გაღიზიანებასა და დეპრესიას.

რას იგრძნობთ, თუ თქვენ აღმოაჩენთ, რომ გაქვთ ვირუსი, რომლის გამოც თქვენ შეიძლება გასცილდეთ მეუღლეს, ფინანსურად გაგიჭირდეთ და მეგობრებიც კი დაკარგოთ, რადგან სწორედ ამ ვირუსით წამლავთ თქვენს მეგობრებს, ოჯახსა და თანამშრომლებს. 10 წლის წინ მე სწორედ ამ ვირუსით ვიყავი დაავადებული. ერთადერთი, ვინც დაგეხმარებათ განკურნებაში, ხართ თავად თქვენ და მკურნალობაც არაფერი დაგიჯდებათ. ვირუსი, რომელზეც ვლაპარაკობ არის – წუწუნი.

2. სწორედ წუწუნი გაიძულებთ თქვენ კონცენტრირდეთ ნეგატივზე და გახდეთ დეპრესიულები. ამ დროს გამოიყოფა კორტიზოლი, რომელიც ზრდის წნევას, გულის დაავადებებს და თქვენს წონასაც.

3. როდესაც წუწუნებთ და ამბობთ საყვედურებს, თქვენ არ შეგიძლიათ ჭკვიანურად ფიქრი, რადგან თავში ბურუსია და არ მოგდით ნათელი აზრები.

4. საშუალოდ ადამიანი დღეში 15–30–ჯერ წუწუნებს.

5. წუწინი ჰგავს უსიამოვნო სუნთვქას, როცა იგი გამოდის სხვისი პირიდან, არაა სასურველი, მაგრამ საკუთარი პირიდან ამოსული უსიამოვნო სუნთქვა თავად არ გაწუხებთ.

6.ყოველ ადამიანს სურს, რომ იყოს წარმატებული. როცა კითხულობ, რა არის მათთვის წარმატება, პასუხი ასეთია: მეტი ფული, მეტი მეგობარი ან სიყვარული ან ჯანმრთელობა. ჩვენ ვწუწუნებთ იმაზე, რაც უკვე გვაქვს და უბრალოდ, გვინდა გვქონდეს მეტი.

7. თუ თქვენ მოახერხებთ, რომ არ იწუწუნოთ და ეს აქციოთ ჩვევად, თქვენ იქნებით უფრო ბედნიერი და წარმატებული.

ვილის იდეა იყო ყოველდღიურ ჩვევად ექცია ის, რომ არ ეწუწუნა, ამიტომ მან დაიწყო სამაჯურის ტარება, როცა დაიჩივლებდა, ერთი ხელიდან მეორეზე გადაჰქონდა და ასე აანალიზებდა, როდის, რატომ და რამდენჯერ იწუწუნა, შემდეგ კი ეს იდეა დააპატენტა და სამაჯურები უსწრაფესად გაიყიდა ამერიკასა და ევროპის ქვეყნებში. ეს იმას ნიშნავს, რომ ადამიანებში ჩივილის ეპიდემიაა და მათ სურთ, რომ ამ დაავადებისგან გათავისუფლდნენ. ის მოხსენებაში ამბობს, რომ საჭირო სულაც არაა სამაჯური, შეგიძლიათ საფულე გადაიტანოთ ერთი ჯიბიდან მეორეში ან თმის სამაგრი, ნებისმიერი რამ, უბრალოდ ეს ჩვევა დაგეხმარებათ მუდმივად აკონტროლოთ თქვენი მდგომარეობა და დროთა განმავლობაში შეძლებთ გათავისუფლდეთ ამ სენისგან.

ამ სენისგან გათავისუფლება არ ნიშნავს პირში წყლის ჩაგუბებას და არაფრის თქმას, არამედ ჯანსაღ საუბრებს მეგობრებთან, ოჯახის წევრებთან თუ კოლეგებთან. ეს ნიშნავს ილაპარაკო პირდაპირ იმ ადამიანთან, ვისთანაც გაქვს პრობლემა და ვისაც შეუძლია შენი დახმარება.

წარმოგიდგენთ 5 მიზეზს, რატომ ვწუწუნებთ ვილ ბოუნის მიხედვით:

1. მივიქციოთ ყურადღება

ეს არის ყველაზე გავრცელებული – ადამიანებს უბრალოდ სჭირდებათ ყურადღება სხვა ადამიანებისგან და არ იციან, როგორ დაამყარონ ურთიერთობა, გავიხსენოთ, როცა გვინდა საუბრის წამოწყება და არ ვიცით, რაზე ვილაპარაკოთ, ყოველთვის ვიშველიებთ ამინდს…

2. რათა ავირიდოთ პასუხისმგებლობა თავიდან.

3. წუწუნი კარგი ხერხია ასევე ძალაუფლების მოსაპოვებლად, ამას აქტიურად იყენებენ პოლიტიკური პარტიები.

4. ჩვენი წარუმატებლობის გასამათლებლად.

5. შურის გასაღვივებლად.

21 დღე თუ დააკვირდებით და იმუშავებთ საკუთარ თავზე, რომ არ იწუწუნოთ, შემდეგ ის ამბობს, რომ ჩვევად გადაიქცევა ეს ყველაფერი და დაინახავთ სასიამოვნო ცვლილებებს.

ჩვენ ვართ წუწუნის პროფესიონალები, იმისათვის, რომ გავამართლოთ ჩვენი ცუდი საქციელი და წარუმატებელობა – ამბობს ვილ ბოუნი

სტატია მომზადებულია ვიდეო ჩანაწერის მიხედვით.

წყარო : intermedia.ge

სრულად ნახვა
ს საინტერესოასოფლიო

საკურას ყვავილობის დღესასწაული იაპონიაში

image

საკურა – იაპონური დეკორატიული ალუბალი იაპონიის ნაციონალური სიმბოლოა. დღეისათვის საკურას დაახლოებით 16 სახეობა და 400 ჯიშია ცნობილი. მისი ორი ყველაზე ცნობილი ჯიშია “Somei Yoshino” და „Sidarezakura” (მტირალა საკურა). Somei Yoshino-სქათქათა თეთრ ყვავილი აქვს, ფურცლის ძირზე კი ძალიან მკრთალ ვარდისფერში გადადის. სახელწოდება მოდის სოფელ Somei-დან, რომელიც ახლა ტოკიოს შემადგენლობაში შედის. ეს ჯიში დაახლოებით მეცხრამეტე საუკუნის შუა წლებშია გამოყვანილი.
მტირალა საკურას მკვეთრი ვარდისფერი ყვავილები აქვს და დაშვებული ტოტები.


ზამთრის საკურა-(fuyuzakura/Prunus subhirtella autumnalis) ყვავილობას შემოდგომაზე იწყებს და ზამთარშიაც კი ყვავის. ზოგადად ,საკურას ყვავილების შეფერილობა თეთრიდან მუქ ვარდისფრამდეა.საკურას აქ ყველგან შეხვდებით, პარკებში, მდინარეების პირას, ტაძრებში. იაპონელები თვლიან, რომ საკურა ყველაზე ლამაზად უძველეს დედაქალაქებში- კიოტოში, ნარაში და კამაკურაში ყვავის. .

საკურას ყვავილობა ძალიან ხანმოკლეა, თეთრ-ვარდისფერი სასწაული მხოლოდ რამდენიმე დღეს გრძელდება, ხანდახან კი მხოლოდ რამდენიმე საათს, შეიძლება ამიტომაც ბუდიზმში მოყვავილე საკურა სიცოცხლის ხანმოკლეობასთან, ხოლო პოეზიაში დაკარგულ ახალგაზრდობასთან და სიყვარულთან ასოცირდება,ასევე თვლიან რომ საკურას ყვავილები იაპონელი ქალების სილამაზის განსახიერებაა. სწორედ ამიტომ მიუძღვნეს უამრავი ლექსი, სიმღერა, პოემა, და ა.შ.

ხანამი- აყვავებული საკურას დღესასწაული
ხაარუ- იაპონურად- გაზაფხული, დეკორატიული ალუბლის, საკურას ყვავილობის დროა, რომელსაც იაპონიის ერთ-ერთი ყველაზე ლამაზი დღესასწაული უკავშირდება. მარტის დასასრულს და აპრილის დასაწყისში მთელ იაპონიაში ასობით და ათასობით საკურა ყვავდება თეთრად და თეთრ-ვარდისფრად, შორიდან კი ისე ჩანს, თითქოს ხეები ვარდისფერ ბურუსშია გახვეული, ან თოვლის ფანტელებითაა დაფარული. ყოველ წელს პარკებში, ხეივნებში, სასახლეებში და ტაძრებში ათასობით ადამიანი იკრიბება ამ სანახაობის საყურებლად. ამ ტრადიციას „ხანამი“ ეწოდება (სიტყვიდან- ხანა-ყვავილი, მი- ყურება), სიტყვასიტყვით კი ნიშნავს ყვავილების ცქერას. აყვავებული საკურას დღესასწაული იაპონელთა ერთ-ერთი უძველესი რიტუალია, ხოლო ხანამში, რომელიც აყვავებულ საკურას ეძღვნება, მოსახლეობის თითქმის 90% მონაწილეობს.

ყოველ წელს, როცა საკურა ყვავდება, იაპონელები ოჯახის წევრებთან, თანამშრომლებთან და მეგობრებთან ერთად უახლოეს პარკში მიდიან, აწყობენ პიკნიკებს და სვამენ იაპონური ბრინჯის არაყს, საკეს. მარტის დასაწყისშივე ტელევიზიით ცხადდება საკურას ყვავილობის სავარაუდო ვადები თითოებული კონკრეტული რეგიონისთვის, ასევე იტყობინებიან თითოეულ პარკში საკურას ხეების რაოდენობასაც.

ხანამის ისტორია
იაპონიაში აყვავებული საკურას ცქერის ტრადიცია მეშვიდე საუკუნეში გამოჩნდა, ჰეიანის პერიოდში. (794-1185). იაპონელებმა ამ დროს ჩინელებისგან გადმოიღეს ბევრი რამ, მათ შორის შეკრების და ყვავილებით ტკბობის ტრადიციაც. ჩინეთში სასახლის კარის არისტოკრატები ატარებდნენ ხოლმე დროს აყვავებული ხეების ძირში, უკრავდნენ მუსიკას, თამაშობდნენ, სვამდნენ მსუბუქ სასმელებს. მაგრამ იქ დღესასწაულობდნენ ჩინური ქლიავის, იგივე იაპონური ატმის აყვავებას. ხოლო იაპონიაში ეს პატივი საკურას ერგო. იმპერატოს საგას დროს ,რომელიც ცნობილი პოეტი და კალიგრაფი იყო, კიოტოში, სასახლის კარზე აწყობდნენ პიკნიკს საკურას აყვავების დროს. ასე იწყებოდა ხანამი…


თავდაპირველად ეს რიტუალი მხოლოდ იმპერატორის კარზე იმართებოდა, შემდეგ სამურაებშიც გახდა პოპულარული, ბოლოს უბრალო ხალხშიც გავრცელდა. იმ პერიოდში საკურა მოსავლიანობის სიმბოლო იყო, მისი ყვავილობა ბრინჯის თესვის დასაწყისზე მიუთითებდა. იაპონელების რწმენით, ბუნებას დასახლებულია სულებით, ამიტომაც საკურას ადიდებდნენ და შესაწირი მიქონდათ , მოგვიანებით შესაწირის მიტანის დროს დაიწყეს საკეს- იაპონური ბრინჯის არაყის სმა.

ტოკუგავას დინასტიის დროს საკურას ხეების დარგვა მთელ ქვეყანაში დაიწყეს, რათა ეს ტრადიცია გაევრცელებინათ და გაემყარებინათ. ფეოდალიზმის პერიოდში საკურა სამურაების სიმბოლოდ ითვლებოდა და ეს ყვავილი მათ თავსაბურავზეც იყო გამოსახული.
მეცხრამეტე საუკუნეში მეიცზის რეფორმების დროს საკურას ხეების მოჭრა დაიწყეს იმპერატორის ბრძანებით, იმიტომ რომ ეს ხე ფეოდალიზმის სიმბოლოდ იყო ქცეული, მაგრამ ტრადიცია გარკვეული პერიოდის მერე მაინც აღდგა და ერთ-ერთ ყველაზე საყვარელ დღესასწაულად იქცა იაპონელთათვის.

სრულად ნახვა
ს საინტერესოასტორიაატეგორიის გარეშეულტურასოფლიო

ეგვიპტეში რამზეს II-ის სასახლე აღმოაჩინეს

pjimage-7

ამერიკელმა არქეოლოგებმა ქალაქ აბიდოსში რამზეს II-ის სამარხთან ახლოს შენობის ნაწილები აღმოაჩინეს, რომელიც სავარაუდოდ ფარაონის სასახლე იყო. ამის შესახებ Luxor Times-ი წერს.

გათხრების დროს არქეოლოგებმა სხვა შენობაში ქვის გასასვლელი იპოვეს, რომელზეც ისეთივე იეროგლიფები იყო, როგორიც მთავარ ტაძარს აქვს.

სრულად ნახვა
ს საინტერესოაატეგორიის გარეშეედიცინააქართველო

საქართველოში ბავშვი  მამის გარდაცვალებიდან წელიწადსა და რვა თვეში ჩაისახა – in vitro განაყოფიერების სასწაული

0ce2de579450441256c9efb4071c0fbe_thumb

ექიმი რეპროდუქტოლოგი, კლინიკა “კარაფს მედლაინის” მეან-გინეკოლოგი მანანა ქოჩიაშვილი ფეისბუქზე ემოციურ პოსტს აქვეყნებს ჩვილზე, რომელიც მამის გარდაცვალების შემდეგ ჩაისახა.

“ჩემს ხელში უამრავ პაციენტს გაუვლია, უამრავი საინტერესო და ტრაგიკული ისტორიით, ეს შემთხვევა არის ტრაგიზმის, გმირობის, სიყვარულის და სიხარულის შედეგად მიღებული ნაყოფი…in vitro განაყოფიერების პროცესში, სანამ დედის საშვილოსნოში ემბრიოტრანსფერი განხორციელდებოდა, 1 წლის და 8 თვის წინ ამ პატარა ანგელოზს მამა გარდაეცვალა და მომავალი დედა ნათია მესხია და ჩვენ ექიმები დავრჩით 1 ემბრიონის ანაბარა.

პასუხისმგებლობა ასმაგად დიდი იყო, რადგან ეს იყო განსაკუთრებული შემთხვევა და ძალიან დიდ ძალისხმევას მოითხოვდა ის ფაქტი, რომ არცერთი ნიუანსი არ უნდა გამოგვპარვოდა. ემბრიონი გადავიტანეთ და ორსულობაც დადასტურდა. ეს კიდევ ერთი დასტურია იმისა, რომ ჩვენს საქმიანობაში ღმერთის ხელი რომ არა, ჩვენ ვერაფერს გავხდებოდით და განსაკუთრებული მადლობა ჩემს გუნდს და თამარ ხასაიას. რომ არა შენ თამარ ჩვენ უძლურები ვიქნებოდით ამ დიდი გამარჯვებისთვის.

მე ვარ ბედნიერი თქვენით წინ დიდი მწვერვალები გველოდება დასაპყრობად” – აცხადებს მანანა ქოჩიაშვილი

სრულად ნახვა
ს საინტერესოაატეგორიის გარეშეედიცინაამართალი

ბრაზილიაში სასამართლომ ტყუპი ძმებიდან ორივე ბავშვის მამად აღიარა  

dna

ბრაზილიაში სასამართლომ ორ კაცს, რომლებიც იდენტური ტყუპები არიან, ბავშვის მიმართ ალიმენტის გადახდა დააკისრა, ვინაიდან მამობაზე გაკეთბულმა დნმ-ის ანალიზმა ზუსტი პასუხი ვერ გასცა თუ რომელი მათგანია ბავშვის რეალური მამა. ამის შესახებ ინფორმაციას BBC ავრცელებს.

მოპასუხეებმა (კაცებმა) უარი განაცხადეს საკუთარი სურვილით ეთქვათ რომელი მათგანია გოგოს მამა, ვინაიდან ფიქრობდნენ, რომ ასე ალიმენტის გადახდას თავს აარიდებდნენ, თუმცა სასამართლომ პირიქით გადაწყვიტა.

სასამართლოს დოკუმენტებიდან ირკვევა, რომ ტყუპი ძმა ქალთან პაემანზე მონაცვლეობით დადიოდნენ. ამიტომაც დედამ არ იცის რომელია მისი შვილის მამა.

 

სრულად ნახვა
1 2 3 4 5 60
Page 3 of 60
error: Content is protected !!