close

ანალიტიკა

ნალიტიკაკოლოგიას საინტერესოააქართველო

ნარჩენების მართვა მსოფლიოსა და საქართველოში – სად ,,ქრება” ნაგავი?

ნაგავი

ნაგვის ინდუსტრია ერთ-ერთი უზარმაზარი ბიზნესინდუსტრიაა თანამედროვე მსოფლიოში. ერთი შეხედვით,  უზარმაზარი კომპანიები მართავენ ნარჩენებს და გარკვეული რეგულაციებიც არსებობს, თუმცა ეს ინდუსტრია მაინც საკმაოდ შემაშფოთებელ პრობლემად რჩება. საინტერესოა, რა მდგომარეობაა, ამ მხრივ, ჩვენს ქვეყანაში და არამარტო. საკითხთან დაკავშირებით ნარჩენების მართვის კონსულტანტს – კახა რუხაიას გავესაუბრეთ.

ღია ნაგავსაყრელები მწარმოებლური საზოგადოების შექმნის დღიდან შემაწუხებელ გარემოსა და ანტისანიტარიასთან იყო დაკავშირებული, მიუხედავად იმისა, რომ დღეს ღია ნაგავსაყრელები ძირითადად დასახლებული პუნქტებიდან მოშორებით მდებარეობს, ზიანი, რომელსაც ისინი გარემოს აყენებს ნამდვილად არ არის შემცირებული, რადგან მაგალითად, ღია ნაგავსაყრელებზე გახრწნილი ნაგავიც კი გამოყოფს  ე.ნაგავსაყრელის გაზს, რომელიც მეთანს შეიცავს, გარემოს დაცვის სააგენტოს მტკიცებით კი, მეთანი 21-ჯერ უფრო ეფექტურად ამწყვდებს სითბოს ატმოსფეროში და შესაბამისად, მსოფლიო კლიმატის ცვლილების ერთ-ერთი მთავარი მიზეზია.

მსოფლიოს უმსხვილესი ნაგავსაყრელები, რომლებსაც „მეგასაყრელებს“ უწოდებენ, აქტიურად იყენებენ მიწისქვეშა კონტეინერებს,  რომელთა ფართობიც 10-დან 100 აკრამდე მერყეობს, წარმოიდგინეთ, როგორც ამერიკის გარემოს დაცვის სააგენტოს ვებგვერდდან ვიგებთ, ვირჯინიის ერთი ასეთი საცავი ფართობით ათას საფეხბურთო მოედანს, ხოლო სიმაღლით ვაშინგტონის მონუმენტს უტოლდება, აღსანიშნავია ისიც, რომ ამგვარი საცავის თითოეული აკრის განვითარება და აშენება 500 000 დოლარი ჯდება, შესაბამისად, გასაკვირი არ არის რომ ჯერჯერობით საქართველოში მსგავსი პრაქტიკა არ დანერგილა. როგორც ბატონი კახა აღნიშნავს, დღეს საქართველოში არსებული 56 მუნიციპალური ნაგავსაყრელიდან არცერთს არ გააჩნია ნაგავსაყრელის უჯრედებიდან გაზგამომყვანი სისტემაც, დედაქალაქს რაც შეეხება,  თბილისის მასშტაბით შეგროვებული ნარჩენების ნაგავმზიდებით ტრანსპორტირდება ქ. თბილისის მუნიციპალურ ნაგავსაყრელზე, სადაც ხორციელდება ნარჩენების განთავსება. ამ ეტაპზე, ნაგავსაყრელის ტერიტორიაზე არ არის მოწყობილი ნარჩენების დახარისხების საამქრო, სადაც შესაძლებელი იქნებოდა ნარჩენების დაახარისხება.

მსოფლიოს უდიდესი ნაგავსაყრელების მფლობელი კომპანიები ნაგავსაყრელების შემაწუხებელი სუნის თავიდან ასარიდებლად უხილავ ნაერთს იყენებენ, რომელიც სუნის მოლეკულას მიწასთან აკავებს და მოსახლეობას ის არ აწუხებს,  თუმცა გარემოში მისი გავრცელება ამით არ აღიკვეთება, საქართველოში არც მსგავსი პრაქტიკა გვხვდება და ბუნებრივია, მოსახლეობაც ყოველთვის სკეპტიკურად არის განწყობილი მათ სიახლოვეს ნაგავსაყრელის განთავსების დროს, „შეიძლება ითქვას, რომ ნაგავსაყრელიდან სუნის ემისია სხვადასხვა მიზეზით შეიძლება განხორციელდეს. მაგალითად, ეს უკავშირდება ნაგავსაყრელზე ნარჩენების განთავსების  ინსტრუქციის დარღვევას, ნაგავსაყრელის ნაჟური წყლების და გაზების შეგროვების სისტემის გაუმართაობას. მინდა გითხრათ, რომ ზემოთხსენებული სისტემები დღეს საქართველოშ სრულყოფილად არცერთ ნაგავსაყრელზე არ მუშაობს“ – აღნიშნავს ბატონი კახა.

უცნაურია ასევე ისიც, რომ მსოფლიოს ნაგავსაყრელების ნახევარს ქაღალდი იკავებს, მაშინ როცა მისი გადამუშავება 5-ჯერაც კია შესაძლებელი,  რომ აღარაფერი ვთქვათ იმაზე, რომ ამ ერთი შეხედვით უხიფათო ქაღალდის წვამაც კი შეიძლება ჟანგბადში ერთ-ერთი ყველაზე მომწამლავი ქიმიკატის – დიოქსინის გამოყოფა გამოიწვიოს,  მაგალითად,  ქაღალდის წვის დროს პლასტმასთან ერთად და ა.შ. მაშინ, როცა  დიოქსინის განადგურებას ან ნეიტრალიზებას ვერც ერთი თანამედროვე ფილტრი ვერ ახერხებს. ბუნებრივია, ნარჩენების წვა საზიანოა ადამიანის ჯანმრთელობისა და გარემოსთვის, ამიტომაც, საქართველოში მოქმედი კანონმდებლობით ყველა ტიპის ღია წვა აკრძალულია, დაშვებულია ნარჩენების წვა მხოლოს სპეციალურ დანადგარებში (ინსინერატორები). თუმცა, გამომდინარე იქიდან, რომ საქართველოს ძალიან ბევრ რეგიონში, განსაკუთრებით პერიფერიულ სოფლებში, არ ხდება ნარჩენების მართვა, ნაგვის წვის ან თვითნებური ნაგავსაყრელის შექმნის შემთხვევებს თავიდან ვერ ავირიდებთ.

მუნიციპალური ნაგვის 30% – პარკები და შესაფუთი მასალაა, ჩინეთში პოლიეთილენის პარკებს „თეთრ დაბინძურებასაც უწოდებენ“, სამხრეთ აფრიკაში „ეროვნულ ყვავილს“, ბანგლადეშში პოლიეთილენის პარკებმა სადრენაჟო სისტემა გაჭედა და წყალდიდობები გამოიწვია, ამიტომ ქვეყანამ 2002 წელს აკრძალა მათი წარმოება, ამ მხრივ, საქართველოში ჯერჯერობით არ არის დაწესებული რაიმე სახის აკრძალვა, მაგრამ პოლიეთილენის პარკების შეზღუდვის მიზნით შემუშავებულია პოლიტიკური დოკუმენტის პროექტი, რომელსაც სავარაუდოდ მალე დაამტკიცებენ.

შეიძლება ითქვას, რომ პრობლემა თავად სისტემაშია, რომელიც  ამდენ ნაგავს წარმოქმნის, რისი მიზეზიც ნაგვისწარმოების მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე მომგებიან ბიზნესად ქცევა გახდა, ამის მაგალითია თუნდაც ის, რომ ამერიკაში ნაგვის ინდუსტრიიდან შემოსავალი 1997-2002 წლებში 200 მილიონიდან 1 მილიარდამდე გიაზარდა, რაც ნიშნავს რომ კონტეინერები, რომლებითაც აზიიდან სხვადასხვა ტექნიკა და საყოფაცხოვრებო საგნები ჩამოდის, უკან ნაგვით დატვირთული ბრუნდება.

დაბოლოს, როდესაც საზოგადოება მწამოებლებს ვერ აკონტროლებს, ბუნებრივი რესურსები დემოკრატიულად არ მოიხმარება, რადგან ეს რესურსები ისეთივე საზოგადოებრივი საკუთრებაა, როგორც მაგალითად – ჰაერი, ეს ნიშნავს რომ პრობლემა თითოეული ჩვენგანის დამოკიდებულებაშია და საკითხის გადაჭრა მხოლოდ კანონმდებლობის დონეზე ვერ მოხერხდება.  გარემოს დამცველების ერთ-ერთი სტრატეგია „ნულოვანი ნაგავია“, რომლის მომხრეებსაც სურთ ნაგავსაყრელების და ნაგავსაწვავების დახურვა, თითქოს დაუჯერებელია, მაგრამ არსებობს ადგილები სადაც მსგავსი რამ მართლაც ხდება, ესენია – ტორონტო, ავსტრალია, ნოვა სკოტია და ა.შ. მათი ხედვით ნაგავი არ არის გარდაუვალი შედეგი, გადაყრილი მასალის გამოყენება ყოველთვის შეიძლება და ამას ახლებურად უნდა შევხედოთ.

 

წყარო:  ჰ.როჯერსი, „ხვალამდე გაქრება, ნაგვის გასაიდუმლოებული ისტორია“, თბილისი, 2015.

მასალა მოამზადა:  თამარ დევდარიანმა

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

 

სრულად ნახვა
ნალიტიკას საინტერესოასოფლიოოლიტიკა

5 მითი ჩინეთის სიძლიერის შესახებ

china, ჩინეთი მითები სიძლიერეზე

ჩინეთმა დიდი ტრანფორმაცია განიცადა იზოლირებული, განვითარებადი ქვეყნიდან ეკონომიკურ გიგანტსა და შესაძლოა მსოფლიოს ერთ-ერთ ყველაზე ძლიერ სახელმწიფომდე.  თუკი ქვეყნის ბიუჯეტი 1989 წელს  20 მილიარდი აშშ დოლარო იყო, დღეს ის 220 მილიარდამდე გაიზარდა.

ჩინეთის განვითარების მაღალმა ტემპმა, რა თქმა უნდა, გამოიწვია, ხშირად, არასწორი და გაზვიადებული ინფორმაციის გავრცელება საერთაშორისო საზოგადოებას შორის. განსაკუთრებით მკვეთრია ჩინეთის, როგორც აშშ-ის მოწინააღმდეგის სურათი. მსგავსი მითები ხშირად ფარავს ჩინეთში არსებულ ისეთ მდგომარეობას, როგორიცაა, მაგალითად, კორუფციის მაღალი მაჩვენებელი, ნელი ეკონომიკური ზრდა და მოსახლეობის დაბერების სწრაფი ტემპი.

მითი #1 ჩინეთი გლობალური სამხედრო სუპერძალაა

ჩინეთის სამხედრო ბიუჯეტი თითქმის 214 მილიარდი აშშ $-ია. ეს მაჩვენებელი აზიისა და ოკეანეთის ქვეყნების საერთო სამხედრო ხარჯების 48 პროცენტის შეადგენს. მართალია, ჩინეთის სამხედრო შესაძლებლობები გაიზარდა, თუმცა მას ნაკლებად აქვს გლობალური სახე.  ჩინეთი მხოლოდ რეგიონალურ დონეზე ცდილობს სამხედრო შესაძლებლობების გაძლიერებას: სამხრეთ ჩინეთის ზღვაზე, მაგალითად. ჩინეთს შეუძლია წინააღმდეგობა გაუწიოს აშშ-ს რეგიონულ კონფლიქტში, თუმცა ბევრად ჩამორჩება მას სიძლიერით – თუკი კონფლიქტი აზიის ფარგლებს გასცდება.

მითი #2 აშშ-ს ჩინეთის ვალი აქვს 1 ტრილიონი  დოლარი, რაც მას ამერიკაზე ძლიერს ხდის

სახელმწიფო ვალი სხვადასხვა ქვეყანას სხვადასხვა მიზეზის გამო აქვს. მხოლოდ ევროპულ ობლიგაციებში ჩინეთს 800 მილიარდი აშშ $ აქვს. ეს ფაქტი მას მეტად პრესტიჟულს ხდის, თუმცა არ ეხმარება დიპლომატიურ საქმიანობაში.  თუკი ჩინეთი აშშ-ს დაემუქრება ინვესტიციების შემცირებით, მას მოუწევს ალტერნატიული ინვესტიციების მოძიება ან ნაკლები ექსპორტის გატანა აშშ-ში, რაც ნაკლებმომგებიანი იქნება მისთვის, შესაბამისად, მოვლენების მსგავსი განვითარება თითქმის არ განიხილება.

მითი #3 ჩინეთის კომუნისტური პარტია აკონტროლებს ინტერნეტზე წვდომას

ტექნოლოგიებში დიდი ინვესტირების მიუხედავად, ჩინეთის კომუნისტურ პარტიას მაინც უჭირს კიბერსივრცის გაკონტროლება. მიუხედავად იმისა, რომ ინტერნეტთა დაკავშირებული რეგულაციები და შეზღუდვები ჩინეთში უფრო მკაცრია, ვიდრე სხვა ავტორიტარულ ქვეყნებში, სხვადასხვა სოციალური ქსელით მოსარგებლე ადამიანთა რაოდენობა დღითიდღე იზრდება. სოციალურ მედიაში სწრაფადვე ვრცელდება ინფორმაცია კორუფციის, საჯარო სკანდალის ან საპროტესტო აქციის შესახებ. იმ დროისთვის, როცა სახელმწიფო კონტროლის აღებას ცდილობს, ინფორმაციას უკვე მიყენებული აქვს მმართველი ძალისთვის პოლიტიკური ზიანი.

მითი #4  ჩინეთი არაფერს აკეთებს კლიმატის ცვლილების შესაჩერებლად და გამონაბოლქვის შესამცირებლად

ჩინეთს ნამდვილად აქვს გარემოსდაცვითი პრობლემები. სწრაფი ეკონომიკური ზრდა და დიდი პოპულაცია მას ენერგიის ერთ-ერთ უდიდეს მომხმარებლად ხდის. როგორც აღმოჩნდა, ჩინეთის ხელისუფლებისათვის განსაკუთრებულ სირთულეს წარმოადგენს ეკონომიკურ ზრდასა და გარემოსდაცვით, სოციალურ კეთილდღეობას შორის ბალანსის პოვნა. თუმცა, ჩინეთის ხელისუფლების სამოქმედო გეგმის მიხედვით, ნახშირორჟანგის გამოყოფა 2005-2030 წლებშო 60-65 %-ით უნდა შემცირდეს. უფრო მეტი ყურადღება ექცევა მწვანე ენერგიას: მზის პანელების, ჰიდროელექტრო და ქარის ენერგიის გამოყენებას. განახლებადი ენერგიის ხვედრითი წილი საერთო ენერგიის მოხმარებაში თითქმის 20 % გახლდათ.

მითი #5 ჩინეთს კვლავ სწრაფი ეკონომიკური ზრდა აქვს

ჩინეთის ეკონომიკური ზრდის მაჩვენებელი კლებადობით ხასიათდება. მისი მოსახლეობა ბერდება. 60 წელს და უფრო ზემოთ ასაკის ადამიანების პროცენტული მაჩვენებელი, ნავარაუდევია, რომ 2020 წლისთვის მთელი მოსახლეობის 20%-ს მიაღწევს, რაც გამოიწვევს შრომისუნარიანი მოსახლეობის შემცირებას და ჯანდაცვის სფეროში ფასების ზრდას, მრავალ სხვა პრობლემებს შორის.

ექსპერტთა მოსაზრებით, ინვესტიციაზე დამოკიდებული და სახელმწიფოს მიერ კონტროლირებადი ეკონომიკური მოდელი მალე უნდა ჩანაცვლდეს უფრო ეფექტიანი, მოხმარებასა და ბაზარზე ორიენტირებული მოდელით.

 

წყარო: The National Interest, The Washington Post

მასალა მოამზადა: ცირა შვანგირაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ნალიტიკასტრონომია - კოსმოსის საინტერესოავლევები

ამოვხსნით თუ არა ირმის ნახტომის იდუმალებით სხვა გალაქტიკებზე სიცოცხლეს?

04

ალბათ ერთხელ მაინც გიფიქრიათ უცხოპლანეტელებზე, არსებობენ თუ არა ისინი, ვართ თუ არა „ერთადერთნი“, ვინც თიხისგან გამოძერწეს, პარადოქსია, მაგრამ რა იქნებოდა სხვა გალაქტიკაში რომ გვეცხოვრა? ან იქნებ ჩვენივე ირმის ნახტომია ვიღაცისთვის „სხვა“, ამოუცნობი – როგორც ჯოკონდას ღიმილი, მიუწვდომელი როგორც ჰორიზონტის ხაზი…

  გალაქტიკა ეს არის: ვარსკვლავების, მათი ნარჩენების, აირების, მტვრისა და მუქი ნივთიერებების გრავიტაციულად შეკრული სისტემა. გალაქტიკა ცაზე „რძიანი რგოლების“ მსგავსი სინათლის სხივის სარტყელივით აღიბეჭდება.  სიტყვა გალაქტიკა გამომდინარეობს ბერძნული სიტყვისდან ’’γαλαξίας“, რაც სიტყვასიტყვით „რძიანს“ ნიშნავს.  ბერძნული მითის მიხედვით, ზევსი მის მოკვდავ ჩვილ ჰერაკლეს მძინარე ცოლის- ჰერას გულმკერდზე დააწვენს, რათა რძის დალევის შემდეგ ჩვილი უკვდავი გახდეს, თუმცა გამოღვიძების შემდეგ გაბრაზებული ჰერა ბავშვს ხელიდან აგდებს, მისი რძე კი, მკრთალი სხივების სარტყელივით იფანტება ჰაერში. სწორედ აქედან წარმოდგება სახელწოდება  “Milky Way” ანუ „ირმის ნახტომი“. 1610 წელს გალილეო გალილეიმ მისი ტელესკოპით პირველად განსაზღვრა, რომ სარტყელი დამოუკიდებელი ვარსკვლავებისგან შედგებოდა, აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ 1920 წლამდე ფიქრობდნენ, თითქოს ირმის ნახტომი შეიცავდა სამყაროში არსებულ ყველა ვარსკლავს. გალაქტიკები მათი მორფოლოგიის მიხედვით იყოფა: ელიფსური, უსწორმასწორო და სპირალურ ფორმებად. ზოგიერთ გალაქტიკას მის აქტიურ ცენტრში გააჩნია შავი ხვრელი. მაგალითად, ირმის ნახტომის გალაქტიკის შავ ხვრელს ’’Sagittarius A“ ეწოდება, რომლის მასაც 4-მილიონჯერ აღემატება მზის მასას. 2016 წლის მარტის გამოკვლევებით დადგინდა, რომ ’’GN-z11“ წარმოადგენს უძველეს გალაქტიკას, რომელიც დიდი აფეთქებიდან 400 მილიონი წლის შემდეგ არსებობს და დედამიწისგან 32 მილიარდი სინათლის-წლების მანძილზეა დაშორებული.

ირმის ნახტომი ის გალააქტიკაა, რომელიც შეიცავს იმ მზის სისტემას, სადაც ჩვენ ვცხოვრობთ. სავარაუდოდ, ამ გალაქტიკაში 100 მილიარდი პლანეტაა. მასში შემავალი უძველესი ვარსკვლავი, დაახლოებით, ისეთივე ძველია, როგორც  სამყარო თვითონ. მიუხედავად იმისა, რომ ტელესკოპებით აკვირდებიან და იკვლევენ სხვადასხვა ობიექტს, დღესდღეობით, უძლიერეს ტელესკოპებსაც კი არ შეუძლიათ მილიარდობით ობიექტის გამოსახვა და აღმოჩენა. ეს ფაქტი გვაფიქრებინებს იმას, რომ ზოგიერთი ადამიანისგან დისტანციურად განლაგებული წარმონაქმნი,  შესაძლოა ხსნიდეს  სამყაროს შექნის თეორიებს მეცნიერულ დონეზე რელიგიური მოძღვრების გაუთვალისწინებლად ან შეიძლება არსებობს კიდეც სიცოცხლე სხვა სამყაროში, ამიტომ მეცნიერები ყოველთვის ცდილობენ ახალ-ახალი აღმოჩენებს მიაღწიონ. თვით ირმის ნახტომშიც კი ბევრი რამ საიდუმლოდ რჩება, წარმოგიდგენთ ზოგიერთ მათგანს:

მზის წარმოშობა – მზე, ისევე როგორც ვარსკვლავები, წარმოიქმნა კლასტერებისგან. ეს ვარსკვლავური „ძმები“ წარმოიქნენ მსგავსი აიროვანი ღრუბლებისაგან, ამიტომ მათი ქიმიური შემადგენლობა ერთია. დღესდღეობით დედამიწის 325 სინათლის წელიწადში 100 000 ვარსკვლავი შეისწავლეს, მაგრამ მათგან მხოლოდ ორია რომელიც მზის მსგავსია. რადგან მზე უნიკალურია, შეიძლება იგი მისივე კლასტერიდან გადაადგილდა ან „გამოიქცა“ 4,5 მილიარდი წლის წინათ. შესაფერისი კანდიდატი, რომლიდანაც შესაძლებელია მზე ფორმირებულიყო – ეს არის მორიელის თნავარსკვლავედი – “Messier 67“, რომელიც ისეთივე ქიმიური აგებულების, ტემპერატურის და წლოვანებისაა, როგორიც მზე. თუმცა მექსიკის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა მათი შედარებით აღმოაჩინეს, რომ ’’M67’’ არ მუშაობდა. გარდა ამისა ’’M67’’ ვერტიკალური ბობირება 5-ჯერ აღემატება მზისას და მზის წარმოსაქმნელად საჭირო სიჩქარე გამოიწვევდა პლანეტარული დისკის გახლეჩას. სავარაუდოა, რომ მზის კლასტერი აღარ არსებობს, მაგრამ მეცნიერებს იმედი აქვთ, რომ ამაზე პასუხს “Gaia’’ სატელიტი გასცემს, რომელიც წარმოადგენს მილიარდობით ვარკლავის „სახეს“, მასზე 2018 ში უნდა დამთავრდეს მუშაობა და მოპოვებულმა ცნობებმა გალაქტიკის ევოლუციაზე უნდა იქონიოს გავლენა.

ვარსკვლავური ტალღები – ’’The Sloan Digital SkySurvey’’ – პროექტის საფუძველზე აღმოაჩინეს 930000 გალაქტიკა და 120000 კვაზარი. ამ მონაცემების საფუძველზე და საიმედო გამოანგარიშებით, მეცნიერებმა შეამჩნიეს ვარსკვლავების ჯგუფური ვერტიკალური განაწილება, რომლებიც ხშირად ეჯახებოდნენ ერთმანეთს, რის საფუძველზე წარმოიქნებოდა ტალღები. ჯგუფში დაახლოებიტ 300 000 ვარსკვლავია, რომლებიც აიძულებენ გალაქტიკას „ზარივით რეკოს“.  საინტერესოა, რა იდუმალება იმალება ამ ვარსკვლავებში? დღეს მეცნიერები მიიჩნევენ რომ ტალღები ესარის ნარჩენები რაღაცის, რაც ჩვენს გალაქტიკაში დღემდეა თუმცა არ ჩანს. არსებობს მეორე მოსაზრება, რომლის მიხედვით ეს ნიმუშები შესაძლოა წარმოადგენდნენ შავი მატერიის ნარჩენებს, რომელმაც 100 წლის წინ ჩაუარა ირმის ნახტომს და გამოიწვია ვარსკვლავების ასეთი მდგომარეობა. ამ ფაქტის ახსნამ შესაძლებელია ჩვენი ისტორიის ახალი კარები გახსნას.

მაღალსიჩქარიანი ღრუბლები – ისინი პირველად 1963 წელს აღმოაჩინეს, რომლებიც ირმის ნახტომისგან განსხვავებული მიმართულებით მოძრაობდნენ. მათი სიჩქარე წამში სულ მცირე 50 კილომეტრს შეადგენს. ძირითადად, წყალბადებისაგან შედგებიან, თუმცა ჩვენს გალაქტიკაში საიდან მოხვდნენ -უცნობია, შესაძლოა, ინტერგალაქტიკური სივრციდან. ჯან ოორტმა, რომელიც ერთ-ერთი იყო ვინც ღრუბლები აღმოაჩინა, ივარაუდა, რომ ღრუბლები – ეს წარმოადგენს  გალაქტიკების ნარჩენებს ან შესაძლოა, სხვადასხვა ორბიტიდან ჩნდებოდეს.

მაგელანის ღრუბლები – ირმის ნახტომის თანამგზავრ გალაქტიკას წარმოადგენენ, რომელიც 16 საუკუნეში ფერნარდო მაგელანის ვოიაჟის დროს იქნა აღმოჩენილი. უგრძესი ღრუბელი დედამიწიდან დაახლოებით 160000 სინათლის წლისაა, ხოლო პატარა 30000. ისინი 13 მილიარდი წლისაა და ორჯერ უფრო სწრაფად მოძრაობენ ვიდრე ეგონათ. ეს ფაქტები მიუთითებს იმაზე, რომ შესაძლებელია ირმის ნახტომი ორჯერ უფრო დიდი იყოს.

X გალაქტიკა – ყველაზე პოპულარული ასტრონომიული შეთქმულების თეორია „პლანეტა X”, რომელსაც ჩუმად ადევნებს თვალყურს NASA,  პლანეტა იუპიტერის, მზის ან არაფორმარული ორბიტების ზომის შეიძლება იყოს. მიუხედავად იმისა, რომ შესაძლებელია ეს თეორია აქსიომაა, ასეთი პლანეტის არსებობაც რეალურია. ეს ჯუჯა გალაქტიკაა, რომელსაც ვერ ვხედავთ მტვრის ნაწილაკებისა და ღრუბლების გამო, მაგრამ მოთვსებულია ირმის ნახტომის საპირისპირო მხარეს. Sukanya Chakrabarti-მა შეიმუშავა ბნელი გალაქტიკების პოპულაციის მეთოდი წყალბადის გაზის სპირალურ გალაქტიკებში განაწილების გამოკვლევით.წყალბადის გაზი ხუთჯერ აღემატება გალაქტიკის ცენტრს, ვიდრე ვარსკვლავებით დასახლებული ტერიტორია.

მასალა მოამზადა: ბარბარე უგულავამ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ნალიტიკასოფლიოოლიტიკა

ირანი აშშ-ს გაეროში უჩივის – რა გახდა მასობრივი პროტესტის მიზეზი?

ირანი პროტესტი

ირანში საპროტესტო მსვლელობები გასულ კვირას დაიწყო. ირანის პრეზიდენტის, ჰასან რუჰანის ოპონენტები, თავდაპირველად, მძიმე ეკონომოკური პირობების გამო შეიკრიბნენ, საპროტესტო ტალღა გაიზარდა და მმართველი ძალის რეჟიმის საწინააღმდეგო სახე მიიღო. მიჩნეულია, რომ ეს არის ირანის ყველაზე მასშტაბური საპროტესტო მსვლელობა 2009 წლის შემდეგ. დაიღუპა დაახლოებით 21 ადამიანი, მხოლოდ თეირანში 450-მდე ადამიანს თავისუფლება აღუკვეთეს, თუმცა სახელმწიფოს მხრიდან ოფიციალური ინფორმაცია ჯერ არ ვრცელდება.

მოსახლეობის უკმაყოფილების მიზეზი ინფლაციის მაღალი მაჩვენებელი, საკვების გაზრდილი ღირებულება, ეკონომიკური სტაგნაცია და კორუფციის მაღალი დონე გახლდათ. მაღალია უმუშევრობის დონე, განსაკუთრებით კი ახალგაზრდებში, მათი 40 % დაუსაქმებელია. მოსახლეობის გარკვეული ნაწილი უკმაყოფილოა ირანის საგარეო პოლიტიკითაც, კერძოდ, სახელმწიფოს ჩართულობით ახლო აღმოსვალეთის კონფლიქტებში. (სირია, ერაყი), რაც კიდევ უფრო ამწვავებს სიტუაციას.

მდგომარეობის გართულება გამოიწვია ირანის ხელისუფლების ქმედებებმაც. საპროტესტო ტალღის გაძლიერებასთან ერთად, ხელისუფლებამ შეზღუდა ინფორმაციის მიწოდება და გავრცელება მიუხედავად იმისა, რომ საერთაშორისო საზოგადოება  სოციალიური მედიისა და სიტყვის თავისუფლების  უზრუნველყოფას მოითხოვს.

აშშ-ის როლი

აღსანიშნავია, რომ აშშ-ის რეაქცია ირანში განვითარებულ მვლენებზე მოულოდნელი აღმოჩნდა. პრეზიდენტი დონალ ტრამპი სოციალური ქსელის საშუალებით გამოეხმაურა მიმდინარე პროცესებს და აჯანყებულთა მხარდსაჭერა და „შესაფერის დროს“ დახმარებაც განუცხადა „ბრუტალური და კორუფციული რეჟიმის წინააღმდეგ“ . მან აღნიშნა: „ხალხს არ აქვს საკვები, არის ინფლაციის მაღალი დონე, არ იცავენ ადამიანის უფლებებს, აშშ თვალყურს გადევნებთ“. აღნიშნული, მოგვიანებით დადასტურდა მაიკლ პენსის ოფიცალურ გამოსვლაში. სპასუხოდ, ირანის სგაარეო საქმეთა მინისტრმა განაცხადა, რომ აშშ-ის პრეზიდენტი უხეშად ერევა სუვერენული ქვეყნის შიდაპოლიტიკაში და გაეროშიც გააჟღერა თავისი პოზიცია.  ამასთან, გაეროში ირანის წარმომადგენელმა საერთაშორისო ორგანიზაციას წერილი გაუგზავნა, სადაც აღნიშნულია, რომ აშშ-ის მთავრობამ სოციალურ ქსელებში გავრცელებული შეტყობინებებით ირანელი ხალხი წაახალისა ჩართულიყვნენ არეულობაში, რაც საერთაშორისო სამართლის დარღვევაა.

საერთაშორისო რეაქცია

არსებულმა გარემოებებმა მიიქცია რუსეთის ფედერაციის ყურადღებაც. რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ, სერგეი რიაბკოვმა აშშ-ის ხელისუფლება გააფრთხილა, რომ თავი აარიდოს ირანის შიდასაქმეებში ჩარევას, რადგან ეს არღვევს საერთაშორისო სამართლის პრინციპებს.

ევროკავშირმა კი ირანს ადამიანის უფლებების დაცვისკენ და სიტყვის, გამოხატვის თავისუფლების უზრუნველყოფისკენ მოუწოდა. ევროკავშირის წარმომადგენლები მუდმივად იმყოფებიან ირანის ხელისფლებასთან კავშირში და მონიტორინგს ახორციელებენ.

ამასთან, დიდი ბრიტანეთის საგარეო ურთიერთობების მდივანმა, მორის ჯონსონმა, ოფიციალურა დგანაცხადა, რომ დიდი ბრიტანეთი ძალიან ყურადღებით აკვირდება ირანში განვითარბეულ მოვლენებს: „ჩვენ გვწამს, რომ ის საკითხები, რომლებიც საპროტესტო გამოსლვების დროის წამოიჭრა ლეგიტიმური და სამართლიანია. ირანის ხელისუფლების წარმომადგენლებისგან კი მოველით შესაბამის ქმედებებს, რათა დაძაბულობა მშვიდობიანი გზით განიმუხტოს“– აღნიშნა მან.

გაეროს გენერალურმა მდივანმა, ანტონიო გუტერასმა, თეირანს შესაბამისი ზომების მიღებისაკენ მოუწოდა და აღნიშნა, რომ საჭიროა პატივი ეცეს მშვიდობიანი მოსახლეობის აზრის გამოხატვის თავისუფლებას.

ექსპერტებს პროგნოზის გაკეთება უჭირთ, თუმცა უმეტესობა თანხმდება, რომ ირანში განვითარებულ მოვლენებს დიდი ზეგავლენა აქვს რეგიონზე და ზოგადად საერთაშორისო საზოგადოებაზე. სწორედ ეს არის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი იმისა, რომ აშშ, რუსეთი და დიდი ბრიტანეთი აქტიურად ცდილობენ თავიანთი პოზიციის დაფიქსირებას.

წყარო: The Guardian, BBC news

მასალა მოამზადა: ცირა შვანგირაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ნალიტიკასტრონომია - კოსმოსიკოლოგიას საინტერესოასოფლიო

2017 წლის მნიშვნელოვანი სამეცნიერო მოვლენები

ახალი ადამიანი

2017 წელი, სამეცნიერო თვალსაზრისით, მნიშვნელოვან წლად შეიძლება მივიჩნიოთ.

გამოცემა BBC-ი სტატიას აქვეყნებს, სადაც რამდენიმე საინტერესო მოვლენაზეა ყურადღება გამახვილებული:

ვარსკვლავების შეჯახება:

2017 წელს მეცნიერებმა აინშტაინის გრავიტაციული ტალღები ახალი წყაროდან – ორი მკვდარი ვარსკვლავის, ანუ ნეიტრონის ვარსკვლავების შეჯახებისგან აღმოაჩინეს. ამ ტალღების პირველი პირდაპირი აღმოჩენის შესახებ მეცნიერებმა 2016 წელს განაცხადეს, როდესაც Advanced LIGO ლაბორატორიებმა აღნიშნეს, რომ კოსმოსი ორი შორეული შავი ხვრელის შერწყმისგან წარმოიქმნა. მეცნიერების განცხადებით, დრო სივრცის რხევების აღმოჩენით თანამედროვე ასტრონომიაში ახალი ერა დაიწყო.

მთელი მსოფლიოს მასშტაბით ტელესკოპებმა გადაიღეს ნეიტრონის ვარსკვლავის შერწყმის დეტალები. აფეთქება მოხდა გალაქტიკაში, რომელიც დაახლოებით, ათასობით მილიარდი, მილიარდი კილომეტრის დაშორებით ე.წ. Constellation Hydra-ში მოხდა. ამ კატაკლიზმური მოვლენების შესახებ ზოგიერთი ფაქტი შემაძრწუნებელია. მაგალითად, ნეიტრონის ვარსკვლავები იმდენად მკვრივია, რომ ერთი ჩაის კოვზი ერთ მილიარდ ტონას აიწონის. გუნდმა შეძლო იმის დადასტურება, რომ ეს შეჯახებები სამყაროში არსებული ოქროსა და პლატინის წარმოქმნას განაპირობებს.

კასინის მისიის დასასრული

კასინის კოსმოსური ხომალდი 2004 წელს სატურნ სისტემაში ჩავიდა. ის 13 წლის მანძილზე ფუნქციონირებდა შეცვალა ჩვენი გაგება პლანეტისა და მისი მთვარეების შესახებ. მან აღმოაჩინა გეიზერები, მეთანის ტბები და ზღვები სატურნის უდიდეს მთავრე ტიტანზე და დააფიქსირა, თ როგორ შემოუარა პლანეტას გიგანტურმა შტორმმა.

საწვავის მარაგის ამოწურვის გამო ნასამ მისი განადგურების გადაწყვეტილება მიიღო სატურნის ატმოსფეროში შესვლის გზით. ორბიტიდან გადასვლა ნასამ განზრახ დაგეგმა და ეს აუცილებელი გახდა იმიტომ, რომ გამოერიცხა კასინის შეჯახების რისკი სატურნის რომელიმე მთვარესთან, რადგან ამ შემთხვევაში, შესაძლოა მომხდარიყო მათი დაბინძურება დედამიწისეული მიკრობებით. 2017 წლის 15 სექტემბერს, ხომალდი სატურნის ატმოსფეროში შევიდა, სადაც ის კომეტასავით დაიწვა.

ამერიკის უარი პარიზის შეთანხმებას

პირველ ივნისს აშშ-ს პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა თეთრი სახლის ,,ვარდების ბაღში” პრესკონფერენცია გამართა, სადაც განაცხადა, რომ ამერიკა პარიზში ხელმოწერილ კლიმატის შეთანხმებას ემიჯნებოდა.

,,იმის გამო, რომ შევასრულო ჩემი ვალდებულება და დავიცვა ამერიკა და მისი მოქალაქეები, ამერიკა ემიჯნება პარიზის კლიმატის ხელშეკრულებას…თუმცა, დავიწყოთ მოლაპარაკებები, შევუერთდეთ პარიზის, ან სრულიად ახალ შეთანხმებას ისეთი პირობებით, რომელიც სამართლიანი იქნება ამერიკის შეერთებულ შტატებისთვის, ” – განაცხადა ტრამპმა.

მრავალრიცხოვანი დედამიწები

3,500 პლანეტებისგან, რომლებიც ამჟამად ჩვენი მზის სისტემის მიღმა მდებარეობს, ზოგი საკმაოდ უცნაურია. არსებობს J1407b, შორეული სამყარო რგოლებით, რომლებიც 200-ჯერ უფრო დიდია ვიდრე ის რგოლები, რომლებიც პლანეტა სატურნს აკრავს გარს.

მაგრამ წელს, ასტრონომებმა აღმოაჩინეს პლანეტარული სისტემა შვიდი დედამიწის ზომის პლანეტით. უფრო მეტიც, ეს სამყაროები, როგორც ჩანს, ჩაკეტილი არიან უცნაურ ,,რეზონანსში”, რადგან ისინი მათი მასპინძელი ვარსკვლავის ორბიტაზე მოძრაობენ. აღსანიშნავია, რომ ამ პლანეტებისგან სამი საცხოვრებლად ვარგის ზონაში მდებარეობს, სადაც წყალს ზედაპირზე თხევად მდგომარეობაში შენარჩუნება შეუძლია. სადაც წყალია, იქ სიცოცხლის შანსიც არსებობს.

ახლო ნათესავი

ივლისში მკვლევარებმა გამოავლინეს ხუთი უძველესი ადამიანის ნამარხი, რომლებიც ჩრდილოეთ აფრიკაში არიან აღმოჩენილები. მათი საშუალებით დადგინდა, რომ ჩვენი სახეობა – Homo sapiens –  წარმოიშვა 100,000 წლით ადრე, ვიდრე აქმდე იყო აღიარებული. მეცნიერებმა ასევე დაადგინეს, რომ თანამედროვე ადამიანის “აკვანი” აღმოსავლეთ აფრიკაში არ ყოფილა და რომ ჩვენი წინაპარი მთელს კონტინენტზე ვითარდებოდა.

წლის კიდევ უფრო დიდი მოვლენა გახლდათ მეცნიერების აღმოჩენა იმის შესახებ, რომ 2015 წელს აღმოჩენილი 15  ჩონჩხის ნაშთები, რომელიც ჰომო ნალედის სახეობის ადამიანებს ეკუთვნოდა, 200, 000- 300,000 წლის იყო, ეს კი იმას ნიშნავს, რომ ჰომო ნალედი არა თანამედროვე ადამიანის შორეული წინაპარი იყო, არამედ ჩვენივე სახეობის – ჰომო საპიენსის  ადრეული წარმომადგენლები გახდნენ.

გიგანტური აისბერგი

2017 წლის ივლისში ანტარქტიდის Larsen C-ის ყინულის შელფს ერთ-ერთი ყველაზე დიდი აისბერგი მოსწყდა.

მკვლევართა შეფასებით, გიგანტური აისბერგის ფართობი 6,000 კვ კმ- ია – დაახლოებით, უელსის ზომის მეოთხედი.

მეცნიერები მიიჩნევენ, რომ Larsen C-ს ყინულის ხანის დასასრულიდან, დაახლოებით 11,700 წლის წინა პერიოდიდან, ასეთი მცირე მოცულობა არასდროს ჰქონია. არაერთი კვლევის ჩატარებაა საჭირო იმის გასარკვევად, თუ როგორ რეაგირებს შელფი კლიმატის ცვლილებებზე.

 

წყარო: http://www.bbc.com

მასალა მოამზადა: თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ნალიტიკავლევებიედიცინა

რამდენ ხანს შეუძლია ადამიანს სიცოცხლე?

სიცოცხლე მედიცინა

მსოფლიოს უხუცეს ადამიანად აღიარებული ჟანა კალმანი 122 წლის ასაკში საფრანგეთში 1997 წელს გარდაიცვალა.

ამერიკელი მეცნიერები აცხადებენ, რომ მალე გამოჩნდება წამალი, რომელიც ხანდაზმულობის დაავადებებს შეამცირებს და ცხოვრების ჯანსაღ წლებს გაახანგრძლივებს.

კემბრიჯის უნივერსიტეტის მკვლევარი – ობრი დე გრეი, ამტკიცებს, რომ სიბერე ,,განკურნებადი” დაავადებაა. მისი მტკიცებით, სამედიცინო მიღწევები საშუალებას მისცემს ადამიანებს ასობით წლის განმავლობაში იცხოვრონ.

ობრი დე გრეიმ საკუთარი ფული, მილიონობით ფუნტი, დახარჯა დაბერების პროცესის გამოსაკვლევად. ის ,,SENS Research Foundation-ის” მთავარი მეცნიერ თანამშრომელია, რომელსაც ლაბორატორიები აქვს სილიკონ ველიში, კალიფორნიაში.

ობრი დე გრეი ერთადერთი მეცნიერი არაა, ვისაც სჯერა, რომ ადამიანებს გაცილებით ხანგრძლივად შეუძლიათ სიცოცხლე, ვიდრე ახლა ცოცხლობენ.

2013 წელს „Google-მა“ კომპანია Calico დააარსა, რომლის მისიაა „ადამიანებს დიდხანს და ჯანრთელად ცხოვრების შესაძლებლობა“ მისცეს.  Calico ჯერჯერობით თავის კვლევებს არ ასაჯაროვებს. მისი კვლევა ანონიმურ შენობაში მიმდინარეობს.

2016 წელს Facebook- ის დამფუძნებელმა მარკ ცუკერბერგმა პირობა დადო, რომ საუკუნის ბოლოს შესაძლებელი გახდებოდა ,,ყველა დაავადების განკურნება, აღკვეთა ან მართვა.“

ლორა დემინგმა, კალიფორნიელმა საწარმოს კაპიტალისტმა, შექმნა Longevity Fund-ი, რომელიც ინვესტირებას ახორციელებს კომპანიებში, რომლებიც ცდილობენ სიბერესთან დაკავშირებული პრობლემების გადაწყვეტას.

მეცნიერები აცხადებენ, რომ სიცოცხლის გახანგრძლივება ადვილად შესაძლებელია მარტივ ორგანიზმებში, ხილის მწერებსა და ჭიებში. თუმცა ის ევოლუციურ კიბეზე აღმასვლასთან ერთად თანდათან რთულდება.

დაბერების კვლევის ინსტიტუტის პროფესორი – გორდონ ლითგოუ  ხელმძღვანელობს ლაბორატორიას, რომელიც იკვლევს, როგორ შეიძლება სიცოცხლის ხანგრძლივობის გაზრდა მიკროსკოპული ჭიებსა და ადამიანის უჯრედების კულტურაში.

“ხანდაზმულობა მარტივ ლაბორატორიულ ორგანიზმში არის პლასტიკური, ჩვენ შეგვიძლია სიცოცხლის ხანგრძლივობა 500 პროცენტით გავზარდოთ, ცოტა უფრო რთულ ცხოველებში – 20-30 პროცენტით, ჯერჯერობით უცნობია, რა ხდება ადამიანის შემთხვევაში, თუმცა, ამ მხრივ, ინტენსიური კვლევები ტარდება“  – აცხადებს ლითგოუ.

მეცნიერები მიიჩნევენ, რომ მედიცინა მალე შეძლებს ადამიანის სიცოცხლის ხანგრძლივობის მნიშვნელოვნად გაზრდას.

წყარო: http://www.bbc.com

მასალა მოამზადა:  თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ნალიტიკასოფლიოოლიტიკაამხედროსიქოლოგია

Unicef-ი: ,,სირიელ დევნილ ბავშვებს უმძიმესი მენტალური პრობლემები აქვთ”

სირიელი დევნილი ბავშვი

ახლო აღმოსავლეთში განვითარებული მოვლენების შედეგად, სირიელი დევნილი ბავშები მძიმე მენტალურ პრობლემებს ებრძვიან. მიგრაციის პოლიტიკის ინსტიტუტმა ჩაატარა კვლევა, სადაც აღნიშნულია, რომ სირიელი დევნილი ბავშვების უმეტესობა მიდრეკილია სუიციდის, თვითდაზიანებისა და პოსტტრავმული სტრესული აშლილობისაკენ, რაც შესაბამისი ფსიქოლოგიური დახმარების გარეშე, შესაძლოა, მნიშვნელოვანი შემაფერხებელი ფაქტორი გახდეს ბავშვების განვითარებისათვის.

კვლევის მიხედვით:

  • სირიელი დევნილი ბავშვების 79%-მა გამოსცადა ოჯახის წევრის ან ოჯახის ახლობლის სიკვდილი;
  • 60%-მა საკუთარი თვალით ნახა სხვა ადამიანის სიკვდილი ან წამება;
  • 25% -ს ყოველდღიურად აქვს კიდურების ტკივილი და 1-ს ყოველ 5 ბავშვში ყოველდღიური თავის ტკივილი.

ერთადერთი დახმარება, რომელსაც ისინი იღებენ, Unicef-ის ფსიქოლოგიური დახმარების სერვისია. ის, საერთო ჯამში, 697 000 ბავშვს და ზრდასრულს ეხმარება სხვადასხვა ფსიქოლოგიური პროგრამით. თუმცა, ორგანიზაციამ დამატებით იმ 812 000 ადამიანის იდენტიფიცირება მოახდინა, რომელთაც  დახმარება სჭირდებათ.

სირიელი ბავშვების 44% დეპრესიის ნიშნებს ავლენს, 45% კი იტანჯება პოსტტრავმული აშლილობით (10-ჯერ უფრო მაღალი მაჩვენებელი, ვიდრე დანარჩენ მსოფლიოში). 

ამ აშლილობის გამო, ბავშვებს გამუდმებით აქვთ ომის პერიოდში გამოვლილი სტრესის განმეორებითი შეტევები, ღამის კოშმარები და იზოლაციისაკენ მიდრეკილება, რაც გავლენას ახდენს მათ ძილის ხარისხზე. ბავშვებს აქვთ ხმაურისა და, მაგალითად, თვითმფრინავის დანახვის ფობია. გაზრდილია აგრესიულობისა და სასოწარკვეთის მაჩვენებელი.

როგორც კვლევაშია აღნიშნული, განსაკუთრებით რთულია იმ ბავშვის დახმარება, რომელმაც სექსუალური შევიწროვება გამოსცადა, რადგან მათ დაკარგული აქვთ სხვა ადამიანებისადმი ნდობა და ყველასა და ყველაფერს საფრთხედ მიიჩნევენ. ერთ-ერთი ფსიქოლოგი, რომელიც დევნილთა ბანაკში მუშაობს იორდანიაში, აღნიშნავს, რომ მსგავსი გამოცდილების გოგონები ცდილობენ იზოლირებას, უჭირთ ურთიერთობების დამყარება. ნდობის აღდგენა კი მოითხოვს უამრავ ფსიქოლოგიურ სესიასა და ძალისხმევას მცირე შედეგის მისაღწევად.

Unicef-ის ფსიქო-სოციალური პროგრამა მნიშვნელოვან დახმარებას უწევს სირიელ დევნილებს, თუმცა პროგრამის ბედი ჯერ კიდევ უცნობია. სხვა მრავალი კრიზისის ფონზე, დევნილი ბავშვების ფსიქოლოგიური დახმარება შესაძლოა ორგანიზაციის დღის წესრიგიდან ამოვარდეს. ორგანიზაციას არ აქვს საკმარისი დაფინანსება, ამიტომაც საჭირო გახდება არჩევნის გაკეთება სხვადასხვა სერვისს შორის.

Unicef-ის განცხადებით, 2018 წელს,  მათ დამატებით ესაჭიროებათ 90 მილიონ ფუნტზე მეტი,  რომ დააფინანსონ ფსიქოლოგიური და სოციალური პროგრამები სირიელი ბავშვებისთვის ეგვიპტეში, იორდანიაში, ერაყში, ლიბიასა და თურქეთში.

წყარო: huffingtonpost

მასალა მოამზადა: ცირა შვანგირაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
AMGნალიტიკაიზნესიკონომიკას საინტერესოა

რა არის ბიტკოინი?

ბიტკოინი

ბოლო პერიოდში ხშირად მოგვხდებოდათ თვალში სიტყვა ,,ბიტკოინი”, რადგან ბაზარზე ძალიან აქტუალურ პროდუქტად იქცა. ბევრ ტერმინსა და გაუგებრობაში რომ არ ,,აიხლართოთ” ,,დოქტრინა” მოკლე და გასაგებ განმარტებას შემოგთავაზებთ.

ბიტკოინი არის ელექტრონული ანგარიშსწორების სისტემის წამყვანი საშუალება. იგი ყველანაირი ვალუტისგან განსხვავდება იმით, რომ არსად იბეჭდება და არც არავინ აკონტროლებს. ბიტკოინი დამოკიდებულია მსოფლიოს მასშტაბით სისტემაში ჩართულ კომპიუტერზე, სადაც მუშავდება სხვადასხვა მონაცემი.

ბიტკოინი გამოიყენება სხვადასხვა პროდუქტის შესაძენად, რაც ელექტრონულად იყიდება.

ბიტკოინის შემქმნელი არის სატოში ნაკამოტო, რომელმაც მათემატიკურ ალგორითმებზე შექმნა ელექტრონული ანგარიშსწორების სისტემა, რამაც ძალიან დიდი წარმატება მოუტანა მას. თუმცა, ვინ არის ზუსტად ეს ადამიანი – არავინ იცის.

დღეს, ბიტკოინი ძალიან გამოსადეგი ვალუტაა, რადგან ადამიანებს იგი ბევრ სხვადასხვა მნიშნელოვან საქმეში სჭირდებათ.

წყარო: Entrepreneur.com

მასალა მოამზადა: ლაშა ჯინჭარაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

 

სრულად ნახვა
ნალიტიკასოფლიოოლიტიკა

ერაყი ISIS-ის წინააღმდეგ ომს დასრულებულად აცხადებს

ერაყი ISS

ერაყის პრემიერმინისტრის, ჰაიდერ ალ-აბადის განცხადებით, ერაყის სამხედრო ნაწილებმა დაამარცხეს ე.წ ისლამური სახელმწიფო. ეს განცხადება მას შემდეგ გაკეთდა, რაც მანამდე, რუსეთის ხელისუფლებამ ოფიციალურად განაცხადა სირიაში მოწინააღმდეგეების დამარცხების შესახებ.

ერაყის საჯარისო ნაწილებმა მოახერხეს ISIS-ის მფლობელობაში არსებული სირიის საზღვრის მიმდებარე ტერიტორიების გამოთავისეუფლება. ერთ-ერთ სოციალურ ქსელში ერაყის პრემიერ-მინისტრი შემდეგ სტატუსს აქვეყნებს: „ეს ნიშნავს ტერორისტებთან ომის დასასრულს. ისინი დამარცხდნენ და განიდევნენ ერაყიდან“.

აშშ და სხვა ევროპული სახელმწიფოები, რომლებიც ერაყთან ერთად იბრძოდნენ ე.წ ისლამური სახელწმიფოს წინააღმდეგ, მიესალმნენ ახალ ამბავს და აღნიშნეს, რომ: „კოალიცია ულოცავს ერაყსა და მის მოსახლეობას ამ მნიშვნელობან გამარჯვებას ტერორიზმის წინააღმდეგ. ჩვენ თქვენ გვერდით ვართ, რადგან თქვენ ქმნით მშვიდობიან და თავისუფალ ერაყს, თუმცა, მიუხედავად ამ გამარჯვებისა, ბრძოლა არ დასრულებულა, რადგან ტერორისტული დაჯგუფება კვლავ წარმოადგენს მნიშვნელოვან საფრთხეს.“

უსაფრთხოების სამსახურის მდივნის – გეივინ უილიამსონის განცხადებით, ექსტრემისტებმა შესაძლოა კვლავ დაგეგმონ ტერორისტული თავდასხმები, ან მოუწოდონ თავიანთ მიმდევრებს, რომ გააგრძელონ ტერორისტული საქმიანობა, ამიტომ „საჭიროა, რომ გავაგრძელოთ ერაყის ხელისუფლების მხარდაჭერა, რათა ვუზრუნველყოთ მისი გრძელვადიანი მშვიდობა და უსაფრთხოება, რეგიონული სტაბილურობა, ერაყელი და სირიელი მოსახლეობის მშვიდ გარემოში ცხოვრება“.

დიდი პრიტანეთის პრემიერ-მინისტრის, ტერეზა მეის თქმით, მას მოვლენების მსგავსი განვითარების მოლოდინი ჰქონდა ჯერ კიდევ წინა კვირას, როდესაც ერაყში დიპლომატიური ვიზიტით იმყოფებოდა: „ტერორისტულ დაჯგუფებას აღარ ჰქონდა მნშვნელოვანი ტერიტორია და პოზიცია ერაყში ან სირიაში. მადლობას ვუხდი ერაყის უსაფრთხოების სამსახურს გამბედაობისა და თავგანწირვისთვის. ამაყი ვარ რომ, დიდი ბრიტანეთი, როგორც კოალიციის წამყვანი სახელმწიფო, ერაყის გვერდით იდგა ამ ბრძოლაში“.

აღსანიშნავია, რომ დიდმა ბრიტანეთმა 1350-მდე საჰაერო თავდასხმა განახორციელა და მონაწილეობა მიიღო  60 000-მდე ერაყელი ჯარისკაცის გაწვრთნასა და გადამზადებაში. დღეს კი – სახელმწიფო აქტიურადაა ჩართული ჰუმანიტარულ საქმიანობაში: ამარაგებს ერაყს სასმელი წყლით, სამედიცინო საშუალებებითა და თავშესაფრით. ტერეზა მეის განცხადებით, დროა, ერაყმა ეკონომიკურ განვითარებაზე იფიქროს. ამ კუთხით კი, დიდი ბრიტანეთი მზადაა ფინანსური დახმარება გაუწიოს მას. კერძოდ, 20 მილიონი ფუნტი ჰუმანიტარული დახმარებისთვის, 10 მილიონი ტერორიზმის საწინააღმდეგო ღონისძიებების გატარებისთვის და 30 მილიონი სტაბილიზაციისთვის.

ერაყის ხელისუფლების განცხადებით, მიუხედავად ამ გამარჯვებისა, რეგიონი მაინც რჩება უსაფრთხოების მხრივ არასტაბილურ ზონად. ამიტომ. საჭიროა გაგრძელდეს ერთობლივი ქმედებები ტერორისტული დაჯგუფებების გასანეიტრალებლად.

 

წყარო: dailymail.co.uk, alarabya.net

მასალა მოამზადა: ცირა შვანგირაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

 

სრულად ნახვა
ნალიტიკასოფლიოოლიტიკა

სამშვიდობო პროცესების ჩაშლის საფრთხე: დონალ ტრამპი იერუსალიმს ისრაელის დედაქალაქად გამოაცხადებს

იერუსალიმი ტრამპი

არაბულ ქვეყნებში აშშ-სადმი ოპოზიცია სულ უფრო იზრდება, რადგანაც, როგორც მოსალოდნელია, აშშ-ის პრეზიდენტი, დონალდ ტრამპი, ოფიციალურად განაცხადებს აშშ-ის მიერ იერუსალიმის ისრაელის დედაქალაქად აღიარებას. სხვადასხვა ცნობით, პრეზიდენტი ქალაქს კვირის განმავლობაში ეწვევა.

არაბული ლიგის ქვენებმა – თურქეთის, იორდანიისა და პალესტინის ლიდერმა უკვე გამოხატეს უკმაყოფილება და გააფრთხილეს აშშ მოსალოდნელი უარყოფითი შედეგების შესახებ.

რატომ არის ეს საკითხი მნიშნელოვანი?

იერუსალიმის დედაქალაქობის სტატუსი ისრაელ-პალესტინის კონფლიქტის მნიშვნელოვანი  ნაწილია. იერუსალიმი და მიმდებარე ტერიტორია ისრაელმა 1967 წლის ომის შედეგად მიითვისა, მას შემდეგ, ისრაელის ხელისუფლება იერუსალიმს მიიჩნევს, როგორც დედაქალაქს. მეორე მხრივ, პალესტინელები აღმოსავლეთ იერუსალიმს მათი მომავალი სახელმწიფოს ნაწილად მიიჩნევენ. 1993 წელს ისრაელსა და პალესტინას შორის დადებული სამშვიდობო შეთანხმებების თანახმად, ისრაელის სტატუსი უნდა განიხილონ საბოლოო სამშვიდობო შეთანხმების პერიოდში.

ისრაელის სუვერენულობა იერუსალიმში არცერთ სახელმწიფოს აუღიარებია საერთაშორისოდ. მათ შორის, არც აშშ-ს. ამ მიზეზით, ყველა სახელმწიფოს დიპლომატიური წარმომადგენლობა თელ-ავივში, ისრაელის კომერციულ დედაქალაქშია განთავსებული.

უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ 1970-იანი წლებიდან მოყოლებული, აღმოსავლეთ იერუსალიმი 200 000-მდე ებრაელით დაასახლა იერუსალიმმა, რაც საერთაშორისო სამართლის პრინციპების დარღვევაა და, შესაბამისად, არალეგალურადაა მიჩნეული. დასახლების პროცესი დღესაც გრძელდება, რის გამოც, ისრაელი მრავალჯერ გამხდარა საერთაშორისო კრიტიკის ობიექტი.

თუკი აშშ აღიარებს იერუსალიმს, როგორც ისრაელის დედაქალაქს, შესუსტდება საერთაშორისო საზოგადოების პოზიციაც, ისრაელის გადაწყვეტილება, რომ გააგრძელოს არაკანონიერი ე.წ დასახლების პოლიტიკა აღმოსავლეთ იერუსალიმსა და მის შემოგარენში, კიდევ უფრო განმტკიცდება.

მეორე საკითხია ის, თუ როგორ გაუმკლავდება აშშ გაეროს უშიშროების საბჭოს ფორმატში აღმოსავლეთ იერუსალიმთან დაკავშირებით შექმნილ რეზოლუციებს. აშშ-ს აქვს ვეტოს უფლება, რაც შესაძლოა გამოიყენოს იმ რეზოლუციების დასაბლოკად, რომლებიც ისრაელის პოლიტიკის საწინააღმდეგოა.

ასევე, საფრთხე ექმნება ე.წ ორი-სახელმწიფოს შექმნის იდეას, რაც დიდი ხნის განმავლობაში განიხილებოდა და განიხილება კონფლიქტის გადაჭრის მთავარ მეთოდად. თუკი აშშ აღიარებს იერუსალიმს და მათ შორის, აღმოსავლეთ იერუსალიმსაც, რომელიც პალესტინის სახელმწიფოს მომავალ დედაქალაქად მიიჩნევა, საფრთხე შეექმნება „ორი-სახელმწიფოს“ შექმნის იდეასაც.

პალესტინის პრეზიდენტის, მაჰმუდ აბასის განცხადებით, ის დაუკავშირდა სხვა სახელმწიფოთა ლიდერებს და სასწრაფოდ ქმედითი ნაბიჯების გადადგმისაკენ მოუწოდა, რადგან „ეს გადაწყვეტილება სრულიად გაანადგურებს სამშვიდობო პროცესებს და ახალ დაპირისპირებას გამოიწვევს“ . თურქეთის პრემიერ-მინისტრი ამ შემთხვევას „დიდ კატასტროფას“ უწოდებს, რომელიც  ახალ კონფლიქტებს გამოიწვევს.

მიუხედავად იმისა, რომ აშშ-ის თეთრ სახლს ჯერ კიდევ არ გაუკეთებია ოფიციალური განცხადება, ვარაუდობენ, რომ ტრამპი ისრაელს კვირის განმავლობაში ეწვევა.

წყარო: euronews, bbc

მასალა მოამზადა: ცირა შვანგირაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
1 2 3 5
Page 1 of 5